Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 7 prej 7
  1. #1
    Shqiperia eshte Evrope Maska e iliria e para
    Antarsuar
    24-04-2002
    Vendndodhja
    Cunami ne Indonezi zgjati per disa minuta, kurse ne trojet tona 500 vjet.
    Postime
    4,964
    Faleminderit
    141
    234 falenderime n 190 postime

    Ndue Shyti, Paganini i iftelis Shqiptare

    Emri:  76768.jpg

Shikime: 1220

Madhsia:  27.8 KB

    PUKE-Sot sht e vshtir t gjesh nj mjeshtr t iftelis apo t fyellit. Dikur e kishim. E kemi fizikisht edhe sot Artistin e Madh. E kemi harruar 80-vjearin Ndue Shyti, i cili njihet ndryshe edhe si Paganini i iftelis shqiptare. Askush si ai nuk dhuroi tinguj kaq t harmonishm prej drurit dhe telave, apo fyejve; askush si ai nuk e solli artin dhe shpirtin e popullit n skenat m t mdha t bots. E ky shkrim synon pr t shlyer sadopak mkatet tona t prditshme q bjm me t kaluarn e art. Artisti i Popullit gjallon dhe sfidon me shpirt heshtjen ton, duke sjell kujtime q shum prej t rinjve nuk i kan dgjuar kurr; madje ato mund t duken edhe si legjenda

    Mrekullia n Dizhon t Francs

    Para se t niseshim pr t marr pjes n Festivalin Ndrkombtar t vitit 1970, n Dizhon t Francs, bm shum prova n Ansamblin e Kngve e Valleve n Tiran dhe qepm nj koncert q do t zgjaste 80 minuta, thot Artisti i Popullit, Ndue Shyti. Kur mbrritm n Dizhon na ndryshoi plani. Na than se koncerti yn (si do shtet tjetr) do t reduktohej n vetm 15 minuta. Pra, duheshin hequr pjes t ndryshme t programit. Mua m than q ta qethja melodin time. Rash n mendime se far t hiqja? Ather vendosa t shpejtoj ritmin. Nga shtat minuta duhet ta bja tre. M erdhi radha. Dola n sken. Fillova t luaj n iftelin q m kishte br Gjin Shkoza (msuesi im i par si instrumentist). Gishtat lviznin leht dhe me shpejtsi si asnjher. Duhet ta mbyllja n kohn e caktuar, ndryshe grupi skualifikohej. (Kshtu ishte rregulli). Binte gongu, pjesa mbyllej. Un q nuk e matja dot kohn, n ato momente emocionesh duke i rn iftelis, fillova t trhiqem nga skena. Gongu (topan i thot Ndue Shyti) nuk po binte. Ndrkoh. kryetari i juris m bri shenj ti afrohesha mikrofonit. U afrova dhe vazhdova ti bie. M ftoi t zbrisja nga skena pr te juria. Pasi kqyri bajagi iftelin, m shtrngoi nj dekik dorn dhe tha: Bravo Albania! Fituat.
    Tish Daia ma prktheu. Mersi boku, iu prgjigja un (kshtu na kishin msuar t thoshim sa her na lavdronin).


    iftelia asht shqiptare
    Nat dekik mu kujtua se dikur, n Turqi nj fansi jem (politikan turk), kur u knaq me melodin e iftelis time e q msoi se jam albanez, m tha: Kemi kujtuar se iftelia ka lindur n Anadoll, por njtash u binda se e paska origjinn nga Albania. Po ku bie kjo Albania, axheba? Ndrsa sot Albanin le ta marr vesh e gjith bota mbar.

    Aty n Dizhon morm Gjerdanin e Art (3 kg e 860 gram) jo un, por grupi, thot Ndueja me modesti. Si mos fitonim na, tu pas n krye Besim Zekthin e Ibrahim Tukiin?

    Ndueja prdor shpesh nj shprehje mirditore: Asht ma e mir gjasa se kapucari, q do t thot: M e sakt sht ajo q ndodh, sesa kjo q thuhet. Pra, nuk mund t rrfehet ajo q ndodhi n Dizhon t Francs m 30 gusht 4 shtator 1970. aste t bukura, t paharruara. Ansamble, t mbledhura nga e gjith bota, do t parakalonin para personaliteteve kryesore franceze. Shqiptart me Gjerdanin e Art mbanin mbi supe shqiponjn e krcimit, artistin Besim Zekthi. Bulevardi u bllokua 60 minuta sepse njerzit q kishin mbushur dy ant e rrugs donin t prqafonin fituesit. Ata brohorisnin: Albania Albania!. N prfundim t parakalimit Ndue Shytit iu desh t prballej me pes profesor t muziks franceze. Ata do t kontrollonin me rrnj e deg instrumentin magjik. (At iftelin q kokn e kishte me dru mani e bishtin me dru ahu). Profesort nuk i jepnin knd si e qysh dhe far magjie ka brenda vegla q lshon ato tinguj t mbl.

    Tinguj bjeshke
    Artisti i Popullit, Ndue Shyti, lindi 80 vjet m par n Gojan, n nj fshat t Puks. Ishte vese 3 vje kur e mori iftelin pr her t par n dor. Teksa vitet kalonin telat e iftelis do dit e m shum prodhonin tingujt t harmonishm dhe ngjyra mahnitse npr gishtat q rriteshin. Artisti i vogl shoqronte t rriturit me vegln muzikore. Kur dilte n stane, lart n bjeshk, ai merrte me vete iftelin dhe fyellin; pjesn e pandar t jets s vet. Pr her t par dha nj koncert para grupeve vullnetare, q po ndrtonin hekurudhn Elbasan-Peqin, n vitin 1950. Ata e kishin marr artistin 15-vjear q tu binte veglave n ort e dfrimit. Kaq deshi q tingujt e dal nga iftelia e tij t merrnin dhen. Aty ndjeu dhe knaqsin e duartrokitjeve. N ato vite t vshtira Ndueja punonte me sharrxhinjt dhe n vaktet e dreks, lodhte puntort me melodit q krijonte npr telat e iftelis. Ai kujton se kt knaqsi e kishte ndjekur prgjat gjith viteve, edhe n kohn kur ishte n shrbimin ushtarak. Aty provoi dika m tepr; provoi ti binte iftelis para mikrofonit. Tani talenti i tij kishte rn n sy. do dit njihej ndrsa dhuntia perfeksionohej. Nj dit ai do t prballej me vlersimin e ekspertve t muziks. Me gjith sigurin q kishte n veten e tij, ende nuk i harron ato emocione q provoi.

    Ishte viti 1958 kur doli pr her t par n skenn e Festivalit Folklorik t rrethit. Aty mori diplomn e par pr talentin dhe punn e akumuluar ndr vite mbi dy tela iftelie. Rritej djaloshi, rritej dhe nami i tij.

    Nj dit, nga skena e Puks do t dilte n nj ngjitej n nj tjetr sken, ksaj radhe m t madhe, do t shfaqte talentin e tij pr artdashsit e kryeqytetit. Ndihesha i gzuar, por me m shum prgjegjsi, thot Ndueja. Prve iftelis, aty i ra edhe bilbilit (instrument q e kishte prgatitur vet). N sall ishte edhe Enver Hoxha. Ndueja thot se Enveri i ngjit n sken dhe iu drejtua: Ndue, si quhet ky instrument?. Bilbil, iu prgjigj Ndueja. M pas ai thot: T lumt! N duart tuaja fishkllen si pishat tona krenare. Ndueja kishte me vete nj grup me 104 instrumentist popullor pukjan. Ata kishin pr msues Ndue Shytin. Teksa largohej nga skena, Enver Hoxha tha se edhe Franca nuk ka nj artist q t luaj si malsori yn, me dy tela e nj bilbil. Nji kjo ifteli e ky bilbil, thot Ndue Shyti, m bn t njohur dhe m kan shtrnguar dorn burra shteti, q nga Enver Hoxha, Mehmet Shehu e Ramiz Alia, e deri te Sali Berisha. Ai kujton se tingujt e iftelis kan mahnitur edhe Mao Ce Dunin dhe u En Lain, t cilt i kan shtrnguar dorn.

    Histori t rralla

    Artisti i Popullit Ndue Shyti dhe iftelia e tij i kan kaluar kufijt e Shqipris. Ai sht br i njohur me interpretimet e tij npr skenat botrore, n Kin, Franc, Turqi, Suedi, Jugosllavi etj. Kudo ka marr duartrokitje e fjal t ngrohta. Nj gazet franceze shkuan pr t: Ndue Shyti, nj shqiponj q luan me dy tela, por q tingllon si nj simfoni. Ndrsa bashkshortja e Mao Ce Dunit thoshte n nj nga gazetat kryesore kineze: Nj shqiptar virtuoz i vrtet. Nj media maqedonase n Ohr thoshte shum vite m par: Ndue Shyti sht nj nga instrumentistt m t mdhenj t Ballkanit.

    Fama e Ndue Shytit jehoi nga Bjeshkt e Trbunit deri n Pekinin e largt. Ai interpretoi n salln ku ndodhej udhheqsi komunist Mao Ce Duni, nj pjes instrumentale kineze. Salla gjigante m shoqronte me kng e thirrjet prsritse ci go jo, ci go jo, kujton me mallngjim Artisti i Popullit.

    Kujtime q nuk vdesin

    Emri:  76767.jpg

Shikime: 2567

Madhsia:  157.2 KB

    N karriern e tij artistike Ndue Shyti ruan shum kujtime. Ai tregon se teksa luante n nj sken n Turqi, n mes t melodis, i kputet njri nga telat e iftelis. Vazhdova me nj tel deri n fundin e pjess muzikore. Ndihesha keq, por u ngroha shum nga duartrokitjet me ovacione t mdha. Ambasadori yn atje m tha: Kur nuk e mora un vesh se ti i re iftelis me nj tel, edhe salla nuk e dalloi, thot artisti. Ai rrfen nj tjetr histori.

    N Jugosllavi u fikn dritat n krejt salln, por un vazhdova ti bija iftelis dhe dukej sikur tingujt shprndanin drit. Ndue Shyti i njeh shum mir instrumentet popullore, sidomos iftelin dhe fyejt. uditrisht interpreton pa partitur. Madje m mir se artistt e mdhenj q punojn me partitura. Por ai ka edhe nj gjeni tjetr t veant: Ndueja i prgatit vet instrumentet, vet kompozon, organizon grupin dhe dirigjon. Edhe ktu pa partitur.

    Arti dhe politika

    Tingujt e mi nuk kan pyetur pr politikn, thot Ndue Shyti. N at koh e kan dgjuar t gjith ata q kishin vesh, si komunistt, ashtu edhe kulakt. iftelin time ma ka plqyer edhe Enver Hoxha, edhe Sali Berisha. Pr mua, si njri dhe tjetri jan dashamirs fansa njhersh politikan, thot Artisti i Popullit. Ai kujton nj koncert, bashk me Fatime Sokolin. Sa kishim dal nga nj koncert dhe takuam Sali Berishn, doktor me z, dhe na ftoi pr kafe, thot Ndueja, i cili kujton fjaln q tha: Me ju krenohet Malsia.

    Mjeshtri i iftelis thot se e ka takuar edhe nj her tjetr zotin Berisha, kur u b kryetar i Partis Demokratike n qytetin e Puks. Rastsisht m takoi dhe m tha fjal t mira, shprehet artisti i prjetshm i malsis.

    Tri magjit e iftelis

    iftelia e Ndue Shytit nuk ka nj, por tri magji: Instrumenti i prodhuar nga kryemjeshtri Gjin Shkoza; melodia q buron n gurrn popullore dhe s treti, por mbi t gjitha, vet dhuntia q i fali Zoti Ndue Shytit. N karriern e tij ka nj mal me dekorata, diploma, certifikata etj. Jan t regjistruara mbi 450 koncerte brenda vendit dhe me dhjetra t tjer jasht vendit. Sot. n mosh t thyer, sht vlersuar me titujt Artist i merituar dhe Artist i Popullit, Krenaria e qytetit t Puks dhe me vlersim n vendin e lindjes s tij.

    Ai jeton dhe luftn n heshtjen e prditshme, me harresn e madhe, larg zhurms dhe fams s dikurshme, n Lagjen Nr. 14 t qytetit t Durrsit. Prej 15 vitesh lufton me smundjen e paralizs. Shpirti prej artisti dhe familja e tij e ndihmojn t sfidoj smundjet e moshs. Artisti i Popullit nuk ka nevoj pr ne. Ne kemi nevoj pr artin dhe talentin e tij. Gjithka q Ndue Shyti bri pr artin popullor do ta bnin t meritueshme edhe titullin Nderi i kombit, pasi gjith jetn ai e nderoi vendin e vet, n skenat brenda dhe jasht vendit; sepse proi anemban identitetin e shqiptarit. Heshtja e Artistit t Popullit sht m e madhe sesa harresa jon.

    http://www.balkanweb.com/kultur%C3%A...re-160753.html
    Lumi ka ujin e paster ne burim


    Kombi mbi te gjitha

  2. 2 antart m posht falenderuan iliria e para pr mendimin e shprehur n kt postim:

    dielli1 (31-12-2014),Foleja_ (03-01-2014)

  3. #2
    Shqiperia eshte Evrope Maska e iliria e para
    Antarsuar
    24-04-2002
    Vendndodhja
    Cunami ne Indonezi zgjati per disa minuta, kurse ne trojet tona 500 vjet.
    Postime
    4,964
    Faleminderit
    141
    234 falenderime n 190 postime

    Pr: Ndue Shyti, Paganini i iftelis Shqiptare

    Lumi ka ujin e paster ne burim


    Kombi mbi te gjitha

  4. 2 antart m posht falenderuan iliria e para pr mendimin e shprehur n kt postim:

    dielli1 (31-12-2014),EXODUS (18-12-2013)

  5. #3
    Updating.... Maska e Wordless
    Antarsuar
    19-06-2002
    Vendndodhja
    Undercover
    Postime
    3,175
    Faleminderit
    12
    198 falenderime n 164 postime

    Pr: Ndue Shyti, Paganini i iftelis Shqiptare

    Ndue Shyti nuk sht nga Puka, sht nga Fush-Arzi. Un e njoh personalisht dhe djalin e tij (Dritanin) e kam shok !!
    Ky shtet sht ky q sht sepse qytetart tan jan kta q jan !

  6. #4
    i/e regjistruar Maska e Xhuxhumaku
    Antarsuar
    19-11-2003
    Vendndodhja
    sopr'un'curva
    Postime
    13,460
    Faleminderit
    18
    255 falenderime n 230 postime

    Pr: Ndue Shyti, Paganini i iftelis Shqiptare

    Bardi q krijoi mitin modern t iftelis

    NGA NDUE DEDAJ

    Bardi q krijoi mitin modern t iftelisNdue Shyti, Artist i Popullit, Nderi i Kombit, q kto dit kremtoi 80-vjetorin e lindjes, sht ndr t rrallt artist popullor q nuk ka nevoj ti gjendet nj titull i mvetsishm prpos se instrumentist klasi. Ai prsa i prket iftelis sht patriarku i saj ballkanik. Vetm Perndia mund tia luaj gishtat m mir se ai ksaj vegle, q ka nj emr mashkullor (dyzen) dhe nj femror (ifteli), ani se femrat nuk i bien dhe aq. Nj mirditas i racs, bari e sharrtar n pyjet e Puks, bn mrekullin, kaprcen gjyshstrgjyshin, merr drunin ngjyrokr t manit dhe krijon me t mitin modern t iftelis. Ishte e habitshme se si rronin ende bard t till mitik t pashprishur n gjenin e tyre t gjenezs s artit, n nj koh q bota kishte pasur Moxart, Bethoven, List, Shopen, Vagner, Bah, ajkovsk etj.

    Ky mjeshtr i ardhshm do t kishte fatin t binte n duart e nj tjetr bardi t iftelis, Gjin Shkozs, duke qen dishepull i tij, po aq edhe ndjeks i muzikantve t mdhenj, si Prenk Jakova, Tish Daija, Ramadan Sokoli etj., ku ky i fundit do ti vinte Ndue Shytit n kok kurorn e prfaqsuesit m dinjitoz t muziks popullore instrumentale. iftelia, kt artist malsor do ta merrte prdore nga lugina e tij mirditore e Fandit t Madh e do ta ngjiste fillimisht n Puk mes flladit t pishave, do ta shpinte pastaj n Tiran e Gjirokastr dhe n mbar botn, nga Muri i Madh Kinez te Harku i Triumfit, si t kishte kryer konservatorin e Vjens e ti binte flautit magjik, ani se sipas fjalve t nj muzikanti t kohs, ai kishte kryer vese konservatorin baritor t Livadhit t Hamzit, duke ruajtur delet n ato bjeshk t mahnitshme praruar me diell vere dhe arom qershigle. Dy tela dhe ai do t kndonte me gishta, si shprehet nj rapsod, duke luajtur melodi n dyzen t epr. N ato melodi lirike ishin zhaurimat e ujvarave t kulluara si ajri, fshfrimat drithruese t pyllit, anomatopet e shiut, ers e rrufeve, cicrimat e mbla t shpezve, zogjve gushkuq e laureshave lozonjare, ukitjet ritmike t qukapikve krenar, kngt e thllanzave, q pr nga bukuria ia kalonin do misi, t pathnat dashurore t vashave t malsive etj. Dy tela, nj ifteli e thjesht! Por nj dshmi e madhe se mund t bj nj njeri q pi pa pushim n gurrn e madhe t dlir t krijimtaris shekullore t popullit t lasht sa malet, sa Toka, sa Dielli e knga e tij diellore, do t shkruante Tish Daija pr Ndue Shytin. iftelia ishte eshtra e tij e zgjatuar, identiteti krijues, kambana e moteve pr gazmende, prej melodive t saj kompozitort do t bnin gjer opera moderne.

    Pr tu takuar me Ndue Shytin nuk udhtuam drejt Gojanit, aty ku sht kulla e vjetr e t parve t tij, por pr n qytetin e Durrsit, ku ai banon n nj vil private, larg flladit t pishave t Munells, Suelit e Terbunit, por pran valve t detit Adriatik. N nj ese kushtuar tij, botuar n gazetn Shqip nga fundi i 1913-s, patm shkruar: Alfabeti i iftelis ishte prej kohsh, si dhe fjalt e saj, nse mund ti quajm kshtu n mnyr t figurshme melodit, por ai me talentin e pashoq krijoi gjuhn e ksaj vegle, i dha dyzenit pasaportn ndrkombtare perndimore. Ai e prfshiu iftelin e trojeve mirditore-pukjane n nj familje t tr veglash muzikore moderne, q deri ather nuk e kishin prfillur, madje duke e vn at n krye t hers e duke krijuar njlloj polifonie orkestrale t Veriut. Atbot e mbrapa iftelia do t ishte dhe ajo e para, parakja e tradits, q do t binte e vetme n oda dasmash, por dhe kryesuesja e nj formacioni orkestral prej dyzina veglash. Dhe e gjitha kjo ndodhte n shekullin e shklqimit t folklorit, po dhe t rnies s tij.

    Virtuozi i madh i
    shekullit XX, q e ktheu iftelin n simfoni Nj ndr t paktat befasi artistike n vitet 70 ka qen bash ky iftelirns prrallor, q e shndrronte skenn n nj lendin alpesh, ku gurgullonin krojet e ngriheshin shqipet n qiell. Nuk kishte cak imagjinata jote kur Ndue Shyti e bnte skenn t shungullonte, i br njsh me iftelin e tij, teksa i jepte shpirt me mollzat e gishtave. Ksisoj, bardi unik nuk ishte m nj referenc lokale. Muzikologu i njohur Pirro Miso ka konfiguruar profilin gjenial t Ndue Shytit, ku shtat sistemet e akordimit t iftelis nga ai solln risi t ndjeshme n muzikn instrumentale n prgjithsi dhe n veanti n teknikat e prdorimit t ktij instrumenti. Ky bard cilsohet prej tij si reformator i guximshm q krijoi risi n strukturn organologjike t instrumenteve tradicional si iftelia, apo bilbili me sqep dhe fyelli me prerje ansore, teksa bheshin prpjekje profesionale pr lvrimin e muziks tradicionale t kultivuar. Nj sintez t profilit t ktij artisti e ka br dhe muzikologia publiciste Sabrie Nushi, q sht rritur me ritmet e iftelive, fyejve dhe bilbilave t Ndue Shytit, duke bashkpunuar gjat n skenn pukjane me t, si dhe duke ia prcjell periodikisht, profesionalisht, shtypit t Tirans veprn e tij instrumentale, individuale dhe orkestrale.

    sht individualiteti i tij artistik q e ka mveshur at me epitete nga m lartsueset, pasi t gjith besojm se ai sht nj fenomen shqiptar i paprsritshm sui generis. Nuk sht e rastit prurja autentike melodike e ktij mjeshtri, porse ai lvizte n nj terren mirditor e pukjan, prgjithsisht verior, ku ishin ruajtur t pastra, thellsisht amtare, jo vetm instrumentet muzikore, melosi popullor, por dhe veshjet, doket, toponimia etj. Ky bard i maleve tona e ka br epokn e vet si rrall artist n kt vend, fal talentit t tij olimpik. Artist i nj arti pa kombsi, prderisa pr tingujt e tij ngriheshin n kmb dhe francezt e kinezt, suedezt e zvicerant. Duke kujtuar atin e tij shpirtror, Gjini Shkozn, diku thot m dukej se nuk po i binte iftelis Gjini, por zanat e malit, si pr t na thn se melodioziteti i saj nuk mund t kuptohet pa nj vel fantastik mitik. Rasa, prej lvores s qershis, lakohej, rrshqiste mbi tela pa i vrar ata, derisa sosej e gjitha. Ai iku nga ato bjeshk furishm si Gjadri, si Fani, si Drini drejt detit t pamat t folkut botror. Ai arriti me an t akordimit t veant, perdeve dhe risive t tjera ti bashkzanonte instrumentet: iftelin, sharkin, fyellin, bilbilin, zumaren, pipzn, gjethen, duke i harmonizuar ato n melodit e veta, n duet me t birin Mark Shyti, rns i talentuar i bilbilit, apo t tjer pasardhs nga e njjta zon etnografike me t. Ndaj Besim Zekthi e prkufizon si Nj instrumentist virtuoz karakteristik shqiptar.

    iftelia padyshim mund t jet ndr gjrat m ekzotike tingujlshuese, si sht i till dhe vet druri i manit apo i arrs, me t cilt ajo punohet. Prmendet Gjin Shkoza si nj ndr mjeshtrit e punimit t iftelis. Pastaj vijn Prshqefajt e Mirdits, duke e pasur punimin e iftelive nj zeje familjare, si t tjer n at krahin kishin zanat, kush prodhimin e armve, kush t drynave e kush t kmborve. Por dhe t arkave t nuseve, djepave, sofrave etj. iftelia nuk mund t ndreqej si do send tjetr, si furka, tinari, arka e teshave, as edhe si qyta e pushks, q gjithashtu kndonte n duart e malsorit ndr luftrat shqiptare mbrojtse e mjerisht jo vetm pr to. Jo, ajo mund t prodhohej vetm nse kishe at mbrujtjen artistike si mjeshtror i saj. Kurr nuk e pata kuptuar pse kryemjeshtri Marka Zef Prshqefa nga Bisaku i Fanit, n fund t viteve 80 e kishte shprngulur punishten e tij nga vendlindja dhe e kishte vendosur n disa shpella gursh t bardh n nj kodr t Pllans, afr Urs s Zogut. E pata vizituar nj her n at bujtinn e tij t uditshme dhe m pati ngjar me plot gojn si nj njeri mitologjik, njlloj Orfeu. E po mbase vetm ashtu n vetmi mund ti bnte iftelit me at timbrin e rrall melodioz q t udisnin botn. Ndue Shyti thot se pati qen drguar nga Ministria e Kulturs pr gjasht muaj n Fan pr t akorduar e vn n nota muzikore iftelit q prodhonte ky Marku n an tjetr t Munells, n Fanin e Vogl. Kush i njeh ato vende ka aq shum ngjashmri mes Gojanit t Ndoit iftelirns dhe Markut iftelibrs. Edhe urat jan t ngjashme n t dyja ant. Edhe vajzat e njrs lugin bheshin nuse n tjetrn. Lahut e iftelipunues t prmendur ka pasur q nga fillimet e shekullit XX n Shqipri, Kosov dhe viset e tjera shqiptare, t cilt vazhdonin ti prodhonin ato n rrug artizanale, ashtu si t gjitha veglat e tjera popullore, fyellin, sharkin, gajden, culn dyjare, dajren, buzukun, etj., deri te rapsodi Fran Pali n Puk, nj mjeshtr edhe i punimit t violinave.

    Nga anonimati shqiptar, te Dizhoni francez

    Ndue Shyti ishte i mrekulluar kur shihte q gjith ajo sken ishte nn pushtetin e tingujve t tij. E kishte fituar betejn artistike n metropolin botror t kulturs. Sa her kishte thn me modesti e nderim se ai nuk do ta kishte arritur at sukses po t mos kishte qen n duart e tij iftelia e punuar nga Gjin Shkoza. U ngrit kryetari i juris s festivalit nga vendi ku ishte dhe i tha: Ju zini vend t par n bot. E megjithat, ai kujton se francezt e kqyrn iftelin me shum interes, po dhe me vrejtje, a thua kishte prbrenda ndonj zemrek, q i kurdiste ato melodit e tij fantastike. Por nuk gjetn asnj mekanizm n trupin e saj, ajo ishte e leht pupl, pa asgj t huajin prbrenda saj. U grumbulluan rreth tij instrumentist t njohur laureat nga m t mirt e bots, t buzukut grek, bilbilit egjiptian, veglave popullore spanjolle etj. Nuk ishte shaka, virtuozi shqiptar kishte marr Gjerdanin e Art t festivalit t Dizhonit, q peshonte 3 kg e 860 gram ar. Ia sillte vendit t tij si nj trofe artistike t rrall. Studentt shqiptar atje, fill pas ngjarjes s bujshme t Dizhonit, kishin marr gazetat franceze ku shkruhej pr bardin shqiptar duke e treguar: Ja, nj shqiponj. Bardt folklorik n Ballkan dhe mbar Europn kishin krijuar eposet e popujve t tyre, por kishin mbetur anonim. Ashtu do t ndodhte edhe me ata t kohve moderne, nse nuk do t ishte krijuar skena. Ndue Shyti do t ishte vetm njri nga anonimt e mdhenj, por erdhi nj koh q Palok Kurti i Shkodrs, Isuf Myzyri i Elbasanit, Laver Bariu i Prmetit, Ndue Shyti i Puk-Mirdits, Ymer Neli i Matit, Zef Gruda i Kuksit, Fatmir Makolli i Kosovs e t tjer nuk do t ishin m t paemr. Ishte shekulli XX q nuk i fshihte m pas popullit individualitetet krijuese, kalaja e Gjirokastrs, q u b tempulli i folkut kombtar, arena e Dizhonit dhe festivale t tjera botrore, t cilat bn q anonimati t vishej me petkun e bardve t shpallur dhe t kishte pasaportat e tyre. Nj epope e gjat, gjysmshekullore, deri sa t mbrrinte te mimi Ndue Shyti, q tash jepet pr instrumentistt pasardhs t ksaj fushe.

    Ndodh pra nj zhvillim i ri n Veriun shqiptar, ku kishte mbretruar prej shekujsh lahuta e krahas saj, edhe sharkia e iftelia, po ku kjo e fundit befas bhet zotruese e harmonis melodike me fyellin, zumaren, bilbilin, pipzn, gjethen, dajren, lodrn etj., n nj orkestrin t prplotuar. Ky rrezatim i ksaj vegle tradicionale proverbiale ndodh n kohn q asgj e re nuk ndodhte m me lahutn dhe sharkin simotra, t cilat venin drejt shuarjes, muzeut. Vetm muzikologt mund t na thon se ku ishte ajo magji q Lahutn e mome, prfshi dhe at t Fishts (si epik e shkruar me shqipen e vjetr) e shtynte drejt ikjes, kurse iftelis ndueshytjane i jepte nj kuptim t ri, jo vetm n Puk, por n krejt rajonin verior, Mirdit, Has, Gjakov, Lezh, Tropoj, Malsi e Madhe etj. Nse me Lahutn nuk krijohej m, por vetm shoqroheshin kngt e vjetra kreshnike, me iftelin po ngjizeshin melodi t reja. Prndryshe, nse t tjerat vinin si fosile t rekuizits s instrumenteve popullore, iftelia prjetonte nj rini t fundit t saj, q nuk ka pushuar as sot s qeni vepruese. Si ndodhi pra? Kompozitori i shquar Tish Daija ka analizuar: Nj merit e Ndue Shytit sht se ai ka nj origjinalitet t materialit muzikor, origjinalitet t timbrit t iftelis, origjinalitet t efekteve harmonike e melodike, q ai krijon me nj vegl relativisht t ngusht, prej vetm dy telash. Megjithat, ai jep me kto dy tela, nuanca t shklqyera dhe shum t efektshme, duke kaluar me shpejtsi nga pianisimo n fortisimo dhe anasjelltas. At e karakterizon gjithashtu larmia e madhe e figurave ritmike, asimilimi fantastik dhe i prsosur i muziks popullore t krahins s tij.
    Ndue Shyti dha koncerte n katr kontinente, por princ i kurors u b n Dizhonin i vitit 1970. E nuk do t vononin t vinin lajme t reja shqiptare nga Franca. Po bhej gati t trokiste me letrsin e tij t madhe, t kalibrit europian, shkrimtari Ismail Kadare vetm dy vite m von. Francezt me siguri do t mahniteshin se si kishte kaprcyer aq shpejt ky popull, nga folku tradicional, te romanet moderne t nj autori q ishte si nj zbulim pr ta, i nominuar disa her pr mimin Nobel. Si po ndodhte progresi i madh i kngs, nga lahutart e lasht verior tek Tefta Tashko n vitet 30, Nexhmie Pagarusha e Vae Zela n vitet 50-70, Inva Mula, Angjelin Prelocaj e Tedi Papavrami n vitet 90. Pr t patur dhe t tjer emra t shquar sot si Agim Hushi, Ermonela Jaho, Saimir Pirgu etj.

    (Foto t dhna pr botim nga etnomuzikologu Pirro Miso)

    http://www.balkanweb.com/kultur%C3%A...se-211192.html
    --- La Madre dei IMBECILI e sempre in cinta...

    ---voudou.. ---

  7. #5
    i/e regjistruar Maska e palushi
    Antarsuar
    06-03-2004
    Vendndodhja
    itali
    Postime
    246
    Faleminderit
    0
    16 falenderime n 7 postime

    Pr: Ndue Shyti, Paganini i iftelis Shqiptare


  8. Anetart m posht kan falenderuar palushi pr postimin:

    dielli1 (05-01-2015)

  9. #6
    Super Moderator Maska e benseven11
    Antarsuar
    11-09-2002
    Vendndodhja
    new jersey-usa
    Postime
    13,750
    Faleminderit
    68
    191 falenderime n 177 postime

    Pr: Ndue Shyti, Paganini i iftelis Shqiptare

    Krahasime budalliqe,Paganini ishte violinist
    kurse Shyti ne cifteli.
    Nuk mund te besh krahasim talenti per dy muzikante
    qe kane perdorur instrumente te ndryshme.
    Kesaj i thone te krahasosh mollet me portokallet.
    ===
    Po Laver Bariu paganin eshte?????lol
    Laveri ka rene klarinetes dhe paganini i ka rene violines
    A ka ndonje qe i bie fyellit ketu?lol
    Tema koti,krahasime budalliqe.
    ≈♥♠♣♦≈ovguide.com/movies

  10. #7
    i/e regjistruar Maska e Elian70
    Antarsuar
    30-07-2006
    Vendndodhja
    Vlor
    Postime
    1,940
    Faleminderit
    31
    171 falenderime n 126 postime

    Pr: Ndue Shyti, Paganini i iftelis Shqiptare

    edhe ciftelia edhe violina dy tela kane....mire do ishte te krahasohej me ndonje lahute se ashtu do barazoheshin paksa me harqet....
    Te Dish, te Besh, te Dish te Besh, Bej te Ditur!

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •