(Alegoria e lufts pr pushtet)

Shum koh m par ,prpara se njerzit t krijoheshin ,pes kafsh jetonin mbi rruzullin toksor. Qeni,dhelpra,lepuri,miu,dhe milingona. Ishin shok t mir ,por pr fat t keq,sejcili prej tyre krkonte t bhej sundimtar i toks.

"Jam kafsha m e fuqishme",tha qeni,"un duhet t jem sundimtari".

"Ti je i fuqishm,por un jam m dinake",tha dhelpra,"un duhet t jem sundimtari".

"Jeni t fuqishm ,dhe dinak ,por un jam m i shpejt ",tha lepuri,"un duhet t jem sundimtari".

"Jeni t fuqishm,dinake dhe t shpejt ,por un jam m i zgjuar",tha miu,"un duhet t jem sundimtari".

Milingona nuk fliste. Pr shkak se ishte shum e vogl ,askush nuk e shihte at si nj rival. Grindja shkoi gjat ,dhe,meqense t pes shokt nuk donin t luftonin me njri-tjetrin,ata vendosn t udhtojn pr n malin e Tomorit, t gjejn Perndin dhe ti krkojn t caktoj njrin prej tyre si sundimtar. Qeni,dhelpra,lepuri dhe miu nuk morn ushqime me vete,ndrsa milingona mori pes kokrra gruri. Miqt udhtuan gjith ditn,dhe kur erdhi mbrmja ,ata gjetn nj vend t bukur dhe ran pr t fjetur. Por lepuri nuk mund t flinte. I gjori,ishte shum i uritur. Ndrkoh milingona aty pran po prtypte nj kokrr gruri. Lepurit i shkuan jargt curk.

"Un jam shum i uritur",tha lepuri duke u lpir,"nse nuk do t ha dika ,m siguri kam pr t ngordhur nga uria ,dhe nj nga miqt e mi do t bhet sundimtar. Nuk kam zgjedhje tjetr ,duhet t ha nj nga miqt e mij".

Meqense qeni ishte tepr i fuqishm ,dhelpra tepr dinake,dhe milingona tepr e vogl pr ta ushqyer,lepuri hngri miun. T nesrmen ,kur miqt e tjer u zgjuan,ata pan se miu ishte zhdukur.

"far ndodhi me miun?",tha qeni.

"Ai duhet t jet kthyer n shtpi",tha dhelpra.

"Tradhtari",tha lepuri.

Edhe pse milingona kishte par gjithshka,ajo nuk foli. Natn e dyt qeni dhe lepuri ran t flinin,teksa dhelprn nuk e zinte gjumi. Ishte shum e uritur. Ndrkoh milingona aty pran po prtypte nj kokrr gruri.

"Un jam shum e uritur",tha dhelpra,"nse nuk do t ha dika,do t ngordh nga uria, dhe nj nga miqt e mij do t bhet sundimtar. Nuk kam zgjedhje tjetr,m duhet t ha nj nga miqt e mij".

Meqense qeni ishte tepr i fuqishm ,dhe milingona tepr e vogl pr ta ushqyer,dhelpra hngri lepurin. T nesrmen ,kur qeni u zgjua nga gjumi,ai pa se lepuri ishte zhdukur.

"far ndodhi me lepurin?",tha qeni.

"Ai duhet tja ket mbathur",tha dhelpra.

"Frikacaku",tha qeni.

Edhe pse milingona kishte par gjithshka,ajo nuk foli. Natn e katrt dhelpra ra t flinte ,teksa qenin nuk e zinte gjumi. Ishte shum i uritur. Ndrkoh milingona aty pran,po prtypte nj kokrr gruri.

"Un jam shum i uritur",tha qeni,"nse nuk do t ha dika,me siguri do t ngordh nga uria,dhe ather dhelpra do t bhet sundimtar. Nuk kam zgjedhje tjetr ,m duhet t ha dhelprn".

Dhe kshtu qeni e hngri dhelprn. Milingona pa gjithshka,por nuk foli. Natn e katrt qenin e mori prsri uria,dhe vendosi t hante milingonen,por milingona u fsheh nn tok. Qeni nisi t grmonte,duke shpresuar t gjente milingonen ,por milingona hapi nj tunel dhe rrshqiti pas qenit. Ndrkoh, qeni vazhdonte t grmonte e t grmonte,dhe bri nj grop aq t thell ,sa tani nuk mund t dilte m prej andej.

"Ah,sikur miqt e mij t ishin ende gjall",tha qeni me dshprim," ata me siguri do t m kishin ndihmuar".

Befas,ai e pa milingonen e vogl tek hyrja e grops ,dhe I lehu pr ndihm. Por milingona i ktheu shpinn qenit,dhe vazhdoi udhtimin. Kur mbrriti n malin e Tomorrit,Perndia u shfaq prpara saj.

"Ju ishit pes kur e filluat udhtimin,"tha Perndia,"dhe tani ke mbetur vetm ti. Ku jan katr t tjert"?

Milingona foli,dhe i tregoi gjithshka.

"Ti u tregove m e zonja,milingon e vogl",tha Perndia,"ti mbijetove,dhe si shprblim ,ktej e tutje ti do t sundosh tokn. Por,pr shkak se nuk fole kur miqt e tu u masakruan,dhe e braktise qenin n grop,nga tani e tutje do t hapsh gropa dhe do t jetosh brenda tyre n prjetsi. N terr do t lindsh ,dhe n terr do t ngordhsh,derisa un t jem Perndia. Shko tani milingon e vogl, dhe mos harro se ata q i hapin gropn shokut ,bien vet brenda.

Dhe kshtu ,q nga ai moment ,milingonat u bn sundimtart e toks ,dhe jetuan n gropat e tyre n prjetsi.