Shqiptar
(6/16/01 2:16:49 am)
Reply Si u formua "Bashkimi Shqiptar"?
--------------------------------------------------------------------------------
Si e formuam organizatn e fsheht "Bashkimi Shqiptar"


Dshmia e Gjovalin Zezaj:" Kur qeveria komuniste prgatitej
t hapte fushatn elektorale t 2 dhjetorit 1945, organizata
jon e kryesuar nga Mark uni nisi shprndarjen e trakteve
q prpiloheshin nga Gjon Shllaku e Pjetr Gruda"

Traktet prpiloheshin nga seminaristt Mark uni, Gjon
Shllaku dhe Pjetr Gruda t cilt kishin nj formim t gjer
dhe prmbajtja e tyre ishte krejtsisht antikomuniste dhe
antisllave ku vihej n dukje tradhtia e madhe q ju b
popullit nga ana e Frontit Demokratik q nuk ishte gj tjetr
vese nj mask e Qeveris Komuniste t Enver Hoxhs

Seminaristi Mark uni q ishte dhe organizatori yn, kt grup e
pagzoi me emrin Organizata "Bashkimi Shqiptar" e cila do t
prfshinte n rradht e saja t gjitha rrymat me pikpamje t
ndryshme politike, por gjithmon me frym demokratike e
antikomuniste". Gjovalin Zezaj, tashm n moshn 72 vjeare,
ndoshta nga t vetmit e mbetur gjall prej pjestarve t asaj
organizate antikomuniste q u formua nga t rinjt shkodran n
fundin e vitit 1945, rrfen pr her t par pr "Gazetn" at
ngjarje t largt prej s cils vuajti m shum se dhjet vjet
burgjeve t regjimit komunist. Po si u krijua organizata
antikomuniste "Bashkimi Shqiptar", kush ishin organizatort dhe
personat e tjer q aderuan aty e cili ishte programi i saj? far
shtrirje dhe aktiviteti kishte ajo, e si u diktua nga organet e
Sigurimit t Shtetit? Cilat ishin pasojat q patn pjestart e asaj
organizate antikomuniste q u krijua pak dit para se Partia
Komuniste e Enver Hoxhs t hapte fushatn e zgjedhjeve t 2
dhjetorit 1945 q ishin t parat zgjedhje t paslufts?

Si u krijua grupi i fsheht
Si reaksion i terrorit q komunistt ushtruan n Shkodr me
arrestime, burgime, tortura dhe pushkatime me dhe pa gjygj
kryesisht ndaj klerit katolik, aty nga mesi i vitit 1945 u formua
organizata "Bashkimi Shqiptar". Lidhur me kt Gjovalin Zezaj
kujton:" Nisur nga situata q mbizotronte asokohe n Shkodr, u
krijua nj urrejtje dhe zmrim i madh kundra qeveris komuniste
e cila ndr ne t rinjte arriti kulmin. Kshtu nj grup t rinjsh dhe
student t gjimnazit si Zef Mirdita, Luigj Kira, Ernest Dema dhe
un, u mblodhm pr t diskutuar rreth asaj situate. Me ne u
bashkuan edhe disa t rinj puntor t shtypshkronjs si esk
Gjeluci, Lazr Kodheli, Tonin Bjanku etj. Ky grup u zgjerua dhe
m tej me disa student seminarist t Seminarit Papnuer si Mark
uni, Gjergj Bici, Gjon Shllaku, Preng Lezaj, Ndoc Vata dhe Pjetr
Gjoka. Pas ksaj ne organizuam nj mbledhje t fsheht ku i
dham besn njeri tjetrit q do t punonim pr idealin e shenjt t
atdheut dhe t luftonim qeverin komuniste me mjete paqsore.
Seminaristi Mark uni q ishte dhe organizatori yn, kt grup e
pagzoi me emrin "Bashkimi Shqiptar", e cila kishte si qllim q t
bashkonte rreth saj t gjitha rrymat me pikpamje t ndryshme
politike q kishin frym demokratike dhe antikomuniste", kujton
Gjovalin Zezaj krijimin e grupit t fsheht dhe ish shokt e tij t
gjimnazit q aderuan n at organizat klandestine.

Shprndarja e trakteve
Po si veproi m tej organizata e pagzuar me emrin "Bashkimi
Shqiptar"? Lidhur me kt Gjovalini kujton:"Pas mbledhjes s par,
ne filluam t bnim dhe mbledhje t tjera q kryesisht i zhvillonim
n ambjentet e Seminarit. Ne aty hynim natn dhe vinim nj nga
nj, n mnyr q t mos na zbulonin eprort e Seminarit e duke
pasur kujdes q t mos e kompromentonim at. N at mbledhje
ne diskutonim rreth problemeve q na prekuponin m shum. Pas
diskutimesh ram t gjith dakort se i vetmi mjet q mund t
prdornim ishin traktet, ku nprmjet tyre ne mund t prhapnim t
vrtetn q e fshihte qeveria komuniste. Ne studentt e gjimnazit
na u caktua shprndarja e trakteve dhe pr kt mbledhjet e
celuls son i zhvillonim tek shtpia ime. Mbi tavolinn e dhoms
sime ne kishim vendosur nj hart topografike t qytetit t
Shkodrs dhe bnim planifikimin e njerzve q do t shprndanin
traktet n vendet e caktuara. Gjithashtu n mnyr t preizuar
sakt ne caktonim dhe orn e fillimit t shprndarjes s trakteve
dhe orn e mbarimit t tyre. Mbas ktij orari asnjerit nuk i lejohej
q t mbante trakte me vete, q n ndonj rast kontrolli t mos
zbuloheshim. Traktet prpiloheshin nga seminaristt Mark uni,
Gjon Shllaku dhe Pjetr Gruda t cilt ishin m t formuar dhe
kishin nj kultur t gjer e n to kishte nj frym kombtare me
pikpamje antikomuniste dhe antisallave, ku vihej n dukje tradhtia
e madhe q ju b popullit shqiptar nga ana e Frontit Demokratik, e
cila nuk ishte gj tjetr vese nj mask nn t ciln fshihej Partia
Komuniste e Enver Hoxhs e cila po ushtronte nj terror t papar
sidomos n veriun e Shqipris", kujton Gjovalini aksionin e
shprndarjes s trakteve nga organizata e fsheht.

Zgjerimi i Organizats
Lidhur me shtrirjen dhe ktij grupimi Gjovalin Zezaj dshmon:"
Dalngadal organizata jon filloi shtrirjen e saj dhe jasht rrethit t
Shkodrs. Kshtu Myfit Bushati nj shoku yn i gjimnazit q u
bashkua me ne, na lidhi me grupin e Rezistencs dhe me
organizatn "Bashkimi Kombtar" q vepronte n Tiran n t
ciln bnte pjes dhe Musine Kokalari. M pas u lidhm dhe me
grupin demokristian t Shkodrs ku bnin pjes Nino Kurti e Pjetr
Berisha dy oficer me akademi t lart ushtarake, si dhe Mark
Lulashi, Mark Shllaku, Andrea Petrovi, Luigj Shoshi e Paulin Kel
Pali. Nga ky grup ne msuam se Padr Gjon Shllaku ju kishte
thn pr bisedn e Ministrit t Arsimit Sejfulla Malshovs gjat
vizits s tij n Kuvendin Franeskan ku i ishte shprehur At Marin
Sirdanit q mund t formohej nj parti Demokristjane. Aktiviteti i
organizats son u prhap dhe n krahinat e thella t Veriut n
zonn e Malsis s Madhe dhe t Dukagjinit prej djalit t
Bajraktarit t Shoshit Gjelosh Lulashit, i cili bashkpunoi dhe me
disa t rinj dukagjinas q n at koh ishin marr ushtar, si P.
Delia. N. Delia. D. Mhilli, O. Plaka, P. Kotrri, H. Saliu, M. uni
e J. Vasa. Lidhje krijuam dhe me krert nacionalist q ishin n
arrati si M. Bajraktarin, P. Bib Mirakajn, Gj. Lulin, N. Vatn, Ll.
Marashin etj gj e cila u b e mundur prej shokve tan Qerim
Sadiku e Frano Mirakaj. Ndrsa organizta jon ishte n kulmin e
aktivitetit t saj, Radio-Shkodra pr do dit jepte lajme dhe
komunikatat e Sigurimit pr kapjen e ekzekutimet e pjetarve t
rezistencs antikomuniste t cilt quheshin tradhtar, reaksionar
dhe armiq t popullit", kujton Gjovalini shtrirjen e organizats dhe
lidhjet e saja me krert e njohur nacionalist.

Memorandumi pr anglo-amerikant
Mbas zgjedhjeve parlamentare t 2 dhjetorit 1945, terrori komunist
ndaj qytetit t Shkodr arriti kulmin pr shkak se nj pjes e
madhe e popullsis votoi kundr kandidatve t Frontit
Demokratik. Lidhur me kt Gjovalini kujton:" Nga krert e
Organizats son mu ngarkua si detyr q me aparatin tim
fotografik t realizoja disa foto me t burgosurit politik q
merreshin dhe silleshin nga gjyqi. Duke prfituar se afr Bashkis
ndodhej shtpia e dajs sim me dritare me grila, prfitova dhe
fiksova Ndue Palin t lidhur dor pr dor me Caf Metn. Po
kshtu fiksova patriotin shkodran Ymer Lutfija me nj grup t
burgosurish, si dhe Injac Tonin e Zef Stakun. Prpunimin e ktyre
fotogravive ma bri i njohuri Geg Marubi. N muajin tetor
seminaristt prpiluan nj memorandum drejtuar
anglo-amerikanve, n t ciln prshkruhej me hollsi klima e
terrorit dhe e genocidit komunist q kishte prfshir vndin, duke
ju krkuar atyre ndihm urgjente. Tekstin e memorandumit na e
prktheu n frengjisht Prof. Gjelosh Luli. N at koh n Shkodr
kishte ardhur nj mision amerikan i cili qndroi disa dit n Hotel
Park. Asokohe Sigurimi i Shtetit kishte marr t gjitha masat q
asnjeri t mos komunikonte me kt mision. Un gjeta mundsin
pr t` ja dhn letrn njrit prej antarve t atij komisioni me ann
e Gac Logorecit q punonte si kasier n Kafen e Madhe. Ajo gj
u b n nj moment q aty u fikn dritat dhe amerikani e mori
zarfin e futi n xhep e u largua pa na par njeri", kujton Gjovalini
astin e dhnies s memorandumit misionit anglo-amerikan.

Si u arrestuam?
Aty nga fundi i nntorit t vitit 1945, organizata klandestine
antikomuniste ra n gjurmt e Sigurimit t Shtetit dhe pothuajse t
gjith krert dhe antart e saj u arrestuan. Lidhur me kt
Gjovalini kujton:"Ishte data 27 nntor 1945. Un s bashk me
shokt e mi kishim shprndar traktet dhe sipas njoftimeve nuk
kishte pasur probleme. Rreth ors 23.00 t asaj mbrmje shtpia
ime u rrethua me police partizan. Sapo e pikasa kt gj, mora
shpejt fotot dhe dokumentat e grupeve antikomuniste t Tirans e
ja dhash motrs q t` i fuste menjher n stuf. Pasi vllai hapi
dern polict u futn brenda dhe nisn kontrollin. N krye t ktij
grupi ishte njeriu i Sigurimit esk Sh. I cili u udit kur m pa mua
ashtu t vogl (isha 17 vje), saq kujtoi se mos ishte ndonj
keqkuptim. M shkputn nga duart e prindrve dhe m drguan
n ndrtesn e Mbrotjes s Popullit jo shum larg q andej.
Megjithse ishte mesnat aty kishte lvizje t mdha dhe dgjoja
rnkime, ofshama dhe ulurima q t kpusnin shpirtin. E kuptova
se kishim rn n duart e Sigurimit. Zoji Themeli, Kryetari i Degs
m pa me inat dhe m pas kapitent Fadil Kapisyzi, Nesti Kopali
dhe Zoj Shkurti filluan t m mernin n pyetje lidhur me traktet q
kishim shprndar. Ata m provokuan duke m thn se do t m
drgonin n shtpi sepse isha i vogl, vetm po t tregoja si kishte
br shoku im Zef Mirdita. Un e kuptova se ai ishte nj provokim
dhe nuk pranova. Ditn e dyt mora vesh se ishin arrestuar dhe
Luigj Kira, Ernest Dema e esk Gjeluci. Shefi i degs m pyeste
n se e njihja Mark unin dhe un ju thash se njohja ime me t
vinte pasi ai kishte qen nxns i babait tim n Rranx-Bushat.
Un shpresoja q Marku t mos ishte arrestuar, por mjerisht at e
solln atu t lidhur me pranga. E kuptova se i gjith grupi dhe
krert e organizats son kishin rn n duart e Sigurimit". Kshtu
nprmjet policit esk Vila msova pr arrestimin e Lulash
Gjeloshit (Bajraktari i Shoshit) Gjelosh Lulit, Qazim Sadikut, Nik
Delis, Frano Mirajt, Pjetr Delis, Ded Mhillit e shum antarve
t tjer t organizats son. Po kshti Sigurimi kishte arrestuar dhe
drejtuesit e seminarit Papnuer Padre Danjel Dajanin, Padre Gjon
Shllakun dhe Padre Xhovani Faustin, meq shume prej antarve t
organizats ishin student t atij seminari", kujton Gjovalin Zezaj

Gjyqi: 11 vet me vdekje
Pas arrestimit t gjith pjestarve t organizats "Bashkimi
Shqiptar" dhe torturave t shumta q ju bn atyre n hetuesi, filloi
procesi gjyqsor. Lidhur me kt Gjovalini kujton:" M 31 janar
1946 hert n mngjez t gjith grupin ton prej 39 vetash, i lidhn
dhe t shoqruar me partizan dhe polic t armatosur nga t dy
kraht na nisn n kmb pr n Kinema "Rozafa" ku do t
zhvillohej gjyqi ndaj nesh. Ndonse populli i Shkodrs kt gj e
priti i terrorizuar, gjat rrugs pati edhe njerz q na bshtynin e na
qlllonin. Trupi gjykues prbhej nga kryetari Toger Mustafa Iliazi
dhe antar kapiten Namik Qemali, aspirant Tonin Miloti dhe
sekretar Shaban Dautaj. Kurse Prokuror i akuzs ishte Kapiten
Aranit ela. Pas 20 dit seancash gjyqsore, m 19 shkurt
prokurori ushtarak Aranit ela dha dnimet. Me pushkatim u
dnuan Padr Xhovani Fausti, Padr Danjel Dajani, Padr Gjon
Shllaku, Mark uni, Gjergj Bici, Gjelosh Luli, Gjelosh Lulashi,
Qerim Sadiku, Pjetr Berisha, Ndoc Vata dhe Frano Mirakaj.
Kurse me burg t prjetshm u dnuan Gj Shllaku (prkthyesi) P.
Lezaj, Z. Mirdita, un Gjovalin Zezaj, M. Lulashi e M. Shllaku. Me
30 vjet burg u dnuan N. Kurti, A. Petrovi, P. Delia, L. Shoshi,
L. Kira e P. Pali. Pjestart e tjer t organizats u dnuan nga 20
vjet e posht", kujton Gjovalin Zezaj njri nga t paktt e mbetur
gjall nga pjestart e asaj organizate klandestine q u formua n
vitin 1945 n qytetin e Shkodrs, si reaksion i terrorit t egr t
qeveris komuniste q kryesohej prej Enver Hoxhs.

anton1as
(7/10/01 6:57:38 am)
Reply Re: Si u formua "Bashkimi Shqiptar"?
--------------------------------------------------------------------------------
"Me
30 vjet burg u dnuan N. Kurti, A. Petrovi, P. Delia, L. Shoshi,
L. Kira e P. Pali. Pjestart e tjer t organizats u dnuan nga 20
vjet e posht", kujton Gjovalin Zezaj njri nga t paktt e mbetur
gjall nga pjestart e asaj organizate klandestine q u formua n
vitin 1945 n qytetin e Shkodrs, si reaksion i terrorit t egr t
qeveris komuniste q kryesohej prej Enver Hoxhs. "


Me Nino Kurtin kam qene mik megjithese ishte ma i madh ne moshe.

Vdiq i hidheruar sepse komunistat e moren prape pushtetin ne 1997.

Shnet Anton!