Mishi i kalit, nj delikates e shtrenjt

5 Mars 2013 | : Ndryshe | Autor: Gazeta Shqip






Lajmet e kohve t fundit mbi mishin e kalit kan br q konsumatort europian t heqin dor nga disa produkte mishi vii t miksuar me mish kali, por kali sht shijuar prej t gjitha kohrave n disa vende europiane. N Paris, shefat e famshm t kuzhins n fakt e kan kthyer mishin e kalit n menyn e rekomanduar. Por a mundet q skandali i mishit t viit t przier me mish kali, do t sjell nj rigjallrim t krkess pr mish kali t shitur pr t till?

A mundet q ndokush ti rekomandoj fmijve hamburger me mish kali? Fakti sht se n disa vende ku bjn pjes shumica e vendeve anglishtfolse, mishi i kalit sht par gjithmon me dyshim. Ky sht nj mosplqim pr t cilin kuajt ka shum gjasa do t jen falnderues.

Por n Franc, prgjigjja mund t jet e ndryshme. Konsumi i mishit t kalit n kt vend ka qen n rnie t vazhdueshme pr shum koh dhe tashm, m pak se 0.4 pr qind e konsumit total t mishit vjen nga kafsha fisnike.

Megjithat ka ende 750 kasap t specializuar pr kuaj n t gjith vendin dhe 17 pr qind e popullats pretendon se ka ngrn s paku nj her mish kali. N Franc, jan edhe 11 mij fermer q rrisin kuaj thjesht pr mish.

Profesionistt e sektorit thon se besojn se konsumi tashm ka mbrritur n pikn m t ult dhe se tregu do t rritet. Prgjat dy viteve t fundit, konsumi ka qndruar n nivele stabl.

Ne na sht dashur t durojm shum sulme, thot Yves Berger, president i Shoqats Kombtare t Prodhuesve t Mishit. do vit kundrshtart ndrmarrin fushata t mdha reklamuese pr ti krkuar njerzve t mos han mish kali. Por tashm kemi vn re se efekti i ktyre fushatave po paksohet. Gjithnj e m shum po shohim se njerzit duan t qndrojn mendjehapur n kt shtje dhe kshtu duhet t jet.

Ndoshta rastsisht, stabilizimi i konsumit t mishit t kalit po shoqrohet edhe me rigjallrimin e gastronomis s ktij mishi npr restorantet e famshme t Parisit.

Nj grup i vogl kuzhiniersh kan vendosur kalin n menyt e tyre. N restorantin Les Tontons pr shembull, mund t porosissh mish kali sade me vez dhe zarzavate t stins.

Kjo sht shum e prshtatshme, sepse bifteku i rrahur origjinal ishte me mish kali. Mongolt konsumonin kuajt e vet, duke e zbutur biftekun, duke e mbajtur nn shalt e kuajve, thot pronari i restorantit Jean-Guillaume Dufour.

Aktualisht nuk ka prova historike pr kt, por askush nuk dshiron t diskutoj nj histori t bukur. Misioni im sht q ti them bots se mund t ulesh mbi kalin dhe ta konsumosh gjithashtu, thot ai.

Un e di, kuajt jan t bukur dhe miqsor. Por edhe lopt do t ishin po kaq t dashura, nse ne do ta lejonim.

Restorante t tjera t shtrenjta ofrojn hamburger me mish kali dhe vez ose biftek me mishi kali. Nj kuzhinier, Bertrand Grebaut, shkaktoi sensacion kur ai preu dhe gatoi nj zemr kali n transmetim t drejtprdrejt n nj ekran t madh para nj audience kuzhiniersh dhe shkrimtarsh mbi ushqimin.

Prfundimisht mund t themi se dika po ndryshon, thot Dorian Nieto, nj bloger ushqimi. Ka nj lloj afrimiteti t ri me mishin e kalit.

Nj numr i madh restorantesh m kan thn se po krkojn se ku mund t blejn mish kali t cilsis s lart. sht nj kthim te vlerat e vjetra, nj lloj nostalgjie. Megjithat sht gjithsesi nj gj e re dhe n mod pr parizient. Natyrisht ka edhe debate.

Historia e identifikon shum fort Francn si vendi i konsumit t mishit t kalit. Gjat luftrave napoleonike thuhet se pr shkak t nevojs m shum se sa dshirs, ushtart francez filluan t konsumojn dhe m pas plqejn mishin e kalit.

Por vetm pas vitit 1866, ngrnia e mishit t kalit u lejua me ligj. Fal nj aleance nutriciensh, reformatorsh shoqror dhe, m gallata, mbshtetsve t mirqenies s kafshve, konsumimi i mishit t kalit u promovua intensivisht.

Rrethimi i Parisit n vitet 1870-71 nga prusiant ishte nj pik kthese. Shum njerz shijuan mish kali pr her t par, pasi mijra kafsh u thern. N fund, njerzit filluan ta plqejn at.

N dekadat e mvonshme, popullariteti i kalit si burim mishi u rrit duke arritur kulmin n vitin 1911. Rreth ksaj kohe, kuajt filluan t importohen pr shkak se tregu francez nuk arrinte t furnizonte n sasin e nevojshme.

Konsumimi i kalit qe n thelb nj ves i klass puntore dhe t mesme t qytetit. Njerzit e fshatit dhe t pasurit kishin m shum afinitet me kto kafsh dhe ndjeheshin m t bezdisur nga ideja e konsumimit t tyre.

N mnyr drrmuese, konsumimi i mishit t kalit qe prqendruar n dy rajone, n Paris dhe n veri. Pas Lufts s Dyt Botrore filloi rnia por ajo u prshpejtua pas viteve 1980. Sot sht e dukshme se shumica e klientve te kasapt e kuajve jan 60 vje ose m t moshuar, gj q sugjeron se t rinjt e kan t vshtir t tresin iden e konsumimit t mishit t kafshs fisnike.

Megjithat, kasapt jan t bindur se cilsit e mishit t kalit jan t tilla q do t garantojn mbijetesn e ktij tregu. Me mishin e kalit ti e di se far po blen, thot ai. Kafsht e tjera ushqehen me lloj-lloj plehrash, ndrsa kuajt konsumojn vetm trshr, elb dhe bar t that.

Natyrisht shum ferma pr rritjen e kuajve jan zhdukur prgjithmon. Kuajt nuk prdoren m n kontinentin europian si kafsh pune n fush apo n miniera, si kan qen prdorur gjithmon. Rrjedhimisht konsumimi i mishit t kalit shihet edhe si nj mnyr mbijetese pr shum raca kuajsh n epokn e traktorit dhe motorit elektrik.

Franca prodhon aktualisht rreth 18 mij ton mish kali n vit. Por nj pjes e madhe eksportohet n Itali, ku konsumohet dy her m shum se sa n Franc. Italiant plqejn kuajt e rinj, ndryshe nga francezt q plqejn mishin e kuajve t rritur.

Un kam ngrn mish kali q kur isha fmij, thot nj zonj te kasapi. sht shum i but, nuk ka dhjam dhe sht prplot me minerale. E pse duhet t vrasim mendjen pr faktin q sht kal? Ne ham pula, lepuj dhe qengja. Ku sht diferenca?

http://gazeta-shqip.com/lajme/2013/0...e-e-shtrenjte/