Close
Faqja 0 prej 7 FillimFillim 12 ... FunditFundit
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 140
  1. #1
    Nderi i Forumit Maska e Acid_Burn
    Antarsuar
    02-05-2002
    Postime
    1,028

    Roli i islamit n integrimin e shqipris etnike dhe t kombit shqiptar

    ROLI I ISLAMIT NE INTEGRIMIN E SHQIPERISE ETNIKE DHE TE KOMBIT SHQIPTAR

    www.thenickname.cjb.net

    Dr. Muhamet Pirraku
    All-llahu le t mos ma bekoj asnj dit n t ciln nuk msoj dika t re! (Muhammedi a. s.)
    Prvoja historike e pjess m t madhe t popujve dshmon se njsia e fes ishte ndr faktort e rndsishm n procesin e integrimit t perandorive mesjetare, kurse roli i feve n integrimin e njsive etnokulturore e gjeopolitike kombtare do t shfaqet n fillet e kohs s re, n periudhn e rilindjes, me nj rndsi t shtuar gjat Humanizmit, Iluminizmit dhe Rilindjes Kombtare.1
    N trojet albanofone dhe brenda popullsive albanofone mesjetare kt rol integrues fillimisht e synoi feja katolike e Principats s Arbnit dhe pikrisht nga mesi i shekullit XII deri n mesin e shekullit XV, kur u thye rezistenca shqiptare e periudhs s Skndrbeut.2
    Faktet historiografike tregojn se at q nuk e arriti katolicizmi shqiptar me luft e me prkrahjen ndrkombtare mesjetare, do ta arrij feja islame pa luft dhe n mnyr paqsore brenda vetvets, midis viteve '70 t shekullit XV dhe viteve '70 t shekullit XVHI, n periudhn e Kombsis Shqiptare si meskategori shoqrore e historike midis bashksis shoqrore Popull Shqiptar dhe kategoris historike Komb Shqiptar.3
    Hulumtimi i shkaqeve t kalimit masiv t shqiptarve n islam dhe i rolit t islamit n integrimin e njsis etnokulturore e gjeopolitike t Shqipris e t kombit shqiptar ishte objekt interesash krkimore i shum studiuesve, por hulumtimit shkencor ne mnyr institucionale po i qaset, pr her t par, simpoziumi Feja, kultura dhe tradita islame ndr shqiptart.4
    T dhnat nga hulumtimet interdisiplinore albanistike tregojn se roli i islamit n procesin e integrimit t njsis etnokulturore e gjeopolitike t Shqipris dhe t kombit shqiptar ishte i natyrs komplekse politike, sociologjike, etnokulturore, filozofike, fetare, gjuhsore, letrare, arsimore, artistike, juridike, eq.. Pr kt kompleksitet flet dhe programi i ktij simpoziumi.5
    Roli i fes dhe i kulturs islame n procesin e integrimit t njsis etnokulturore e politike t Shqipris dhe t kombit shqiptar do t kuptohet m mir vetm pasi t kemi nj pasqyr sa m t qart t realitetit shoqror, politik, administrative fetar, arsimor e kulturor n trevat albanofone n periudhn e dezintegrimit administrativ shtetror, politik, ekonomik e fetar t prandorive, pjes t t cilave ishin trevat e vanta t truallit albanofon.6 Pr t sqaruar kt shtje, paraprakisht sht e nevojshme t'e' kuptohet drejt e pa paragjykime fakti se ku e shpiente trevn albanofone ndarja mesjetare n shum njsi administrative sistemesh t veanta: greke, sllave e latine, italiano-frnge sikurse edhe coptimi feudal i brndshm, n kushtet e veprimit t tri kishave antagoniste antishqiptare; greke bizantine, serbe svetisaviane dhe katolike latino evropiane e prar.7 T ndriohet drejt rndsia q ka shteti unik, njsia administrative osmane mbi trevat albanofone pr lidhjen e copave territoriale me tradita fetare, arsimore, kulturore e shtetrore t ndryshme dhe antagoniste e sparatiste e njrs pjes ndaj pjess qetr.8 N dritn e shkencs t shihet edhe roli i islamit si faktor integrues i njsis etnokulturore dhe gjeopolitike t Shqipris dhe t kombit shqiptar deri n fillim t Rilindjes.9
    Historiografia e huaj, e prfillur edhe nga pjesa m e madhe e historiografis shqiptare, kalimin e shqiptarve n Islam e shikoi ngushtsisht: si aspirat t bujari7 s shqiptare pr pushtet pr t'i ruajtur privilegjet e arritura n periudhn paraosmane, kurse kalimin e masave, si nevoj pr t'i ikur dhuns ekonomike t turqve barbar, si dhun aziatike barbare, si turqizim e akulturzim t shqiptarve.10 Do t prmendet n mnyr retorike edhe mungesa e priftrinjve shqiptar t fes katolike dhe apostrofohet morali fetar diskutabil i mass shqiptare, sot myslimane, ndaj fes. Pr soj shqiptari, pr kt historiografi, sht shqiptari i fes katolike!?11
    Nuk thuhet e vrteta se Islami fillimisht dhe masivisht i pushtoi viset ku nuk arriti t shtrihej administrimi insfltucional i kishs katolike, e cila synonte t bhej fe gjithshqiptare, q do t thot: Islami i pushtoi trevat albanofone, n t cilat administronte, apo synonte t administronte skizma serbe ortodokse svetisaviane, ose shkinia, si e quante populli shqiptar.12
    Hulumtimi interdisiplinor n fush t Islamit ndr shqiptart tregon se n kalimin masiv t shqiptarve n Islam rolin kryesor e patn motivet e natyrs politike shqiptare kombtare n mundsi.13 Realisht, lufta e gjat e lvizjeve heretike t krishtera e islame n Ballkan e n trojet albanofone, se paku nga mesi i shekullit X, ngrthen n vete fillet e lvizjes, thn kushtimisht, pr integrimin e njsis albanofone dhe t kombsis s arbrit pr distancim nga gjiri i shoqris bizantine e bullgare.14 M von, lufta antagoniste e tri kishave q administruan tokat albanofone: greke, serbe e katolike latine n shekujt XII-XIV, pr dominim, thn kushtimisht, n trevat shqiptare, irritoi dhe e largoi popullsin shqiptare ndaj krishtrimit n prgjithsi dhe ndaj skizms ortodokse svetisaviane, m agresilve, n veanti.15
    Kto kisha t huaja dhe veanrisht kishat skizmatike ortodokse, qysh n fillim t pushtetit osman ne Ballkan fituan koncesione t mdha nga Sulltani, liri t plot pr thellimin e procesit t nivelimit etrk t tokave shqiptare n serbe e greke, t filluar n periudhn bi'zantine.16 Duhet t vihet n dukje fakti, se sipas botkuptimeve mesjetare osmane dhe evropiane, e kujt ishte kisha, e tij ishte dhe kombsia e besimtarve q e ndiqnin at kish, at fe.17
    S kndejmi, fillimet e kalimit t shqiptarve n Islam nuk mund t argmentohen si dhun e drejtprdrejt e turqve mbi shqiptart katolik, por si dhun e trthort turko-osmane me an t ortodoksis serbe e greke dhe vetm si hap i par m i fuqishm i vet shqiptarve pr t'u distancuar nga kisha serbe e greke, e bashk me kt edhe nga kombsia serbe e greke, dhun shpirtrore e gjenocid, por edhe nga kishat e kombsit kishtare t tjera evropiane, asokohe m pak agresive.18
    Fillimet e Islamit institucional osman n trevat albanofone i hetojm n periudhn e vasalitetit turk mbi principatat shqiptare, n vitet '80 t shekullit XIV, por n mnyr triumfale nisn n fillim t viteve '90, kur u themeluan institucionet e para islame n qndrn administrative dhe kulturore t Dardanis antike, n Shkup.19
    Gjat shekullit XV n qndrat kryesore t Dardanis dhe t ish-provincs romako-bizantine Maqedoni, n t cilat jeton popullsia etnike shqiptare muslimane n vazhdimsi historike dhe dominante20, u hapn mejtepe, medrese e biblioteka dhe u ngritn teqe, xhami, zavi e shum objekte shoqrore t prejardhjes lindore islame. N shekullin XVI Islami u b fe zotruese n t gjitha viset shqiptare islame historike.21
    Pr t'i kuptuar m mir sukseset e Islamit n trojet albanofone, duhet t nisemi nga fakti se sistemi shoqror osman fillimisht ishte progresiv, m civilizues dhe m human se sistemet feudale t korruptuara t vjetra bizantine, serbe e latino-anzhuine, t cilat populli shqiptar i barti mbi kurriz shekuj t tr.22 T kihet parasysh edhe fakti se Islami i periudhs s deprtimit n trevat albanofone ishte fe dhe kidtur me nj zhvillim t plot, ishte m progresiv, m liberal, m i ri, m humanist se sa krishtrimi n prgjithsi, e katolicizmi n veanti, q, atbot, kishte rn n nj kriz shoqrore, n nj dekadenc e imoralitet q pasqyrohet mir n veprat letrare t Dantes e t bashkkohsve t tij, n veprat si ai, ne ve-pr shkencore t Galileut e t mendimtarve si ai n veprat filozofike e fetare t ideologve t reformacionit n kishn e Perndimit dhe n veprat filozofike e historiografike t materialistve frnge. Zaten ajo dekadenc n kishn katolike nxiti lindjen dhe zhvillimin e reformacionit, e me kt edhe fillimet e integrimit t kombsive evropiane.23
    Realisht, populli shqiptar mbijetoi n saj t kthesave t mdha kulturore e politike historike.24 Kur shum sisteme pushtuese me shum sovran armiqsor, t huaj e t vendit u zvndsuan nga nj pushtues e nga nj sovran, nga sulltani osman-turk, shqiptart n viset m t rrezikuara nga proceset integruese sllave, greke e latine - italiane e kroate, me Islamin synuan arritjen e unitetit dhe t bashkimit fetar islam si korrniz ideologjike pr integrimin e njsis etnokulturore e politike t Shqipris dhe t kombit shqiptar fillimisht nn atin perandorake osmano-turke.25
    Se Islami n hapin e par ishte forme e hapt e distancimit dhe e bojkotimit shqiptar nga kisha ortodokse svetisaviane dhe nga kishat e qera me intenca antishqiptare, dshmon edhe fakti se t gjitha periudhat dhe valt e kalimit masiv t shqiptarve n Islam vinin si pasoj e lshimeve t mdha t Sulltanit e t pushtetit qendror ndaj kishave.26 Madje, edhe fazat e shuarjes a t heshqes administrative t kishs ortodokse svetisaviane dhe katolike n periudhn e kombsis shqiptare (shekulli XV-XVIII), shnojn jo dhunn turke aziatike islamike kundr ktyre kishave, si thuhet n historiografi 27, por mbeqen e ktyre kishave pa besimtar shqiptar, q ishin mas absolute, bojkotim shqiptar masiv i krishtrimit dhe kalim n Islam.28
    Pr dukurin e apostrofuar qart flet fati i krishtrimit t luhatur e laraman n viset e principatave shqiptare: Balshajve, Crnojevive, Dukagjinve, Jonimve, Gropajve, Zgurajve, Kastriotve, Topiajve e pjesrisht ato t Zenebishtve, Muzakve, Aranitve e t qerve m n jug.29 N arealin e principatave veriore e lindore t trojeve shqiptare dhe pikrisht n veri dhe n lindje t trevs albanofone historike, Islami do t shtrihet kryesisht vetm deri aty ku gjuha shqipe ishte e ruajtur pa nj trazim t madh, por edhe n disa enklava ilirovllaho-shqiptare, ku kishte humbur gjuha shqipe, por ishte ruajtur kompaktsia etnike josllave: ndr pomakt, tobresht, gorant dhe boshnjakt.30
    Hulumtuesit t Islamit ndr shqiptart i bie n sy fenomeni i pandriuar deri n fund, paraqitja e emrit t ri, unik, pr gjuhn, pr popullin dhe pr vendin: shqip, shqiptar dhe Shqipri, si bashkatdhetar besnik t Islamit n tokat shqiptare.31 Emrin e gjuhs e zuri Buzuku (1555)32 t popullit Zmajevii (1703)33 dhe t vendit Thunnmani (1774)34, por kjo nuk sht dshmi se kta emra u shfaqn bash n ato vite kritike. Ata ishin n popull s paku nga koha kur ishin edhe emrat pr gjuhn, popullin e vendin e Arbris, t Epirit e t Maqedonis shqiptare mesjetare.35
    T dhnat m t verifikuara flasin se vallja e emrit t ri pr gjuhn, pr popullin dhe pr vendin u nis nga viset e Dardanis - Peonis antike, t parat t prfshira nga Islami, dhe pikrisht nga treva albanofone midis Nishit - Limit - Sharrit - Matit - Dibrs - Strugs - Shtipit e Kumanovs, me epiqendr n viset e Shkupit, q n shkenc konsiderohen pr djep t gjuhs shqipe, faz moderne e ilirishtes dhe t popullit shqiptar historik pasilirian.36
    Emri i ri pr popullin, emri kombtar, duhej t ishte emr i nj popullsie dardane ilire i periudhs parakrishtere dhe pikrisht emri i popullsis midis Qafs s Prushit e posht nn qytetitn Shkup, t cilt Plini i shnoi si skirtar, kurse Ptolomeu n trajtn skyrton. Emri i ri muind t ishte edhe shumsi i emrit t banorve t Shkupit: shkyptar, shkuptar, shqiptar - lidhje m e thell me emrin e shpesit totem ose Or dardano - ilire; shqype, shqipe.37 N momentin kur Islami u b fe e shumics, fe e vendit t shqipeve, si do t thoshim me gojn e shum udhprshkruesve t huaj, dhe pikrisht aty deri n mesin XVII, emri i ri, integrues i vendit, emri Shqipri, do t'i vr n heshqe n mnyr paqsore toponimet antike e mesjetare pr pjes t veanta t trojeve albanofone: Dardani, Maqedoni, Arbri, Epir, eq.. Njsia etnokulturore e gjeopolitike Shqipri (Arnautluk, Albania), m s voni, deri n mesin e shekullit XVII prfshinte rreth 110 mij km2 siprfaqe t Rumelis Osmane t banuar me shqiptar ose me shumicn absolute shqiptar - albanofon islam, ortodoks dhe katolik. S ktejmi mund t theksohet se emri i ri kombtar pr popullin e vendin ishte produkt i kulturs s re shqiptare t integruar n dritn e kulturs s re shqiptare t proviniencs islame.38
    Kjo kultur shqiptare nuk u shpif, nuk u planifiktia dhe nuk u ndikua nga jasht, nga ndonj propagand proshqiptare, dhe pr zhvillimin e saj ka merit vetm mendja e gjeniut shqiptar. N gjirin e shoqris osmane kjo kultur shqiptare ishte disidente, kaake e kombsis shqiptare. Me rndsi sht t potencohet edhe fakti se procesi i thellimit t kalimit n Islam, kultivimi dhe ruajtja e Islamit si fe e pjess absolute t popullsis, pati karakter mbrojts gjithshqiptar, kurse nga fundi i shekullit XVIII pr Shqipri etnike do t konsiderohen vetm trevat t cilat do t rrethohen nga brezi islam shqiptar. Ky brez, n t gjitha koht, do t paraqitet si dig e si mur mbrojts i trsis s Shqipris etnike nga fqinjt ekspansionist t pangopshm.39
    T vihet n pah edhe fakti se kultura shqiptare me prejardhje islame, duke i hapur udh emrit t ri kombtar pr gjuhn, popullin e vendin, ndikoi edhe n integrimin e brndshm, n heqjen e emrave etnik antik t popullsis albanofone, si arbresh, maqedon, dardan, epirot, q synonin t bheshin emra kombsish albanofone t veanta, mandej n zbuqen dhe heqjen e dallimeve etnokulturore dhe t aspiratave t disa fiseve mesjetare pr t'u veuar si kombsi albanofone me fe skizmatike svetisaviane, bizantine, greke ortodokse dhe katolike, si kue, kelmende, palabardhe, labe, ame, suljote, etj..40 Fiset dhe viset q do t mbesin plotsisht jasht mass islame, jasht brezit islam shenjues t njsis etnokulturore e gjeopolitike t Shqipris s periudhs osmane, pararilindse, n veri, lindje e jug, nn mbizotrimin e vazhdueshm t kishave t huaja, do t asimilohen n dalmat (kroat), malazez, serb, bullgar e grek. Ktu zuri fill ngushtimi i trevs gjuhsore e etnike shqiptare historike.41
    Prhapja e kulturs shqiptare me prejardhje islame do t ndikoj si filtr pr kulturn shqiptare t prdhosur. Kjo mund t dshmohet edhe vetm me nj hulumtim sondues interdisiplinor n historin e fshatrave n arealin etnik albanofon, t cilat gjat mesjets bizantine e sllave ishin prona t kishave e t manastireve ortodokse, n fshatrat e cilsuara katunde vllehe, ish-feude t bujaris mesjetare serbe. Do t shihet se bash kto fshatra ndr t parat n rrethinn e tyre kaluan masivisht n Islam dhe se Islami u shrbeu si filtr pr ndarjen e premisave e t relikteve fetare, kulturore, gjuhsore e toponimike sllave, greke e latine, filtr pr rikthimin n gjirin e k-ombsis shqiptare.42
    Realisht, feia islame, me vetit e saj toleruese, kulturs shqiptare nuk ia mbylli prespektivn e zhvillimit evropian, por i la mundsi t mdha pr t'u zhvilluar mbi shtratin e tradits etnike, pr t'i kultivuar m tutje vlerat e seleksionuara t kulturs shqiptare e materiale ilire, t ruajtura n mnyr disidente e kaake gjat periudhs s krishtrimit universel. T dhnat nga hulumtimi etnografik i terrenit tregojn se traditat dhe kultura shqiptare parakrishtere m mir jan ruajtur n viset t cilat, n periudhn paraislame, ishin t prfshira nga herezit antikrishter, m pak se viset ku u ruajt katolicizmi i patrazuar sesa n enklavat katolike laramane dhe shum m pak u ruajt n viset ku ortodoksia nuk u trazua nga herezit mesjetare, nga katolicizmi dhe islami.43
    T themi edhe nj fakt: Islami n integrimin e njsis etnokulturore dhe politike t Shqipris dhe t kombit shqiptar ndikoi si kultur me tiparet e veta egaliatre, liberale e humane. Ai nuk ishte dogm thjesht fetare, por ishte sistem vlerash totalitare publike, msim i hapur, q nuk e njeh Shpirtin e Shenjt dhe paprekshmrin e individu; kultur konkret gjithprfshirse morale, kshilldhnse, udhrrfyese, fetare, qortuese, kritike, moralizuese, juridike, shoqrore, kodifikuese, shkencore, filozofike, mjekuese e mbi t gjitha arsimuese. Islami nuk ishte fe turke dhe as fe e pushtuesit, por ishte sa fe e turqve, aq edhe e shqiptarve dhe e t qerve dhe turqit n ummn (bashksin) muslimane osmane paraqitnin vetm pakicn sunduese, pa ndonj rndsi t madhe pr jetn e prgjithshme dhe prespektivn e perandoris. Shqiptart, realisht, q nga fillimet e kalimit n islam, nga pjesa e par e shekullit XV e ndan pushtetin perandorak me turqit n t gjitha nivelet politike, ushtarake, qeveritare, diplomatike, kulturore, arsimore, fetare e t tjera, prpos postit t sulltanit.44
    Populli shqiptar i dha Perandoris Osmane n periudhn e lulzimit t saj, pjesa e dyt e shekullit XV pjesa e par e shekullit XVII, po edhe m von, qeveritar, komandant ushtarak, dijetar, letrar, filozof, diplomate, historian, arkitekt, mjek specialist, mjeshtr profesionesh t ndryshme, t njohur n historin dhe n kulturn botrore. Kto personalitete shqiptare kurr nuk hoqn dor nga kombsia e tyre shqiptare, vepruan edhe si pararoj e kombit t tyre dhe e atdheut t tyre. Veprimtaria e tyre filozofike, letrare, artistike, historiografike, arkitektonike, ushtarake dhe iluministe, shkruar n gjuhn e Kur'anit, - arabisht; n gjuhn e poezis margaritare t Lindjes - persisht dhe n gjuhn zyrtare shtetrore universale pr perandorine - osmanisht, me vlera t mdha t prgjithshme do t'i hap rrug edhe zhvillimit t mendimit filozofik, artistik, fetar, politik e arsimues n gjuhn shqipe, me nj ndikim vazhdues n integrimin e njsis etnokulturore e politike t Shqipris dhe t kombit shqiptar. Vlerat madhore t trashgimnis shqiptare n gjuhn e Lindjes, t shkruara n periudhn osmane n Shqipri (1389-1912), i takojn mendimit shqiptar, kulturs shqipe, po aq sa edhe n gjuhn greke, latine e italiane dhe duhet t studiohen, t shqiprohen dhe t'ia kthejn kulturs son kombtare.45
    Nuk sht e teprt t konstatohet se edhe zhvillimi i letrsis shqipe t prejardhjes s krishter katolike t shekujve XVI-XVII sht rrjedhim i trthort i rrits s Islamit ndr shqiptart dhe i rrezikshm tek ortodokst serb pr katolicizmin ndr shqiptart edhe m gjr. Kjo letrsi shqiptare u vu n rrug me ndihmn morale, politike e materiale t kishs s perndimit dhe Paps, si reaksion dhe mas kundr thellimit t Islamit dhe t skizmimit ortodoks t shqiptarve.46
    Mirpo, derisa kjo letrsi, me vlera t larta si burim i gjuhs s shkruar shqipe, e prkufizuar kryesisht n prkthimin e ungjijve dhe t doracakve fetar, e n poezi moralizuese, do t shterret pa br ndonj ndikim t shnueshm n integrimin e njsis etnokulturore dhe gjeopolitike t Shqipris dhe t kombit shqiptar (sepse Evropa katolike dhe Papati pr afro dy shekuj nuk do ta ndihmojn gjithanshmrisht shtjen katolike t Shqipris), letrsia shqipe me alfabet arab, burimet e ruajtura t s cils vijn nga pjesa e dyt e shekullit XVII, sa vinte dhe zhvillohej, sa q n vitet '20 t she'kullit XVIII, kur zuri fillin iluminizmi evropian, u b faktor kryesor n integritetin e mendimit letrar, politik dhe kulturor iluminist e rilinds t Shqipris.47
    Letrsia shqipe me alfabet arab, e njohur si letrsi e bejtexhinjve, alhamiada shqiptare e shkruar mbi nj sintaks shqipe t mirfillt, ishte e prhapur n t gjitha viset shqiptare. Ajo nuk ka qn me ndikim t kufizuar, si thuhet n shum histori t letrsis, por ishte pron e jets shpirtrore e masave shqiptare.48 Prshkruhej, prhapej dhe msohej prmendsh, si luqe e si kng. Fakti se ishte e mbytur n orientalizma dhe veanrisht moralizuese, nuk do t thot se ishte e pakuptueshme pr lexuesit dhe absorbuesit, sepse ato fjal orientale ishin nocione filozofike e fetare t kuptueshme pr kohn, aq sa jan evropianizmat n shkrimet tona n gjuhn shqipe, pr kohn ton.49 Ajo q e shpuri prpara dhe e mbajti n jet deri sot, sht fryma e saj universale dhe shoqrore e arsimuese shqiptare, sociale e revolucionare tej mase pr kohn kur qe krijuar, lirike anakronike, kritike kastiane, arsimuese, romantike e liridashse. Pjesa m e madhe e ksaj letrsie u shkrua n vargun tetrroksh t poezis popullore, e ndihmoi letrsin popullore, e veanrisht lirikn, dhe e prgatiti rrugn pr letrsin e Rilindjes Kombtare. Qysh n mesin e shekullit XIX u b objekt i studimit i albanologve n z, themelues t albanistiks, si Hahni e t qer.50
    Duhet t vihet n dukje se prmes lidhjeve kulturore me Lindjen dhe me an t veprave filozofike e shkencore n gjuht orientale dhe n gjuhn shqipe, erdhn dhe u ngulitn motive t Lindjes n kulturn materiale e shpirtrore, n arkitektur, n artet figurative aplikative, n veshmbathje, n artin muzikor, n kompletimin e shtpis, n kuzhinn shqiptare, n mirsjelljen shqiptare, n letrsin popullore, n filozofin shqiptare, me nj fjal, n jetn shqiptare. Kto motive universale t Lindjes, kulturs shqiptare n prgjithsi ia shtuan frymn demokratike, universale; i dhan gjallri, kolorit, frym t re, e prtritn dhe e pasuruan pr t'u trajtuar, dje dhe sot, si margaritar midis kulturave t njtrajtshme t kombve evropiane. Rndsia e ksaj begatie kulturore qndron edhe n faktin se ajo n shum aspekte u b prcjellse e jets shqiptare edhe t shqiptarve t krishter, veanarisht te laramant dhe katolikt. S ktejmi, feja islame nuk e varfroi dhe as nuk e akulturzoi kulturn shqiptare etnike, por e bri pr t q'een si nj kopsht me Iule shumngjyrshe, si do t thosha me gojn.e shum romantikve evropian t shekullit XIX.51
    N gjirin e kulturs s re shqiptare, t periudhs s kombsis, fenomeni i tolerancs fetare ndr shqiptart do t bhet tipar kombtar dhe ndr hallkat n integrimin e ruajtjen e njsis s kombit shqiptar n kushte t ekzistimit t tri feve. Realisht, nga mesi i shekullit XVIII, pjesa m e madhe e administratorve shqiptar, n viset shqiptare, do t udhheqin politik sparatiste shqiptare, n prgjithsi, t mjedisit t vet ndaj pushtetit qndror t Stambollit. Kta qeveritar vendas n Islam shihnin edhe platformn e mundshme politike pr bashkimin e Shqipris s ndar n njsi administrative osmane dhe pr lirin e saj. Programi politik i lufts pr lirim kombtar i ktyre pionierve t rilindjes politike t Shqipris mbshtetej n traditn shqiptare t lufts lirimtare vllazrore midis shqiptarve t feve t ndryshme dhe posarisht ne epokn e lavdishme sknderbejane, sikurse paraardhsit e tyre t periudhs s rilindjes e t humanizmit.52 Madje, se paku nga periudha e qeveritarve arsimues nga dera e Bushatasve dhe e Tepelenasit shtresat e larta dhe masat shqiptare islame e bartn peshn e lufts pr bashkimin dhe lirimin kombtar t popullit shqiptar dhe t Shqipris nga robria osmano-turke. Ideologt q doln nga kjo mas, ata t periudhs s filleve t Rilindjes dhe t mvonshmit, bashkimin kombtar t shqiptarve me fe t ndryshme do t mbshtesin fuqimisht n porosit dhe kshillat urdhruese t Kur'anit: Edhe Zoti yn edhe Zoti juaj sht nj dhe Atij i prulemi', pra, 'Juve feja juaj, kurse mua feja ime!53
    T konstatojm edhe kt: Bushatasit dhe Tepelenasit, me politikn e tyre shqiptare rilindase, i vun themelet shoqris shqiptare pluraliste fetare moderne, thn kushtimisht, o.borret e tyre qeveritare jan brthama t akademive shqiptare, n t cilat u kultivua tipari i tolerancs fetare shqiptare n interes t lufts pr lirimin kombtar, t unitetit pluralist fetar shqiptar rreth unitetit t Shqipris. Prvoja e tyre do t bhet msim pr gjeneratat e reja, pr ideologt e kombit shqiptar t periudhs s Rilindjes. Lufta e amzs shqiptare muslimane q rreth vetes t lidhte fuqimisht dhe prjetsisht pjest shqiptare ortodokse dhe katolike, pa ua prekur traditn fetare, zgjati m shum se nj shekull, aq sa ka zgjatur periudha e lufts pr kurorzimin e krkesave t Rilindjes Kombtare Shqiptare.54 Kjo prpjekje shqiptare vazhdimisht, dinakrisht dhe prgjakshm u minua dhe u pengua nga kisha ortodokse serbe, greke, bullgare e pjesrisht edhe ajo katolike, si dhe nga qarqet politike, shtetrore, shkencore e publicistike antiislame dhe antishqiptare ballkanike dhe evropiane. Dhe, pse t mos thuhet qart, faktori politik i jashtm me ndrhyrje t herpashershme nga fillimi i shekullit XVII dhe me ndrhyrje sistematike nga fundi i shekullit XVIII, Islamit ia preu rrugn q t bhej fe gjithshqiptare dhe platform politike kombtare ngjashmrisht me skizmn ortodokse svetisaviane te serbt ortodokse bizantine te grekt, ekzarkiste ortodokse te bullgart, katolike te kroatt, etj.55
    Megjithat, roli i Islamit si fe e rreth 88% t shqiptarve n trojet e Shqipris Etnike, n luftn e pandrprer pr unitet kombtar, pr bashkimin e Shqipris dhe pr lirimin e popullit shqiptar dhe, mbi t gjitha, pr ruajqen e trsis s Shqipris Etnike nga ekspansioni pushtues i fqinjve ortodoks e katolik, ishte i paluhatur dhe vendimtar. Pr kt fakt, prpos burimeve historike t prejardhjes evropiane e t Lindjes, sht dshmi tradita popullore historike, knga historike shqiptare.56
    T thuhet edhe kjo: Fal tolerancs fetare t shumics mulsimane, do t dshtojn t gjitha prpjekjet e qarqeve kishtare e politike antishqiptare ballkanike e evropiane pr t shkaktuar luft fetare n Shqipri, mynxyrat q i prjetoi Evropa e krishter dhe Lindja.57
    Duke prfunduar, le t m lejohet t'u qasem shkurtimisht disa tezave publicistike pr qnien katolike paraislame t shqiptarve musliman dhe pr nevojn e kthimit t tyre n katolicizm pra, n kultur t krishter, si kusht pr t gzuar prkrahje t Evrops pr pavarsin e Kosovs dhe pr bashkimin e Shqipris s coptuar m 1913 (!?!).58
    Teza se shqiptart musliman kan qn t gjith t krishter nuk ka mbshtetje as burimore, as etnografike, as arkeologjike, as kulturore. Kjo tez fillimisht ishte shtruar nga kisha ortodokse serbe e greke dhe kishte pr qllim q viset e Arbris mesjetare katolike t'i tregonte pr djep t popullit shqiptar, i cili gjoja m von, me an t ekspansionit islam, t ket vrshuar n Kosov e gjetk n viset e Dardanis dhe t Maqedonis, n djepin e kulturs serbe dhe t shtetit serb!? Kisha greke shqiptart ortodoks i konsideronte puro grek!? Po, shkenca e bazuar n argumente nuk i pranon as njrn as tezn qetr.59
    T gjitha t dhnat flasin se islamizimi n kulturn shqiptare nuk ka mundsi t konsiderohet si nj incident kalimtar. Nj kultur me tradit gjashtshekullore e nj komb me mbi 88% musliman nuk sht aksident !?60
    Atyre q krkojn nj rikthim e nj 'rirreshtim' t shqiptarve musliman 'n kulturn e krishter, pr nj kthim n rrnjn katolike (!?!), ua rikujtoj tregimin popullor m t shkurtr dhe m t thell q e di profesor Anton Ceta: Burri e thirri gruen: Oj grue, ku je !? Prtej djepit! - Prtej djepit, prtej detit! - ia priti burri!61
    Shkurt, thirrja pa mbules pr shkurorzim nga islami, pr nj fe t re, sht anakronike. Mendoj se kan pernduar koht mesjetare t feve. S fundi, 't bjm me shqiptart ortodoks q jan tre her m shum se ato katolik? T'ua falim grekve?! M n fund ta pyesim, veten ose t konsultojm historin shqiptare: C'u solln shqiptarve t krishter krynegrilet e nxitura nga Evropa e krishter n shekujt XV-XVII?62 C'fitoi Kara Mahmut pash Bushati dhe veanrisht Ali pash Tepelena q i ofronin Evrops s krishter ndrrimin e fes vetm pr t fituar prkrahjen pr bashkimin dhe lirimin e Shqipris ?63 Dhe, a kemi ndonj garanci evropiane e botrore t krishter se vrtet do t liroheshim dhe do t bashkoheshim n Shqiprin Etnike, nse rirreshtohemi n rrnj, n kulturn e krishter, n katolicizm? Duke u mbshtetur mbi prvojn historike t popullit ton fuqimisht mendoj se shumsia e feve n Shqiprin etnike sht fat historik q nuk mund t zhbhet dhe kjo dukuri unikale nuk duhet shikuar edhe m tutje si plag pr t ardhrnen e kombit shqiptar, por t shikohet si pasuri e freski kulturore dhe si prparsi q ndihmon afrimin e popullit shqiptar pa paragjykime me popujt e qer me fe t ndryshme.64
    Ajo q sht e duhet t jet pr jet t jetve parsore sht: shkenctart, publicistt, letrart, artistt, hoxhallart, priftrinjt, msuesit, me nj fjal, forcat mendore kombtare, duhet t ushtrojn ndikim t vazhdueshm pr ruajtjen e tiparit shqiptar t tolerancs fetate si kusht pr ruajtjen e unitetit kombtar mbi parimet filozofike rilindase t Bushatasve e t Tepelenasit, t Hoxh Tahsinit, t Pashko Vass e t Thimi Mitkos: Paq t sigurt midis feve n Shqipri, vllazrim t vrtet midis shqiptarve t feve t ndryshme, unitetit t Shqipris mbi baz t njsis s gjuhs s bashkuar, t kulturs dhe t njsis etnokulturore e politike kombtare.65 Me fjalt e At Anton Harapit do t thoshim: toleranc fetare, toleranc shoqrore dhe toleranc politike.66
    Marr nga: Feja, kultura dhe tradita islame ndr shqiptart, simpozium ndrkombtar, Prishtin, 1995.
    REFERENCA
    1. Gjrsisht, Mithridates oder algemaine Sprachenkunde 11, Berlin 1809; Allgemaine Encyclopdie der Wissenschaften un Ktinste, 11, Leipzig 1818; G.Ancey, Memoire sur l'Albanais dans le Mith grec, Paris 1914: Opsta Enciklopedija Larouse, T.1, Beograd, 1971, 474-562; M.Jugovi, Opsta istorija stari vek, Beograd, 1952, 135-144; Refonna protestasse dhe katolike, Kisha dhe historia e saj, VII, Ferizaj-Zafreb, 1982; Sveti Sava: Beseda ose pravoj veri. Sveti liznjatije Bogonosac. Poslanice, Beograd, 1991; F.Rahman, Duh islama, Beograd, 1983; N.Srnailagi, Klasina kultura Islama, 1 Teolouija, Filozofija, Znanost, Zagreb, 1973, Ilirt dhe Iliria te autort e antik, Tiran 1965: Vizantiski izvori za istoriju naroda Jugoslavije, T.1, Beograd, 1955: V.Zamarovsky, Heronjt e miteve antike, Prishtin, 1985; S. Bali, Kultura Bosnjaka, Muslimanska komponenta, Vien 1973; Z. Dani'man, Koi Bey risalesi, Ankara, 1985, s I.D.Mitrovi, Ponovo studiji Dr. Nikse Stanica: Hrvatska nacionala ideologija preporodnoga pokreta u Daimaciii (Mihovil Pavlinovi i njegov krug do 1869), Zagreb 1980, 41-143: M.Gros, Historijska znanost, Razvoj, oblik, smjerovi, Zagreb, 1976, 83-92; M.Xhaxhiu, N rrucn pr te pellazgt, Drita, nr.28, Tiran, 13.VII.1986, 10.
    2. Gjrsisht, Historia e popullit shqiptar, I, Prishtin, 1969; M.Barleti, Historia e jets dhe e veprs s Sknderbeut, Tiran, 1964; Jireek-Radoni, Istorija srba, II, Beograd, 1952; M.Shufflay, Serbt dhe shqiptart, Prishtin, 1968; Gaspr Gjini, Skopska-Prizrenka biskupija kroz stoljea, Zagreb, 1986.
    3. Gjrsisht, M.Pirraku, Kultura kombtare shqiptare deri n Lidhjen e Prizrenit, Prishtin, 1989; Shkaqet e kalimit n Islam t shqiptarve, Prparimi, nr.2 Prishtin, 1991, 185-228.
    4. Shih, Simpoziumi Ndrkombtar, Drita Islame, nr. 42, Prishtin, 1992, 36.
    5. Shih gjrsisht kumtesat n kt prmbledhje; M.Pirraku,Roli i Islamit n integrimin dhe ruajtjen e kombit shqiptar dhe trsis s Shqipris etnike, Hna e Re, nr. 43, Shkup,1992,18-19.
    6. Shih pr krahasim: Historia e popullit shqiptar 1, Prishtin, 1969; Istorija naroda Jugosllavije, 1, Beograd, 1950; J. Von Hammer, Historija, turskog (osmanskog) carstva, 1, 2, 3, Zagreb, 1979: 1. Djuri Sumrak Vizantije, (Vreme Jovana VIII Paleologa), Beograd, 1984.
    7. Gjrsisht, M.Pirraku, Kultura kombtare shqiptare deri n Lidhjen e Prizrenit, Prishtin, 1989; St. Novakovi, Srbi i Turci (Od kraja XVIII veka do poetka XX veka, Beograd, 1979; Postanak i razvoj srpske nacije, Beograd, 1979; S. Borkovi, 0 postanku i razvoju cmogorske nacije, Titograd, 1974.
    8. Gjrsisht, V. Vllahoviq, Revolucioni dhe krijimtaria, Prishtin, 1975; Istorija crkve Starozavetne i Novozavetne srednje Skole, Beograd, 1885, 4-104; N.V. Gogolj, Razmatranie bozanstvene liturgije, Zemun, 1981, 9-112, R. Jovi, Crka i setke, Negotin. o. v. b., 3-25; P.Malaj, Djelovanje franjevaca dubrovake provincije medju albanskim katolicima, samostan Mali brae u Dubrovniku, Zagreb, 1985, 223-255; J. Cviji, Balkansko poluostrovo, 1, 11, Beograd, 1960; Alba Lima, Kostandin Balsi (1392-1402). Jistorijski roman u tri dijela, Zagreb, 1920; M. Zeo, Viset shqiptare n kronikn politike t Efremit, Drita, nr.32, Tiran, 1986. VIH,10: I. Zamputi, N emr t liris prball sulitanit dhe perandorit, Drita, nr.28, Tiran, 10. VII, 1988.
    9. Shih M.Pirraku, Kultura kombtare shqiptare deri n Lidhjen e Prizrenit, Prishtin, 1989; Islami dhe muslimant n Ballkan, Hna e Re, nr.27, 12-18, Shkup VI-VII, 1991, 8; Roli i Islamit n integrimin e Shqipris dhe t kombit shqiptar, Hna e Re, mir.48, 15.11.1993, 18; nr. 49, 1, Ill. 1993, 18; Roli i islamit n integrimin dhe ruajtjen e kombit shqiptar dhe t trsis s Shqipris etnike, Hna e Re, nr. 43, Tetor 1992, 18-19.
    10. Gjrsisht, Historia e popullit shqiptar 1, Prishtin, 1969; Istorija naroda Jugoslavije, 1, Il, Beograd, 1950, 1953; I. Zamputi, Relacione mbi gjndjen e Shqipris Veriore dhe t Mesme n shekullin XVII (vell. 1, 1610-1634), Tiran, 1963; Vll. Il, 1634-1650, Tiran, 1965; Gaspr Gjini, Skopsko-prizrenska kroz stoljeca, Zagreb, 1986; Simpoziumi pr Skenerbeun (9-12 maj 1968), Prishtin, 1969.
    11. Zamputi, Relacione 1, II; Thekse t posame n kt drejtim nga Don Lush Gjergji, n Simpoziumin Shqiptart dhe Evropa dje dhe sot, 23 maj 1991; Po aty, Engjll Sedaj, dt.25.V.1991; Ismail Kadare n intervistat e tij gjat viteve 1991 1993.
    41. Po aty; Si shn. 36; Nj korar (i krishter), duke u folur pr rndsin e islamit ndr shqiptart, shkroi me 1900 se shqiptart musliman e bartn barrn e ekzistencs kombtare t shqiptarve dhe t shqiprise: "S'jan vall muslimant shqiptar q mbajtn n kmb gjer m sot ato zakone t t vjetrve tan q uditn botn?! S'sht e vrtet se pa muslimant, t cilt besa i bri t largohen nga t tjert, nga kaurt, do t ishin q shum shuar e harruar kto zakone?! T mos ishin kta tradhtar t fes, si thon ca tradhtar t mmdheut, Shqipria nuk do t ishte aq e madhe sa sht sot, do t ishte prgjysm, nj e katrka nga shkaku i Shqehvet (Sllavi) q na kishin pllakosur gjer n krthiz t Shqipris ). Muslimant shqiptar vun fren prhapjes s detit shqah (... t me nepet leje t thom se Shqipria e poshtme n gjendet sot e pandar nga trupi i Shqipris, kjo gj detyrohet gjith muslimanve shqiptar (... ). ata q pushtuan islai-nizmin, muslimant e sotm jan q apin Epirit karakter shqiptar (Kalendar Kombtar, Mot'i gjat, Sofje, 1902, 61-72).
    42. Gjrsisht, Onomastika e Kosovs, Simpozium i mbajtur m 25-27 shkurt 1977, Prishtin, 1979; Simpoziumi pr Sknderbeun, Prishtin, 1969; S.Pulaha, Popullsia e Kosovs n shekullin XV dhe XVI, Tiran, 1984; Pesdhjet vjetori i 28 Nntorit shqiptar, Izmir, 1968, 10; Eqrem Telhaj: Vet Sknderbeu, shprehja m e bukur dhe m shklqyer e racs son, u rrit, u prgatit, u forcua n shkolln osmane dhe n shpirtin e fort luftarak t ksai shkolle dhe t asaj koh t ndritur ... Dalja e ushtrive t sulltanit n Ballkan e ndaloi prparimin sllav, kurse shqiptart filluan t rimkmben n fillim t sliekullit XVI kur hyn n nj radh me turqit, fituan shum t drejta, sidomos kur prqafuan vullnetarisht fen islame. Duke hyr n besimin e ri, shqiptari u largua m tepr nga sllavi, ndrroi fen, por shptoi fisin. Sikur t mos kish ndrhyr me koh fuqia e Perandoris Osmane, sot n Kosov , n Dibr dhe n Maqedonin shqiptare do t kish mbetur vetm nj pakic shqiptarsh n proces t shpejt sllavizimi. Veanrisht minaret e Kosovs - q sot (vitin 1943, kur ishte arritur bashkimi i Shqipris etnike - MP) nuk ka m shkak t lozin nj rol politik dhe kombtar - nj koh kan qn mburojat e Shqipris, fortesa t pathyeshme pr mbrojtjen e rodit arbresh; prandaj, duhet (pavarsisht nga rndsia q kan edhe sot n lmn fetare dhe etnofilozofike) q, shqiptart t do besimi, t'i nderojn dhe t'i konsiderojn si monumente kombtare. Edhe pr kt shkak 500 vjet jete me Dovletin nuk rnduan mbi Shqiprin ashtu si rnduan mbi t tjert kombe t Perandoris. Gjat ksaj koh shqiptari ka mbetur pjesrisht i lir, ka patur edhe privilegje; nuk ka paguar rregullisht taksa, nuk ka br rregullisht shrbim ushtarak (ose e ka br kur ia ka dashur qejfi si vullnetar), nuk ka toleruar padrejtsi dhe nuk ka duruar zgjedhn e Valiut dhe t Pashait... (Ne dhe Turqia, Kosova, Nr. 15, Tiran, 19.Xll. 1943).
    43. Qjrsisht, Udhprshkrues evropian n tokat shqiptare, Dituria, Tiran, pr vitet 1927, 1928 dhe 1929; M. Pirraku, Kultura Kombtar Shqiptare deri n Lidhjen e Prizrenit; Kalendari Kombiar, Sofje, 1902; Les albanai musulmans, UAlbanie, nr. 2, Lausanne, I.X. 1915; Kosova, nr, 15, Tiran, 19.XH. 1943.
    44. Gjrsisht, si n shnimet 38, 39, 40, 41, 42, 43; Shqiptart gjat ktyre shekujve t fundit kan zn vende me rndsi n gji t perandoris,; jan br npunsa, oficera, diplomate, sadrazema. Shqiptari nuk ka qn i robruar, ay nuk ka qn i sunduar por ka sunduar, ka qeverisur me zotsin e tij popuj q jetonin n suazn e Perandoris, t asaj perandorie q fillonte n Danub dhe mbaronte n Aden dhe n Tunizi (... ). Mund t shqojm edhe se, n qoft se pushtimi dhe m von sundimi turk i hoqn popullit shqiptar pjesrisht lirin e vet, n ann tjetr ai i ka ndihmuar t ruajn individualitetin e tij kombtar prej rrezikut t asimilint sllav (... ) - Eqrem Telhaj, Ne dhe Turqia, Kosova, nr. 15, Tiran, 19.XII. 1943.
    45. Po aty; Muslimant shqiptar jan t part q hartuan e prpunuan programet dhe Levizjet Kombtare. Kta nuk i bn kto pr interesa t veta personale, prkundrazi, kta ishin njerz me pozita t larta n shoqri, me respekt t madh dhe t cilt rrezikonin do gj q kishin. Shqipria i dha Perandoris Osmane 24 vezir t lart (38 sipas Kosova, 19.XII.1943) -M.R), nj tuf gjeneralsh dhe burra shtetror pa numruar mijra funksionar t lart t t gjitha degve t administrats. Vetm nga Cuperlit ishin pes vezir t lart deri te Ferid Pasha, e gjenerali Rexhep Pasha e shum t tjer. T gjith kta burra t njohur me kreni e quanin veten shqiptar dhe n mesin e bashkatdhetarve e flitnin gjuhn kombtare dhe nuk hiqnin nga mendja shtetin e tyre kombtar. Kta shqiptar me emr, pa marr parasysh se cili ishte, t cilsdo hierarki administrative apo ushtarake, nuk shihnin ndonj prespektiv pa emancipimin kombtar dhe shtetin. Kta shqiptar duke studiuar historine e huaj msuan ta duan kombin e vet. Kta jan farktuesit e nacionalizmit shqiptar... (Shqiprim i lir nga artikulli Les albanais Lausanne, I.X. 1915).
    46. Gjrsisht, Dh.S. Shuteriqi, Shkrimet shqipe n viset 1332-1850, Prishtin, 1978; Meshari i Gjon Buzukut (1555), I, H, Prishtin, 1985; Budi, Poezi 1618-1621, Prishtin, 1986; P.Bogdani, Ceta e Profetve 1, Prishtin, 1990; M.Pirraku, Kultura kombtare shqiptare deri n Lidhjen e Prizrenit, Prishtin 1989.
    47. Gjrsisht, si nn 46; 0. Myderrizi, Letrsia shqipe me alfabet arab, Buletin pr shkencat shoqrore, II, Tiran, 1955; IH1956; Tekstet e vjetra shqip me alfabetin arab, Konferenca e par e Studimeve Albanologjike, Tiran 1965; Arif Gjyli, Zenel Bastari vjershtari i gjysms s par t shekullit XIX, BUSH, SSH, I, Tiran, 1961; H. Kalesi, Albanskaalhamiado knjizevnost, Prillozi za Orjentalnu filologiju, XVI-XVH 1967/68, Saraiev, 1970; Prilog poznavanju arbanaske knjizevnosti iz vremena preporoda, godisnjak Balkanoloskog instituts, I, Sarajev, 1957; Arbanaska knjizvenost na arapskom alfabetu, GBI, 1, Sarajev, 1956; Neki problenii izuavanja kultume istorije pologa za vreme turskog perioda, Bigorski sabori. 177-189.
    48. Shih, Historia e letrsis shqipe q nga fillimet deri te Lufta Nacionalhrimtare, Tiran 1983; M.Pirraku, Kultura kombtare shqiptare; Disa mendime rreth filleve t Rilindjes Kombtare Shqiptare, Cshtje t studimeve albanologjike, II, Prishtin, 1987.
    49. Gjrsisht, M.Pirraku, Gjurm t veprimtaris letrare shqipe me alfabet arab n Kosov, Dituria, nr.1-2, Prishtin, 1978; Giurm t shkrimit shqip me alfabet arab n Kosov (U). Gjurnme albanologjike, SSHF, IX-1979, Prishtin, 1980; Gjurm t shkrimit shqip me alfabet arab n Kosov (11), Gjurtnime albanologjike, SSHF, IX-1979, Prishtin, 1980; Gjurrn t shkrimit shqip me alfabet arab n Kosov (111). Gjurmime albanologjike, SSHF, IX-1979, Prishtin, 1980; M.Hysa, Tri pyetje kontestuese nga letrsia e vjetr, Fjala, nr. 9, Prishtin, I.V.1986; Vepra poetike e Nazim Frakulls, Fjala, nr. 13, 14, 15, Prishtin; Koncepti islam n poemn Erveheja t Muhammed Kyykut, Dituria Islame, nr. 50, Prishtin, 1993; N.Krasniqi, Vepra Ilahi shqip e Hysejn Nexhatiut, Dituria Islame, nr. 48, Prishtin, 1993.
    50. Shih, J.G. von Hahn, Albanesische studien, 11, Jena, 1854, 123-150-, si shnimet nn 46,47, 48, 49.
    51. Gjrsisht, Dituria, Tiran, pr vitet 1927, 1928 dhe 1929, M.Pirraku, Kultura kombtare shqiptare deri n Lidhjen e Prizrenit, Prishtin, 1989; Islami, megjithat, sht paqe dhe jo dhun!, Kosovarja, nr. 16, Prishtin, Prill 1991, 4; E vrteta pr t vrtetat, Bujku, Prishtin, 4.1.1991; Bujku, 7.I.1991, fq.7; Insinuat me pasoja politike, Buiku, Prishtin, 15.VI.1993, 6, Marketing pseudopublicistik?, Bujku, Prishtin, 25.Vl. 1993.
    52. Gjrsisht, M.Pirraku, Kultura kombtare shqiptare; Shkaqet e kalimit n Islam t shqiptarve, Prparimi., 2/1991; Kalendari Kombtar, Sofje, 1902; 12AIbani, Lausanne, I.X.1915; Tiran, 19.XH.1943.
    53. Gjrsisht, M.Pirraku, Kultura kombtare shqiptare; Th. ndrmjet muslimanve dhe t krishterve shqiptar nuk ekziston kurrfar antagonizmi, edhe kjo ka vazhduar me breza t tr. Faktori i bsimit nuk ka qn shkak pr ndasi n mes tyre (Povijesti Islama, Sarajev, 1899, 215); Kultura Islame, nr. 1, Tiran, 1943-1 R.M della Rocca, Nazione e religions in Albania (1920-1944), Bologna, 1990; G.Jaray, Au jeune royaume d'Almabie, Paris, 1914.
    54. S.N.Nai, Pashallku i Shkodrs nn sundimin e Bushatllinjve, Tiran, 1964; Prtritja e Pashallkut t Shkodrs nn qeverisjen e Ibrahim Pash Bushatit dhe karakterin e saj, Studime Historike, 1, Tiran, 1983; Udhprshkruesit evropian n Shqipri, n Dituria, Tiran, pr vitet 1927, 1928, 1929; M.Pirraku, Kultura kombtare shqiptare deri n Lidhjen e Prizrenit, Prishtin, 1989, 253290.
    55. Po aty; Shkaqet e kalimit n Islam, n Prparimi, 2/1991.
    56. Gjrsisht, Y.Jaka, Lidhjet letrare shqiptaro-frnge, Prishtin, 1979; Srpske narode novine, Pesna, 9.I. 1844; Ipirotiqi estia, Janin, 1967; P. V. Prenushi, Visari Komtar I, Kng popullore bl i par. Kng popullore gegnishte, Sarajev, 1911; Th.Mitko, Bleta shqyptare, Vjen, 1924; K.Taipi, Zna popullore (Kng popullore), Volumi I, Shkodr, 1993-, Rev. Dituria, Tiran, 1927, 1928, 1929.
    57. Gjrsisht, M.Pirraku, Kultura kombtare shqiptare dhe shkrimet e tjera t cituara m sipr.
    58. Gjrsisht, M.Pirraku; Prgjegjsia pr fjaln e shkruar, Dituria Islame, nr. 37, Maj 1922, 20-22.
    59. M.Pirraku, Shtypi dhe diplomacia serbe kundr bashkimit kombtar shqiptar dhe trsis s Shqipris etnike n periudhn e Aleancs Ballkanike, Simpoziumi 80 vjetori i Pavarsis s Shqipris, Tiran, 24-25 nntor 1992. Botuar n Flaka e vllazrimit, Shkup. 9-23.XII.1992; Demistifikimi i paragjykimit: Kosova sht zemra e Serbis!, Gjurmime albanologjike SSHH 22-1992, Prishtin, 1994.
    60. Koncepte q i hodhi n shtypin frng shkrimtari Ismail Kadare m 1991-1993 dhe t prvetsuara verbrisht nga shkrimtart e cazetart Teki Dervishi dhe Rushit Ramaboja. Shih Drita Islame, 37/1992. Kt loj e luan edhe dr.Zekeria Cana n Bujku, 24 e 25.XII. 1993.
    61. E shnova me 14 tetor 1992.
    62. Shih trsisht, Historia e Shqipris, 1, Tiran, 1984; gj S.Ptilaha, Qndresa e popullit shqiptar kundr sundimit osman nga shekulli XVI deri n fillim t shekullit XVIII (Dokumente osmane), Tiran, 1978; S.Rizaj, Kosova gjat shekujve XV, XVI dhe XVII, Prishtin, 1982; R.Ismaili, Hyrje n veprn e Budit, Poezi (16181621), Prishtin, 1986; Simpoziumi pr Sknderbeun, Prishtin, 1969.
    63. Gjrsisht., D.N.Nikaj, Historia e Shcypniis 'me filles e deri m koh kur ka ra n dor t Turkut, Bruksel, 1902; S.N.Nai, Pashallku i Shkodrs nn sundimin e Bushatllinjve (1757-1796), Tiran, 1964; M.Pirraku, Kultura kombtare shqiptare deri n Lidhjen e Prizrenit, Prishtin, 1989, fq. 175-346.
    64. Shih gjrsisht, M.Pirraku, shkrimet e botuara n Hna e Re, Kosovarja, Bujku, Dituria Islame, t cituara n kt studim.
    65. Teksti i ktij kooreferati, pa fusnota, u botua n Hna e Re, nr. 48 dhe 49/1993.
    66. Cshtja e elementeve shqiptare n Shqipri, Bujku, 7, 9 janar 1995


    Ndryshuar pr her t fundit nga Acid_Burn : 07-05-2002 m 01:41
    RIPPR

  2. #2
    i/e regjistruar Maska e Jesushaus
    Antarsuar
    05-05-2002
    Vendndodhja
    Gjermani
    Postime
    271

    Per acidin...

    Gjithe ato qe keni shkruar jane pjese e propagandes serbe, per ta nxjerre Shqiperine vend islamik ne sy te botes perendimore. Te gjithe e dime qe patriotet me te medhej ne mesjete jane katolike ose orthodokse, qe u vrane nga turku e serbi e u helmuan nga greket.
    Historia flet ndryshe per kthimin e shqiptareve ne myslimane. Flet sesi turku i piqte femijet ne hell qe te nderronin fene. Flet gjithashtu sesi shqiptaret me mire hidheshin ne humnere sesa te pranonin fene aziatike. Dhe mos harro se pothuajse gjysma e popullsise shqiptare u vra ose u shperngul ne itali e ne vende te tjera. Nepermjat turkut krahina te tera si p.sh. Novi Pazari, nje pjese e Himares e shume krahina te greqise e humben gjuhen shqipe, u zhduken fise te tera sic ishte fisi i suljoteve. Te gjitha gjuhet ishin te lejuara ne kohen e turqise, pervec ...shqipes.
    Ditt e njeriut jan si bari;
    ai lulzon si lulja e fushs;
    n qoft se era i kalon sipr,
    ai nuk sht m dhe vendi i tij nuk njihet m.
    Por mirsia e Zotit vazhdon nga prjetsia n prjetsi
    pr ata q kan frik prej tij,
    dhe drejtsia e tij pr bijt e bijve,
    pr ata q respektojn beslidhjen e tij
    dhe mbajn n mendje urdhrimet e tij
    pr t`i zbatuar n praktik.

    Psalmi 103

  3. #3
    Shqiperia eshte Evrope Maska e iliria e para
    Antarsuar
    24-04-2002
    Vendndodhja
    Cunami ne Indonezi zgjati per disa minuta, kurse ne trojet tona 500 vjet.
    Postime
    4,919

    feja

    1)Mendimi im eshte se feja vetem ngatrron besimin tek Zoti.
    2)Feja eshte mjet manipulimi me te varferit qe skan me shprese ne kete jete dhe vetem shpersojne ne ndihem nga e panjoihura.
    3)Feja eshte e mire vetem per prifterinje e hoxhallare dhe per ata
    qe duan te fshehin poshtersine pas religjionit.
    4)Feja do te lene kombin tone prapa botes dhe do ta shendrroje ne nje shtet te formes -lindja e mesme-(shifni cpo ngjan ne tokat
    shqipetare!
    Lumi ka ujin e paster ne burim


    Kombi mbi te gjitha

  4. #4
    i/e regjistruar Maska e Brave man
    Antarsuar
    02-05-2002
    Vendndodhja
    Itali
    Postime
    12
    Feja islame u imponua ne shqiperi per zhdukjen e saj si komb.Me njesimin qe bente perandoria turke midis fese dhe kombesise shqiptaret quheshin turq.
    Dhe nje gje per jesushausin patriotet shqiptare nuk ishin as myslimane,as katolike e as ortodokse ata ishin SHQIPTARE.Por kete ti nuk e kupton dot.
    Nga nje mik qe te do te miren.

  5. #5
    Nderi i Forumit Maska e Acid_Burn
    Antarsuar
    02-05-2002
    Postime
    1,028

    mundohuni te jeni me akademik

    eh more lepurushe more lepurushe. xhaxhi ka fol me dhjetra si puna juj nejse...
    pergjigja ime per ju eshte kjo . flitni cfare te doni vetem me nje kusht kur te shkruni dicka mos harroni te referoheni diku. e keni vene re se ku jane referencat e mia shkoni hapini ata libra nese doni vertet te mesoni te certeten. ju flisni per historine ashtu si ju ka mesu xhaxhi enver.
    tjetra -- doni apo nuk doni ju Shqiperia dhe viset shqiptare ne pergjithesi dhe po ashtu shqiptaret e diaspores i takojne besimit ISLAM hapini mire gavat ISLAM dhe nese sot dikush i thote vetes musliman nuk e ben as se ja ka friken turkut e as dikujt tjeter. mos harroni se ka prej atyre qe nga sulejman jane bere sotir qe i thone vetes ortodokse dhe neser greke se efendikoji ja ka bo rrup sup.
    tjeter here behuni me akademik dhe na tregoni edhe se ku i merrni keto informacione "bombastike"
    RIPPR

  6. #6
    I Djatht
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Deutschland
    Postime
    713
    Nuk na mbetet vec te therrasim:

    Rrofte pushtimi turk e mallkuar Gjergj Kastrioti!

    O te mjere !

    Islami ka beri shqiptare.

    Ashtu Abdulla eshte emer tipik shqiptar.

    Si more mohoni pushtimin 500 vjecar.

    Abdullai i hapi shkollat shqip?

    Pse nuk u kerkua pavaresi qe ne 1878 por u njoft autoriteti i sulltanit ?

    Islamin shqiptaret e perqafuan nga shpata e jo nga qefi.

    Turqeve iu deshen 4 shekuj per kete.

    Degjoni flisni per fe apo per besim , por mos hajdeni e na fallsifikoni historine kombetare se nuk ju lejon kush.

    Dhe lepurush apo ketrush nuk ke te drejte ti drejtohesh kerkujt.
    Por sot, Shqypni, pa m'thuej si je?

  7. #7
    i/e regjistruar Maska e mesues
    Antarsuar
    01-05-2002
    Postime
    113

    acid burn

    I ke vene vertete nje emer te pershtatshem vetes. Ti qe guxon te quash te tjeret lepurushe , nuk ma do mendja se gjithe ato qe ke shkruar i ke pasur nga mendja jote (shpresoj). Besoj se ke kopjuar pike per pike ndonje liber te shquar te shkruar ne shpelle nen driten e kandilit.
    Ne rast se i ke pasur nga mendja jote, atehere fatkeqesia qe te ka rene mbi koke qenka e dyfishte. JO VETEM I SHERBEN FUQIVE QE BANOJNE NE SHPELLA ,POR I JE KUNDERVENE DHE KOMBIT TEND DUKE I HEDHUR BALTE HISTORISE DHE GJAKUT TE DERDHUR NGA PARAARDHESIT E TU.

    Nuk eshte habi qe Shqiperia vazhdon te konsiderohet si nje dele e zeze ne mes te Evropes. Ne kemi marre furcen ne dore dhe po ngjyrosim veten.

  8. #8
    Nderi i Forumit Maska e Acid_Burn
    Antarsuar
    02-05-2002
    Postime
    1,028

    nuk jeni kerkund

    o ti qe i ke thon vetes mesus dhe ai qe me shurdhon me patriotizem kafenesh me emrin anton a ku di une nejse
    ju nuk merrkeki vesh ... po hapini more gavat edhe shikoni se kush i ka thene keto lexojini te pakten gjysmen e atyre qe kam lexu une dhe sillni si kundraargument cerekun ateher po do debatoja verte me ju dhe jo vetem me ju por me te gjithe forumin.
    edhe sa per informacion i shtuquajturi mesues edhe jezusi ne shpelle ka lind me duket.
    RIPPR

  9. #9
    I Djatht
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Deutschland
    Postime
    713
    Rrofte turku qe na beri Komb!


    Ka lexuar ky thote.

    E ke lexuar

    Marin Barletin?

    Apo dhe ai satanist?

    A jo, heretik si kadareja harrova!
    Por sot, Shqypni, pa m'thuej si je?

  10. #10
    Shqiperia eshte Evrope Maska e iliria e para
    Antarsuar
    24-04-2002
    Vendndodhja
    Cunami ne Indonezi zgjati per disa minuta, kurse ne trojet tona 500 vjet.
    Postime
    4,919

    referime!

    Referime me te mira nuk se te shifesh trojet etnike sot.
    Pas shkon edhe shef boten arabe,aty ndalesh dhe mendon:
    ja se ka na erdhi ne kjo.

    Referenca!!!!!!!!!!!
    O acid sulfurik a cfare je a je i verbet?
    Lumi ka ujin e paster ne burim


    Kombi mbi te gjitha

  11. #11
    i Krishtere Maska e i krishteri
    Antarsuar
    01-05-2002
    Vendndodhja
    itali
    Mosha
    41
    Postime
    668

    Acid_burn

    Acid dua te te them nje fjale te urte nga "fjalet e urta te Bibles" : " Kush mendon se di dika atehere nuk di asgje"!!!

    Ketu thote per ata qe mendojne se dine "dika" edhe jane te pa ditur por per ata qe mendojne se dine "gjithka"... si ju vete halli?
    Ndryshuar pr her t fundit nga i krishteri : 10-05-2002 m 17:28
    Tani pra keto tri gjera mbeten:
    Besimi, Shpresa dhe Dashuria;
    Por me e madhja nga keto eshte
    DASHURIA

    Zoti ju bekofte te gjitheve

  12. #12
    Nderi i Forumit Maska e Acid_Burn
    Antarsuar
    02-05-2002
    Postime
    1,028

    Keni sy po jeni qorre keni veshe po jeni shurdhe

    ju lexoni akoma historine e xhaxhit enver ... shkoni more hulumtoni mire se nuk jeni kurkun. ti i krishteri brockullat qe thu i ke si pasoje e rrotullimit rreth boshtit qe nuk e di ku eshte made in Ti antonio nuk e din se cfare dmth komb po vazhdoni kerkoni me vjen mire qe e paske lexu Barletin ehd ju te te tjeret Kadaren keshtu vazhdoni.....
    Ndryshuar pr her t fundit nga Acid_Burn : 11-05-2002 m 06:09
    RIPPR

  13. #13
    Άγιος Ειρηναίος της Λυών Maska e Seminarist
    Antarsuar
    10-05-2002
    Postime
    4,982

    roli i islamit

    Une vete nuk kam per tu munduar te sjelle fakte pro apo kundra karshi asaj qe thote acid-,por do te perpiqem te jap mendimin tim me ato qe kam lexuar.
    Se pari,eshte fatkeqesi qe periudhat e pushtimit,sidomos ne mesjete,e gjeten popullin shqipetar nga me te papergatiturit ne ballkan.Mos harroni se jemi te vetem,as greke e as sllave.Superfuqia e asaj kohe,perandoria e bizantit fliste greqisht(filo+greke),e cila kur pa se e kish te pamundur te ndalonte dyndjet sllave nga Evropa qendrore,u dha lejen qe te vendoseshin ne pjesen e danubit e ma vone te kolonizonin the trevat ilire te Dalmacise,Malit te zi dhe Bosnjes.Dhe kthimi i sllaveve ne ortodoksi ne shek.8 dhe 9-te i beri ata nje njesi etnike te fuqishme dhe shume shpejt ata fituan dhe pamvaresine fetare,duke patur nje Ungjill dhe meshe ne sllavonisht.Ndaluni pak,se kjo eshte nje arritje e pazakonte per ate kohe,kur Latinishtja dhe Greqishtja konsideroheshin ende si gjuhe te vetme te shenjta,legjitime ne Shkrimin e shenjte dhe Meshe.Keshtu qe kombi shqipetar ishte disi ma inferiori ne ballkan,pa nji shtet te forte te vetin dhe pa nje pamvartesi fetaro-kulturore,esenciale per ate kohe.Keshtu shpjegohet dhe fakti,qe sidomos prej shek.11-14e.r ne ishim vetem nje truall pushtimi i konkurimit te mbreterive serbo-bullgare,vec asaj Bizantine.Une them qe keto duhet te ken pase ndikim tek ajo pjese shqiptaresh,qe me ardhjen e turkut,mes interesash vetjake,duke mos e pare veten,as si greke meqe ishin ortodokse dhe duke qene kundra kercenimit serb,por edhe nga padija fetare rrane ne apostazi(mohuan fene).Dhe duhet pranu se turku dhe pse nje kasap aziatik,nen islam qe reformuar persa i perket te krishtereve,duke perdorur ne shume raste denjesisht respektin ndaj njerezve te Librit.Ndersa shqiptareve u afroi mundesine me kriju per here te pare nje njesi te vecante kulturore-fetare edhe etnike nen mbrojtjen e Fuqise me te madhe te asaj kohe,padyshim e mbikqyrur dhe me ndikime turke.
    Por a eshte Turku nje dukuri shpetimtare per shqiperine e asaj kohe?Per mendimin tim hidhini nji shikim,qofte edhe sot ketij kombi pushtues dhe keni me pa qarte se ku e ka burimin arroganca,hajdutlleku,taraflleku etj,etj,etj ne shqiperi.
    Me respekt Klodi

  14. #14
    Shqiperia eshte Evrope Maska e iliria e para
    Antarsuar
    24-04-2002
    Vendndodhja
    Cunami ne Indonezi zgjati per disa minuta, kurse ne trojet tona 500 vjet.
    Postime
    4,919

    ACID!

    Fol sa te duesh fantazi.

    Sa ke lexuar nuk di por paske lexuar vetem literature islamike.

    Mos u mundo te mohosh veten.Ktheju brezave dhe shiko se kush je?

    Mos i ben te parte tu te rrotullohen ne varre nga ankethi se ata i kan luftuar "miqet e tu"
    Lumi ka ujin e paster ne burim


    Kombi mbi te gjitha

  15. #15
    i/e regjistruar Maska e mesues
    Antarsuar
    01-05-2002
    Postime
    113

    zoteri acid

    Po mundohem te te perfytyroj me fustan te bardhe dhe mjeker te zeze ,mundesisht kacurrele, sigurisht duke mos harruar dhe qeleshen te vene ne maje te kokes.
    Te mungon vetem nje deve ose nje gamile qe ta quash veten me te vertete nje besimtar te devotshem.
    Meqenese ne Shqiperi nuk ke mundesi te gjesh nje kafshe te tille ,te keshilloj ta porosisesh ne meke se ka mundesi te qelloje deve e shenjte.

  16. #16
    Nderi i Forumit Maska e Acid_Burn
    Antarsuar
    02-05-2002
    Postime
    1,028

    Nuk me cudit ...

    duhet te pranoj se paske imagjinate shume te theksuar mesuesi. te jesh musliman nuk do te thote te vishesh si arab, dhe ecja me deve nuk ka shume dallim nga ecja me gomar. per te bere qefin po e porosis nje deve nga keto te australise se ju perngjajne me teper juve intelekuajve llfazan. do e provoj nese merrem vesh me te dmth kam shansa te merrem vesh dhe me ju ...
    nejse se u zgjata shume.
    ti iliria e para mos u shqeteso per ankthet e mija se plakesh para kohe dhe sa i perket kthimit mbrapa nuk e kam te qarte ku ??? te pellazget ne shpella ????
    mesohuni te beheni me akademike 100000 here po jua perseris nxirrmeni argumenta po ju pres. a nese vazhdoni te llomotitni fjale boshe dhe te enderroni me sy hapur po ju tregoj se nuk kam kohe te humb me te tille si ju.
    RIPPR

  17. #17
    Shqiperia eshte Evrope Maska e iliria e para
    Antarsuar
    24-04-2002
    Vendndodhja
    Cunami ne Indonezi zgjati per disa minuta, kurse ne trojet tona 500 vjet.
    Postime
    4,919

    acid o acid

    Une spo te them te kthehesh aq larg per ta kuptuar origjinen,
    kthehu vetem disa breza.Do te shifesh se i ofendon gjysherite tu.
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  
    Lumi ka ujin e paster ne burim


    Kombi mbi te gjitha

  18. #18
    I Djatht
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Deutschland
    Postime
    713
    Ore gjeni qenke mbi maksimumin e mundshem te IQ

    Ca faktesh do ti ore:

    500 vjet turqi nuk te mjaftojne?

    Ne jemi i vetmi popull ne bote qe per hir te besimit lavderojme pushtimin me te ndyre e me te gjate qe patem.

    Islami i solli Kombit shqiptar qe te ishte populli i fundit i Ballkanit qe mori pavaresine.

    Apo nuk eshte e vertete?

    Sa shkolla shqipe hapen turqit?

    Si nuk vjen turp qe per hir te besimit doni ti thirrni hymne pushtimit.

    Shqiptaret u islamizuam me force e jo nga qefi.

    Keto jane faktet.

    Shqiptaret e sotem nuk kane faj per kete, por kurre nuk duhet qe ata te hymnizojne pushtimin dhe te shtremberojne faktet historike per te justifikuar besimin.
    Por sot, Shqypni, pa m'thuej si je?

  19. #19
    Άγιος Ειρηναίος της Λυών Maska e Seminarist
    Antarsuar
    10-05-2002
    Postime
    4,982

    roli i islamit

    Ore Acido qeke pak i habitshem ti!Qe ke sjelle artikullin ne te falenderojme dhe te kerkojme,qe te sjellesh te tjere nqs mundesh.Por nqs mesazhi qe do te japesh me kembengulje eshte humaniteti dhe dashuria turke ndaj shqipetarve?!Nalu beg,se ka hendek!
    Eshte fatkeqesi qe nje pjese e shqipetarve vijne nga ato troje shqiptare,ku duan te jene shqipetare e turq ne nji kohe.Ketu ne i kemi kalu kto komplekse.Ndergjegja e shumices muslimane shqipetare e perbuz dhe e denon kohen e pushtimit turk,dhe ky eshte fakti me bindes historik.
    Nqs ti do te thuash,se Islami(jo thjesht ai turk,por ne pergjithesi) ika dhene vlera shqiptarise,ketu ka mendime dhe opinione te ndryshme.
    Une vete them,se nese ka ndonje vlere keti i dedikohen disa personave muslimane shqipetare dhe ndonji ideologjie te vecante.Se persa i perket asaj ideologjie ne kemi pas qene dhe ende rrezikohemi me e kthy Tiranen ne Teheran.Ku ku per mu!
    Nuk kthehem ne ne Teheran!

  20. #20
    Nderi i Forumit Maska e Acid_Burn
    Antarsuar
    02-05-2002
    Postime
    1,028

    me vjen keq

    akoma vazhdoni te flisni ne hava pa i mbeshtet ato qe thoni ne asnje burim shkencor ... me vjen keq per ju.

    po mundohem te jem me i qarte. hidhini nje sy sot asaj qe quhet europe e bashkuar dhe globalizem. nuk asgje te keqe apo jo ? ashtu them dhe une. hehehe vetem se dardha e ka bishtin mbrapa. ah se mu kujtu tju tregoj se atij qe ju i thoni pushtimi me i gjate dhe i qelbur (ne mos gaboj keshtu shpreheni) shqiptaret i dhane per 500 vite 50 saderazeme - kryeministra - pothuajse te gjitha figurat madhore te kombit tone qe moren pjese ne shpalljen e pavarsise duke fillu prej Ismail Qemalit gezonin ofiqe te larta ne perandorine osmane. pashko vasa edhe pse pasha dhe governator i libanit te sotem mbeti ortodoks. nderkohe qe te mjeret ne vetem per te fitu nje vend pune si plenaxhi ne greqi duhet ta nderrojme edhe emrin edhe fene edhe kombesine.
    mundohuni ta shikoni ceshtjen ne kete kendveshtrim dhe besoj se do e kuptoni me mire ate qe kam dashur te them.

    P.s
    per mesusin -- ndoshta do e lej mjekren si ky pak me lart
    Ndryshuar pr her t fundit nga Acid_Burn : 12-05-2002 m 09:31
    RIPPR

Faqja 0 prej 7 FillimFillim 12 ... FunditFundit

Tema t Ngjashme

  1. Premisa t gabuara
    Nga Arrnubi n forumin Komuniteti musliman
    Prgjigje: 3
    Postimi i Fundit: 30-04-2012, 18:25
  2. Lidhja e dyt e Prizrenit
    Nga shendelli n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 3
    Postimi i Fundit: 18-12-2011, 11:46
  3. Paketa e propozuar nga Ahtisari pr statusin final t Kosovs
    Nga Nice_Boy n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 451
    Postimi i Fundit: 21-10-2007, 12:59
  4. Historia E Shqiptareve, Nga Iliret E Lashte, Ne Eren E Islamit
    Nga ORIONI n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 11-06-2005, 13:02

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •