Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 7 prej 7
  1. #1
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    39
    Postime
    345
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 3 postime

    "...Sazan e Karaburun i kam vatanet e mia..."

    "...Sazan e Karaburun i kam vatanet e mia..."
    Monografi pr Rrapo Meton
    nga Flora Dervishi


    Vendlindja dhe Jeta
    Mali i Bogonics zbut shpatet e tij shkmbore e fillon ta mbuloj grin e elikt me t gjelbr, duke krijuar nj vatr t kndshme pr banort e fshatit Vranisht. Bogonica, masivi i fundit n vargmalin e iks, mbase ndalet aty edhe pr t krijuar nj shteg t lir, ndrmjet lugins s Mesaplikut dhe gryks s Kuit.

    E pra, edhe pse Bogonica i ngjan nj sofre gjigande me valet e bukura q kundrmojn er rigon, aj e trndelin, shpesh aty mblidhen ret e ardhura nga Joni e bjn kuvend, sa her q Poseidoni i zemruar i derdh suferinat mbi luginn e Mesaplikut.

    Banort e ktyre anve n shekuj i kan br sfid kapriove t natyrs s ashpr dhe t bukur, por aq m tepr invazioneve t huaja. Kt e dshmon historia e lasht dhe e re, por veanrisht knga, bashkudhtare besnike, si rrall element tjetr n jetn e popullit.

    N kt trev, e ka t vshtir fotografi e piktori, poeti e muzikanti pr t'i sjell prpara origjinale: masivet malore t lara me hn, Shushicn q murmuron e menduar, her e turbulluar, her e argjenduar. Prroin e zhurmshm t Vranishtit q krkon t shkul dhe rrepet shekullor. As fqinjin e tij t afrt Trbain, apo ballkonin e bukur t lugins s Mesaplikut, s'mund ta realizoj dot artistikisht. As shelgjishtet e Hores q prcjellin lirikn e fushs...

    Po nnat me ligjrimet e tyre dinjitoze, q i zbardhojn shtpit ende pa shkrir bora? Po burrat e djemt fisnik e t menur, valltar virtuoz e balli i luftrave pr liri? Po vajzat me lirshmrin e drenushs. Pikrisht n kt trev, lindi bilbili i lugins s Mesaplikut, Rrapo Metaj Premtaj. Djali i dyt i Meto Lae Premtit dhe vllai i dy motrave, shpejt do t ngelet i vetm pasi vllain e madh ia vrasin 20-vjear. Rrapua e merr gjakun e vllait sipas tradits dhe l Vranishtin n mosh t re, i sapomartuar, dhe djalin e tij t mitur, pr t emigruar n Korfuz t Greqis. Ndrkoh ka kaluar n Itali e n Franc. Pas afro dhjet vjetsh kthehet n fshat, zgjidh martesn e par pr motive personale dhe martohet me Nasibe Qejvanen (Xhoja) nga Kallarati me t ciln lindin 8 fmij, pes vajza e tre djem.

    Natyra e pajisi me genin krijues dhe zrin e bukur dominant n marrjen e kngs. Patriotizmi ju ushqye q n fmijri dhe prkushtimi patriotik do t ngelet deviza e tij deri n fund t jets. Nj trup mesatar, por shpatullgjr e i fuqishm fliste pr nj lloj impulsiviteti e krenarie, por njherazi pr nj bujari e shpirt lirik tepr t ndjeshm, q shpallej n vshtrimin e but dhe mollzat pak t dala. Vishej zakonisht me rrobe t cohta, (i rregullt n veshje), me jelek, ku qosteku i sahatit i jepte nj lloj sqime, dhe qylafi i bardh si shenj e vendlindjes t kujtonte malet me pak bor gjithmon mbi krye. Kishte humor shpotits jo vetm n kng, por edhe n bised. Nj memorje fenomenale dhe intuit ndaj ngjarjeve e fenomeneve q sht tepr interesante. Shpejt do t jet i mirpritur pr zgjuarsin e tij dhe bisedat e kndshme, jo vetm n ballin e odave t miqve, por edhe i krkuar kumbar (mjerisht fotot u dogjn bashk me shtpin dhe e vetmja q po prezantojm u ruajt nga nj miku i tij n Fier).

    Pr vite t tra Rrapo Metua u zgjodh kryeplak i fshatit Vranisht. Esht janari i vitit 1927 kur lindja e djalit t madh Dilaverit prkon me zgjedhjen e tij kryeplak dhe ardhjen e prindrve t Xhos pr t banuar disa koh n shtpin e tij. Nj mik i Rrapos thur kto vargje q datojn ngjarjen:

    "...Aferim more janar
    linde lule si behar
    Rrapua doli me qar
    hem me djal, hem miftar
    dhe nna e bab ju ngjall..."

    Rrfime dhe dokumenta
    N fshat Rrapo Meton e kishim edhe jatrua (mjek popullor). Ka shruar shum njerz t vrar e t plagosur, ndr t tjer Isuf Shkurtin e Demir Ferrunin, gati t coptuar pr vdekje n mal dhe pr t dy n shenj miqsie i bn burazer (vllezr me gjak) t Dilaverit, djalit t tij... E sheh kt hundn time q ka nj vij n mes? Gati sa s'mu kput, m mbyti gjaku, isha e vogl po mbaj mend shum mir: ma ndaloi gjakun me barna, bim nuk e di 'ishin dhe hunden ma ngjiti... e sa e sa t tjer... (tregon Halime Kia, e bija e lufttarit t plagosur n luftn e 1920 Sali Shkurti).

    Ishte njeri q i nderonte t gjith njerzit.

    Ka mbetur si proverb nj rast: E ftojn n nj dasm, por djali i Rrapos, Fetani, kishte 40 ditt e vdekjes aksidentalisht nga rrufeja (ish student n mjeksi). Rrapoja iu prgjigj ftess, po heshtja atje e bri t mendohej dhe q t'u hapte rrug dasmorve, duke iu dridhur zri kndon:

    ...Do kndoj si do q jam
    jam goditur pr Fetan;
    zemra dhemb,
    po plag s'kam
    u trashgofsh i oban!


    (tregon e bija Laleja).

    Kjo ngjarje tregohet si histori, sa her q prishej zija si shembull i forcs s rrall shpirtrore, por q kumton filozofin se jeta vazhdon...

    "Veprimtaria e tij patriotike nis me pjesmarrjen n luftn e Janins n vitet 1910-1911 ku gradohet pr guxim e trimri. Nj moment nga lufta jepet n kngn q ai kndon:

    "...'ka q qan dovleti yn
    o Bezhan prmbi Janin
    Vijn gjylet si zinxhir
    njqind topa nj t shtir
    Palla labe bn krdin...".

    N lvizjen mbar popullore kundr robris osmane sht aktivizuar deri n ngritjen e Flamurit n Vlor m 28 Nntor 1912, ku ai prezent n kt moment me rndsi kombtare kndon e hedh vallen burrrishte:

    Sazan e Karaburun
    i kam vatanet e mia

    "O Qemal kur t przun,
    kur t przuri Turqia
    dhe nj ik pa t zun
    erdh e t mori gjemia.
    N Paris vajte qndrove,
    atje ku ish katimia.
    Se u ngre krajli m kmb,
    mbretresha dhe e bija:
    - Cili je ti more burr
    q na vjen nga Shqipria?
    - Un jam Ismail Qemali
    prapa m vjen historia.
    - Ju lutem dua nj vul
    t vrtetohet kufia,
    Sazan e Karaburun
    I kam vatanet e mia!
    T shtat vulat ja prun,
    po do mos doj Turqia?!
    - Do t doj se s'sht pun
    I kam vatanet e mia!

    Diplomn e patriotizmit e mori n 1920-tn n epopen e Lufts s Vlors, kundr imperialistve italian, q edhe pas mbarimit t Lufts s Par Botrore, vazhdonin t mbanin t pushtuar Vlorn, ishullin dhe gadishullin e saj. N luftn e Vlors sht antar i Kshillit drejtues t lufts dhe lufttar me arm n dor ku edhe plagoset..."


    obo Shakaj - Vranisht

    N librin "Lufta e Vlors me kujtimet e mia" sipas kujtimeve origjinale t z. Gani Iliaz Abazi, q sht vlersuar si dshmi e rrall n fushn e historiografis shqiptare, n faqen 42 shkruhet ndr t tjera:

    "...Kshilli i Komisionit t Lufts s Vlors prbhej prej njerzve me influenc e prkrahje n krahinat e Vlors, Tepelens, Bregdetit si:


    Abdyl Kui - prokuror
    Shero Emini - komisar policie
    Mane Aliu nga Kudhsi
    Ali Rrapua nga Dukati
    Rrapo elua i Sevaster
    Laze Malua i Trba
    Rrapo Metua i Vranisht
    Tahir Nurja i Topallis
    Ismail Hakiu i Kurveleshit
    Velo Harizi i Kanins
    Hoxh Rushiti i Kanins"
    Po n kt libr n faqen 45 Gani Iliazi shkruan: "...Listat e t plagosurve i kam pasur deri von dhe ia dorzova Osman Haxhiut aty nga viti 1930 kur m'i krkoi me an t Murat Trbait. Listat me t plagosur n luftn e 1920 jan kto: Sali Murati, Isuf Mavrova, Burkan Libohova, Selman Hyseni, Rrapo Meto, Sali Shkurti, Cano Aliu, Xhebro Gjika, Behlul Nanaj, etj. (po shkruaj vetm disa, shkurtimi sht i shpjegueshm F.D).

    Luftn e 1920-ts, kt ngjarje madhore, Rrapo Metua e prjetson edhe n vargje si "Selam Musait", "Osman Haxhiut", "Obobo 'qnkej kjo Kota". Kng kjo e fundit q e gjejm n disa variante edhe n fshatra t tjer t Vlors, pasi knga duke qen shtitse, anonime, populli shton ose heq vargje, e pasuron ose e ndrpret, e bn m konize te pika kulmore. Lufta e Kots ka heroin e saj, Kanan Mazen dhe t gjith e japin momentin e plagosjes rnd t heroit, po kshtu e jep Rrapo Metua:

    "O Bobo 'qnka kjo Kota
    mbushur mitraloz e topa
    Vjen Kanan Mazja nga Shkoza
    me nj nofull copa copa
    o djem, se ma mori koka..."

    Rapsodi nuk mund t qndroj indiferent edhe m par se t arrihej te lufta por proteston me dinamizm tradhtin e fsheht, q gllabron tokat tona, n rastin konkret, Vlorn. Me nj gjetje t veant artistike, ai hyn n dialog me Vlorn, e v t flas vet, n mnyr q zri i atdheut t trondis edhe ata pinjoll q tradhtojn interesat e kombit, n momente ku ato shiten pr interesa t ulta. Personifikimi sht i bukur, sht i goditur. Vlora sht Nna, motra, vajza, pra sht kombi:

    "Moj Vlor e bukur n grop
    skel e par n Evrop
    Pse kndon moj t'u kndoft?
    - M kan shitur t zot
    pes a gjasht risiliot..."

    Kng e preferuar q zgjon interesat e popullit patriot, shtit e zgjerohet, krijon enumeracion me t shiturit, jep hollsira, deri tek pamja e jashtme. Po fillimi sht ktu: i sakt, dialog i shkurtr, i shpejt; pa hyrje, po me dramacitet t mirfillt ngacmues pr popullin, ndaj prligjen shtesat e tij.

    Te knga "Telat po ven e vijn" autori jep momentin e alarmit t komnads italiane dhe i ngre monument komandantit popullor t lufts s 1920-ts Osmn Haxhiut. Heroi nuk ka grada, po gjenerali dridhet. Nuk ka studiuar n Akademit e Evrops, po liria don hovin patriotik dhe ai kt e ka diplom. Ndaj pyetja "si do ta bjm ne nashtin?" mbetet retorike. Nga vargjet ndjehet troku trondits i kalit t Osmn Haxhiut q i ngjan gjmimit t topave pr italiant. Portreti ndjehet q kur fillon knga e deri sa n vargun e fundit proteston dhe shpreh forcn:

    "...Telat po ven e vijn
    Punon Kota me Kanin
    gjenerali me zabin:
    - Qysh do bjm ne nashtin?
    se shqiptart errin po vijn
    Osmeni me 40 mij.
    Osmeni 'ia hypi kalit,
    'e mori buzn e malit,
    se i foli gjeneralit:
    - Dil sterese jo limanit!
    Breshka madh, i breshka madhit
    T sho t zot e vatanit
    bijt e Ismail Qemalit
    e t Sknderbej faqebardhit..."

    Ndrsa te knga pr Selam Musain rapsodit i bjn prshtypje dy momente q: "Selam Musai ishte komandanti, dhe jep vendvrasjen q sht lavdia e tij dhe momentin q e bn t veant vrasjen e tij":

    "...N Behum kur u mblodhm
    dymbdhjet komisione
    ti Selam do shkosh n Vlor
    komandant n batalion
    te Sherishta prmbi Vlor
    zjarrin 'e zure me dor
    ika bre proektor..."

    Pikpamjet demokratike e antimonarkike t Rrapo Metos shpallen n Revolucionin e qershorit 1924 t udhhequr nga Fan Noli, ku mban ann m prparimtare dhe prkrah e strehon krert e ktij revolucioni pasi dihet q protesta nisi nga Vlora... "N fundin e arave n shpelln e Miliks strehohej nj mik i babait, kryeredaktor i gazets "Politika". Ushqime dhe far i duheshin pr nj koh t shkurtr i drgonte deri aty afr shpells me Lalen... m von u arratis jasht shtetit. Athere morm vesh, kur babai na fliste pr t, q ishte Halim Xhelo Trbai, demokrat i njohur i kohs..." tregon e bija.

    Pozita e tij shoqrore n fshat nuk lkundet edhe pas revolucionit. N 1932 merr pjes n lvizjen e Vlors, por i shpton burgut. M 1935 Rrapo Metua shkon n emr t krahins te qeveria e Tirans pr t sjell rrug automobilistike q t lidhte fshatrat e t gjith krahins me Vlorn dhe fal kmbnguljes s tij rruga vjen nga ana e Gjormit deri n Ku dhe sot.

    Gjithnj kryengrits n emr t idealeve m t mira ai sht nj pjesmarrs aktiv n ngjarjet e kohs. M 1936 merr pjes n kryengritjen e Fierit t udhhequr nga patrioti Riza Cerova. Ishte nje lvizje e fuqishme antimonarkiste q u desh t shtypej nga gjeneral t zot si Gjilardi (Malazes) i cili u vra edhe vet n kt operacion ndshkimor. Ndr t tjer arrestohet edhe Rrapo Metua dhe dnohet m burg. Ka nj moment nga burgu q flet edhe pr humorin e tij por edhe pr njohjen. Shoqrohej nga dy kapter n do lvizje, madje edhe n tualet dhe ata pr ta ngacmuar i thon: "Tashti s'mund t kndosh m". Ai prgjigjet:

    "...Rrapo Metua i mjer
    s'kish par ndonjher
    n hale me dy kapter..."

    Fal gojtaris s tij Rrapo Meto nuk e mbush vitin n burg dhe lirohet. Kur shkon n shtpi, ndr miqt e shokt q i urojn shptimin e tij, vjen dhe kryetari i komuns, ndoshta edhe pr nj tatim pulsi. Rrapua i vendosur n bindjet e tij nuk lshon pe, por pr ta zbutur disi prgjigjen i drejtohet mikut me nj lloj mikpritje q e kishte t natyrshme. Kryetari qe verior dhe pr nj lloj afrimiteti kishte vn nj qylaf t tradits vendase. Vargjet thon kshtu:

    Kryetar i zoti miqe
    vure feste mesaplike
    - Viva viva muhabeti!
    Ti thua, t rroj mbreti!
    Po le t rroj dhe mbreti yn;
    po qe se na shton kufin,
    Kosovn e amrin,
    njra brenda n Janin;
    pr ato na s'mbyllim syn.

    Tjetr gjuh ka rapsodi n momente intime q grshetohen me mirnjohjen dhe respektin q ka ai pr miqt dhe admiruesit e tij, q don t'i ket t prjetshm, jo vetm pr t kaluar ort e kqia. Kshtu i kthyer nga burgu me mall ai prkdhel t vogln e tij; me dshirn e madhe njerzore q ta shoh nuse:

    "Mineja shelege maji
    e bft nuse babai
    ta drgoi te ustai;
    ustai shallvare gjat,
    I zoti ports e lart
    q iku pr gjith nat
    Vate n burg te yt At".

    N 25 vjetorin e shpalljes s Pavarsis m 1937, sikur ta ndjente rrezikun e humbjes s liris, i kndon flamurit:

    "...Valo, valo o flamur
    gjith drit gjith nur
    T kemi pasur qkur,
    500 vjet e kusur.
    T b turku behozur..."

    Pushtimin e Shqipris nga Itali fashiste e prjeton me dhimbje e revolt si gjith patriott e tjer. Shpejt fshati i rapsodit Rrapo Meto, Vranishti, do t bhet fronti i par i lufts Italo-Greke e ksi soj popullsia evakuohet maleve. Gjmimi i lufts ndjehet i pranishm kudo. Pas ktij momenti krijohet nj pauz n luftime dhe banort zbresin n fshat. Rrapo Metua e shef fshatin t kthyer n grmadh dhe atin e shtpis s tij t hapur si zgavr t madhe t tmerrshme t ndar prgjysm nga nj gjyle topi si ogur ndjellakeq. Esht nj tabllo me t vrtet rrnqethse q trondit ndjesit e kujtdo deri n tejskaj. Pa patur koh ta prjetoj kt tronditje dhe pa mbrritur n shtpin e tij, fashistt italian e arrestojn Rrapo Meton me akuzn q ka ndihmuar Frontin e Lufts lirimtare Greke. N burg mbahet pr disa muaj, nga ku ai shkruan me nj frymzim t rrall nj elegji mjaft t goditur pr tragjedin e lufts. Kjo tragjedi jepet me dimensionet e saj reale, q t kujton sa kronikn ekzakte, aq edhe ligjrimin burrror, t przier me notat e protests q t befasojn. Autori me nj enumeracion t goditur t ngjarjeve, krijon vetvetiu dy plane t nj tablloje. Tabloja e lufts dhe populli nn persekucionin fashist dhe ana tjetr patrioti n burgun fashist, shqiptari i thjesht por i patrembur, q mendon se do t hakmerret n emr t liris. Kshtu knga thot:

    "More shok 'do t'u thom,
    kamte patur nj zakon,
    kndoja si gramafon,
    tashti zri m mungon,
    kmba dridhet e s'qndron.
    Po kt kush e beson?
    t bhej Vranishti front.
    Populli maleve rron
    qan ilimiu e s'pushon
    n ato shpella me rigon,
    s'kish e ma ta mkon,
    as ta shtron as ta mbulon,
    vjen Duja na bombardon,
    Xha Nebiu na qorton:
    mos gjezdis npr sallon!
    nj nga nj na numron,
    n elsa na siguron,
    dhe spiuni na qllon,
    sos na qllon me fjal,
    po duam t'na bj varr...
    Ah! n dala dot n sall,
    pa do ta navasn hall,
    o do ta bj mik me djal".


    1941

    Pas lirimit nga burgu, n vitin 1941, merr shtpi me qera n Vlor. Shtpit e Pashue n t djatht t rrugs q shkon lart pr n Topana.

    Shtpi t gurta me nj port t rnd druri jan edhe sot aty. Rrapua aty afr bleu edhe nj kafene q e emrtoi "Mesapliku" me ortak Dimo Sulon nga Vela. Kafeneja ishte me tepr klub patriotik. Vinin aty gjith krahinart e Rrapos dhe bhej do dit e m tepr klub i preferuar, fal bujaris s tij, humorit e kngs, por aq m tepr bisedave me interes t veant, pr shqetsimet e kohs. Hasmi ishte n prag, por ende nuk kishte nj organizim t prgjithshm tek shqiptart, ndonse lvizja kishte filluar tek-tuk, bashkimi mungonte.

    Babai im tregon
    "N shtpin e Premtue kam hyr pr her t par n vitin 1934 kur jam fejuar me vajzn e dyt t Rrapo Metos, Razien. Ma rekomanduan dy miqt e mir t Rrapos, msues n at fshat: Muo Delo e Nuro Ahmeti im kushri i par. Shtpit e Premtue n Vranisht binin n sy, shtpi t mdha me avlli t rrethuar, me port druri q ndionin nga dielli e pastrtia. N oda preferonin qylyma t lesht t punuara me aq kujdes nga duart e Xhos, me motive interesante t jugut (megjithat nuk e di pse i quanin qylyma Mecove), por u shkatrruan nga lufta, madje edhe kur t tjert i ringritn folet e tyre n hirin e grmadhave ajo vatr do t qndronte e vetmuar dhe e heshtur pr shum koh. Indifrenca ndaj saj do t mbaronte nj dit kur n muret e saj t forta do t shuhej zhurma e predhave nazi-fashiste dhe do t dgjoheshin t qarat e fmijve t porsalindur, pasi shrbeu si maternitet. Ishte nj koh kur Rrapua dhe fmijt e tij ende t parritur qndronin sa n Vlor e sa n Vranisht. N shtpit e Pashue n Vlor jam dergjur nj muaj i smur. N at shtpi kam ndjer edhe njher kujdesin dhe nj sjellje t veant q kishte kjo familje me mua dhe me njerzit e tjer; pastaj i shruar marr pjes n demostratn e buks, ku prsri kjo shtpi shrbeu si streh jo vetm pr mua, por edhe pr t tjer..." (shkurt 1942).

    Muajt q vijuan solln me vete ngjarje t tjera. Konferenca e Mukjes, ose Beslidhja e re shqiptare do t shkelej. Vendimet e Konferencs s Pezs kishin psuar deformime. Ndaj patriotve me z pro ksaj beslidhje do t mbahej qndrim. Pikrisht ktu fillon ofensiva e prarjes. Filloi vllavrasja. Kt, n mnyr t veant Rrapo Meto, nuk e kishte dshiruar kurr. Kundrshtimi i tij ishte n pikpamje. Mundohej t argumentonte, t bindte se Shqipria etnike bhej me shqiptar t bashkuar dhe i till mbeti deri n fund. Asnjher s'ngriti dorn t qllonte me plumb dhe gjithmon shtiste i paarmatosur n at koh trazirash. Por tragjedia m e madhe pr nj komb ishte shkruar. Sipari ra dhe personazhet m t tmerrshm se n tragjedit antike do t luanin rolet. Dhe nuk do t flijohej vetm "Efigjenia n Aulid" por mjerisht mjaft koka. Dhe frutet e liris s ndrruar nga t gjith nuk do t shijoheshin ve se vetm nga disa. Me emrin popull dhe dshmort do t abuzohej n mnyrn m ekstreme dhimbshm.

    Le t kthehemi tek qershori i vitit 1943, ashtu si shkruan edhe z. Petrit Velaj te libri i tij "Nj dritare burgu": "Vjen nga Tirana pr nj organizim t Ballit Kombtar Mithat Bej Frashri dhe Hasan Dosti t shoqruar nga Sknder Muo - organizuan nj takim te rrepet e Dukatit pran shkolls. Ktu mirseardhjen e bri Mehmet Alemi...".

    Pas mbledhjes ata shkuan n shtpin e Gani Hamitit ku kuvenduan pr hallet e lufts s krahins. N kt takim morn pjes: Kudret Kokoshi, Zako Mezini, Bego Gjonzeneli, Mulla Azem Shehu, Sulo Shehu, Isuf Luzi, Hysen obo, Galip Haxhiu, Yzein Ismaili, Sadik Shaska, Hasan Hyso, Rrapo Meto, Xhemil Meo, Teme Shehu etj.

    Motoja ishte kjo: "Nuk do t'i lshojm armt nga dora deri sa t shfarosen armiqt e vatanit.".

    N korrik po t vitit 1943 vjen n Vranisht Galip Haxhiu ( i biri i komandantit t lufts s Vlors 1920 Osman Haxhiu) i caktuar nga qendra pr zonn e Mesaplikut. U mblodhn pr bisedime dhe dark njkohsisht n shtpin e A.Tartarit q kishte dhoma t mdha. Organizimi i lufts ishte n rend t dits sipas platforms s Nacionalistve t ndershm pa u hapur vllavrasja. Dhe kt do ta faktonte n shtatorin e 1943-shit Lufta e Drashovics, q sht vrtet nj betej legjendare e partizanve me gjermant, por n momentet m kritike erdhi ndihm nga nacionalistt, t cilt duke e konsideruar veten lufttar dhe shqiptar nuk mund t'i ln t vriten djemt si shprehen ata dhe sht mir t quhet me t vrtet ajo betej me vargun e poetit:

    "...Trup pr trup prleshen
    lebr edhe fric..."

    N bisedimet me Galip Haxhiun q prmendm m lart pa dyshim ishte prezent edhe Rrapo Metua. Sa del nga shtpia ku u zhvillua takimi, rrugs pr n shtpin e tij i zn prit pr ta vrar, por fal rastsis dhe hns q ishte fshehur mbase enkas at nat, ai vetm do t plagosej n ije. I prgjakur nuk arrin t shkoj n shtpi dhe troket n portn e patriotit t nderuar Sadik Xhama, mikut t tij t bess dhe trimris, ish roja personale e Ismail Bej Vlors. I bhet mjekimi popullor i shpejt dhe t nesrmen e nisin pr n spitalin e Vlors. N Lepenic ku ishte instaluar shtabi i Ballit Kombtar, nj nga krert kryesor, Tahir Hoxha, ndalon dhe e pyet: "M thuaj kush t vrau?" Rrapo Metua prgjigjet: "Nuk ka rndsi, djemt tan m vran, ata do m qajn".

    Po kush e vrau n t vrtet? E fali zemrmadhsia e tij apo interesat e gjra t kombit? - Mos ishte ndonj riosh i hovur mbi kt burr fisnik t moshuar q kishte marr detyrn i "entuziazmuar", apo cili kishte urdhruar se pengonte "luftn" apo "karriern" e ndokujt??! Ku e gjente intuitn fenomenale pr t parashikuar t ardhmen populli? Duhet t kishte marr padyshim eksperiencn e burrave t kombit dhe jo atyre q vinin n emr t "Internacionalizmit" Serb.

    Pr ta uar sa m shpejt n Vlor, Kujtim Shaqiri, inxhinier n rrugn automobilistike, v n dispozicion kamioninn e tij gratis dhe e on n Hotelin e Xhemil Meos, ku e mjekon nga jasht nj mjek pa rn n sy, pasi spitalin e kishin n dor italiant dhe mund t krijonte probleme. Edhe kur shrohet nuk krkon hakmarrje, t ciln e mendonte t barabart me prarjen, q u shkonte pr shtat pushtuesve imediat dhe qllimeve shovene m t largta sllave. Interesat e kombit ishin t shenjta dhe t shtrenjta, ndaj ai n kuvendin e nacionalistve te rrapi i Ismail Qemalit n Mesaplik, ishte nga ata zra q vazhdonte t krkonte bashkimin e popullit n luft kundr pushtuesit: krkon gjithashtu bisedime me "djemt" q t mos na i bj rusi pr vete. Ndrkoh q mon baballart e tyre dhe nderon prpjekjet pr luft lirimtare. Por edhe n kt kuvend nj grup partizansh qndron matan lumit dhe nuk arrin t gjendet nj ur bashkimi, ai pikllohet dhe i drejtohet Shushics si shkaktare t kesaj ndarje:

    "O Shushic o lum o lum
    s'dole pak po dole shum,
    si e bre kt pun?"

    Prse shqiptart duhet t jen t prar n momentet kye t historis? Kjo pyetje i rrin pezull dhe e mundon se prsri nuk ka besim tek "djemt" dhe sht tepr n merak.

    Dhe prsri kndon kngn e flamurit, simbolit t kombit, se dika i ka mbetur pa thn, ndaj i rikthehet variantit t dyt pr ta prpunuar at pas gjasht vjetsh t krijimit t saj:

    "O flamur more flamur
    gjith drit e gjith nur,
    t kemi pasur qkur
    pesqind vjet e kusur,
    t b turku behozur,
    erdhi dhe Due mavria,
    t shpon me shpatat e tija,
    yllin ta vuri partia,
    t drguar nga Rusia..."

    N Kuvend
    Viti 1943 kishte densitet ngjarjesh.

    Qarkori i partis s Vlors udhzonte: "... T izolohen Rrapo Meto e Xhemil Meo si persona me influenc n popull...".

    N Vranisht vjen pr nj takim me popullin Mehmet Shehu e Dushan Mugosha. Bie briri dhe fshati mblidhet.

    Kur vjen Rrapo Metua, Mehmet Shehu i gatshm pr ta takuar i pari del prpara, e prqafon dhe e ul pran tij dhe Dushanit:
    Rrapua: Si ta thon emrin?
    Mehmeti: Vjosa.
    Rrapua: Palo paranom ke zgjedhur se Vjosa q nga buron e njra sa derdhet s'ja ka par njeri hajrin se prmbyt e vithis.
    Dhe s'i plqen dredhia n njohje dhe prsri e pyet: I kujt je?
    Mehmeti: I Shehut t orrushit nga Mallakastra.
    Rrapua: Ashtu thuaj; tt at e njoh.
    Pastaj kthehet nga Dushani.
    Rrapua: Po ty nga t kemi? A i kujt je a?
    Mehmeti: (me ngutje) Esht miku yn komunist dhe jep ndihmn vllazrore n luftn ton pr liri.
    Rrapua: Mor bir, e pyeta nga sht? E k ka baba? (dhe pa Mehmetin me sy ngulmues).
    Mehmeti: Esht nga Serbia.
    Rrapua: Qoft i nderuar! Ashtu thuaj. Se kemi zakon ta vrasim mikun n shtpin ton, po serbt s'mund t na ndreqin ve t na prishin. Shqiprin do ta bjm vet t lir, ne shqiptart, po Shqiprin Etnike ama..."

    Njohja filloi me replika dhe prfundoi me prplasje.

    Pr fshatin fjala e plakut zinte vend dhe mbledhja s'ia arriti qllimit. Rrapo Metua sikur t mos i mjaftonte rezultati i mbledhjes i bn konkluzionet me kng:

    "...Pa dgjo o Vjosa yn
    Mbaje mir terezin,
    Ti n Pind e ke burimn,
    po s'ta ka par njeri hair,
    vithis e merr arratin.
    Po qe sa pr mysafir
    Kujto mir historin!
    Kosovn e amrin,
    Ded Gjo Lul Is Boletin
    dhe at shpend Dragobin
    Serbt e pabes i grin.
    Kta do t'i njohish dhe tin,
    po do m kujtosh t zin
    Kur t t ken zn fyn..."

    Dhe heshtja mortore pas filozofis q kumtonte knga ishte domethnse. Brigada mbrriti dhe n Vranisht, e udhhequr nga Mehmet Shehu, pas pak kohsh...

    Lajmi se brigada dorzez q zhduk ferrat npr kmb (kupto nacionalistt, qofshin kta edhe si Rrapo Metua, kundrshtar n pikpamje) mori gjith luginn e Mesaplikut.

    Dikush e kshilloi Rrapo Meton t fshihej n male. Ai edhe mund t arratisej. Po largimin nga fshati i tij nuk e pranoi n asnj mnyr. Ai as kishte vrar pas shpine, as kishte tradhtuar interesat e Atdheut. Pikpamjet e tij lidheshin pikrisht me t mirn e fshatit e t Atdheut, ndaj dhe po kishte pr t vdekur, le t vdiste. Burrat njher vdesin.

    Dhe ishte e thn q rapsodi dhe patrioti q u kishte shptuar gjyleve n luftn e Janins q vinin zinxhir, breshrive t plumbave m 1920-tn, dy burgimeve n koh t vshtira, t vdiste nga plumbat e Mehmet Shehut e Dushan Mugoshs. T merrje urdhr nga serbi e t vrisje nj patriot, vendi kishte humbur dy shqiptar, normalisht zbatuesi e urdhrit pr t vrar shqiptarin s'mund t ishte m kurr shqiptar!

    At mngjes Rrapo Metua kishte shkuar pr ngushllim pr plakn e Bashue. Ishte e hn 22 nntor 1943. Dita ishte si e mugt.

    E sheh fshatin e tij pr her t fundit
    Sa hyri n fshat hasi me brigadn e par. Nuk arriti n shtpin e tij. S'la as porosi as amanete. Erdhi nga vdekja, po shkonte drejt vdekjes...

    Mehmet Shehu me Liri Gegn e morn gjoja pr bisedime n komandn partizane n Brataj, por at nat fjetn n Vranisht. Rrapo Meton e izoluan n shtpin e Malo Sinos dhe i bnin roje disa partizan. Kishte ndrmjet tyre mustaqe padirsur...

    Vrulli i tyre duhej, por barra pr t vendosur pr fatet e atdheut ishte e rnde... Dhe pikrisht pr kt ju dhimbs mundi i atyre q do t arrinin dhe gjaku i atyre q do t flijoheshin n emr t liris s shtrenjt.

    Jan t rinj! Shqiptar - mendoi dhe m t riut q kollitej i jep pallton e tij: - Merre, un i kam br ditt e perndis! dhe t tjerve t dridhnin nga nj duhan t fort nga kutia e tij.

    Ata pan njri-tjetrin dhe heshtn.

    T nesrmen kur do t niseshin hert pr n Trba, Malo Sinua, i zoti i shtpis, e pyet?
    - Rrapo ke nevoj pr gj? T t jap para me vete?
    - Jo, Malo jo, t falemnderit, se atje ku do t vete un s'ka dyqane...

    E shoqja i afron nj moll dhe ai e fut n xhep i menduar duke nnqeshur...Sheh fshatin e tij pr her t fundit dhe niset pr n Trba me vargun e partizanve. I vjen keq q nuk puthi dot syt e dy djemve t vegjl 8 dhe 5 vje, Veliut dhe Aliut, dhe vajzave t tij t parritura. N t dal t fshatit dgjon nj z, aty ku prroi krijon hone t thella: Baba, baba! Ishte djali i madh 16 vjear, Dilaveri, q i ishte qepur mbrapa bashk me nj kushri t tij. Jehonn e prpin honet, por n vesht e babait oshtiu nj cop her dhe u fiksua si refren gjat gjith rrugs e do t'i mbetej nj peng i madh n zemr.

    Ndarje e dhimbshme
    N Trba, n bregun e Brahgjine, brigada bri pushim. Po pse? Pr n Brataj ka edhe rrug t tjera madje m t shkurtra. Ishte nj skenar? Po prdorej si shembull, apo si kavie eksperimentale? N Trba Rrapo Metua kishte krushqi me dern e Mersin Selam Gjondeds. Vajza e dyt, Razia, q ishte martuar fare e re, ishte vetm 20 vje me nj djal foshnje. Ndaj aty i mblodhi t gjitha forcat. Ndjenja m njerzore e babait pr t bijn t mbushur me mall, do t'ja njomte syt, po shpejt qerpikt e tij rrahn si krah shpendi, pr t mos rn faqeve lott. Me Trbain s'e lidhte vetm krushqia. Ai kish aty shok t llogoreve t lufts s '20-s si Cano Aliu, Xhebro Gjika, Laze Malon dhe admirues pr virtytet e tij, pr mikpritjen e besn, pr devotshmrin prej atdhetari, si Nuro Ahmeti e Muo Delon, msues e burra t menur patriot.

    -Babai im tregon: E kuptova si qndronte puna. Ne n fshatin ton nuk dorzuam njeri pr pikpamje. Por ai ishte i njohur, kishte veprimtari t gjer dhe shum gjra i thoshte me kngn e tij. N fjal nuk e kapje dot kurr. Po Mehmeti s'e njihte tolerancn, as Liri Gega.

    Ju luta t pinte nj kafe brenda n shtpin time, im vjehrr, Rrapua, por Mehmeti e preu shkurt: jo!

    Ather nna ime, q e dgjoi e zien shpejt kafen q t'ia sillte aty n breg t Brahgjine.

    -Mamaja tregon: Nna ma dha kafen afr shkallve. Ec shpjere ti, djalin mos e lsho! - U afrova duke m'u dridhur duart. Babai e mori kafen. M puthi n sy e n ball, m prgzoi Hiqmetin q s'kishte mbushur ende 2 vje, po i tregonte me gisht papuet me xhufka dhe beretn e bukur q e kishte dhurat nga ai. Sa u takuam duhet t ndaheshim. Vdekja e babait tim ndihej afr. I drejtova syt nga gruaja e vetme q ishte aty, Liri Gega, por vshtrimi i ftoht i saj i hedhur ashtu kot nga malet m bri q t mos di ku t shoh. N nett e vjeshts s lagsht, ajo grua kishte gjetur nj streh t ngroht n shtpin ton dhe mbante akoma veshur nj nga fustanet e mi m t bukur t nusris q s'ma dha m kurr. Eh! sa gjra m t shtrnjta humbm n at luft.

    Yt at gjen koh t'i thot: "Esht babai i Razies", me nj vshtrim ngulmues, por ajo i thot shkurt:

    - Nuk kam 'ti bj!

    Engjlli i vdekjes (Exheli thot mamaja) ishin vet syt e saj. U ndava me babain. M dha molln e vetme q okush ia kishte vn n xhep e m tha: Mos u ligshto! I kam br ditt e Perndis.

    Sa bra kmb n shkall dgjova zrin e msuesit tim t nderuar, kur ata u ngritn pr t marr rrug:
    - Muo! i dha dorn Mehmet Shehu.
    Muua: Xha Rrapon do t'ma lesh mua se e kam mik!
    Mehmeti: Kemi pak pun deri n Brataj, pastaj kur t kthehet, Baxhuli t'i ther kaun e ti dashin.

    Babai: Burrat nuk luten shum her, por un mora rrugn pr n Brataj pa folur, bashk me ta. Ishte koh e trazuar. Sa u afrova te prroi i Brashecit, n t hyr t Bratit, nj partizan kthehet e m thot: Shok! Duhet t kthehesh ndryshe kam urdhr t qlloj. Ika duke menduar fundin. Dita po thyhej dhe ajo nat q po vinte me shi kush e di 'do t sillte...

    Ekzekutimi - Dhe nata ka sy...
    "...T strehuar n nj shtpi, filluan t bisedonin. Shtpit ishin t ulta dhe nga dritarja zrat e ngritur merrnin dhen. Se flisnin, dhe ai prgjigjej me z t lart. Pastaj pushuan. Rrapon e futn n nj katua t lidhur. Aty nga mesnata nj partizan i thot: - Hajde pak. Rrapua prgjigjet: Kush m do? Qeni? do t'm vras?...".


    Dshmitar okular: Hakim Vallja - Brataj.

    "...Nn spital afr nj kamine glqerje, nn ato bokrrimat q zbret pr n lum shoh nj varr t ri, jo t thell. Dheu ishte hedhur rrmuj e njra dor i dukej dhe pak kanati i xhamadanit. O Allah! preka dorn ishte akoma e ngroht, sapo kishte dhn shpirt ashtu m t mugulluar sabahu. N gisht kishte nj unaz t trash me shkronjat e emrit t tij. M duhej ta ktheja nga Qabeja. U mora me t...Po ta kujtoj edhe njher para se t vdes, kush e di si vjen koha. U mor vesh q e kishin vrar, por e kishin ln pa gur varri, dhe un ashtu e lash nga frika. Pr 48 vjet e kam mbajtur fshehur.

    Tani para se t vdes po ta tregoj. Ti o bir ke qen fmij 9 vje. Kisha dal t mblidhja shkarpa me ty, nuk e di, t kujtohet apo jo? Ai ishte varri i Rrapo Metos nga Vranishti, dhe varri s'ka m shenj. Por as ne s'na kan pasur me sy t mir, si mund t vija gur?".

    N janarin e vitit 1991 ky 9-vjear i vitit 1943 tashm burr 57-vjear ndjen se kt amanet t nns s tij duhet ta transmetoj gojarisht. Nuk sht liruar ende nga stresi i gjat dhe don t mbetet anonim. Troket n port si tek miqt. E mahnit t bijn e Rrapos dhe nipi mban shnime. Ai thot: Erdha thjesht pr amanetin e nns, por edhe pr ju. Nj varr t till nuk mund t ket nj njeri si ai, me sa kam dgjuar un, por asnj njeri n bot...

    Dhe e motra e Rrapos ligjron me vargje q rezonojn dhembje e mister:

    "...Ran yjet n prrua
    Bilbili pse s'u dgjua?
    Pse nuk pyeti pr mua?
    E zeza t kane larguar
    qysh do t qaj kundruall?
    Bilbil t vrau partia
    ndaj u friksua rinia.
    T keqen vlla o ftua!
    Do t qaj n katua
    se mos m vrasn dhe mua.


    Nntor 1943

    Ndrsa populli kndon:

    N fshat ka ardhur nj kart
    Rrapo Meton mos e pat?
    Esht nisur pr Trba,
    me drejtimin pr n Brat.
    Tr natn me dava,
    nuk u gdhi dot m saba
    se u flit me z t lart,
    ashtu si e kish zanat.
    Vall kush ia bnte gjyqn
    Mehmeti me gjith Lirin,
    prokurori Miladin.
    Tek kamina n spital
    atje ja bn meqan
    e lan gjysm t gjall,
    pan a pain belan?

    Dhe shtypi i shqiptarve n diaspor, n SHBA, shkruan te gazeta "Kombi": "...Komunistt vran barbarisht Rrapo Meton nga Vranishti nj nga burrat m fisnik t Labris..." (gazeta Kombi New York 1946).

  2. #2
    Larguar.
    Antarsuar
    02-11-2005
    Vendndodhja
    n Blog
    Postime
    1,121
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    i kemi vendet tane por pse i dhame italise qe te ndertoi baza?

  3. #3
    pirg hologramesh Maska e Inteligjentja
    Antarsuar
    08-10-2005
    Vendndodhja
    Ne kontinentin e Kurrkundit
    Postime
    863
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 3 postime
    eDHE UNE TE MIAT I KAM PALE C'THONE PSEUDO-SHQIPTARET QE SORROLLATEN KETEJ.

  4. #4
    Larguar.
    Antarsuar
    02-11-2005
    Vendndodhja
    n Blog
    Postime
    1,121
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    Ne qofte se e ke fjalen per mua te pakten mund te me flasesh ne emer...

  5. #5
    Restaurator Orbis Maska e Baptist
    Antarsuar
    20-11-2004
    Postime
    8,699
    Faleminderit
    0
    5 falenderime n 5 postime
    Tanhausi:

    Me qe je pe fushes se historofilise, pe nga vjen emertimi Sassan, e po deshe edhe besimi monoteist qe lidhet me te?

    Karaburune e leme per seancen tjeter.
    Aeneas Dardanus
    Lavdi, pasthirrme fosilesh, germadhash e rrenojash vershelluese. -Eja pas meje!...

  6. #6
    Larguar.
    Antarsuar
    02-11-2005
    Vendndodhja
    n Blog
    Postime
    1,121
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    Me sa di Sazani quhej ne lashtesi sasson-as por nuk e kam kerkuar etimologjine. Karaburun eshte emer turk kurse grekerit i thoshnin Akrokeravnia (vetetime anesore) sepse ngjan si vetetime. Kjo sigurisht nuk do te thote se ishte greke apo turke

  7. #7
    Restaurator Orbis Maska e Baptist
    Antarsuar
    20-11-2004
    Postime
    8,699
    Faleminderit
    0
    5 falenderime n 5 postime
    Citim Postuar m par nga Tannhauser
    Me sa di Sazani quhej ne lashtesi sasson-as por nuk e kam kerkuar etimologjine. Karaburun eshte emer turk kurse grekerit i thoshnin Akrokeravnia (vetetime anesore) sepse ngjan si vetetime. Kjo sigurisht nuk do te thote se ishte greke apo turke
    Kerkoja etimologjine se te lidh gjaku e pasioni.

    Karaburuni ka qene qojtur Akrokeravnia? Ha ha ha. Po Cherroneus kushe quhej ore, Kepi i Spartes? Po malet e Himares si quheshin, Zelleria Seleucidus?

    Theshte i gjori Shevqet Musaraj po kush e degjonte Jane ngritur kembet e po i bien kokes.

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •