Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 4 prej 4
  1. #1
    i/e larguar Maska e GL_Branch
    Antarsuar
    02-11-2003
    Vendndodhja
    Arbany
    Postime
    1,600
    Faleminderit
    0
    5 falenderime n 5 postime

    Engjllit, arbrit me gjak perandorak




  2. #2
    i/e larguar Maska e GL_Branch
    Antarsuar
    02-11-2003
    Vendndodhja
    Arbany
    Postime
    1,600
    Faleminderit
    0
    5 falenderime n 5 postime


  3. #3
    i/e larguar Maska e GL_Branch
    Antarsuar
    02-11-2003
    Vendndodhja
    Arbany
    Postime
    1,600
    Faleminderit
    0
    5 falenderime n 5 postime
    KODIKU I LAURENCIANS S FIRENCES DHE HISTORIA SHQIPTARE

    Q nga viti 1915, kur N. Jorga pr her t par e bri publik lajmin pr zbulimin e Kodikut t Pal Engjllit, nga Biblioteka Laurenciane e Firences, sht shkruar e debatuar shum pr t. Si informacion ky gjendet n t gjitha tekstet e Historis s Letrsis, Historis s Popullit Shqiptar, n monografi t specializuara, n botime t veanta t Akademive e Instituteve t Gjuhsis, si n Tiran ashtu edhe n Prishtin, n bibliografi, studime dhe artikuj qofshin ata t mirfillt shkencor, qofshin popullarizues. Natyrisht, t gjith deri n nj, thirren n at informacion q e ka dhn N. Jorga, duke botuar edhe t shumtn e rasteve, nj faksimile fotomontazhe [gj kjo e palejuar n raste t tilla], q me sa duket e ka burimin q n botimet e para. E vrteta sht se deri m sot, Kodiku i Pal Engjllit, t cilin e zbuloi N. Jorga, nuk sht botuar kurr i tri! Kjo duket e pabesueshme, por sht shum e vrtet. T paktn, para dy vitesh, u botua njri nga 15 dokumentet m par sht pohuar se jan 13 dokumente q prmban ky Kodik, n gjuhn shqipe [K. Frashri, Dokumente..., 2005], por q prkthimi l shum pr t dshiruar.

    Numri i autorve q jan marr me Kodikun si trsi, sht i vogl dhe prmblidhet prafrsisht n kto punime: "1. G. Valentini. Il manoscritto ASHB 1167 della Laurenziana. Shpirti Shqiptar. Torino. Viti I, nr. 3, janar - mars 1955, f. 15-23; 2. Willy Kamsi, "Dorshkrimi ASHB 1167 i Laurencianes" n revistn: "Phoenix". Shkodr. 1999, nr. 9/1, artikulli 3; q sht prkthim i studimit t G. Valentinit t cituar m lart; 3. Namik Resuli, I piu antichi testi albanesi. Shpirti Shqiptar. Torino. Viti I, nr. 2, tetor - dhjetor 1954, f. 13-14, referenca nr. 1; 4. Aurel Plasari, Mbi Sknderbeun "mbret" sipas Ashburnhamit. Gazeta 55. Tiran, 9 mars 2003, f. 12-13; 5. Musa Ahmeti. Ja dokumenti q sfidon Formuln e Pagzimit. Ballkan. Tiran. 21 shkurt 2004, viti III, nr. 2732 /6232/, f. 29; 6. i njjti: Pal Engjll, personalitet i madh i kohs s Sknderbeut. /Monumenta albanica/. Ekskluzive. Prishtin. Qershor 2003, nr. 38, f. 84-87". Prkundr faktit, se autort e lartcekur, n disa raste edhe ndonj tjetr, kan provuar t merren me prmbajtjen e Kodikut, ajo sht me plot mangsi, pasaktsi dhe lshime. Duke dashur q kjo rrmuj t jet sa m e vogl, ne fillimisht po prshkruajm fizikisht Kodikun e Pal Engjllit, pr t vazhduar pastaj dhe sipas lnds, duke ndjekur metodat m bashkkohore-kritike pr raste t tilla.

    Kodiku ka kopertina t forta lkure, ngjyr kafe. T dy kopertinat kan dekorime floreale q jan karakteristika t kohs. N kurriz t Kodikut ka t shnuar numrin: 1167 /lart/ dhe 1167 /posht n nj etiket t kuqe, q sht zverdhur nga koha/. Sapo e hap kopertinn ka kto shnime: fillimisht sht nj letr e bardh n t ciln jan t shnuara nga e majta, lart: 7/; [ky numr sht shnuar me laps plumbi] pak m posht: 40, [ky numr sht shnuar me pend, me ngjyr kafe]; menjher n vazhdim: C. L. 1167 [sht e shkruar me laps plumbi]; m posht sht e shnuar: Durrazzo-Codel Geul [sht e shkruar me laps plumbi]. N faqen n vazhdim, q i bie faqja e par, sht e shnuar, lart n t majt me laps plumbi: 1167, ndrsa m posht, n t djatht: me pend, ngjyr e zez: Laur. Ashb. 1167 dhe menjher posht ktij shnimi sht nj vul e rrumbullakt me ngjyr t kuqe e Biblioteks s Laurencians; krejt posht, n t djatht sht shnuar numri nj [I] romak. Faqja n vijim nuk ka asnj shenj, sht krejt e pastr. Paginimi fillon me numrin 1, dhe faqja sht n pergamen. N f. 1r lart n t majt sht shnuar me pend me ngjyr t zez: Laur. Ashb. 1167. Fjala Ashb. sht e nnvizuar me dy vija me ngjyr t zez me pend. Posht sht vula e rrumbullakt e vogl e Biblioteks s Laurencians, n vazhdim f. 1v, nuk ka asgj, sht e pastr.

    Dimensionet e dorshkrimit jan 14.2 x 21.8 cm. Trashsia e dorshkrimit sht 1 cm, ndrsa dimensionet e tekstit t shkruar n pergamen jan: 9.2 x 15. cm. N f. 2r, fillon dorshkrimi i Kodikut me: "Paulis Angelus, Miseratione divina..." dhe posht n t majt, ka vuln e Biblioteks s Laurencians dhe prfundon n f. 37r, prfundon dorshkrimi me fjalt: "Quatro Jdus Martij Imperij uero nŕi Anno Decimo."

    N f. 33r ka nj vul t Biblioteks s Laurencians, t rrumbullakt, me ngjyr t kuqe, n t majt, posht tekstit, po ashtu n f. 37r ka nj tjetr vul t Biblioteks s Laurencians, t njjt me at t f. 33r, po ashtu posht tekstit. N t djatht t vuls sht shnuar numri: 216601, me laps plumbi. N vijim faqet: 37v, 38r, 38v, 39r, 39v, 40r, 40v, jan krejt t pastra pa asnj shnim, derisa n f. 40v ka nj vul t Biblioteks s Laurencians, n t majt posht. Faqja n vijim, e cila sht letr e bardh e thjesht, n t djatht, posht ka t shnuar: Ashb. 1167; posht nn kt shnim ka t shnuar: constat ff. 40r-v. Posht numrit 40r-v sht hequr nj vij me pend me ngjyr t zez. Faqja n vijim ka vetm nj rrumbullak t br me pend me ngjyr t zez, n mes t faqes. Kjo faqe sht letr e thjesht e bardh, por e zverdhur nga koha. Faqja e kopertins, e cila sht prej letre t thjesht t bardh dhe e zverdhur nga koha, ka nj dmtim n t djatht, posht. Lart, n t majt, me laps plumbi ka t shnuar: 007; L 3 13.6; posht ktyre numrave sht trhequr nj vij me laps plumbi; menjher posht ka kt shnim: 3/ II/ 32, me laps plumbi posht, sht trhequr nj vij, dhe menjher posht ka kt shnim: [279], me laps plumbi e vn n kllapa. Pak m djathtas ktij shnimi, me laps plumbi sht shnuar grafema: "k" me nj vij t drejt, t shkurtr. Faqet: 3r-v, 20r-v, 26r-v, 31r-v, 36r-v, jan pergamen m i trash se sa faqet e tjera, t cilat jan fine dhe m t holla. Ndrsa f. 20v, sht e shkruar nga nj dor tjetr, prderisa n f. 33r, rreshti i fundit, sht shkruar me dor tjetr nga ajo e tr dorshkrimi dhe sht dor tjetr edhe nga f. 20v. Dorshkrimi i Kodikut sht n gjendje shum t mir, prve f. 5r-v, e cila sht e dmtuar n fund, djathtas, dhe i sht shqyer nj cop e vogl me dimensione: 8 x 9 mm.

    N vazhdim po japim titullin pr secilin dokument ve e ve t prkthyer nga origjinali n gjuhn shqipe. Kur nuk ka titull, japim fillimin e dokumentit ose rreshtin e par dhe n kllapa katrore sjellim formn e citimeve t bra nga autort shqiptar deri me tani.


    f. 2r-11r, Pal Engjlli kryeipeshkv i Durrsit dhe i krahins s Iliris fal mshirs hyjnore, n kujtim t prhershm t shtjes. N kt dokument gjendet edhe Formula e Pagzimit, n fillim t f. 4r. [Vendimet, urdhresat dhe rregulloret e Kuvendit t Matit t shpallura nga Pal Engjlli m 8 nntor 1462 dhe shtje t liturgjis kishtare nga Pal Engjlli].
    f. 11r-13r, Nga libri i art i lashtsive t arkivit t qytetit t Durrsit. [Fragmente nga "Libri i Art i Lashtsive" i arkivit t qytetit t Durrsit, q nga antika ilire].
    f. 13r-v, Prve ksaj kemi shtesn e br me urdhrin e shum t nderuarit dhe shum t ndriturit kardinalit t Kishs s Shenjt Romake dhe kryeipeshkvit t Durrsit, zotris, zot Pal Engjllit n vitin e mishrimit t Zotit m 18 dhjetor 1463. [Asnj nga autort e cekur nuk e shnon titullin e ktij dokumenti].
    f. 13v-20r, Dekret i prgjithshm i shenjtris, zotit ton Paps Piu II, Pap pr provani hyjnore, i lshuar me krkesn e shum t nderuarit dhe shum t ndriturit kardinalit t Kishs s Shenjt Romane dhe zotit kryeipeshkv t Durrsit, zotit Pal Engjllit dhe kundr sektit Muhamedan dhe n t mir t mbretit t pathyeshm t Arbris, zotit Sknderbe, kushririt t shum t ndriturit zotit Pal dhe sikurse duket sheshit nga vula e vn posht. [Bula papale e Piut II, lshuar n Rom, m 4 nntor 1463 q i sht drejtuar "kardinalit" [?] t Durrsit Pal Engjllit; n po t njjtin dokument Sknderbeu quhet "mbret i pamposhtur i Arbris" [?].
    f. 20v, N arkivin e qytetit Driadens, q sot quhet Drisht, gjendet n rubrikn X, n faqe C, t Librit t Art t burrave t shquar t Lashtsis t vitit 841 prej themelimit t Roms, d.m.th. n 5 t kalendave t majit [27 prill]. [Ekstrakt (me shkronja gotike) prej "Librit t Art t Lashtsive t burrave t ndritshm" i Arkivit t qytetit t Drîshtit, n lidhje me nji rras guri e cila qe gjet aty n kohn e njifar Filip Engjllit duk i Drîshtit, e cila e ngjitte familjen e Engjllorve te viti 841 i Roms dhe te familjet perandorake romake npr njifar Isak Engjllit duk e kont i Drîshtit, bir i Palit patric e vlla i Pal Emilit konsull [!]. Kt shnim e ka vetm N. Resuli].
    f. 21r-22r, Privilegj apo konfirmim i privilegjeve t zotrve kont t qytetit t Drishtit. [Fragment nga kronika e: "Librit t Art t lashtsive t burrave t ndritshm", nga arkivi i qytetit t Drishtit. Ku kemi dshmin e Perandorit bizantin, Mihail, pr venomet e qytetit t Drishtit, lshuar m 25 prill 1292, q bhet fjal pr M. Engjllin q ishte kont i Drishtit dhe birit t tij, Ndreut, si trashgimtar].
    f. 22v-25r, Konventat dhe paktet e bra me zotin Franesk Kuirinon nga bujart drishtian q po i nnshtrohen atij nn emrin e shum t ndriturit zotrimit t Venedikut. [Marrveshja e Venedikut me bashksin e Drishtit m 9 maj 1443, e cila pothuajse n trsi sht e ruajtur edhe n Statutin e Qytetit t Drishtit].
    f. 25r-27v, Konventat dhe paktet e bra midis t ndriturit dhe t fuqishmit duks, zotit Gjergj Topis, sunduesit t Durrsit dhe zotit Saracen Dandulit n emr t shum t ndriturit zotrimit t Venedikut nga kshtjella e Durrsit. [Marrveshja e Gjergj Topis dhe Anton Venierit, dogj i Venedikut, pr dorzimin e kshtjells s Durrsit, dat 18 gusht 1392. Pjesrisht e botuar edhe n "Acta Albaniae..." t M. Sufflay, vll. II].
    f. 27v-32r, Mbi breznit e t ndriturve djem t Isakut patricit e senatorit romak dhe fatet e ndryshme t tij dhe t mbiemrit t tij. [Gjenealogjia e detajuar e Engjllorve t Drishtit, datuar m 21 nntor 1460].
    f. 32r-v, Bajlit dhe kapitenit t Durrsit. [Nj dekret i bailit [kapedanit] t Durrsit pr Pal Engjllin, datuar m 3 qershor 1461].
    f. 32v-33v, Kshilli me kolegjin, dat 8 qershor 1461. T nderuarit n Krisht, Atit dhe zotit Pal, me hir t Zotit dhe t Selis Apostolike kryeipeshkv i Durrsit, t dashurit mik Paskual Maripetro, me hir t Zotit dogj i Venedikut etj. [Letr e Pasquale Mariperos, dogji i Venedikut, drejtuar Pal Engjllit m 9 qershor 1461].
    f. 33v-34v, Besim pr veprimet q bri shum i nderuari dhe shum i ndrituri kardinali i kishs s shenjt romane Pal Engjlli, kryeipeshkv i Durrsit pr nder t fes s krishter dhe t shum t ndriturit zotrimit t Venedikut me shpenzimet e veta personale. [Letr e Gabriel Trevizanit, dogj i Venendikut drejtuar Pal Engjllit, datuar m 25 korrik 1465, n Tivar. Edhe ktu e gjejm t shnuar Pal Engjllin si "Kardinal". [?] Ktu bhet fjal pr pajtimin e Sknderbeut me Lek Dukagjinin].
    f. 34v-35v, Zotimet q shum i shklqyeri Kshilli i t Dhjetve i bn t lartit zot Lek Spanit, pr ti dhn atij dhe trashgimtarve t tij 400 dukat n vit nga provizioni. [Vendim i Kshillit t t Dhjetve t Venedikut pr nj provizion pr Lek Spanin. Fillimisht datohet m: 4 janar 1470, pastaj ka edhe datime t mvonshme si: 1484, 1495 dhe 1503].
    f. 35v, M dat 27 qershor 1484 n Kshillin e t Dhjetve u mor vendim q t gjitha zotimet e bra pr marrjen e qyteteve t provincs s Shqipris t respektohen n t gjitha detajet etj. [Asnj nga autort e cekur nuk e shnon titullin e ktij dokumenti].
    f. 36r-37r, Atit e zotit t shenjt n Krisht, zotit Celestin III, pap me hirin e zotit dhe t kishs s shenjt romane. Isak Engjlli, perandor i Konstantinopojs dhe gjithmon Cezar August i gatshm pr nderim me do nnshtrim etj. [Letr e perandorit bizantin Isak Engjllit drejtuar, pap elestinit m 14 mars 1194].


    Prkundr faktit se autort q kan shkruar pr kt Kodik jan emra t njohur n fushat e historis dhe albanologjis, t gjith pa prjashtim kan br gabimet m elementare, duke ngatrruar faqet e dokumenteve, duke mos dhn titujt e sakt, duke i dhn abstrakte n vend t titujve dhe duke i renditur ato n forma t ndryshme. Edhe pse ne disponojm t dhna t sakta se dorshkrimin origjinal disa nga ata e kan shfrytzuar n Bibliotekn Laureziana t Firencs, [si: N. Resuli, W. Kamsi, M. Ahmeti], prsri ka gabime. Nj gj e till nuk duhej tu ndodhte, pr vet rndsin q ka Kodiku, sepse n kt mnyr kan ngatrruar m shum edhe t tjert q kan cituar ata.

    Nikolae Jorga, duke br krkime shkencore n Bibliotekn Laurentiana t Firences, n vitin 1915, zbuloi dorshkrimin e Kodikut t Pal Engjllit, Ashb. 1167, i cili sht i shkruar i tri n pergamen dhe ka 37 flet [74 faqe]. N kt Kodik ruhen 15 dokumente t ndryshme, ndr to edhe e ashtuquajtura "Formula e Pagzimit", t ciln ai e botoi n veprn e tij: "Notes et extratis pour servir a lHistoire des Croisades au XVe Siècle. Quatrième série (1453-1476). [Academia Român. Publicaţiunile Fondului "Princesa Alina Ştirbei" No. IX]. Bucarest, 1915.

    Po kush sht zbuluesi i ktij Kodiku? Nikolae Jorga lindi n vitin 1871, ishte historian, shkrimtar publicist, politikan, akademik, profesor i Universitetit t Bukureshtit dhe i disa akademive e Instituteve t ndryshme t historis. Si specialist i formuar punonte n shum gjuh t huaja si n latinisht, n greqishten e vjetr, frngjisht, italisht, gjermanisht, spanjisht, portugalisht, anglisht, suedisht, danisht, holandisht dhe sllavisht. Gjat veprimtaris s tij shkencore burimeve arkivore n arkivat e bibliotekave t Presps, Munihut, Nurembergut, Insbrukut, Venedikut, Milanos, Firences, Dubrovnikut, Barcelons, Parisit, Gjenovs etj. Krijimtaria e tij e jashtzakonshme prfshin rreth 1250 vllime, qoft si autor ose si editor dhe mbi 25000 artikuj shkencor. Sipas nj prllogaritjeje t thjesht matematikore, gjat 69 vjetve t jets s tij, N. Jorga ka shkruar gjithsej 26.350 zra bibliografik. Nse llogarisim se ka shkruar q n moshn 18- vjeare, kemi nj rezultat t uditshm, sepse del q N. Jorga ka shkruar 430 zra bibliografik, /punime, studime ose libra/ n vit. Kto t dhna, edhe pse n dukje t par t pabesueshme, i gjem n t gjitha enciklopedit dhe biografit e N. Jorgs. Si pasoj e botkuptimeve antifashiste vritet nga legjionart n 1940-n, n nj pyll afr Plojeshtit, duke mos arritur t prfundoj shum projekte dhe dorshkrime nga fusha t ndryshme.


    Gazeta Shqip, 06.06.2007

  4. #4
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    24,098
    Faleminderit
    65
    782 falenderime n 640 postime
    Mund ti sjellesh edhe tekstet e dy artikujve te pare pasi nuk jane fort te lexueshem.

    Faleminderit per kete material teper interesant qe hedh drite per nje nga familjet me fisnike shqiptare. Kristo Frasheri vetem sa e ze ne goje shkarazi origjinen perandorake te Pal Engjellit ne Konstandinopoje ne librin e tij mbi Gjergj Kastriotin.

    Albo

Tema t Ngjashme

  1. Principata e Arberit loje shqip online
    Nga Marinbarleti n forumin Lojra n kompjuter
    Prgjigje: 60
    Postimi i Fundit: 19-06-2009, 06:18
  2. Kur Arbrit ishin Venedikas
    Nga Davius n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 01-04-2007, 12:45
  3. Tek Arbrit S Pari N Europ Praktikohej Heraldika
    Nga Sabriu n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 1
    Postimi i Fundit: 12-01-2007, 18:17
  4. Arqipeshkvi Pal Engjelli (1417 - 1470)
    Nga NoName n forumin Komuniteti katolik
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 02-04-2006, 19:18
  5. Papa Shqiptar Klementi Xi -albani,kuvendi I Arberit
    Nga Kallmeti n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 1
    Postimi i Fundit: 20-08-2002, 18:20

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •