Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 1
  1. #1
    Konservatore Maska e Dita
    Antarsuar
    17-04-2002
    Postime
    2,925

    N krkim t avangards...'e PR-7-SHME'

    marre nga Fjala


    N KRKIM T AVANGARDS...

    Ervin HATIBI

    Ka dgjuar njeri pr gazetn E PR-7-SHME?

    Hamendje me sebep t seminarit ndruniversitar mbi avangardat letrare, mbajtur n Tiran m 3 maj.




    N nj nga ditt e para t majit, n Fakultetin e Historis dhe Filologjis u mbajt nj seminar n lidhje me fenomenin e avangards n letrsin ton t shekullit t shkuar. Me sa i ndoqa, opinionet e studiuesve pjesmarrs n aktivitet, iu larguan apo afruan m shum e m pak dy kahjeve t prkundrta. E para kahje, mton se n trevat e shqipes nuk ka ekzistuar qartas ndonj entitet i quajtur avangard letrare (dhe me t vrtet askush nuk ka dal deri tani ta impersonoj kt duke thn un jam avangard apo avangardist.) Sipas ksaj kahje t vshtrimit, kushtet e pranuara si prkufizuese pr avangardn, (thyerja sektare me traditn e mparme, vetndrgjegjsimi dhe vetprkufizimi me an t manifesteve estetik apo revistave a organeve t zdhnies etj. etj.) t gjitha kto kan munguar. Ndonj element i avangards ama, sht shprfaqur tek ndonj loj me intonacionin apo piksimin tek Lasgushi apo me liberalizimin e emfazs tek Migjeni...

    Kahja tjetr opozitare, mton se absolutisht avangarda sht br e gjall me gjith kostumografin dhe slloganistikn e vet n fillimin e viteve 90 n poezin shqipe t Tirans. Kahja e dyt dhe kahja e par nuk para i diskutojn shum teorit ku mbshteten. T dyja e shohin avangardn si nj ortodoksi. E cila sht nj kategori standard si n Kin ashtu edhe n Kenia apo Kroaci.

    Nse avangards do ti rezervonim optikn m prfshirse duke e prkufizuar thjesht e qart si nj grupim artistik q prodhon thyerje serioze me traditn, mbase n kushtet e shkrimit shqip do t identifikonim m shum se nj t till, dhe do tu shtrngonim dorn nxehtsisht partizanve entuziast. Nse do t krkonim procedurat administrative sipas modeleve t dy dekadave t para t shekullit t 20, kjo pastaj sht pak si e pamundur pr specifikat e mikroklims letrare shqiptare. Me syt prdhe, na duhet ftoht tu japim dorn si n ceremoni pajtimi gjaqesh atyre q nuk shohin hi avangard ktu, dhe vendin bosh ia japin Lasgushit & Migjenit apo Gaspr Palit apo triumviratit poetiko-industrial t viteve 60 (Kadare/Arapi/Agolli).

    Gjithsesi, personazh i cituar si munges ose si prani n kt histori arnautsh avangardist, duke u prplitur n kufinjt jetik (jo etik) t modestis, mendoj se gjithsesi nj lloj sekti apo tribuje poetsh e jo vetm, populloi nevojn pr ndryshim radikal n shkrim n fillimet e hapjes s Shqipris. Poett q morn prsipr n adoleshenc e sipr, tu japin udh prfytyrimeve e meraqeve t veta prmes gazets E PR-7-SHME, patn gjith kohn dhe qejfin e domosdoshm pr tu dhn udh prfytyrimeve e meraqeve t veta prmes gazets E PR-7-SHME. Ndrkallja e 7 (shtats) superstitive e mitike prmes titullit, nuk sht e vetmja thyerje dhe kontroversi e procedimit shkrimor/letrar t grupit t poetve, e po ashtu n vend t nj manifesti, por tamam si manifest, grupi pat publikuar n numrin e par prmasat e perimetrave t vet botkuptimor nn dy tituj t shkruar kolektivisht nn tempin dhe tonin e Rudian Zekthit: Tabut e gazets dhe N vend t keqkuptimit. Jo vetm kaq, po n ball t numrit t par, gazeta merrte prsipr t ofronte edhe nj projekt tjetr t pasports shqiptare, ofruar me grafikn e njohur zyrtare, por ama me disa korrigjime radikale me tone t nj lloj shovinizmi poetik t denj pr prfaqsuesit m militarist t futurizmit. (Prve projekteve t nnkuptuara pr nj shkrim tjetr, vramendjet e grupit n nj koh ndryshimesh e paqartsish t thella politiko-filozofike premtoheshin n skajin tjetr me nota pseudopolitike ose quazi.) Zaten e gjitha kjo u ngjiz nn personalitetin dhe talentin shtyps t Rudian Zekthit i cili i dha tonin jo vetm komunikimit letrar nn titullin E PR-7-SHME, por mendoj edhe gati gjith verbit e modusit poetik t brezit t vet.

    N ann tjetr, krahas poetve, poli tjetr q prbnte tribun E PR-7-SHME dhe e furnizonte me spontanitet e zhargon, ishin nj dor simpatike adoleshentsh shkollbraktiss, shakaxhinj autodestruktiv, q prej aty e deri m pas doln pak nga pak nga anonimiteti, jo vetm prej look-ut t vet t bujshm proto-grunge, por edhe sepse m von u bn dj, animator radiosh, veprimtar politik e fetar. Ky polarizim midis rrugs dhe underground-it m nj an dhe mjedisit universitar m ann tjetr prodhoi monumentin E PR-7-SHME. M posht po rreshtoj t riorganizuar ca pak fjal m tepr pr kt gazet. (Shyqyr q na u dha rasti, me hipotezat pr dhe kundr gjat seminarit mbi avangardn, q t themi edhe dika pr E PER-7-SHME, pr kt gazet titulli i s cils porsi nj spat mban ngulur n gjoks numrin e shtat. )



    Kujtimet jan shtresa joprodhuese n prgjithsi, ndaj shoqria ashtu si pleqt n azile, i ka mbyllur npr ndonj dat t kalendarit. Dymbdhjet vjet m par, u botuan katr numra t gazets E PR-7-SHME, me nj tirazh katr mije cop pr numr. Kjo sht shum e sakt. Nuk mund t saktsoj dot ama sak datn, datlindjen, pasi numri i par i gazets nuk shnon madje as muajin e vitit t botimit. Por duhet t jet fjala pr shkurtin e vitit 1992, ose pr ndonj diferenc midis shkurtit alla turka me shkurtin alla frnga, sepse ato dit kur gazeta doli sapo kish vdekur Martin Camaj, dhe n faqe t par gazeta pasi jepte lajmin e hidhur, ftonte t mbahej nj minut heshtje nga lexuesi. Edhe gazeta vet mbante nj minut heshtje, duke ln t zbardhte fill posht lajmit nj paragraf t gjat t pashkruar. (Do t ishte teprim i pafalshm pr mua t flisja pr reinkarnacion apo lidhje horoskopi midis Camajt dhe botimit t E PER-7-SHME). Ktu po shtoj se isha edhe un njri nga ata djem t rinj e nj vajz q botuan numrin e par. I kam firmosur shkrimet e mia me emrin Erind para mbiemrit tim, pr t prshndetur nga larg Erind Pajon, poetin q sajoi titullin sensual t gazets.



    E PER-7-SHME pik s pari, tregon q n titull nj alternative midis numrave e shkronjave, dhe nj paradoks midis kuptimit t fjals e prshtatshme dhe mnyrs s paprshtatshme me t ciln sht shkruar. E-7-E (prdor shkurtimin) sht nj nga ato dhjetra shpallje arti q mungonin prej dhjetra vitesh n rruget tona, nj realizim prtej ngopjes i liris s shprehjes. Si koncept dhe si botim E-7-E u prpoq edhe t mbush boshllkun q krijoi mungesa e botimeve artistike n vitin politik 1992.



    Duke qen nj gazet e drejtuar tek nj publik i pakt, ajo n rradh t par synonte ta krijonte lexuesin e vet, dhe n momentin e krijimit t ketij lexuesi misioni i saj merrte fund. Domethn bhet fjal pr nj gazet kamikaxe iluministe. Problemin e artit e t shoqris shqiptare E-7-E e pa si problem moral, e sigurisht n aspekte t mungess. Ajo i dshiroi pra lexuesit nga rradht e plebejve t kaltr, si thuhet n editorialin e par. Si e till, gazeta shmangu me prbuzje elitn duke marr n t njjtn koh nj pamje intelektuale e antiintelektuale.



    Kurse n publikimet e krijimtaris letrare, vendi iu la trsisht autoreve t panjohur q treguan pr nj underground vullkanik tendencash krejt t reja n t shkruarin e fjals shqipe. Me kta togfjalsha emrtoj poezit e Viron Grait, Eneids, Gent Gjokols, Dritan Xhelos. Autori i huaj q E-7-E zgjodhi pr t nderuar numrin e saj t par qe Ernesto Black Sabato, argjentinasi me gjak nga i yni, q u b autor kult i publikut t afrt t gazets. Them publiku i afrt, duke patur parasysh disa pak plebej t kaltr (term i R.Z.) q gazeta arriti ti krijonte a ti gjente. Duke kaluar prmes surrealizmit, dadaizmit, agjitpropit, simpative pr jogn e rock-un agresiv, E PER-7-SHME konturoi fytyrn e saj prej fetishi, e pastaj vdiq, pr munges fondesh. Si ndodh n t tilla raste. Ky ishte edhe mesazhi m i fort, ky ishte numri vijues i saj. (Vijon edhe sot). Arti sht akt vetsakrifikimi e vetdenoncimi, etj., etj.. Me pak fjal sht nj krenari e nj qllim n vetvete: t humbsh. E PER-7-SHME nuk ka qen kurr nj gazet, por mbase nj dekor teatral i nj drame, a nj letr dashurie n prag t parandjenjs s keqe. Shum njerz t ndjeshm e kan cilsuar zhdukjen e t prshtatshmes si zhdukjen e dinosaureve, apo si vdekjen e papritur t Jimi Hendrix, Sid Vicious, etj., etj.. Vetfinancimi, botimi gjysm-ilegal, shprndarja falas, t gjitha kto bn q E PER-7-SHME t prflitet edhe politikisht. Destruktiviteti i ksaj gazete n fakt arriti kulmin kur q n korrik t 1992, n rubrikn sureal-roz POPULL, botoi kt pasazh me spiunazh nostradamik:

    Pr ti paraprir nj invazioni t mundshm t serbve n Kosov ishte e natyrshme nj prqndrim i forcave tona ushtarake n kufinjt verilindor. Vese tanket e nisura nga kjo an e Shkumbinit lan dhmbt rrugve pr n destinacion. Domethn zinxhirt e ndryshkur.



    (Footnotes)

    1 Titull i nj eseje t Rudian Zekthit, botuar n E PR-7-SHME
    Ndryshuar pr her t fundit nga Dita : 27-05-2004 m 11:11

Tema t Ngjashme

  1. Acess - Kerkim I Bazuar ne Radio Box
    Nga little-boy n forumin Arti i programimit
    Prgjigje: 9
    Postimi i Fundit: 03-03-2009, 11:16
  2. N krkim t lumturis Thirrje ndaj jomuslimanve
    Nga abdurrahman_tir n forumin Komuniteti musliman
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 27-01-2009, 09:16
  3. Ekstradohen dy shtetas te shpallur ne kerkim per vrasje
    Nga AlbaneZ n forumin Problematika shqiptare
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 17-03-2007, 05:47
  4. N krkim t hebrenjve t vjetr t Sarands
    Nga Hyllien n forumin Arkeologji/antropologji
    Prgjigje: 1
    Postimi i Fundit: 30-06-2004, 09:27
  5. programet dhe faqet me te mira per te bere kerkim ne internet
    Nga benseven11 n forumin Lajme nga informatika
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 15-05-2003, 19:47

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •