Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 8
  1. #1
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    25,090
    Postimet n Bllog
    3

    Koncepti i Dashuris Kristiane

    Nj leksion i mbajtur n Universitetin Columbia, Sh. B. A.

    Shkruar prej

    CONSTANTINE CAVARNOS


    Prkthyer nga Anglishtja n Shqip prej:
    Aleksandr P. Filip



    Shnim: Kt prkthim ia prkushtoj kumbares s shenjt Dhimitra Cico pr ndriirn shpirti dhe kujtim t prjetshm:

    "Lum' at q zgjodhe dhe e more, o Zot..." (Let. Pav. Thesalon.)


    Botuar prej Institutit t Studimeve Bizantine
    Belmont, Massachussetts
    U.S.A.
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  

  2. #2
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    25,090
    Postimet n Bllog
    3
    Shnim i prkthyesit:

    N fillim do t doja t falnderoj przemrsisht prof. dr. Constantine Cavarnos, i cili bri t mundur botimin e ktij prkthimi pr besimtart Orthodhoks t Shqipris.
    Profesori Constantine Cavarnos mban titullin "Doktor i Filozofis" (Ph. D.) t cilin e ka marr nga universiteti i famshm "Harvard". Ai ka dhn msime n fushn e Filozofis n shum universitete t Ameriks, duke prfshir ktu Harvard, University of North Carolina, Hellenic Gollege/Holy Cross (Kryqi i Shenjt), Wheaton College, and Clark University. Ai sht autor i m shum s pesdhjet librave, si dhe nj nga prkthyesit kryesor t veprs monumentale "Philokalia", e cila sht prkthyer nga Greqishtja n Anglisht - nj vepr kjo, n t ciln dashuria shpirtrore z nj vend kryesor.
    N leksionin ndriues "Koncepti i Dashuris Kristiane", nj shkrim klasik rreth subjektit te dashuris Kristiane, profesori Cavarnos pasi bn disa vrejtje t rndsishme prezantuese pr subjektin e dashuris Kristiane, vazhdon me diskutimin e (1) natyrs t prgjithshme t dashuris, (2) llojet e ndryshme t dashuris, (3) lidhjen midis dashuris Kristiane dhe virtyteve t tjera, dhe (4) vartsin fondamentale t dashuris autentike Kristiane nga besa e vrtet e Krishter. Ky libr iu drejtohet t gjith personave t cilt jan t interesuar pr t msuar rreth natyrs esenciale t virtytit m t lart Kristian, dashuris shpirtrore.

  3. #3
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    25,090
    Postimet n Bllog
    3
    PARATHNIE

    Libri "Koncepti i Dashuris Kristiane" sht nj leksion q profesori Kostandin Cavarnos mbajti n 25 Mars 1968 n Shoqatn Kristiane Orthodhokse t Universitetit t Kolumbis. N fillim u botua n revistn periodike "Vreshti" t New Yorkut n 1968 (N.2). M pas u botua n 1971 n revistn theologjike Suedeze "Nu Och Alltid" (N.1) n formn e nj prkthimi n gjuhn Suedeze e br nga ai tekst prej Th. Nordquist. Dy vjet m von, nj version n gjuhn Greke i prkthyer nga teksti Anglisht u botua n mnyr seriale n mujoren fetare t Athins "Orthodoxos Typos" (Maj, Qershor, Korrik dhe Gusht 1973). Teksti Anglisht me prmirsime t ndryshme u botua n 1982 n revistn "The Patristic and Byzantine Review." N kt volum autori prezanton tekstin Anglisht i cili qe botuar n revistn e lartprmendur, me prmirsime shtes si shprehje e korrigjimeve t gabimeve tipografike. Pr t ndihmuar lexuesin q t ndjek m lehtsisht trenin e mendimeve t leksionit, autori e ka ndar at n pes kapituj me tituj t prshtatshm. Merita i takon Shoqats Kristiane Orthodhokse t Universitetit t Kolumbis q dha shkas pr shkruarjen e ktij studimi duke e ftuar profesorin C. Cavarnos t jap leksion pr kt subjekt t rndsishm me t cilin merret ky studim.

    Belmont, Massachusetts
    Dhjetor, 1995

  4. #4
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    25,090
    Postimet n Bllog
    3
    I. HYRJE

    Theksimi i dashuris sht n mnyr t padyshimt tipari m dallues i etikave Kristiane. Ky theksim sht i qart nga frekuenca me t ciln fjala dashuri dhe terma t s njjts origjin shfaqen n Ungjijt dhe pjes t tjera t Dhiats s Re. Kjo sht n mnyr t veant evidente n deklaratn e mposhtme t br nga Krishti: "Prej ksaj do t'u njohin juve t gjith, se jeni dishepujt e mi, n qoft se kini dashuri pr njri-tjetrin." (Joan 13:35). Megjithse termi dashuri sht prdorur shum dendur n Dhiatn e Re, atje nuk mund t gjendet nj prkufizim ose vlersim sistematik. Ne duhet t formulojm nj prkufizim t prbashkt dhe nj vlersim unik t dashuris s Krishter duke studiuar fragmentet e Dhiats s Re q lidhen me t si dhe t studiojm shkrimet e interpretuesve m t mirfillt t msimeve t Krishtit, q jan Etrit e Shenjt t Kishs Orthodhokse.
    N prgjithsi, fjala e prdorur n Dhiatn e Re pr t treguar dashuri sht "agapi" - n gjuhn greke (n shqip d.m.th "dashuri"). Termi "agapi" shfaqet n Dhiatn e Re mbi 100 her, ndrkoh q forma foljore e ksaj fjale, "agapan" (q n shqip d.m.th "t duash"), sht prdorur m dendur. Forma mbiemrore e ktij termi, "agapitos" - "i dashur", sht prdorur m tepr se 50 her. Fjal t s njjts origjin t prdorura jan "philein" - "t duash", "philos" - "shok", "philadelphia" - "njeridashje". Kto fjal shfaqen n shkrimet e Etrve t Kishs Bizantine me t njjtin kuptim ashtu si n Dhjatn e Re. Por Etrit e Kishs prve ktyre prdorin emrin "eros"- "dashuri", dhe foljen "eran"- "t duash" me qllim q t tregojn dashurin e Krishter n formn e saj m t zjarrt.

  5. #5
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    25,090
    Postimet n Bllog
    3
    II. NATYRA E PRGJITHSHME E DASHURIS

    Termi dashuri tregon s pari dhembshuri ose emocion, dhe i ka rrnjt n qendrn ose pjesn emocionale t shpirtit t njeriut. Ksaj qendre i sht referuar n Dhiatn e Re, si dhe n Shkrimet e Etrve t Shenjt, kuptimi i fjals "kardhia" - "zemr". Zemra konsiderohet si qendra e dashuris dhe emocioneve t tjera, dhe kjo provohet nga shum fragmente. Kshtu Krishti thot: "T duash Zotin Perndin tnd me gjith zemrn tnde, me gjith shpirtin tnd, me gjith mndjen tnde!" (Matthe 22:37; Mark 12:30; Lluka 10:27)
    Dhe Shn Pavli thot: "Zoti drejtoft zemrat tuaja n dashuri t Perndis" (Let. ll e Pav. Thesalonik. 3:5) dhe: "fundi i porosis sht dashuri prej zemre t kthjellt dhe prej ndrgjegje t mir dhe prej bes pa hipokrizi."(Let. E Pav. Tim. 1:5) N mnyr t ngjashme Shn Pjetri thot: "Doni fort njri-tjetrin prej zemre t kthjellt."(Let. I e Apostollit Pjetr Kr. 1:22 )
    Zemra nuk sht qendr vetm e dashuris, por gjithashtu e gzimit, brengs, xhelozis, dhe emocioneve t tjera. Ndaj, koncepti i zemrs sht m i gjer sesa ai i aftsis pr t dashur. N zemr sht e prfshir dhe ndrgjegja morale, si dhe fuqia e ndjenjs n prgjithsi. Disa nga Etrit e Kishs Lindore si p.sh. Shn Makariosi i Egjiptit (shek. 4) dhe Shn Simeoni Theolog i Ri (shek. 11) dallojn brenda natyrs njerzore nj aftsi t vecant pr t dashur. Shn Makariosi flet pr katr fuqi t shpirtit: arsyeja, vullneti, ndrgjegjia, dhe fuqia pr t dashur. Shn Simeoni thot q: "Zoti e vendosi aftsin pr t dashur n natyrn e t gjith njerzve."("Punt e Shn Simeonit, Theollog i Ri", Syros, 1886, fq. 113)
    Porosia e Krishtit t ciln e citova m lart, nprmjet s cils jemi t urdhruar t duam Zotin me gjith zemrn ton, me gjith shpirtin ton, me gjith mendjen ton, duket sikur bie n kontradikt me pikpamjen q brenda njeriut ka nj fuqi ose aftsi speciale pr t dashur. Por kontradikta sht vetm n dukje. N porosin e msiprme zemra prmendet e para, pastaj shpirti, dhe pastaj mendja ose intelekti. Llogjikisht fjala "mendje" n porosin e siprprmendur sht e teprt, sepse shpirti, i cili prmendet n porosi, prfshin brenda tij mendjen si nj nga aftsit e tij. Psikollogjikisht, sidoqoft, nuk sht e teprt, sepse e bn kuptimin m t sakt. Kur thuhet q duhet t duam Zotin me gjith shpirtin ton, kjo d.m.th, q t gjitha fuqit duhet t jen t orientuara drejt Zotit. Dhe kur thuhet q duhet t duam Zotin me tr mendjen ton, kjo d.m.th, q vmendja ton e brendshme dhe mendimi yn, t cilat jan funksione t intelektit ton, duhet t jen t drejtuara mbi t gjitha tek Zoti.(Let. I e Pav. Korinth. 14:15)
    Kshtu pra, megjithse kjo dashuri sht paraprakisht nj ndjenj, dhe si e till e ka ndenjsin n zemr, sht nj ndjenj q patjetr ka t bj, sht e lidhur, me pjesn tjetr t vehtes son ose t shpirtit. Dashuria sht nj ndjenj pozitive, nj ndjenj nprmjet s cils nj person afirmon vlern e brendshme t objektit t ktij emocioni. Ajo sht n nj kontrast t mpreht me urrejtjen, e cila sht nj ndjenj negative, e drejtuar kundr nj objekti, duke mohuar vlern e ktij objekti. Kur dashuria kultivohet ajo bhet e prhershme, bhet nj ndjenj e zakonshme. Bhet dika q Etrit e Shnjt e quajn rregull q z vend n shpirt dhe e zbukuron at.

  6. #6
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    25,090
    Postimet n Bllog
    3
    III. LLOJET E DASHURIS

    Dashuria pra, sht tipari dallues kryesor i pasuesve t vrtet t Krishtit. Por termi dashuri sht prdorur n shum kuptime. Edhe kur Krishti e quan dashurin karakteristike dalluese t Dishepujve, nuk e ka fjaln pr do lloj dashurie, por pr nj tip tepr t veant dashurie. Lloje t caktuara t dashuris dnohen n mnyr shprehse n Dhiatn e Re: p.sh. dashuria pr lavdi njerzore, dashuria pr para, dashuria pr knaqsi trupore, dashuria pr botn. Lloje t ktilla dashurie refuzohen si t kqija. M tutje, ka lloje dashurie t cilat nuk refuzohen, por dhe nuk dnohen, sepse ato jan prirje natyrale njerzore. Shembuj jan dashuria e prindit pr fmijn dhe e fmijs pr prindin. Kjo lloj dashurie nuk dnohet nga Jisui, vetm kur bhet e tepruar, kur e kalon dashurin pr Zotin. Ndaj Jisui thot: "Ai q do t mn e t atin m tepr se mua nuk sht i vyer pr mua." (Matthe 10:37) Dashuria pr t ciln n'a porosit Krishti sht nj dashuri e cila sht objekt i zgjedhjes ton t lir, dhe jo nj anim i thjesht natyral. Kjo dashuri sht n rradh t par, dashuria e njeriut, duke prfshir dhe dashurin pr vehten e tij. Ndaj Krishti thot: "T duash Zotin Perndin tnd me gjith zemrn tnde, me gjith shpirtin tnd, dhe me gjith mendjen tnde. Kjo sht porosia e par dhe e madhe. Edhe e dyta sht e njjt me at: t duash t afrmin tnd porsi vehten tnde. Gjith nomi dhe profitrit varen nga kto dy porosi."(Matthe 22:37-40)
    Prparsi i sht dhn dashuris t Zotit mbi dashurin e njeriut. Forma m e lart e dashuris njerzore, ajo e adhurimit (latria), sht rezervuar vetm pr Zotin: "Do t nderosh Zotin Perndin tnd, dhe vetm Atij do t'i lutesh." (Matthe 4:10) N'a thuhet t duam njerzit e tjer me t njjtn dashuri q duam vehten ton. Jisui nuk e dnon dashurin pr vehten ton. Prkundrazi, Ai e urdhron kt dashuri.
    Kjo nnkuptohet n porosin e dyt t porsa cituar, e cila n'a thot t duam t afrmin si vehten ton. N qoft se n'a duhet t duam t afrmin si vehten ton sht e qart se duhet t duam vehten ton. Q dashuria pr vehten sht nj detyr nnkuptohet gjithashtu dhe nga thnia e mposhtme e Jisuit: "'dobi ka njeriu n fitoft tr botn e t dmtoj shpirtin e tij? Apo 'do t jap njeriu si kmbim t shpirtit t tij?" (Matthe 16:26) Krishti dnon jo dashurin e shpirtit ton, e vehtes son t vrtet, por dashurin e paarsyeshme t trupit ton, t mishit, e manifestuar kjo n nj shqetsim t tepruar pr ushqim, pije, veshje, rehati, dhe gjra t tjera t ngjashme me kto. Nj dashuri e till njihet si egoizm (d.m.th zemrngushtsi, q mendon vetm pr vehte).
    Termi "zemrngushtsi" n Greqisht prkthehet "filautia". sht prdorur shpesh nga Etrit e Shenjt, por nuk shfaqet n Dhiatn e Re. Sidoqoft, forma mbiemrore e ksaj fjale, zemrngusht/egoist, sht prdorur njher n Letrn II drejtuar Timotheut. "Sepse njerzit do t jen vetdashs, argjentdashs, kryelart, madhshtore, bllasfimtar, t pabindur ndaj prindrve, mosmirnjohs, t paudh..."(Let. ll Pav. Tim) Ktu pra personat zemrngusht jan futur n t njjtn kategori me at t dashuruesve t paras, dashuruesve t knaqsis, t t shthururve, t kryelartve dhe t mosbesimtarve.
    Dy porosit e dashuris t shprehura nga Jisui nuk jan pa porosi paraardhse n Dhiatn e Vjetr. N t vrtet, 10 Porosit e Dhjats s Vjetr jan pa diskutim shenj paralajmruese e dy porosive t dashuris. Kjo nnkuptohet nga deklarata e Krishtit: "Gjith nomi dhe profetrit varen nga kto dy porosi."(3:2 Matthe 22:40) Niqifor Theotokis, nj nga theollogt m t shquar t Greqis, n shekullin XVIII, thot q katr porosit e para jan urdhr pr dashuri pr Zotin, ndrkoh q nprmjet gjasht t tjerave n'a krkohet t duam fqinjin. Katr t parat n'a porositin t kemi vetm nj Perndi, t mos iu falemi idhujve, t mos zem n goj m kot emrin e Zotit, t mbajm t Dieln si dit t shenjt. Porosit e tjera n'a thon t respektojm prindrit tan, t mos vrasim, t mos kurvrojm, t mos vjedhim, t mos japim dshmi t rrem, t mos kemi zili pr pronat e fqinjit. Kto porosi shfaqen n "T Dalt" dhe gjetk n Dhiatn e Vjetr. Porosia e par e dhn nga Krishti shfaqet n form pothuajse identike n Dhiatn e Vjetr: "Ju do t doni Zotin Perndin tuaj me gjith zemrn tuaj, me gjith shpirtin tuaj, me gjith forcn tuaj." Ky tekst ndryshon nga formulimi i Dhiats s Re duke mos prmbajtur fjaln "mendje". Prsa i prket porosis s dyt pr dashurin, kjo porosi ka paraardhsen e saj ekzakte n Levitt (19:18) ku lexojm: "T doni fqinjin si vehten tuaj". Ndryshimi midis doktrins s dashuris t Dhiats s Vjetr dhe asaj t Re sht se n Dhjatn e Re kjo doktrin jepet me nj theksim q mungon n Dhjatn e Vjetr. Ky theksim vihet re jo vetm prsa i prket frekuencs m t madhe me t ciln dashuria prmendet dhe nxitet n Dhiatn e Re, por gjithashtu n theksimin e t dashurit t armikut. Prandaj msimi i Dhiats s Re pr dashurin prfaqson nj prparim m t qart se ai i Dhiats s Vjetr. Kjo shtje nxirret n drit n fragmentin e mposhtm t Shn Simeonit Theologut t Ri: "I gjith Ligji q i sht dhn njeriut nga Zoti sht dashuri. Tani dashuria ka dy hapa, t parin dhe t dytin, sepse Ligji sht i dyfisht, i Vjetri dhe i Riu. Kushdo q sht ngjitur n hapin e par e ka ln tokn posht. Dhe kushdo q sht ngjitur n hapin e dyt ka arritur Qiellin. Ligji i Vjetr thot: "T duash fqinjin si vehten tnde", kurse Ligji i Ri thot: "Duaje armikun tnd."
    Dashuria pr armikun prbn elementin paradoksal n msimet Kristiane t dashuris. (Shnim: Paradoksal d.m.th dika n kundrshtim me arsyen por q sht e vrtet.) N lidhje me kt dashuri Jisui thot: "Kini dgjuar se sht thn: t duash t afrmin tnd dhe t kesh mri armikun tnd. Por un po iu them juve, duajini armiqt tuaj, bekoni ata q iu mallkojn, bjuni mir atyre qe u kan mri, dhe lutuni pr ata q iu bjn keq e iu ndjekin ..." (Matthe 5:43-44 )
    Kjo nuk sht nj porosi e tret, e shtuar ndaj porosis s dyt t Krishtit q thot: "Duaj t afrmin si vehten tnde". sht vetm nj qartsim i saj. Termi "i afrm" n porosin e dyt nuk prfshin vetm farefis dhe shok, por gjith njerzit, duke prfshir ktu dhe armiqt. Dashuria pr armiqt nuk do t thot thjesht prmbajtje e vehtes ton q t mos i dmtojm ata, por gjithashtu d.m.th t'u bjm mir atyre, t'i falim dhe t lutemi pr ta. Nj dashuri e till nuk n'a shfaqet n Dhjatn e Vjetr. Dhjata e Vjetr i afrohet shum msimit t dashuris pr armikun kur n'a porosit t'i trajtojm njerzisht bagtit e armikut: "N qoft se shikoni kaun ose gomarin e armikut t shkojn n rrug t gabuar, - lexojm n "T Dalt 23:4-5", - ju do t'i ktheni ata tek ai. Dhe n qoft se shikoni gomarin e armikut tuaj t shtrir posht ngarkess q ai (gomari) mbart, ju nuk do t kaloni atje me indiferenc, por do t'a ndihmoni t'a ngrer barn."
    Prandaj ktu n'a predikohet t kemi dashuri pr armikun sado minimale qoft ajo. Por ne akoma nuk kemi at dashuri e cila mund t n'a lejoj t falim e t bekojm armiqt, t lutemi pr ta. Kjo dashuri pr armiqt tan prbn lavdin e etikave Kristiane. sht nj ideal i lart q nuk i ishte prezantuar njerzimit m par. Dy porosit e Krishtit, ajo e dashuris pr Zotin dhe ajo e dashuris pr t afrmin, nuk jan arbitrare (d.m.th t vendosura sipas qejfit t dikujt), por tepr t arsyeshme, t provuara kto me argumenta n pikpamjen Kristiane pr Zotin dhe njeriun. Duhet t'a duam Zotin me gjith shpirtin ton sepse Zoti sht Qnia q e meriton nj dashuri te till, dhe pastaj duhet t duam njeriun, sepse njeriu u krijua nga Zoti sipas shmblltyrs dhe ngjashmris s Zotit. Nikodhimi, nj nga Etrit e mdhenj t Kishs, t shekullit XVIII, thot kshtu n lidhje me dashurin ndaj Zotit: "do grad e dashuris shpirtrore ka si objekt t mirn; dhe meq Zoti sht Mirsia e pambarimt, gjith zemrat duhet t'a duan Zotin me nj dashuri t pambarimt... Zoti sht plotsia e prsosurive, e gjith t mirave q mund t mendosh, dhe pikrisht, i bukuris, mnuris, fuqis, shenjtrimit, madhshtis, mirsis, jets, paqes, t vrtets, drejtsis, shptimit... Dhe ai i ka gjith kto prsosuri pa limit, sepse Ai sht i pambarimt." (Ushtrime Shpirtrore" botimi i IV, Volos, 1950, fq. 127-128) Atributi i Zotit q n mnyr t vecant theksohet nga Etrit e Kishs Orthodhokse sht dashuria. N lidhje me kt ata shpesh citojn deklaratn e Shn Joan Ungjillorit q thot "Zoti sht dashuri."(Letra e I e Joanit 4:8,16) Gjithashtu, ata citojn deklarata nga Shkrimi i Shenjt t cilat pohojn q Zoti n'a do neve, si pr shembull kt: "Zoti kaq shum e deshi botn" - q sht njerzimi - "sa dha dhe Birin e Tij t Vetmlindur, q kushdo q e beson At t mos humbas por t ket jet t prjetshme." (Ungjilli pas Joanit 3:16) Fakti pra q Zoti manifestoi dashurin e Tij pr njeriun, u jep t Krishterve edhe nj arsye tjetr q t'a duan At. Duke dashur Zotin, ne i prgjigjemi n mnyr reciproke dashuris q Zoti ka treguar dhe vazhdon t tregoj pr ne. Prsa i prket dashuris pr t afrmin, kjo dashuri bazohet, si tham pak m par, n faktin q njeriu u krijua sipas shmblltyrs dhe ngjashmris s Zotit. Duhet t duam do njeri, dhe pikrisht sepse do individ sht nj shmblltyr e Zotit, sado e shtrembruar t jet ngjashmria e Zotit tek ai. do shpirt njeriu sht m i muar se gjith bota fizike, sepse sht nj shmblltyr e Zotit, duke qn i arsyeshm, i lir, krijues, i pavdekshm, dhe kshtu i denj pr nj dashuri q nuk meriton natyra nnnjerzore.
    Cila sht prova q nj person e do Zotin ashtu si na porosit Ai t'a duam? Fakti q ai i zbaton t gjitha porosit, - kjo sht prova. "N.q.se m doni mua," thot Jisui, "ju do t zbatoni porosit e mia." (Ungjilli pas Joanit 14:15) "Ai q s'm do, fjalt e mia nuk i ruan." (Ungjilli pas Joanit 14:24)
    Themi q dikush mban porosit e Zotit kur ai praktikon kujtimin e Zotit dhe lutje t shpeshta, dhe i do t gjith njerzit pa prjashtim. Ndaj, Shn Maksim Konfesori (580-662) thot: "Ai q do Zotin bn nj jet Engjllore n tok, duke kreshmuar dhe duke ndenjur zgjuar, duke psallur dhe duke u lutur, dhe gjithmon duke patur mendime t mira pr do njeri." ("Filokalia" botuar Shn Makario Notara, Kryepiskop i Korinthit, dhe nga Shn Nikodhim Agjioriti, botim i III-t, Athin 1983, Vll. I)
    N mnyr t ngjashme, Shn Nektari (1846-1920) thot: "Ai shpirt q do Zotin, ka si meditim t tijin fjalt e Zotit dhe shtpin e Zotit. Sa her q flet, tregon thagmat e Zotit, dhe kur bisedon flet pr lavdin dhe madhshtin e Tij. Pa pushim i ofron Zotit hymne lavdrimi, dhe i falet Atij me nj aspirat hyjnore."(Shkputur nga libri "Njih Vehten tnde", botimi ll, Athin, 1962, fq. 49.)
    Dashuria pr t afrmin tregohet nprmjet prirjes s brendshme, nprmjet fjals, dhe nprmjet veprs. Disa nga manifestimet e ksaj dashurie jan kto: durim me urtsi i mosmirnjohjes dhe ofezave, t mos zemrohesh, te falsh ata q t punojn paudhsi, t mos flassh me ligsi pr asknd, t ushqesh mendime t mira pr do njeri, t ofrosh ndihm materiale pr ata q kan nevoj, t ngushllosh ata q jan n hidhrim, t knaqesh pr t mirat e t tjerve, dhe t ofrosh lutje pr t gjith. Dy llojet e dashuris pr t cilat n'a porosit Krishti, ajo pr Zotin dhe ajo pr t afrmin, rrjedhin nga vet njeriu; ato jan vullnetar, t varura direkt nga vullneti njerzor. Por ka nj dashuri m t Lart, e njohur vetm ndr shenjtort, e cila i prsos kto dashuri. Kjo sht dashuria Hyjnore, manifestim i Zotit brenda njeriut si dashuri. Shn Pavli i rreferohet ksaj kur u thot Romanve: "dashuria e Zotit sht derdhur n zemrat tona". (Let. E Pav. Romant)
    Shn Makariosi i Egjiptit, gjithashtu, i rreferohet ksaj dashurie kur flet pr nj "dashuri Hyjnore dhe Qiellore", e cila sht "zjarri qiellor i Hyjnis", t ciln t Krishtert e marin brenda zemrave t tyre n jetn e tanishme (Predikime Shpirtrore, IV, XI). Kjo dashuri, shpjegon Shn Makariosi, u sht dhn atyre shpirtrave q e kan mohuar botn dhe e kan orientuar vehten e tyre n mnyr t vendosur tek Zoti, duke patur shpres dhe bes pa pushuar tek Ai. Personi q ka arritur t fitoj eksperiencn e ksaj dashurie, thot shenjti i porsaprmendur, nuk sht m subjekt i rnies n mkat; kurse ai q nuk ka arritur deri ktu sht subjekt i rnies n mkat, megjithse ka do virtyt tjetr. Pr kt arsye kjo sht dashuri e prkryer dhe ai q e ka marr at sht i siguruar, duke qn i lidhur nga Hiri Hyjnor.
    Shn Nektari e karakterizon dashurin Hyjnore si m posht: "dashuria Hyjnore sht aktiviteti i Hirit Hyjnor q jeton brenda zemrs, dhe sht dhurata Hyjnore m e muar se gjith t tjerat." ("Njih Vehten Tnde" fq. 49-50) Cilat jan shenjat e dashuris Hyjnore? Shn Isaku i Siris jep kto shenja t dukshme: "fytyra e njeriut kuqlon, ai bhet i gzueshm, dhe trupi i tij ngrohet. Frika largohet prej tij, dhe ai kalon n ekstaz". (Ekstaz - nj gjndje shpirtrore shum e gzueshme e nj njeriu q sht shkputur nga bota q e rrethon, dehje shpirtrore) Ai e konsideron vdekjen e frikshme si nj gzim, dhe mendimi i tij intelektual pr gjrat qiellore nuk ndrpritet... Kur dashuria Hyjnore vjen tek dikush me tepric, e bn at shpirt t kaloj n ekstaz." (Niqifor Theotokis, nga libri "Punt e zbuluara asketike t Shn Isakut t Siris", bot. II, Athin, fq. 104) Prcaktime t ngjashme jan br dhe nga Shn Joan Klimakos (579-649). Ai thot: "kur e tr qnia e njeriut sht e przier me dashurin e Zotit, ather trupi, si nj pasqyr, tregon shklqimin e shpirtit t tij". (Joan Klimakos - "Shkalla", Kostandinopoj 1883, fq. 168) Nga sa kam thn deri tani sht evidente q ka nivele t ndryshme t dashuris. Kam nxjerr si t dallueshme katr nivele, t cilat mund t karakterizohen shkurtimisht si m posht:

    1) dashuria e dheshme. Kjo sht dashuri pr gjrat e dheshme (t ksaj bote), si pr shembull para, prona, knaqsi trupore, fuqi, lavdi, dhe nder.

    2) dashuria natyrale. Kjo sht dashuri midis atyre q kan lidhje gjaku dhe midis sekseve. Kjo dashuri e till bn nj dallim t mpreht midis atyre q jan farefis dhe jo farefis, midis burrit dhe gruas.

    3) dashuria shpirtrore. Kjo sht dashuria pr t ciln na porosit Krishti n dy porosit e Tij: duajeni Zotin dhe duajeni t afrmin tuaj. Kjo dashuri prfshin at q Etrit e Shenjt t Kishs son Bizantine e quajn "filokalia" (n shqip d.m.th "dashuri pr t bukurn"), me t ciln ata nnkuptojn dashurin pr Zotin si Qnia e bukur supreme dhe dashurin pr virtytet t konceptuara si cilsi q reflektojn bukurin e Zotit.

    4) dashuria Hyjnore. Kjo dashuri sht shfaqje e vet energjis Hyjnore, brenda nj individi, si dashuri.

    Termat t cilat u kam dhn t katr niveleve t dashuris jan prdorur nga Etrit e Shenjt, megjithse jo gjithmon t para nga ai kndvshtrim nga i cili i kam dhn un ato. Etrit e Shenjt e vn theksin n ndryshimet midis ktyre llojeve t dashuris, dhe konsiderojn vetm dy llojet e fundit t dashuris, - dashurin shpirtrore dhe at Hyjnore, - si dashuri e mirfillt Kristiane. Dashuria pr gjrat e bots sht nivelil m i ult, dhe dnohet n Shkrimin e Shenjt si dhe nga Etrit e Shenjt. Apostoll Jakovi, pr shembull, thot: "miqsia e bots sht armiqsi e Perndis".(Letra e Apostoll Jakovit kr. 4:4) Kjo dashuri refuzohet a) sepse konsiston ose udhheq n vese dhe emocione negative, si kopraci, zili, keqdashje, gryksi, mosprmbajtje, konflikt t brendshm dhe t jashtm, dhe b) sepse pengon zhvillimin e dashuris shpirtrore dhe marrjen e dashuris Hyjnore. N kt raport ndrsa format e larta t dashuris rriten, format e ulta dobsohen, derisa nuk shfaqen m bashk. Ai q ka arritur t ngrihet plotsisht n dashurin shpirtrore nuk ndjen m dashuri pr gjrat e bots dhe dashuri natyrore. Ai nuk i jep m rndsi gjrave materiale dhe vlerave q kalben shpejt; dhe ai i shikon qniet njerzore jo n termat e kategorive t farefisit dhe jo-farefisit, mashkull dhe femr, por si persona, te cilt jan krijuar sipas shmblltyrs s Zotit. Prandaj, Shn Maksim Rfimtari thot: "Ai q sht i prsosur n dashuri... nuk njeh ndryshim midis mashkullit dhe femrs, duke u ngritur kshtu mbi tiranin e pasioneve; dhe duke patur konsiderat vetm pr nj natyr t qnieve njerzore, i shikon t gjith n mnyr t barabart dhe ka prirje t ngjashme kundrejt t gjithve." (Filokalia, I, fq 211. Gjithashtu shih Let. e Pav. Gallat 3:28)
    Llojeve t dashuris tashm t diskutuara u duhet shtuar nj e pest: "Njeri-knaqsia", ose ansia, e cila mund t supozoj formn e lajkatimit. N Dhiatn e Re dhe n Shkrimet e Etrve t Shenjt kjo konsiderohet si nj mkat ose ves. Ndaj Apostoll Jakovi u thot vllezrve t tij t Krishter: "Vllezrit e mi, mos e kini besn e t lavdruarit t Zotit ton Jisu Krisht sa pr sy e faqe. Sepse n hyrt n mbledhjet tuaja ndonj njeri q ka unaz t art me rrob t shklqyer, edhe sikur t hyj dhe nj i vobekt me rrob t flliqur, edhe t shtini syt mbi at q ka veshur rrobn e shklqyer, edhe t'i thoni atij, "ti rri ktu mir" edhe t vobektit t'i thoni, "ti rri atje a rri ktu n nnkmbjen time", a nuk bt me vehten tuaj dallim n mes tyre, edhe u bt gjykats t mendimeve t liga? A nuk zgjodhi Perndia t vobektt e ksaj bote por t pasur nga besa, dhe pr trashgimtar t mbretris pr t ciln u sht zotuar atyre q e duan?... Po n mbani an, bni faj, edhe qortohi nga nomi si porosishkels." (Letra e Apostoll Jakovit Kr. 2:1-5,9)
    Dashuria e njeri-knaqsis krkon t knaq ata njerz mndja e t cilve sht prqndruar n gjrat e dheshme, ata njerz tek t cilt mbizotron dashuria pr gjrat e dheut. Jo vetm q sht e ndryshme nga dashuria pr t afrmin, e cila rrjedh nga konsiderimi i njeriut si person, si shmblltyr e Zotit, por dhe bie n kundrshtim me kt lloj dashurie. Njeri-knaqsia sht nj parodi, nj imitim i poshtruar i dashuris pr t afrmin. Ndrkoh q pretendon t trajtoj nj individ zemrgjrsisht, pr arsye t nj respekti t veant, n fakt e poshtron kt individ n pamje si nj person n nivelin e gjrave t tilla si para, plaka, fuqi dhe t tjera si kto. Prandaj, kjo lloj dashurie sht e lidhur ngusht me dashurin e gjrave te dheshme, dhe mund t quhet specie e saj.

  7. #7
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    25,090
    Postimet n Bllog
    3
    IV. DASHURIA KRISTIANE DHE VIRTYTE T TJERA

    Q t kuptohet m tutje dashuria Kristiane, sht e domosdoshme t'a lidhim at me virtyte t tjera ose prsosmri shpirtrore q na msohen nga Dhiata e Re dhe shkrimet e Etrve t Kishs Lindore. Termi "virtyt" shfaqet n Letrn e Shn Pavlit drejtuar Filipianve dhe n 2 letrat e Shn Pjetrit. Prdoret shum shpesh nga Etrit e Shenjt. Kta t fundit e prdorin termin virtyt pr t treguar prirje t caktuara q kan zn vend n shpirt ose zakone t shpirtit, si dhe praktika te caktuara. Ata i ndajn virtytet n dy klasa, "trupore" dhe "fizike". Shembuj t virtyteve trupore jan kreshmimi, vetprmbajtja, agripnia, metanit dhe pun udhzuese, ndrkoh q shembuj t virtyteve fizike, ose virtyte t shpirtit, jan urtsia, kurajoja, t qnurit i matur, drejtsia, besa, shpresa, dashuria, vmendja e brendshme, lutje, prulsi, liria prej zemrimit, dhe njohuri shpirtrore. Virtytet trupore nuk jan t brendshme, por jan t jashtme - ato jan thjesht mnyra. Ato e ndihmojn njeriun t fitoj virtytet e shpirtit, t cilat jan vlera t brendshme. Jan kto virtytet e fundit q jan kryesisht dhe me t vrtet virtyte.
    Dashuria e Krishter sht virtyti m i lart i shpirtit. Kjo pohohet n mnyr emfatike si n Dhiatn e Re ashtu dhe n shkrimet e Etrve t Shenjt. Ndaj Shn Pavli thot: "edhe tashti mbetet besa, shpresa, dashuria, kto t tria; por m e madhja nga kto sht dashuria." (Let. e Pav. Korinth. 13:13)
    N mnyr t ngjashme Shn Thanasi i madh thot: "le t ruajm dashurin, e cila sht m e madhe se do gj tjetr".("Pr Virgjrin", fq.21)
    Dhe Shn Efrem Siriani (shek. IV) na thot: "Fitoni dashuri, t ciln Shkrimi Hyjnor e ngriti mbi do virtyt tjetr. E barazoi me Krijuesin e t gjitha gjrave, duke thn: Zoti sht dashuri." ("Ligjratat Asketike t Shn Efrem Siriani, Athin 1864, fq. 130)
    Dhe prsri bashkkohsi i tij Aba Isaia e quan dashurin "prmbushja dhe prsosmria e t gjitha virtyteve", ndrkoh q Shn Theodhori i Edess (shek VII) e quan dashurin "e mira m e lart dhe q i prfshin t gjitha".("Dashuria pr t bukurn", fq. 101 & fq. 191)
    Thnie t ngjashme gjenden n shkrimet e Etrve t tjer t mdhenj t Kishs Orthodhokse. Shn Grigori i Nisis jep shpjegimin e mposhtm lidhur me eprsin e virtytit t dashuris. N jetn e prtejme, Shenjtort nuk kan m nevoj pr bes dhe shpres, sepse ather ata do jen t bashkuar me Zotin, dhe do shikojn Zotin, dhe do ken arritur shptimin dhe jo thjesht t shpresojn se do t'a arrijn at; por dashuria do jet me ta prher. "Shpresa", - thot Shn Grigori, - "funksionon pr aq gjat sa knaqsia pr gjrat pr t cilat shpresohet nuk duhet m; dhe besa n t njjtn mnyr sht nj ndihm n pasigurin pr gjrat pr t cilat shpresohet; pr kt arsye Pavli e prkufizon at si substanca e gjrave pr t cilat shpresohet; por kur gjja pr t ciln shpresohet, aktualisht realizohet, ather t gjitha aftsit e tjera zvoglohen derisa pushojn dhe dashuria nga ana e saj mbetet aktive, duke mos gjetur asgj me t ciln t zvendsohet. Dashuria pra, sht m kryesorja e gjith arritjeve t shklqyera dhe e para nga porosit e ligjit." ("Etrit e Nikes dhe pas Nikes", Serit e dyta, Vll. V, fq. 450)
    Dashuria Kristiane sht e para e virtyteve pr nga vlera, por e fundit pr nga rradha e prvetsimit. Fitimi i gjith virtyteve t tjera duhet t'i paraprij fitimit t dashuris. Ndaj, duke folur pr ndrtimin e "shtpis s shpirtit", Shn Pjetri i Damaskinis thekson: "do njeri ka nevoj para s gjithash pr durim, si thot dhe Shn Vasili i madh; pr t hedhur themelin duhet bes. Pastaj, mndjemprehtsia, si nj ndrtues i sprovuar, gradualisht ndrton shtpin e shpirtit. Vazhdimisht vendos lla nga toka e prulsis, pr t mbajtur gurin ngjitur me gurin, q sht virtyt i bashkuar me virtyt, derisa atia ndrtohet, q sht dashuria e prsosur." ("Dashuria pr t bukurn" II, fq. 56)

  8. #8
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    25,090
    Postimet n Bllog
    3
    V. BES DHE DASHURI*

    sht prtej fushs s diskutimit t ksaj bisede t flasim pr lidhjet e prpikta midis gjith virtyteve. Por sht e rndsishme t vem re lidhjen midis dashuris Kristiane dhe bess. Virtyti i bess prmendet n Dhiatn e Re m shpesh se n ndonj vend tjetr. Besa sht themeli i gjith virtyteve t tjera t shpirtit. Megjithse dashuria sht m e lart se besa, dashuria lind nga besa dhe nuk mund t fitohet pa bes paraekzistuese. Shn Pavli pron kt t vrtet kur prmend besn m par se dashurin n deklaratn e cituar: "Tani mbeten besa, shpresa dhe dashuria, kto t tria". Ai e shpreh kt kur thot n Letrn drejtuar Titos: [u]"Falu me shndet atyre q na duan n bes." (Let. Pav. Titon. 3:15)[/i]
    Kjo e vrtet theksohet n pasazhin e Pjetr Damaskinoit t cilin e citova, si dhe n nj numr shkrimesh t tjera t Etrve dhe Shenjtorve t Kishs Orthodhokse. Ndaj Shn Theodhori i Eds thot: "Besa e brendshme e vrtet lind frikn e Perndis. Frika e Perndis na mson si t mbajm Porosit Hyjnore. Mbajtja e porosive prbn virtytin praktik, i cili sht fillimi i t zhyturit n mendim. Fruti i ktyre sht lirim nga pasionet. Dhe prej lirimit nga pasionet lind dashuria brenda nesh. ("Dashuria pr t bukurn" I, fq. 186) Prsri ai thot: "Kemi msuar q nga besa lind njohuria. Dhe kur shpirti ka kto, prparon n mendjemprehtsi dhe dashuri." ("Dashuria pr t Bukurn" I, fp. 193)
    Shn Maksim Rfimtari n mnyr t ngjashme gjurmon origjinn themelore t dashuris shpirtrore. Ndaj thot: "dashuria lind nga lirimi prej pasioneve; lirimi nga pasionet rrjedh prej shpress tek Zoti; shpresa nga durimi dhe vuajtja e shumt; kto, sipas rradhs, burojn nga vetprmbajtja e prgjithshme, vetprmbajtja lind nga frika e Perndis, dhe frika e Perndis nga besa." (Faqe 202) Duke treguar me pak fjal vartsin e dashuris s Krishter nga besa, Shn Nektari thot: "Dashuria ndaj Zotit lind nga besa e sinqert." ("Njih Vehten Tnde", fq. 53) Duket qartazi, nga kjo vartsi esenciale e virtytit t dashuris Kristiane nga besa, q do prpjekje pr t ngritur dashurin si nj virtyt suprem duke mos konsideruar nevojn e bess s mirfillt Kristiane sht plotsisht ireale. sht si nj ndrtes pa themele. Kt prpiqet t bj "Humanizmi" ateist. Jep msime t dashuris s njeriut pa e bazuar kt dashuri n nj afirmim (pohim) t Zotit dhe njeriut si shmblltyr e Zotit. Kt gj e bri shum dhe "Ekumenizmi" bashkkohor. Flet vazhdimisht n emr t dashuris s Krishter, por nuk e bazon kt dashuri n doktrinn e vrtet Kristiane, n besn Orthodhokse, dhe bile e konsideron kt bes si nj penges pr dashurin dhe prej ktu si nj dika q duhet t lihet mnjan. Termi BES tregon nj nivel t njohuris shpirtrore, t perceptimit t brendshm t nj t vrtet m t lart. Shn Pavli e shikonte besn kur dha prkufizimin e saj si "substanca e gjrave t papara," (Let. Pav. Hebr. 11:1) dhe thot: "tani shohim n t errt si npr pasqyr, po ather do shohim faqe pr faqe; tashti di gjer n nj shkall, po ather do t di sikundr u dita."(Let. I. Pav. Korinth. 13:12)
    Ky konceptim i bess sht i prfshir gjithashtu n thnien e mposhtme t Shn Isakut t Siris: "Dashuria sht nj pasardhse e njohuris t s vrtets", si dhe "n qoft se nuk e njihni Zotin, sht e pamundur pr dashurin e Tij t jet ndr ju."
    Dashuria q nuk vjen nga besa e vrtet Kristiane nuk sht dashuri Kristiane, por sht nj nga ato llojet e ulta t dashuris q karakterizova. Dashuria e mirfillt Kristiane sht e bazuar n besn e vrtet, dhe prfshin prdorimin e arsyes nn dritn e ksaj bese. Shn Pavli e bn kt t qart kur u thot Filipianve se ai lutet q "dashuria e tyre t bhet akoma dhe m e pasur me njohuri dhe mendjemprehtsi." (Let. Pav. Filipiant 1:9) Kshtu q ata "t shquajn ato q ndajn njra prej tjetrs, edhe t jen zemr-kthjellt e t papenguar gjer n dit t Krishtit." (Let. Pav. Filipiant 1:10) Dashuria e par nga kndvshtrimi i atyre q kan dashuri dhe atyre q flasin pr dashurin duke e quajtur at shpirtrore, por q nuk bazohet n besn e vrtet, dhe sht pa dije dhe aftsi dalluese, nuk sht dashuri e mirfillt Kristiane, por dashuri pseudo-shpirtrore. Si e till, kjo i prish ata q japin msime pr dashurin dhe i bn t tjert t'u merret goja.
    Pikrisht sepse besa sht themeli i dashuris dhe tr udha Kristiane e jets, Krishti, Apostojt e Tij, dhe Etrit e Shnjt flasin m shpesh pr besn sesa pr dashurin, megjithse ata n mnyr emfatike pohojn q dashuria sht virtyti m i lart.*

    FUND
    2 Tetor 1996


    Me ndjenjn e nj respekti t thell kt prkthim ia kushtoj asaj zonje fisnike q "m priti" n duart e saj t shenjta gjat misterit t Pagzimit. Kjo nn shpirtrore e Kors, Dhimitra Cico, jeta, dhe vepra e saj do t mbeten gjall n zemrat tona.

    A. F.



    * I bekuari Arqimandrit Gavrili, Igumeni i Manastirit t Dhionisiut n Malin e Shnjt (Agjios Oros) bn kt vrejtje me vend pr kt shtje: "Midis tre virtyteve baz t fes ton: Bess, Shpress, dhe Dashuris, kallogjert(murgjit) Orthodhoks e vn theksin tek Besa. N qoft se ne jemi t mangt dhe t alt n virtytet e tjera, t mos dshprohemi, mshira e Zotit do na shroj prbrenda, kshtu nprmjet bess do t pendohemi dhe do shptohemi. Por nse humbim Besn e vrtet me t ciln u pagzuam, ne gjithashtu humbim dashurin e Zotit, dhe shpresn e shptimit ton. Etrit e Shnjt thon: "Kudo, t dashur, na nevojitet besa, nna e gjrave t mira, e till sht besa. sht nj spiranc e shnjt q siguron nga t gjitha ant mendjen q e zotron at (besn pra)." ("Grigori i Drejt" Vol. 4, Nr 23, Nndor-Dhjetor 1967, fq 832)

Tema t Ngjashme

  1. Smundja e dashuris
    Nga ~Geri~ n forumin N krkim t romancs
    Prgjigje: 2
    Postimi i Fundit: 08-02-2011, 21:54
  2. Piramida e dashuris
    Nga titi-a n forumin Komuniteti musliman
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 28-12-2008, 09:26
  3. Ceshtja e lirise Ndertrinitare
    Nga NoName n forumin Komuniteti katolik
    Prgjigje: 6
    Postimi i Fundit: 11-07-2006, 11:51
  4. T konvertuar a ka ndonj n forum?
    Nga drita n forumin Toleranca fetare
    Prgjigje: 209
    Postimi i Fundit: 08-01-2004, 09:39
  5. Xhungla e Krishtit (nga David Kostincuk)
    Nga Shiu n forumin Toleranca fetare
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 07-05-2003, 19:00

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •