Close
Faqja 2 prej 13 FillimFillim 123412 ... FunditFundit
Duke shfaqur rezultatin 21 deri 40 prej 259
  1. #21
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    Po cte flas une me ty mo klod ti me ke fyer 700 here deri tani. Ke arritur deri aty sa ta vesh veten ne vendin e zotit dhe te gjykosh cdo gje dhe cdokend. Ti me habite mua me mendesin tende me grupet armiqesore poliagjente qe me nxorre brenda kishes. Pse ti ke pasur disa mardhenie me disa aty ne Shqiperi mos mendo se ti di gjitheshka ashtu sikurse une nuk di gjitheshka. Meqe ra fjala tek disa nga keta misionaret qe ndertuan Kishen tone. Disa miq te mije nga Qeparoi i Himares me treguan nje here sesi nje prift grek u vajti ne fshat dhe u tha se ortodoksi do te thoshte greqi dhe greqi do te thoshte ortodoksi. Djemte e fshatit u mblodhen te tere dhe ju betuan priftit se do ti prisnin mjekren nese ai nuk largohej menjehere nga fshati megjithese ata vete ishin ortodoks. Bile ata paten deklaruar se ne ate fshat ose mbahej mesha ne shqip o smbahej fare. Pyet per kete ndodhi dhe reflekto. Mos kujto se une po shaj ortodoksin kur them se ka gjera qe nuk shkojne ne kishen tone. Te lutem nese vuani nga deliri i persekutimit eshte me mire te mos flisni. Ti flet vetem per perndjekje sikur te gjithe te kane e inat e ata te tute jane te mire. Eshte boterisht e ditur se vetem primitivet e ndajne boten ne mite e ne te tute mos bjere ne gabime te tilla. Ortodoksia predikon dashuri e drejtesi. Si thua ti pse une vall mos te kem te drejten ti lexoj emrat e shenjtorve ne gjuhen time ashtu si cdo popull tjeter. Nese nuk je i bindur qe At Foti eshte me te vertet At futu tek www.oca.org. Per me teper "fshati qe duket sdo kallaus".

    Orthodox Church in America - Archdiocese of Canada

    St Astius Mission
    2003

    Toronto, ON

    OCA-CA







    --------------------------------------------------------------------------------
    Directions


    St Astius Mission meets at Danforth Baptist Church on the corner of Bowden and Danforth Avenue.

    By TTC

    Danforth Baptist Church is one block west of the Chester TTC station on the south side. When exiting Chester station, turn right towards the traffic lights on Danforth Ave. and look for the Second Cup cafe from that corner. Cross Danforth Ave. at the lights, turn right again walking towards the Second Cup. Danforth Baptist Church is half a block past the coffee shop.

    Entrance into building

    Please, enter by the side entrance on Bowden. For Christmas and Easter or other important events we will enter through the main doors on Danforth Ave. Parking available on Danforth Ave.




    --------------------------------------------------------------------------------
    Parish Contacts Clergy

    Rev. Foti Cici, Priest-in-Charge
    55 Cosburn Ave #601
    Toronto, ON M4K 2E9
    416-423-0618
    e-mail: foticici@yahoo.com

    Lay Leadership

    Rev. Nikolla Kavaja, Cantor

    Mr. Michael O'Donnell, Contact Person
    13 - 18 Fishleigh Drive
    Toronto, ON M1N 1G9
    416-264-1081
    mikedebb@sympatico.ca





    --------------------------------------------------------------------------------
    Schedule of Services
    Sunday Evening
    4:00 PM Divine Liturgy celebrated in both Albanian and English. St Astius follows the New Calendar and the Byzantine Rite.

    Confessions
    Confession in Albanian and English is available by appointment.


    Special services such as Home Blessing, Holy Unction, etc. are available upon request.




    --------------------------------------------------------------------------------
    Ministry Groups
    Bibly Study
    Conducted by Fr Foti on Mondays at 7:00 PM in his home.

    Catechumen instruction
    Instruction for adult catechumens in both languages is available by appointment

    Parish Council
    Alban K Hobdari (416-783-7987), President




    --------------------------------------------------------------------------------
    Upcoming Events


    --------------------------------------------------------------------------------
    Parish Background
    St Astius Mission is a new parish located in eastern Toronto and is the first Albanian Orthodox Church in Canada. Worship and fellowship are open to the Orthodox and those interested in Orthodox Christianity, Albanian and English speakers alike. Our resources are limited at this time, but renting from Danforth Baptist Church means we are close to the center of the city and accessible by subway.

  2. #22
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    NO COMENT!

    August 29, 1996

    To His All Holiness, BARTHOLOMEW I, Archbishop of Constantinople, New Rome and Ecumenical Patriarchate


    --------------------------------------------------------------------------------

    Your All Holiness,

    I write in great humility to greet you on the occasion of the beginning of the ecclesiastical New Year. At this time we are brought to the realization that Almighty God, in His love for humanity and for all creation, grants us new beginnings and new mercies for our ministry in preaching the Gospel of our Lord and Savior Jesus Christ.

    I also take this opportunity to thank you for the brotherly expressions of your care and concern for the Church of which I am primate, and for the future of Orthodoxy in America. Several weeks ago, I received your emissary who shared with me informally some of your thoughts, concerns and questions. We will, of course, reflect on these matters. More recently, you had the Chief Secretary of the Holy Synod send me documents concerning the election of His Eminence, Archbishop Spyridon as the new archbishop for the Greek Archdiocese in the United States. These were received with all due respect, and I look forward to welcoming the new archbishop, and to working closely with him in our common efforts to be witnesses for Orthodoxy on this continent.

    Your All Holiness, I take this opportunity in all humility and sincerity to also share with you a perspective on developments regarding the Church of Albania. Since the election of His Beatitude, Anastasios (Yanoulatos) as the primate of the Church of Albania by the Holy Church of Constantinople, I have endeavored to support him in his primatial ministry by bearing witness to his integrity, his missionary zeal, his dedication to the upbuilding of the Church in Albania. I gave this support to Archbishop Anastasios openly and gladly -- and in the face of considerable anxiety and tension regarding his appointment among many Albanian Orthodox clergy and laity within the Albanian Archdiocese which is a part of the Orthodox Church in America. I believe that my efforts were little by little rewarded with a measure of success. However, with the consecration of three new bishops for Albania -- none of whom are of Albanian nationality -- the tensions and anxieties among Orthodox Albanians here and in Albania are stimulated once again. This is a reality which I feel you would certainly want to know in assessing the situation in Albania.

    Once again, Most Beloved in the Lord, I send you greetings in the same of the Lord Jesus Christ at the beginning of the ecclesiastical New Year. I embrace you in the love of Christ, and I ask for your patriarchal prayers for my unworthiness, and for the whole flock which is in my care.

    Your brother and concelebrant,

    + THEODOSIUS
    Archbishop of Washington,
    Metropolitan of All America and Canada

  3. #23
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    At Fotin e dorezoi prift Peshkop Serafimi i Otaves dhe gjithe Kanadase, i cili eshte ne nje sinod me Peshkop NIkon LIolinin (sinodi i OCA-Orthdox Church in AMerica), dhe se imzot Nikoni eshte administratori i peshkopates shqiptare. Dhe megjithese Liolinet jane tani me Janullatosin, nuk munden te kundervotonin kandidaturen e Foti Cicit. Pra ne qofte se ai ishte 'i dyshimte' si mundi te behej prift nen hunden e Janullatosit?
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  

  4. #24
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    a
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  

  5. #25
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    b
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  

  6. #26
    Άγιος Ειρηναίος της Λυών Maska e Seminarist
    Antarsuar
    10-05-2002
    Postime
    4,982
    Postuar m par nga shendelli
    Po cte flas une me ty mo klod ti me ke fyer 700 here deri tani. Ke arritur deri aty sa ta vesh veten ne vendin e zotit dhe te gjykosh cdo gje dhe cdokend.





    mos genje shendelli! Pergjigja ime karshi teje nuk fillon me asnje ofeze qofte edhe te vetme, keto 700 jane mashtrime te tuat, sado poetike qofshin!

    Te gjykova une ty? Degjo, meqe i personalizonkerke gjerat (shenje frike kjo), te keshilloj qe ne keto raste te citohesh ashtu sikunder po te citoj une ty, ndryshe mos keput kalamanlliqe.
    Pastaj, nqs dikush te thote dicka qe ty tu dukerka gjykim mbi ty, detyra jote eshte jo te gjykosh nese te kane gjykuar, por te justifikosh veprimet. Ky eshte Ungjilli, qe po na i nxjerr perpara ti!

    Mos gjyko - nqs te kane gjykuar - lerja Zotit tua thote te tjereve, pasi Zoti nuk i parashtron njeriu te vetembrohet ne emer te gjoja "mos gjykoni"!






    Ti me habite mua me mendesin tende me grupet armiqesore poliagjente qe me nxorre brenda kishes. Pse ti ke pasur disa mardhenie me disa aty ne Shqiperi mos mendo se ti di gjitheshka ashtu sikurse une nuk di gjitheshka.





    Dmth si gjithnje, ti personalisht shendelli, deri me tash nuk ke sjelle asnje pergjigje personale per pergjigjet e mia, por vazhdon me komente se e mjera ti cfare te paska bere Klodi ty..!
    Grupe armiqesore ne Kishe, nuk ka perse tu vesh emrin poliagjente, apo cfaredoqofte emertimi me te cilin ti kerkon ta degjenerosh biseden. Rendesi ka qe ti nuk jep pergjigje, edhe nga ana tjeter e rendesishme eshte qe ka provokuesa, qofte edhe te futur te SHIK-ut (flas per kohen e Berishes) ne Kishe. Gjithe kjo egersi "anti-greke" thua do te ish shfaqur kaq rastesisht nga
    e Djathta Shqiptare, nqs ajo nuk do kish perdore levat e veta, kur ishte ne pushtet?

    Une, Shendelli, nuk di gjithshka, por kjo nuk do te thote se nuk di shume me teper nga ty, po nuk qe keshtu, justifikoje me pergjigje karshi temes, e jo me komente te papjekura kush gjykon e kush jo!






    Meqe ra fjala tek disa nga keta misionaret qe ndertuan Kishen tone. Disa miq te mije nga Qeparoi i Himares me treguan nje here sesi nje prift grek u vajti ne fshat dhe u tha se ortodoksi do te thoshte greqi dhe greqi do te thoshte ortodoksi. Djemte e fshatit u mblodhen te tere dhe ju betuan priftit se do ti prisnin mjekren nese ai nuk largohej menjehere nga fshati megjithese ata vete ishin ortodoks. Bile ata paten deklaruar se ne ate fshat ose mbahej mesha ne shqip o smbahej fare. Pyet per kete ndodhi dhe reflekto.






    more po ju nuk jeni ne vete!!!!!

    Ne kete teme po flitet per kanonicitetin e Janullatosit edhe veprimtarine e tij!
    Po kaq te manget tregoheni qe ne cdo bisede, cfare do gjeje qe te behet midis dy shteteve edhe personave te tyre qeveritare e Kishtare, do ti vishen Janullatosit?!
    Ti me shembellin siper, nuk na tregon gje tjeter, vecse po na thua se ne Greqi ka njerez qe kane ende mendimet qe kane pas qene ne mode ne boten ortodokse, sic e verteton edhe shkrimi i Foti Cicit, se ortodoksia ka qene e lidhur me helenizmin. Po pastaj, cfare ka te beje kjo me personin e Janullatosit?
    Pastaj, ja do thuash ti, pse nuk kundraveproi Janullatosi?

    Kundra kujt te vepronte? Kush e raportoi? Me cfare besueshmerie? Apo me nje fjale tuajen edhe nga pas e gjithe Kisha, o burra gjygje?!

    Ajo per te cilen mund te mbaje pergjegjesi Janullatosi, eshte ambieneti qe ai rrethon, dmth Mitropolia, Seminari, Kisha e Tiranes edhe te gjitha ato Kisha, te cilat jane ne kontakte pothuajse te perditeshme me ate. Ne te gjitha keto ambiente, nuk ka kesi problemesh!







    Mos kujto se une po shaj ortodoksin kur them se ka gjera qe nuk shkojne ne kishen tone. Te lutem nese vuani nga deliri i persekutimit eshte me mire te mos flisni. Ti flet vetem per perndjekje sikur te gjithe te kane e inat e ata te tute jane te mire. Eshte boterisht e ditur se vetem primitivet e ndajne boten ne mite e ne te tute mos bjere ne gabime te tilla. Ortodoksia predikon dashuri e drejtesi.







    Shendelli, une nuk e di se cfare kupton ti me nuk shaj ortodoksine!

    Nder te gjitha shkrimet e mesiperme, flitet jo thjesht per probleme, por akuzohen Kisha, dmth Kisha greke po paraqitet pa droje fare si "djallezore".....e ti me thua nuk po shahet ortodoksia?

    Menyra se si Foti Cici shperflet me shpernjohje jeten edhe veprimtarine e Imzot Anastasit, eshte nje gjykim i mirefillte qe nuk i ka hije nje kleriku, madje gjykime me doza te forta ligesie, sic jane ato intepretimet se "Partheni i Aleksandrise, e largoi nga Patrikana e tij, kur e kuptoi se cilat jane qellimet e Janullatosit"!!!!!

    Si mund te thuhen gjera te tilla, te pakten pa u referuar gjekundi, ne ndonje ankese te Partheniosit, etj?

    Ne keto gjykime, ke pjesen tende edhe ti, si pruresi mbeshtetes i shkrimit!

    Pjesen tjeter te pergjigjes e ke fantazi te gjalle......dmth po tregohesh edhe i papjekur si person!




    Si thua ti pse une vall mos te kem te drejten ti lexoj emrat e shenjtorve ne gjuhen time ashtu si cdo popull tjeter.







    Shendelli, pergjigja jote nuk kerkon as mend e as laps. Ajo qe ju nuk kuptoni dot, ndoshta me dashje, eshte se:

    Keta qe po te predikojne atdhetarizmin, apo "mbrojtjen" e autoqefalise (ne fakt te pacenuar), kane qene ata qe e prishen Kishen dje, e nxorren jashte perdorimit ne cdo lloj sensi!

    Vjen Janullatosi, .......jo shqiptar............, e rinderton Kishen, e risjell ne funskionim e ne Jeten normale.......

    edhe reagimi yt, ne vend te nje faleminderit, eshte se ty te mungonkerka leximi i shenjtoreve ne gjuhen tende....



    Sigurisht qe po i referohesh gabimit tjeter te Foti Cicit, kur pretendon se ne Kishe ikonat po u diktokan ne greqisht.

    Nuk eshte e vertete. Ikonografet jane te gjithe shoke te mi....

    me kryesoret Josif Cano, Emanuel Shapllo, Mateo....

    Arsyet se perse jane shkruar ne fillimet e veta me termat greke, behet fjale per vitet e fillimit, kur ikonat vinin nga Greqia, edhe fillimet kur ikonografe shqiptare filluan te bejne ikona vet, jane vetem normale te paqellimta.


    Eshte nje papjekuri dashakeqese te perdoresh dylbite e nacionalistit ne kete rast.

    Se pari: Ikonat fillimisht erdhen te gatshme nga Greqia, edhe ato permbushen me se miri nevojat e nje komuniteti qe per te mbajte fshehur nje ikone, i rrezikohej jeta nga bashkekombasit e vet. shumica e popullit te Thjeshte faktikisht as qe shohin se cfare eshte shkruar neper ikona, pasi ato perqendrohen tek figura (qe jane te njejta), edhe i dine emrat nga pervoja.

    Se dyti: (mendim personal) Ndoshta fillimisht, ikonat me terminologji greke, kane patur edhe te miren e vete, pasi per brezat e lindur ne komunizem, te c'rrenjosur krejtesisht nga cdo tradite fetare tradicionale, apo edhe nga terminologji nderkombetare fetare ortodokse (qe eshte ne greqishte), paten keshtu mundesine te krijojne nje njohuri terminologjike ne gjuhen origjinale ne te cilen eshte shkruar Ungjilli edhe Veprat e Eterve te Kishes.

    Se treti: Shqiperia edhe sot nuk ka ikonografe te mirefillte. Ikonografet zakonisht merren nga shtresa e murgjerve, edhe ikonat behen me procese lutjesh te posacme e agjerimesh, pra nuk eshte thjesht nje art, talent per vizatim.

    kjo gje nuk eshte realizuar ende ne Shqiperi, sigurisht qe kjo nuk ka te beje fare me Janullatosin, por me vetevendosjen e te rinjve, se cfare duan te bejne me te ardhmet e tyre.

    Ajo qe dehsa te them ne kete pike eshte se perdorimi i gjuhes vendase neper ikona, kerkon nje njohuri teologjike edhe terminologjike, pervec proceseve te lutjeve edhe agjerimeve, qe nuk permbushen ende nga ikonografet laike shqiptare.

    prandaj nuk ka patur ashtu lloj ikonash qe kerkon ti ne shqip. gjithsesi fillimet jane bere me disa ikona ne shqip me tekste te aprovuara nga Kisha[/b]

    Pra, menyra se si foti e diskuton problemin eshte teper e ceket, edhe te bie ne sy qe flet dikush jashte ambinetit Kishtar, keshtu qe nuk ka se si te kete mireinformacion.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Seminarist : 06-04-2003 m 12:19

  7. #27
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    Gjat Rilindjes kombtare nga rradht e dy degve t Krishtera pati klerik q punuan pr interesat e vendit e t kulturs kombtare, si Papa Kristo Negovani, Ndoc Nikaj, Nikoll Kaorri etj.
    Ne fund te shekullit XIX dhe ne fillim te shekullit XX ,patriotet Shqipetare te mergimit, kryesisht ortodokse e kuptuan heret se per te kundeshtuar politiken dhe praktiken helenizuese te Greqise duhej nje Kishe Autoqefale Shqiptare.Tentativat e para per kete jane bere nga Nikolla Naco me orijgine nga ne Bukuresht por pa sukses.
    E drejta ligjore per autoqefali i lindi Kishs Ortodokse t Shqipris qysh m 28 Nntor 1912. Me shpalljen e pavarsis nga Turqia, Kisha Ortodokse e Shqipris nuk mund t mbrohej m juridikisht nga Patrikana, e cila ishte nn juridiksionin e shtetit turk. Kjo kishte ndodhur edhe me popullsit e tjera t Ballkanit q kishin qen t pushtuara nga Turqia. Kshtu, kishin shpallur autoqefalin Kisha Ortodokse Greke, Bullgare, Rumune dhe Serbe, e cila e kishte fituar kt t drejt q n shek.XIII.
    N Amerik kjo prpjekje filloi qysh n Maj te vitit 1907. Nj shkak q i dha shtys ktij problemi, ka qen nj ngjarje konkrete. M gusht t vitit 1907, vdiq nj djal i ri, n qytetin Hadson. Kur trupi i tij u shpu ne Kishen Ortodokse ku zakonisht kryenin shrbesat e tyre shqiptart ortodoks, prifti grek refuzoi ti kryente sherebesen e permortshme pasi djaloshi njihej si nacionalist shqiptar dhe ishte automatikisht i ckisheruar .
    Pr kte shkak, shqiptart krijuan nj shoqri fetare n Shtator 1907, me emrin Nderi Shqiptar dhe zgjodhn nj komision, q ai ta lidhte shoqrin e Usterit me emigrantt e Natikut, Marlboros, Bostonit, etj. Ky ishte hapi i par pr nj Kishe Ortodokse Shqiptare t pavarur n emigracionin e Ameriks.
    Meq shqiptart nuk kishin nj prift legal t dorezuar nga nj peshkop, vendosn q t thrrisnin nj prift nga Shqipria.
    Nga kandidatt fitoi F.Noli, i cili pas shume peripecish te stisura nga patrikana ,m Mars te vitit 1908, F.Noli u dorzua prift i ligjshm. Noli u shigurua prift nga tre peshkope nje rus , nje ukrainas dhe nje rumun.
    Kjo ngjarje u prit me gzim nga t gjith shqiptart kudo q ndodheshin dhe pati jehon t gjer n t gjith shtypin e kohs. Pr t shkroi gazeta Drita e Sofjes, t ciln e nxirrte Shahin Kolonja, Shpresa e Shqypnis, si dhe gazeta t tjera shqiptare t Misirit dhe t Ameriks.
    Meshn e par n gjuhn shqipe, F.Noli e dha m 22 Mars 1908.
    Pas kesaj ne Amerkike fillon ethshem ndertimi i Kishave ortodokse shqiptare kisha e Shn Kollit n Sauth Brixh, e cila perfundoi n vitin 1912.kisha e Shn Palit dhe e Shn Pjetrit n Filadelfia. Iniciativn e mori emigranti Stavri Seminaku nga Berati dhe prifti nga Rehova e Kolonjs at Naum Cerja. N vitin 1919 u ngrit kisha e Shn Mrise n Natik.
    Pr nevojat e Kishs s re shqiptare e t pavarur, F.Noli prktheu me radh nga viti 1908-1914, t gjith librat kishtare t domosdoshm Sherbesat e Javes s Madhe, Libri i Sherbesave t Shenjta, Libri i t Kremteve t Mdha, Triodhi i vogel, Lutjesorja dhe Pesdhjetvjetorja e vogl.
    T gjitha kto prpjekje pr nj Kish Ortodokse Autoqefale Shqiptare, F.Noli i bri me synimin e krijimit t nj peshkopate ortodokse shqiptare n Amerik, fronin e s cils, n t ardhmen ta shpinin ne Shqipri.
    Nj nga ngjarjet m t shnuara t Kishs Ortodokse Shqiptare ka qene Kuvend i dates 16 Mars t vitit 1919 ku u mblodh diaspora shqiptare e Amerikes Kanadase dhe Meksikes Kuvendi i krkoi peshkopit rus tu jepte mundsi q t formonin Peshkopatn Shqiptare t Ameriks dhe t dorzonte peshkopin e tyre t par. Pr kt qllim u bn shum krkesa edhe n kryepeshkopata t tjera. Peshkopi rus premtoi tri here q t dorzonte F.Nolin peshkop dhe t tri hert u terhoq. N rrethana t tilla m 26 Korrik 1919, n kishn e Shn Gjergjit n Boston, F.Noli iu drejtue t pranishmve: Kush e bri peshkopin e par fare? Dhe populli iu pergjigj: T parin fare e bri populli. Dhe mua populli t m dorzoj se jam i pari fare pr shqiptart - tha F.Noli.
    Nga ana tjetr, Kuvendi i 30 Korrikut 1919 e shpalli Kishn Ortodokse Shqiptare t Ameriks kish autoqefale dhe F.Nolin peshkop t saj.
    Ndrsa n Amerik ndodhnin kto ngjarje, n Shqipri, e cila ishte br shesh lufte, mbizotronin mitropolitt grek, si Jakovi i Durrsit e pastaj i Kors, Njoftime kishte se N Shqipri vepronin bandat terroriste greke t kompanive t shenjta, t cilat vran Papa Kristo Negovanin n vitin 1904, terrorizuan popullsin e Shqipris s Jugut n vitin 1914, vran At Stath Melanin n vitin 1917.
    Pas gjith ktyre pengesave m n fund, m 28 Prill 1921 at Vasil Marku dha t parn mesh shqip n kishn e Shn Gjergjit n Kor.
    Ngjarja m e madhe pr Kishn Ortodokse t Shqipris ishte mbledhja e nj kongresi gjithshqiptar n Berat, m 10 Shtator t vitit 1922 ku u aprovua nga kongresi q si qender e Kishs Autoqefale t Shqiperis t ishte Kora.
    Kongresi vendosi q gjuha e liturgjis n Kishen Ortodokse Autoqefale Shqiptare t ishte gjuha shqipe.Kongresi i Beratit u mbyll m 19 Shtator 1922.
    M 21 Nntor 1923, Sinodi I Pare I themeluar ne Berat shpalli F.Nolin kryepeshkop. Ceremonia u b n kishn e Shen Gjergjit n Kor.
    Kshtu, sikurse shkruan dhe F.Noli, pas 500 vjetsh u krijua Sinodi i Pare i Kishs Ortodokse Shqiptare qysh n vitin 1478, kur e gjith Shqipria (Arberia) ra nn sundimin osman. Ky Sinod i Shenjt prbhej nga Hireotheu, miropolit i Kors dhe i Gjirokastrs, Kristofor Kisi, mitropolit i Beratit dhe i Vlors, F.Noli, mitropolit i Durrsit dhe i Tirans. Ky Sinod sipas F.Nolit, vijoi deri m 24 Dhjetor 1924, kur Fan Noli u detyrua t largohej nga Shqipria.



    Me prkrahjen e qeveris, erdhi n krye te Kishs Ortodokse t Shqiperis at Visarion Xhuvani, i cili u shpall kryepeshkop n kt mnyr. N vitin 1929, ai u drgua nga Sinodi dhe mitropoliti i tij tek Anastasi i Koshavacit.
    Q aty u thirr n Tiran dhe tok me peshkopin serb t Shkodrs, si dhe me dy peshkop t tjer, Evthim Ikonomin dhe V.Camcen (Agathangjelin), krijuan Sinodin e Dyt t Kishs Ortodokse Shqiptare me kryepeshkop Visarion Xhavanin. Patrikana Ekumenike e kundrshtoi kt sinod Megjithket, duhet theksuar se V.Xhuvani u tregua shum energjik. Gjat kohs q ishte n krye t Kishs ai mblodhi Kongresin II gjithortodoks n Kor, m 16 Qershor 1929
    Nn formuln: Kishe e lir n shtet t lir, Kish e ndar nga shteti, u formulua neni 16 i Statutit ku thuhet: Kryepeshkopi, peshkopt, zvendsit e tyre lokal, Ikonomi i Madh Mitrofor, Sekretar i Prgjithshm i Sinodit, si dhe ndihmsit dhe zvendsit klerik t Kryepeshkopit dhe peshkopve, duhet t jen prej gjakut dhe gjuhs shqiptare, si dhe t ken nnshtetsin shqiptare.
    Sinodi II i Shenjt i Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqiprise, po i panjohur nga Patrikana Ekumenike u prb nga: Kryepeshkop dhe peshkop i Tirans dhe i Durrsit V.Xhuvani, imzot Camce, imzot Ambrozi, imzot Eugjeni. M von ky sinod u plotsua dhe me Ikonomin e Madh, Mitrofor, at Vasil Markun.
    Mbreti Zog gjate perpjekjeve per te krijuar nje stabilite politik ne Shqiperi ndoqi nje politike neutrale ne lidhje me besimet e ndryshme ne Shqiperi duke e ndare pushtetin nga feja , duke perkrahur autoqefaline e kishes ortodokse si edhe duke preferuar shqipetare ne drejtimine fese. Per tre vjet ai pat nje konflikt me shkollat katolike (1933-1936) te cilat I mbylli dhe pastaj I hapi prape. Kjo u be ne kuader te reformes arsimore.Ka interpretime se kjo levizje e Zogut u be edhe per te mbajtur nje ekuiliber fetar dhe per ti vene nje kufi ekspansionit te gjithanshem italian ne Shqiperi
    Problemi atoqefalise u be nje nga temat kryesore edhe per mbretin Zog I clili dergoi minitrsin ortodoks Kota dy hetre ne Stamboll per te negociuar por edhe per te kercenuar.N vitin 1933, qeveria e mbretit Zog bri presion edhe ndaj Xhuvanit q ai t jepte dorheqjen dhe u ngarkua Kristofor Kisi pr t formuar Sinodin e Tret te Kishs Ortodokse Shqiptare. U arrit q m 20 Shkurt 1937, qeveria shqiptare t niste delegat pr n Athin K.Kisin dhe laikun Josif Kedhi.
    Kshtu, m 12 Prill 1937, Kishes Ortodokse Shqiptare iu njoh zyrtarisht varesia direkte nga patrikana dhe u shpall autoqefale. Dekreti i lart kishtar, Tomi., iu dorzua K.Kisit. Me kt rast, Patrikana i drgoi nj mesazh Ministrit t Drejtsis Thoma Orollogaj, Mbretit Zog dhe Kryeministrit Koo Kotta.
    Tani e tutje, kjo kish edhe juridikisht e n mnyr kanonike, vendoste vet pr organizimin e saj, si pr caktimin e peshkopve dhe t peshkopatave, pr prkthimin e liturgjis dhe librave t meshs n gjuhn shqipe, etj.
    Nga ana e saj, Patrikana ruante t drejtn e shpjegimit e t interpretimit t dogms ortodokse dhe krkoi q ndr t gjith peshkopt e mundshm t fronsuar nga Sinodi i shenjt i Kishs Autoqefale t Shqipris, dy prej tyre t kishin, pr kt arsye, formim teologjik ortodoks n shkollat greke dhe t kishin jetuar jasht vendit, dmth n Greqi ose n Malin e Shenjt, pr mjaft koh. Ky ishte i vetmi kusht q vuri Patrikana Ekumenike.
    Sinodi III i Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris, prbhej nga Kristofor Kisi, kryepeshkop dhe mitropolit i Durrsit dhe i Tirans, Agathangjel ame, mitropolit i Beratit, Evllogji Kurnila, mitropolit i Kors, Pandeli Kotoko, mitropolit i Gjirokastrs.

  8. #28
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    a
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  

  9. #29
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    Sinodi III i Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris qndroi deri n vitin 1949, kur kryepeshkopi Kristofor Kisi dha dorheqjen. Kisi vdiq m 16 Qershor 1959. Nga viti 1946 deri n vitin 1949
    Sinodi IV i Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris, u formua m 25 Gusht t vitit 1949, me kryepeshkop t Kishs Ortodokse Autoqefaqle t Shqipris, Paisi Vodicn. Ky u shpaLL KRYEPESHKOP i Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris, si dhe peshkop i Durrsit dhe i Tirans, Qiril Naslazi u vendos mitropolit i Beratit, Filothe Duni, mitropolit i Kors, Damjan Kokoneshi u shpall mitropolit i Gjirokastrs. U shpall peshkop sufragan Sofron Borova.
    Paisi Vodica njoftoi menjher Patrikann Ekumenike t Kostandinopolit pr Sinodin e ri, por Patrikana e quajti kryepeshkop jo kanonik dhe nuk e njohu si t till.Vodica pr arsye politike e lidhi Kishn Ortodokse Autoqefale t Shqipris me Patrikann e Rusis komuniste. Kshtu q, Sinodi IV mori karakter t theksuar politik. Pr kt shkak, u drgua nga Patrikana n Amerik peshkopi Marko Lipa, peshkop i Lefks, pr t mos lejuar q Kisha Ortodokse Shqiptare n Amerik t binte n pozitat politike t Kishs n Shqipri.

    M 1967 besimet fetare dhe institucionet e tij e ndrpren me dhun veprimtarin e tyre per te filluar serish pas levizjeve demokratike te vitit 1990
    Lvizja kundr institucioneve fetare e nxitur nga shteti diktatorial kominist u mbulua gjoja me nj lvizje t rinis ateiste. Shum kisha u kthyen n salla publike, disa u kthyen n salla bagtish, disa u rrnuan plotsisht. U prishn 2169 objekte kulti si kisha xhami e teqe. Athere u burgosn 217 klerik pr terror e disa prej tyre vdiqn npr burgje ose u pushkatuan.


    Kodi penal i vitit 1977 dnonte propagandn fetare si dhe prhapjen e liturgjis. Sipas ketij kodi u dnuan shum ish-klerik, por edhe laik.
    Kisha Katolike e Shqipris q i kishte dhn vendit dhjetra intelektual, studjues me emr, poet e shkrimtar, si at Shtjefn Gjeovin, Preng Doin, at Gjergj Fishtn, Dom Ndre Mjedn, at Donat Kurtin etj, kishte psuar nj nga goditjet e saj m t mdha gjat gjith historis s saj n Shqipri.
    Shpallja e Shqipris (e tokes prej ku predikuan se pari apostujt e Krishtit si Pali,e tokes se Skenderbeut qe u fut ne historine kishes si mbrojtesi i saj me besnik) si i vetmi shtet ateist n t gjithe globin toksor, kishte habitur t gjithe botn. Vatikani nuk e reshti asnjehere luften per te mbeshtetur besimtaret e vet te cilet e vazhdonin jeten fetare ne menyre ilegale por kesaj radhe te ndjekur nga Diktatori Enver Hoxha qe ishte shume here me i eger se sa perandori Trajan.
    Pavaresisht regjimit te eger komunist Shqipetaret nuk linin feste fetare pa festuar me metodat e tyre sa te lashta aq edhe moderne ne kushtet e nje fukaralleku te tmerrshem te nje furnizimi me liste dhe triska deri me 1990. Ne kete ilegalitet te pergjithshem dhe frike u forcua edhe ndjenja e tolerances fetare
    Influence shume te madhe tek Shqipetaret besimtare dhe jo besimtare kishte edhe aktiviteti fetar humanitar i Nene Terezes, i shenjtores me te dalluar te shekullit XX , qe gjithshka e bente ne emer te Jezu Krishtit.
    Pas permbysjes s rendit ateist n Shqipri, m 4 Nntor 1990, patr Simon Jubani q ishte mbyllur 26 vjet ne burg, si dhe Karlo A.Sevilla q ishte dbuar nga Shqipria qe n vitin 1946, dhan nj mesh pr t gjallt e pr t vdekurit, n kapelln e vogl t varrezave t Shkodrs, e cila shrbeu si altar. Pjesmarrja n mesh ishte e jashtzakonshme. Po at dit, u dha nj duva n Xhamin e Plumbit n Shkodr nga myslimant.
    Filloi srish ngritja e kishave, xhamive dhe teqeve.

    Besimet fetare pas vitit 1990
    U kthyen n Shqipri emisart e Kishs Katolike te Shqiprise, misionart dhe t drguarit apostolik t Selis s Shenjt, midis tyre dhe klerik katolike shqiptar qe kishin dal gjall nga burgjet, si imzot Mikel Koliqi, Frano Ilia, Imzot F.Mirdita i ardhur nga jasht vendit etj.
    Klerikt ortodoks q kishin mbetur gjall fillluan t aktivizohen pran kishave q kishin mbetur m kembe, t cilat filluan ti riprtritin. Nga Patrikana Ekumenike u drgua peshkopi misionar A.Janullatos, i cili sht prpjekur per ringritjen e kishave ortodokse t shkatrruara, si dhe pr rikthimin e pronave t tyre t rrmbyera.
    T dyja kishat kryesore t krishtera n Shqipri, u vizituan nga primatt e tyre si Papa Gjon Pali II m 25 Prill 1993 dhe Patriku Ekumenik, Vartholomeu I, m 2-9 Nntor 1999. Po kshtu sht prtritur n menyr t dukshme Kisha Ungjillore e Shqipris, prmes misionarve dhe bashksive t krishtera ungjillore n t gjith vendin sidomos n qytete, dhe n Kosov. Kisha Ungjillore e Shqipris ecn sipas traditave t saj tashme evropiane, duke shtrir veprimtarin n prhapjen e lajmit t mir, sidomos n shkolla, ku ajo ka dhn ndihmes t shquar.
    Besimtaret shqiptare i ndesh kudo ne hapesiren qe popullohet nga shqiptare por dendesia e nje perfaqesuesve te nje besimi te caktuar ndryshon sipas rajoneve te hapesires shqipetare ne Ballkan dhe ne bote.Kshtu rajoni verilindor i vendit (rrethet Tropoj, Has,, Kuks, Dibr, Mat), Malsia e Tirans dhe e Krujs, Mallakastra, Malsia e Krrabs, Kurveleshi e Skrapari, Kosova dhe Pjesa perendimore e Maqedonise jan kryesisht t banuar nga popullsi e besimit mysliman. Rajonet e Alpeve, Mirdita, Puka, Malsia dhe Fusha e Lezhs pjesrisht, Kurbini, Zona e Shkodrs dhe arbereshet e Italise jan populluar kruesusht me banor t besimit katolik.
    Rajonet e Fushes se Myzeqes dhe zons s Beratit, lugina e lumit Drino, Lunxhria, Pogon-Zagoria, bregdeti Jonian, Rrza e Prmetit, pjesrisht rajoni juglindor dhe Fushgropa e Delvins jan populluar me banor t besimit ortodoks. Npr qytete i has t gjith besimet, ndrsa n disa qytete si Tiran, Elbasan, Vlor, Kor, Durrs.
    Vecanti dhe origjinalitet perbejne qytetet t cilat kane qene dhe jane me perberje feytare t przier si Shkodra , Tirana, Gjirokastra Elbasan, Vlor, Kor, Durrsi etj. Ne keto qytete ka filluar te takohen edhe besime qe kane hyre ne Shqiperi pas viteve 1990 si protestante, bahai etj.
    Toleranca
    Shqiptart jane dalluar ne shekuj per nje toleranca unike ndrfetare gje cila ka lidhje edhe me vete historine e pranise dhe bashkejeteses se besimeve te ndryshme fetare ne trojet e polluara nga shqipetaret si pasoje e ndarjes se krishterimit administrativisht n dy pjes, n ritualin roman (perndimor) dhe at bizantin (lindor) me ane te vijes se Teodosit" qe kalon diku mes lumejve Shkumbin dhe Mat te Shqiprise ashtu edhe si pasoje e perqafimit te islamit kryesiht per tiu rezistuar asimilimit prej shovinisteve sllave dhe greke ne fund te shekullit XVIII dhe XIX.
    Shqiptaret kane qene tolerante dhe kurre nuk kane derdhur gjak per ceshtje fetare
    Mark Milani , kryeministr I malit te zi pohon se sa here qe ne perpiqeshim te ndersenim ne Shkoder katoliket kunder muslimaneve apo anasjelltas e kishim betejen e humbur sepse Shqiptaret e kishin ndjenjen kombetare shume me te forte. Ekzistencen e tolerances fetare e vune re edhe fashistet italiane te cilet hartuan nje strategji per ta ruajtur kete ekuiliber sa qe katoliket e ndjene veten si te lene pas dore
    Prej fundit t mesjets e kndej hapsira shqiptare ishte zon ekuilibri ndrmjet dy perandorive m t fuqishme t kohs, Perandoris Osmane dhe Perandoris Austro-hungareze. Midis ktyre dy perandorive jan nnshkruar disa marrveshje, t quajtura "kapitulacione", t cilat rregullonin barazin e ndikimeve, duke i njohur Perndimit t drejtn e kujdesit pr faltoret e t krishterve, prmes doktrins "cultus protectorati" - mbrojtja e klerit.

    N Shqipri mund te gjesh shpesh dy fe (krishtrim e muslimanizm) n nj familje ose n nj fis (Lur, veri), ose dy fe n t njjtin njeri (Shpat, Elbasan), i cili mban dy emra, si i krishter e si musliman, dhe bn ritet e festat fetare t t dy besimeve. Heroi kombtar i shqiptarve Gjergj Kastrioti lindi n nj familje ortodokse, u be musliman n oborrin e sulltanit, u b bektashi (ky ishte kusht pr t'u br jenier), u kthye n Shqipri dhe mori fen e babait (ortodoks) dhe kur vdiq la amanet q t varrosej n nj katedrale t t krishterve katolik (Lezh). Njri nga vllezrit e Gjergj Kastriotit, prkundrazi, krkoi t varrosej n manastiret e Athosit, nj prej vendeve t shenjta t ortodoksis.
    N Shqipri nuk njihen konfliktet fetare, as n form episodike. Esht krejt normale q nj shqiptar, nse nuk i plqen prifti, predikimi apo sjelljet e tij, t braktis kishn dhe ta krkoj lidhjen me zotin n xhami. Nj prej autorve m t rndsishm t letrsis klasike shqiptare, Pjetr Bogdani, n veprn e tij "eta e profetve", citon krahas njri-tjetrit Kalvinin dhe Avicenn. Prkthyesi i par i librit t shenjt t muslimanve Kur'an ishte i krishter (Ilo Mitk Qafzezi).
    Muslimant shqiptar festojn shn Gjergjin e shn Mrin, nj pjes tjetr shn Nikolln e Krishtlindjet, kurse t krishtert u bjn vizita miqsore muslimanve pr festat e tyre karakteristike (Kurban Bajram).

    Ka shume raste te treguara dhe te jetuara kur priftit I eshte dashur te kendoje syfyret e Kuranit per te nderuar nje muslyman te vdekur pasi hoxha dhe xhamia ishin larg prej debores apo motit te keq.
    N nj qytet si Shkodra, ku popullsia muslimane sht e przier me t krishter katolik dhe ortodoks, n ditt e ramazanit edhe tregtart jo-islamik ndalonin shitjen e mishit t derrit n dyqanet e tyre. Po ne Shkoder kane qene familjet bujare muslimane qe mbrojten ndertimin e kishes katolike kur disa fanatike filluan shketerrimin e themeleve naten. Ndertimet e kishes vazhduan kur bujaret myslmane dolen ne mes popullit duke thene mos I preki njeri se keto jane themelet tona.
    Festat fetare n Shqipri, qofshin ato t bashksis s krishter, qofshin t bashksis muslimane, ruajn gjurm t periudhs politeiste mitologjike. Shqiptart katolik t viseve veriore ditn e Buzmit e kane pikrisht n ditn e Krishtlindjeve, por duke nnshtresuar n kt fest edhe kultin e zjarrit. Shn Mria e muslimanve prkon me ditn e zans - Dians tek latint - m 23 gusht. Bektashinjt kan kultin e Baba Tomorrit, q ngjason me kultin mitologjik t Olimpit grek. Nj poet i krishter i vuri pr titull librit t vet emrin Baba Tomorrit Kjo dhe te tjera tregon Shqiptart kan kultin e natyrs, festojn ditn e malit apo t bjeshks, mbajn edhe sot gjarprin dhe dhin si totem (hyjni mbrojtse), kan kult pr zjarrin, pr gurin, pr ujin dhe bukn, pr udhn dhe mysafirin, pr tokn dhe qiellin.

  10. #30
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    Kodikt e Shqipris
    Koleksioni i kodikve (the codex) prbn nj prej pasurive m t rndsishme kulturore t popullit shqiptar n t gjitha kohrat dhe nj pasuri me vlera botrore. Ky koleksion, i cili ruhet n Arkivin Qendror t Shtetit, prbhet nga mbi 100 vllime, q prbjn vepra t plota (dorshkrime) dhe 17 fragmente, t cilt, t gjith s bashku, njihen si "fondi 888". Jasht ktij fondi numrohen edhe disa dhjetra kodik t tjer, q i takojn kishs s shn Gjon Vladimirit (Durrs). Prvese n AQSH, kodik ka pasur edhe n muzeun e artit mesjetar n Kor.
    Pr her t par ekzistenca e kodikve t Shqipris sht br e ditur botrisht nga nj botim n gjuhn greke i peshkopit t Beratit (Aleksudes, A. - 1868). N vitin 1886 nj studiues francez (P. Batiffol) prshkroi shkurtimisht n nj katalog 16 kodik q iu lejuan t shihte n arkivat dhe bibliotekat e kishs ortodokse t Beratit. Batiffol, i cili u ankua n artikullin e tij se murgjit vends "nuk e lejuan" t njihte shum dorshkrime t tjera, pagzoi tre prej kodikve m t lasht t Shqipris: "Codex Purpureus Beratinus" - "Kodiku i Purpurt i Beratit" (i mbiquajtur edhe "Beratinus-1"); "Codex Aureus Anthimi" - "Kodi i Art i Anthimit" (i mbiquajtur "Beratinus-2"); si dhe "Kodi Liturgjik i Gjon Gojartit". Deri ather, n listn botrore t letrsis s krishter t tipit bizantin, njiheshin jo m shum se nj dyzin dorshkrimesh t tipit "kodik". Me kalimin e kohs nga kjo list jan zhdukur emra veprash t rndsishme liturgjike, duke prfshir edhe "Kodikun e Gjon Gojartit", q gjendej n Shqipri.
    Kodikt e Shqipris jan nj fond me rndsi botrore pr historin e zhvillimit t letrsis s vjetr biblike, liturgjike dhe agjiografike (nga gr. "?????" - "i shenjt"). Kto kodik kronologjikisht ndjekin njri-tjetrin gjat 13 shekujve me radh (prej shekullit t 6-t - deri n shekullin e 18-t).
    I shkruar vetm nj shekull e gjysm pas "La Vulgata-s", prkthimi latin i Bibls sipas shn Jeronimit t Eusebit, Kodiku i Purpurt i Bertit sht nj dorshkrim me rndsi historike pr fillimet e letrsis biblike. Sipas dijetarve bibliolog dhe paleograf, duke iu referuar tekniks s shkrimit, sht nj dorshkrim jo m i vonshm se shekulli i 6-t pas Krishtit. Ai sht nj ndr katr kodikt m t vjetr n gjith botn. Bashkkohs me dorshkrime t tilla t famshme si "Petropolitaus", "Vindeobone-usis" e "Sinopencis", "Kodiku i Purpurt i Beratit" renditet n themelet e letrsis kishtare t ritit lindor.
    "Kodiku i Purpurt i Beratit" ka 190 flet dhe prmban dy ungjij: sipas Markut dhe sipas Matheut. Esht shkruar me germa t derdhura prej argjendi, sipas vlersimit t ekspertve, "n flet t ngjashme me letrn e zakonshme, q ka t ngjar t jet prodhuar nga ngjeshja e shum elementeve petzor me natyr bimore, si jan flett e papirusit". Por bizantologt mendojn se lnda e dorshkrimit sht pergamen. Sfondi mbi t cilin jan derdhur germat sht e kuqe e thell (e purpurt), prej nga ka marr edhe emrin. Ngjyra, me kalimin e shekujve, sht zbehur. Disa pjes t rndsishme t tekstit t kodikut jan t derdhura n ar. Germat e aplikuara jan kapitale t vogla (majuscule). Kapaku i dorshkrimit sht metalik, me zbukurime biblike, por duhet t jet disa shekuj m i vonshm se vet vepra.
    Teksti i "Codex Purpureus Beratinus" sht shkruar n stilin antik scripta-continuae, domethn pa ndarje t fjalve nga njra-tjetra, pa thekse dhe shenja t tjera t veimit t fjalve. Ai sht vendosur n nj sfond q prmban zemra t stilizuara. N brendsi t zemrave q zbukurojn fletn gjenden motive floreale - trandafila tripetalesh (lilan). Dekoracionet gjenden n kufijt e dy vijave paralele vertikale, q kthehen n knd t drejt horizontalisht. Vija vertikale interpretohet si tentim i hyjnores, kurse vija horizontale si shenjzim i fatit vdektar-kalimtar t njeriut. Bibliologt mendojn se ky motiv, q rimerret edhe n dorshkrimet e mvonshme biblike, liturgjike ose agjiografike (nga gr. i shenjt) q jan ruajtur n Shqipri, paraqet ekuilibrin shpirtror t individit.
    Pr her t par pr "Codex Purpureus Beratinus" bhet fjal n "Diptikun e kishs s Shn Gjergjit", q gjendej n kalan e Beratit. N nj shnim t cituar nga ky dorshkrim flitet pr rrezikun q i pati ardhur rrotull ktij kodiku n vitin 1356, kur ushtrit serbe rrethuan qytetin e Beratit, tashm t boshatisur nga popullata, pr shkak t pamundsis pr t'u mbrojtur, dhe ia kishin vn syrin biblioteks s manastirit t Theollogut dhe t kishs s shn Gjergjit, thesarit m t madh t qytetit. Sipas ktij shnimi, me kujdesin e nj murgu, nj nga parsia e Beratit, "s bashku me zonjn kontesh", besimtar t denj t krishtrimit, morn prsipr t shptonin kt thesar, duke i fshehur n nj kull n kala, pavarsisht prej krcnimeve t komandantve t ushtris s huaj.
    N shkrimet e botuara pr "Codex Purpureus Beratinus" i pari renditet ai i grekut Anthim Aleksudhi, "Syntomos istorike perigraphe tesleras metropoleos Belegradon ", 1868. Disa vite m von, m 1886, shkrimtari francez Pierre Batiffol, mysafir i mitropolis s Beratit, n artikullin "Les manuscrits grecs de Berat d'Albanie et le Codex Purpureus" - Paris - prshkroi me t dhna t hollsishme informuese dhe shkencore prmbajtjen e ktij dorshkrimi. N fakt, Batiffol sht transkriptuesi i par dhe madje pagzuesi i kodikut m t hershm t Shqipris. Qysh prej botimit t katalogut t tij ai njihet me emrin "Codex Purpureus Beratinus", ose "Codex Purpureus Beratinus ", ose shkurt "Beratinus-1". Bizantologt shqiptar, n studime t krahasuara, mbshtetur n ligjet e ndryshimit t fonetiks historike t greqishtes nga antikiteti n periudhn e paleokrishtrimit e m kndej, i kan interpretuar n nj semantik tjetr vlerat tingullore t disa prej grafemave t ktij dorshkrimi, pr rrjedhim edhe t prmbajtjes s tij. Nga autort vends veohen pr studime t posame pr kodikt Theofan Popa, Ilo Mitk Qafzezi, Aleks Buda, Kosta Nao.
    "Kodiku i Purpurt i Beratit" dhe "Kodiku i Art i Anthimit" ("Beratinus-2", shekulli i 9-t pas Krishtit) ishin dy prej veprave q gjendeshin n listat e objekteve t shpallur "n krkim" n periudhn e Lufts s Dyt Botrore. Kleri, kshilli kishtar (sinodi), patriarkt dhe populli besimtar i Beratit, t cilve iu krkua dorzimi i menjhershm i dy kodikve, vendosn t bjn do sakrific dhe t mos e tregojn vendndodhjen e tyre, n fardo rrethane. Ato u fshehn n grykn e nj pusi, n nj ark metalike. Pr nj koh, n vitet q pasuan, "Beratinus-1" dhe "Beratinus-2" konsideroheshin t zhdukur. U rizbuluan n kishn e kalas s qytetit n vitin 1968, n nj gjendje tejet t dmtuar.
    N vitin 1971, n baz t nj marrveshjeje ndrshtetrore, "Codex Purpureus Beratinus" u drgua pr restaurim pran Institutit Arkeologjik t Kins, ku u realizua nj riprodhim identik, plotsisht i shfrytzueshm pr studime. Vet origjinali u restaurua, duke siguruar tejkalimin e gjendjes kritike dhe duke premtuar jetgjatsi, prmes tekniks s mbylljes hermetike t fletve nj nga nj ndrmjet dy xhameve n boshllk. Mbas restaurimit, "Beratinus-1" u nda n nnt vllime, t cilat ruhen pran Arkivit Qendror t Shtetit n Tiran.
    Nga ekspertimi prej specialistve t Universitetit t Tirans rezultoi se "Beratinus-2" ishte shkruar n "lnd me natyr shtazore", albuminoide, domethn n pergamen; kurse "Beratinus-1" n "lnd celuloidike me natyr bimore", homogjenizuar prmes ngjeshjes s fletve t papirusit nj mbi nj deri n formimin e letrs s shkrimit. N vitin 1971, n baz t nj marrveshjeje ndrshtetrore, dy kodikt e Beratit u drguan pran Institutit Arkeologjik t Kins, ku u realizua restaurimi i tyre, prmes tekniks s mbylljes hermetike t fletve nj nga nj ndrmjet dy xhameve n boshllk. Mbas restaurimit "Beratinus-1" u nda n nnt vllime, kurse "Beratinus-2" n 21 vllime. Nga studimet e mvonshme sht konstatuar se t dy kodikt jan shkruar n pergamen (lkur keci e regjur dhe e ngjyrosur).
    "Codex Purpureus Beratinus" u ftua t paraqitet jasht vendit n ekspozitn "I Vangeli dei Popoli", organizuar nga Biblioteca Apostolica e Vatikanit, n jubileun e madh t 2000-vjetorit t krishtrimit. Brenda vendit sht ekspozuar vetm dy her, me lejen e autoriteve m t larta zyrtare.
    "Kodiku i Purpurt i Beratit" vlersohet ndr veprat themeltare t letrsis ungjillore, si dorshkrim me rndsi t posame pr kulturn e krishtrimit. Ai mohet gjithashtu pr historin e shkrimit, pr vlerat evidente kaligrafike, si prmendore e trashgimis s prbotshme t dijes, si objekt shkencor i paleografis, bibliologjis, gjuhsis, historis s besimeve.



    Kodiku i Purpurt i Beratit, sipas Aleksudhes, duhej t ishte shkruar me dorn e shn Gjon Gojartit. Mirpo Batiffol mendon se nuk sht tamam dora e shn Gjon Gojartit.

    Kodiku i Purpurt i Beratit merr nj vler m t rndsishme prej faktit se sht shkruar n nj periudh kur lnda biblike ende nuk ishte kanonizuar. Dy ungjijt q prmban kan shmangie prej teksteve standarte. Kjo sht arsyeja q vetm nj her n vit, nj pjes e tij, mund t lexohej n mesh publike.
    Duke u nisur prej faktit se n arkivat shqiptare ruhen mbi 100 dorshkrime t tipit "kodik", n t cilt jan kopjuar gjat 12 shekujve me radh shkrimet e shenjta, "Testamenti i Vjetr", ungjijt dhe tekste t tjera t shrbess ekleziastike, mendohet se ato mund t jen shkruar nga murgj vends. Ve faktit se kto dorshkrime krijojn nj tradit t letrsis kishtare, vijn n ndihm t ktij prfundimi edhe t dhna t tjera. Hapsira iliro-biblike gjendet brenda asaj q zakonisht quhet "hapsir biblike". N librat e shenjt shn Pali citohet t pohoj: "Predikova Jesuin prej Jerusalemit n Illyricum". Faltoret e para t krishtrimit n kt hapsir u ngritn qysh n mesin e shekullit t par pas Krishtit (kisha e Linit dhe ajo e Tushemishtit).
    N hapsirn e iliro-shqiptarve u formuan edhe disa personalitete q themeluan letrsin e krishter t ritualit roman. Kryelutja mijvjeare e krishtrimit perndimor "Ty zot t lavdrojm" - "Te Deum Laudamus", e cila u kompozua nga shn Niketa i Dardanis (ose shn Niketa i Remesians), u prhap n disa variante n Europn Perndimore pas vitit 525 dhe sht edhe sot nj prej vlerave kryesore t krishtrimit. Sipas burimeve serioze t arkeomuzikologjis, duke prfshir ato britanike, franceze dhe italiane, Niketa ka shkruar se "ishte dardan" ("dardanus sum"). Ndrsa prkthimi i par i Bibls prej hebraishtes n latinishte, i njohur me emrin "La Vulgata", u arrit n vitin 405, nga nj ilir tjetr i shenjtruar, Jeronimi i Eusebit (Hieronymus, i mbiquajtur edhe "shn Gjeri"). Shn Niketa dhe shn Jeronimi, q pasuruan kulturn e krishtrimit t Perndimit, patn bashkkohs e pasues q dhan t njjtn ndihmes historike pr pasurimin e letrsis s krishtrimit lindor, prmes prkthimeve n greqishte t vjetr t ungjijve n dorshkrimet e tipit "kodik".
    "Kodiku i Purpurt i Beratit" sht i regjistruar n listn e veprave m t rndsishme t njerzimit, t njohur me emrin "Memoire du Monde" ("Kujtesa e Bots") dhe prej disa vitesh gzon kujdesin e drejtprdrejt t Unesco-s.
    "Kodiku i Purpurt i Beratit" ka 190 flet, kurse "Beratinus-2" prmban 420 flet.
    Kodiku i dyt (sipas kronologjis), i quajtur "Beratinus-2" ose "Kodiku i Anthimit", po edhe "Codex Aureus Anthimi" - pr shkak t germs prej ari q sht prdorur, i takon shekullit t 9-t. Ai prmban katr ungjijt (sipas Gjonit, Luks, Markut dhe Matheut). Ka pasur gjithashtu katr shembllime t ungjillorve, nga t cilat kan mbetur vetm tri (e Markut, Gjonit dhe Luks), kurse figura e Matheut sht zhdukur. Figurat e ungjillorve kan korniza dekorative, q jan ndrtuar me motive floreale dhe gjeometrike (rrath dhe lule). Stilistikisht krahasohet me nj kodik q ruhet n Bibliotekn e Petersburgut dhe q u identifikua si dorshkrim i shekullit t nnt nga studiuesi gjerman Kurt Witzman. Kodiku i Petersburgut njihet me emrin e "Kodiku grek 53".
    "Beratinus-1" dhe kodikt e tjer t Shqipris jan vepra me rndsi edhe pr historin e kulturs e t shkrimit t shenjt, por dhe t letrarsis n prgjithsi.
    N fondin e pasur t kodikve t Shqipris, prve "Beratinus-1" e "Beratinus-2", bjn pjes edhe dhjetra dorshkrime t tjera, q kan marr emrat e qyteteve ku jan zbuluar ("Kodiku i Vlors", afrsisht shekulli i 10-t; "Kodiku i Prmetit", i shekullit t 14-t; "Kodiku i Shkodrs", i t njjtit shekull; "Kodiku i Gjirokastrs", i shek. t 16-t; "Kodiku i Fierit" - ose i shn Kozmait, i fillimit t shek. t 19-t). N kodikt q i takojn periudhs prej shekullit t 12-t e kndej ka dhe t dhna etnografike, rregulla t ndrtimit t jets s prbashkt, t dhnies t s drejts, t trashgimit t pasuris nprmjet fejess ose prej ndarjes, t ndryshimit t s drejts n rastin e konvertimit t fes. N dorshkrimet e dy shekujve t fundit marrin m shum rndsi shtjet laike. N njrin prej kodikve t vont t Kors (shek. i 18-t) disa prej problemeve themelor q zn vendin qendror jan: dallimi i t urtit prej t diturit; 'mendojn i urti dhe i dituri pr Perndin; mendimi i t diturit pr fen, amshimin dhe lirin; mendimi i t diturit pr njeriun e mir dhe virtytin.
    Kodikt e Shqipris jan prmendore t kulturs dhe qytetrimit t krishter dhe mbajn vuln e hapsirs biblike-ekumenike ku kan jetuar shqiptart dhe t part e tyre. Ato jan burim krenarie pr bibliologt, pr njohsit e shkrimeve t shenjta e pr kishn, por edhe objekt studimi pr etno-psikologjin, pr gjuhn dhe teknikn e shkrimit, pr kaligrafin, pr artet e zbatuara figurative dhe pr ikonografin. Kodikt jan enciklopedi t vrteta t mendimit t krishter.


    Dr. Shaban Sinani
    BIBLIOGRAFI:
    1. "Les Codex - Trsors de la Culture Albanaise", edit. Direction Gnral des Archives, 1999.
    2. Prof. Kol Popa, "Ekspertiz e kampionve t dy kodikve t vjetr kishtar", dorshkrim, DPA, viti 1972, dosja 18, faqe 1-3.
    3. Theofan Popa, "Katalogu i dorshkrimeve t kodikve", ruhet pran AQSH.
    4. Liljana Brxholi, "Vlera e kodikve mesjetar dhe puna pr evidentimin e tyre", botuar n "Arkivi shqiptar", 1999/1, f. 63-71.
    5. Pierre Battifol, "Les manuscrits grecs de Berat d'Albanie et le Codex Purpureus", Paris 1886.
    6. Prof. Ramadan Sokoli, "16 shekuj", Tiran 1994.
    7. Eduard Zaloshnja, "Disa t dhna pr restaurimin e dy kodikve m t vjetr", dorshkrim, Tiran 2000, ruhet pran AQSH.
    8. Shaban Sinani, "Kodikt e Shqipris dhe 2000-vjetori i krishtrimit", n "Media", 2000/6.

  11. #31
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    a
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  

  12. #32
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    b
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  

  13. #33
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    Piktura Murore (Afresket)
    N periudhn e kalimit nga antikiteti i von n mesjetn e hershme, skulptura vjen duke u zbehur deri n mohim t plot nga estetika bizantine, ndrsa arti i pikturs gjeti shprehjen m t lart artistike. Zhvillim m t madh mori sidomos piktura murore brenda tempujve kristiane. Kishat u mbushn me afreske dhe ikona q u nnshtroheshin plotsisht kanoneve t rrepta t metropolit. Autort nuk i firmosnin veprat n at periudh, prandaj gjith ajo krijimtari mbetet ende anonime. Tani n Shqipri ruhen pak gjurm nga krijimtaria m e hershme, vetm disa fragmente. Fatkeqsisht nj pjes e tyre u dmtua gjat lufts kundr fes q u b n regjimin komunist (1967), duke zhdukur kshtu vepra me vlera t rralla pr kulturn dhe historin kombtare. N ato pak fragmente q ruhen ndihen ndikime t stileve perndimore (Kisha e Rubikut 1272), si dhe lindore (Vau i Dejs shek. XIV-t) t artit bizantin. Ikonat e shumta si dhe minaturat n kodik t Beratit dhe t Vlors (shek. XI-XIV-te) jan me vlera artistike dhe i prkasin periudhs s zhvillimit t artit bizantin n Shqipri.


    Piktura Pasbizantine
    Gjat shekullit XVI-t,ndonse ende nn pushtimin osman, u krijuan vepra t reja artistike n piktur, n stilin pasbizantin. Personaliteti m i shquar i ksaj periudhe sht Onufri (shekulli XVI).

    Pikturat e tij dallohen pr ngjyra t pasura dhe nuanca dekorative, pr realizimin e tipave interesant me gjendje tragjike, si dhe pr futjen e disa elementve etnografik kombtar q do ti shohim m qart edhe te pasardhsit e tij; i biri Nikolla (shek. XVI-t) si dhe te piktort e shquar David Selanicasi (shek XVIII-t), Kostantin Shpataraku (shek. XVIII-t), dhe te t m vonshmit vllezrit Kostandin dhe Athanas Zografi (shek.XVIII-t), familja Katro (shek. XVIII-t) etj., q zbukuruan mjaft kisha n Shqipri dhe n vendet fqinj.



    N Shqipri sht br edhe vazhdon t bhet nj pun e kujdesshme pr veprat e artit pasbizantin pasi ato cmohen si pjes e rndsishme e trashgimis m t pasur kombtare. Vazhdojn ende hulumtimet pr zbulimin e autorve t tjer si dhe restaurimi i veprave t dmtuara gjat shekujve. Deri tani jan hapur disa ekspozita me vepra t ktij arti si n Paris (1975), Rom (1985), Nice (1993) etj t cilat kan ngjallur intresa t shumta te specialistt e artit. Ekspozitat jan shoqruar me botime t ilustruara dhe me komente t shumta nga shtypi i huaj. Krijimet m t cmuara t ktij arti ruhen n Muzeun e Artit Mesjetar ne Korc, Muzeun Onufri Berat, Muzeun Hustorik Kombtar, Galerine Kombtare te Arteve si dhe n muze t tjer n Tirane dhe qytete t tjer t vendit. N Korc sht ngritur edhe nj muze privat, i vetmi deri tani nw Shqiperi, q ruan nj koleksion t pasur me vepra t artit pasbizantin.

  14. #34
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    Pagzimorja n Butrint e shek. V-te.
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  

  15. #35
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    Ndrtimet e hershme t kultit kristian
    Me lejimin nga ana e perandorit romak Konstandin te fese krishterene shekullin e katert AD, fillon ne Iliri ndertimi i nje sere monumentesh kulti qe ndjekin ne vija te pergjitheshme skemat arkitekturale romake te shekujve te fundit qe nuk mbetet prapa rajoneve fqinje si Italia dhe Greqia. Keto ndertime u shtrine ne nje rajon te gjere duke perfshire Ilirine nga veriu deri ne jug.

    Bazilikatat ishin ndertime me karakter shoqeror me te pershtateshme per qellime kulti per kohen. Karakteristike e tyre eshte ndertimi me nefa ku qendrori eshte me i madh dhe me i larte,dhe 2 absidat ne anet me te shkurtra dhe hyrja behej nga ana me e gjate.brenda ka nje aks gjatesor dinamik qe perputhet me drejtimin e levizjes nga perendimi ne lindje drejt altarit.


    Bazilikat ne vendin tone u mbuluan me cati me kapriata druri si influence i lidhjeve me Romen. Me e madhja e ketij lloji ne vendin tone eshte ajo e Butrintit ne pjesen jug-lindore te qytetit.



    Ndrtimet me planimetri qndrore. Keto ndertime perbejne nje grup te vogel por jo me pak te rendesishem te ndertimeve paleokristiane. Karakteristike eshte ndetimi rreth nje ambjenti kryesor me planimetri me simetri qendrore rrethore,katrore,poligonale ose bashkim te tyren.Ketu aksi vertikal mbizoteron ndaj atij gjatesor.
    Baptiseri i Butrintit perben nje nga deshmite me me vlere te arkitektures dhe artit te shek 5-6, rendesia e te cilit kalon kuadrin lokal,duke qene me i madhi me planimetri qendrore ne boten mesdhetare. Dyshemeja me forme rrethore me diameter 13.5 m eshte mbuluar me nje mozaik shumengjyresh me motive kafshesh dhe gjeometrike te nje vlere artisitike shume te larte. sDy radhe kollonash graniti ngrihen mbi kete dysheme per te mbajtur mbulesen
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  

  16. #36
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    KUKUZELI Jan, figure e shquar e kultures bizantine, me origjine nga Durresi, njihet si muzikanti dhe kengetari me i madh i Kostandinopojes ne shekullin XI. Merita qendron ne faktin se nocioni muzikor i tij u perdor per disa shekuj ne muziken kishtare. Kukuzeli punoi mbi nje sistem te shkrimit muzikor te krijuar nga ai vete, me emrin sistemi kukuzelik. Ky sistem, i cili paraqitet si faza e trete e semiografise bizantine, perdorej mbi 40 germa grafike dhe bazohej ne rrathet muzikore. Ky sistem u shtjellua ne nje traktat te vecante me titull "Fillimi i shenjave psalltike te perpiluara dhe te perpunuara prej mjeshtrit Jan Kukuzeli".

  17. #37
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    Qndrimi i Kishs Ortodokse ndaj kriptokristianve ishte m i but sesa ai i Kishs Katolike. Gjat procesit t islamizimit n rrjedhn e shekujve edhe n mesin e popullsis ortodokse shqiptare kishte me shumic individ t islamizuar, t cilt fshehurazi ndiqnin ritin e krishter. Mirpo kta individ nuk u privuan nga shrbesat kishtare t klerit ortodoks.
    Krishterimi i fsheht prfaqsonte nj situat kalimtare n jetn e nj pjese t popullsis s islamizuar shqiptare, situat e cila pas nj kohe merrte fund me triumfin e besimit islam ose t atij t krishter. N prgjithsi kjo kategori njerzish mbeti n besimin islam, por pati raste kur ajo iu rikthye krejtsisht krishterimit. Kshtu ndodhi, p.sh., me popullsin e krahins s Shpatit n sanxhakun e Elbasanit. Banort e ksaj krahine edhe pse fshehurazi mbanin emra t sfers s krishter dhe vijonin t ndiqnin ritin ortodoks, n publik paraqiteshin me emra mysliman dhe si t till njiheshin edhe nga autoritetet osmane. Kshtu n dokumentet osmane t viteve 20 t shek. XVIII popullsia e krahins s Shpatit prgjithsisht sht regjistruar si popullsi e islamizuar. Vetm n vitin 1832, kur qeveria osmane i thirri nn arm duke i konsideruar shtetas mysliman, shpatarakt e deklaruan veten publikisht t krishter, duke marr prsipr t gjitha detyrimet q rridhnin nga nj status i till.

  18. #38
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    Artet figurative n shek. XVI-XVIII. Piktura
    N shek. XVI n fushn e arteve figurative vazhdoi t zotronte n Shqipri ikonografia, q shnoi ather kulmin e saj. N kt periudh u realizuan mjaft vepra pikture t kishave dhe ikona, t cilat sot jan nga kryeveprat e ksaj fushe.
    Shek. XVI sht n artet figurative shekulli i Onufrit (Onufr Neokastritit), mjeshtrit m t madh t ikonografis shqiptare, i cili krijoi stilin e tij dhe ishte i pari q bri kthesn n pikturn postbizantine n Shqipri. Historiant i atribuojn vitin 1500 si vit t lindjes dhe at t vdekjes vitin 1578.
    Onufri ka ushtruar veprimtarin e tij kryesisht n kshtjelln e Beratit, ku ka br afresket e kishs s Shn Todrit, gjithsej 13 afreske. Sipas mbishkrimit t dats 23 korrik 1547 realizoi 31 afreske n kishn e Apostujve n Kostur (sot Greqi). M 1554 bri afresket n kishn e Shn Maris, n zonn e Shpatit (Elbasan), t Shn e Premtes n Valsh (Elbasan), n kishn e Shn Kollit n Shelcan, si dhe n kishn e shprfytyrimit n Zrz t Prlepit (sot Maqedoni) m 1535. N Berat realizoi ikonat e famshme t ikonostasit t kishs s Evangjelizmos (n Kala), t cilat jan kryeveprat e ktij mjeshtri. Kto vepra jan t prkryera nga mjeshtria e lart n realizimin e figurave, nga pasuria e ngjyrave, pikturimi i veshjeve dhe i ndrtesave me shum nuanca ngjyrash dhe portrete psikologjike. Figurat e tij shquhen pr origjinalitetin e tyre.
    Ikonografia e Onufrit paraqitet harmonike prsa u prket ngjyrave, shquhet nga nj form e prkryer e realizimit t imazhit. Ai krijon nj raport koloristik n ikona me mbizotrim t ngjyrs s kuqe, q e prdor n nj mnyr mjaft mjeshtrore dhe trheqse, duke e organizuar at n pranin e jeshiles n smerald, drejt nj uniteti tekniko-artistik t paarritshm nga ikonograft e tjer.
    Ikonografia e realizuar nga Onufri mbetet nj nga veprat m t arrira t pikturs ikonografike bizantine t realizuar n territorin shqiptar. N kto ikona vrehet mbshtetja n traditn e vjetr bizantine, por edhe ndikimi i artit t Venedikut, si edhe tradita e pasur e piktorve vends t shek. XIII-XIV. Rol t veant n formimin e Onufrit luajti qyteti i Beratit me kulturn shekullore, me qendrat e njohura t antikitetit pran Apolonis dhe Ballshit, si dhe me artin e pikturs murale t shek. XIII-XIV
    Shek. XVI i takon edhe artisti tjetr ikonograf Nikolla (i biri i Onufrit). Ai vazhdoi n krijimtarin e tij ikonografin e Onufrit, duke ln mjaft afreske dhe ikona q dshmojn pr nj cilsi t lart profesionale. Ka pikturuar n kishn e Vllaherns n kshtjelln e Beratit, n Kurjan t Fierit e n Dhrmi. Vepra t Nikolls ndodhen dhe n Arbanas t Bullgaris. N krijimtarin ikonografike t Nikolls ndihet mjaft vazhdimsia tipologjike e ikonografis s Onufrit. Afresket e kishs s Shn Mris Vllaherne n Berat, t realizuara n vitin 1578, dhe n kishn e Shn Kollit n Kurjan t Fierit, s bashku me piktor Joanin si dhe ikonat q trashgohen prej tij, prfaqsojn vlera t shquara artistike n pasurin ton ikonografike kombtare.
    Onufri, s bashku me nxnsit e tij, Nikolla (i biri) dhe Onufr Qiprioti, prbnin elitn e artistve m t shquar t ikonografve t asaj kohe. S bashku konverguan n nj hapsir t prbashkt artistike. Themeluan nj tradit t qart pr pasardhsit e tyre. Krahas tipareve q uan m tej dhe pasuruan ornamentikn, krijuan njkohsisht variante dhe subjekte t reja, zgjedhje kompozicionale t tradits bizantine, duke i dhn ikonografis vendase nj tipar t ri e mbi t gjitha themeluan shkolln e Beratit (t pikturs) ose e Onufrit, e cila u reflektua n ikonografin artistike t ikonografve deri n shek. XIX.
    Nj tjetr piktor ikonograf, i cili punoi pran atelies s Onufrit t madh, sht dhe Onufr Qiprioti. M 1571, kur Qipro pushtohet nga turqit, shum piktor ikonograf u larguan nga vendi i tyre duke emigruar n disa vende t Ballkanit si dhe n Venedik. Nj ndr ta sht dhe Joani i Qipros ose Onufr Qiprioti i cili m 1591 realizoi afresket n kishn e Shn Kollit n kalan e Beratit. Viti 1591 sht viti ku ne marrim sinjalet e para t ushtrimit t veprimtaris artistike t ktij autori. Duke iu referuar vitit 1571, vitit t pushtimit t Qipros, mendojm se Onufr Qiprioti mundet t ket emigruar n Shqipri n moshn 20 vjeare duke sjell me vete influencat e shkolls s Venedikut, Qipros dhe t Krets.
    Qndrimi i tij n Berat pran Onufrit t madh, bri q ai t konsolidohej plotsisht si ikonograf. I vendosur m von n rrethinat e Gjirokastrs realizon afresket e kishs s Vrahogoranxis n Gjirokastr m 1622. Nga datimet del se ky ikonograf ushtroi krijimtarin e tij n nj shtrirje kohore 31-vjeare. Qiprioti mori shum nga Onufri. Miniaturn e prfituar prej tij ai e pasuroi m shum. Elementi q huazoi m tepr prej tij sht kaligrafia e shkrimit, e cila nuk dallohet nga Onufri. Ai mbetet piktori i par deri n shek. XVI q shkruan emrin n ikona. Dha ndihmes t madhe n formimin e shkolls s Beratit si dhe n prhapjen e ksaj shkolle n jug t Shqipris. Shum vepra q mbajn firmn e tij radhiten n krijimet m t mira t ikonografve shqiptar dhe formuan nj tradit me vler, mbi t ciln u mbshtetn piktort e tjer t shek. XVIII, si Konstandin Shpataraku, Konstandin dhe Athanas Zografi, etirt, Joan Athanasi dhe Konstandin Jeremonaku. Portretet e realizuara prej Qipriotit n afreske dhe n ikona, ndryshe nga t tjert, jan t pikturuara me ngjyra t ngrohta me drit dhe transparenc. Kurse me plastikn e tyre krijoi tipat individual.
    N mesin e shek. XVII, duke filluar nga viti 1643 ushtroi krijimtarin ikonografi Konstandin Jeremonaku, i cili shfaqet me nj miniatur e stil t veant, n paraqitjen e figurave. Veprat e tij jan ndikuar nga shkolla e Onufrit. Ai e ka ushtruar veprimtarin n zonn e Kors. Pr kt dshmojn ikonat e gjetura n kisha, si jan ato t kishs s Shn Gjon Vladimirit-Elbasan. Rreth ktyre viteve mendohet t ket br dhe disa ikona t cilat datojn n vitin 1711 n kishn e manastirit t Shn Naumit (Ohr).
    N shek. XVIII vihet re nj gjallrim n jetn ekonomike e kulturore t Shqipris, q u shoqrua me formimin e nj shtrese t pasur shoqrore, e cila oi prpara krijimtarin artistike. Kjo ngritje ekonomike i dha dor zhvillimit t kulturs e arsimit dhe deprtimit t ideve iluministe t bots perndimore t asaj kohe. Filluan t ngriheshin nj numr i konsiderueshm bazilikash t mdha n Voskopoj, Kor, Fier, Gjirokastr. Ngritja e nivelit t zhvillimit kulturor n Kor, q lidhej edhe me traditat e vjetra, krijoi premisa pr lindjen e shkolls s Kors nga artist vendas. Themelues i ksaj shkolle konsiderohet David Selenica, i cili pasohet nga Konstandin e Athanas Zografi dhe t gjith piktort e mvonshm q doln nga kjo zon. Davidi njihet si artist i madh n artin kishtar lindor n prgjithsi gjat shek. XVIII. Kur arti kishtar n Ballkan ishte gati n rnie t plot Voskopoja e Vithkuqi patn nj zhvillim ekonomik e kulturor. Ai shkputet nga krijimtaria e piktorve t ksaj periudhe duke rizgjuar artin e periudhs m t shklqyer t mbretrimit t paleologve. Po n kohn e Davidit filloi veprimtarin si piktor Konstandin Shpataraku.
    David Selenica e ka realizuar ikonografin e tij n kishn e Shn Kollit n Voskopoj. Mendohet se ai sht formuar si ikonograf n Malin Athos, dhe ka pikturuar narteksin e Kapels s Virgjreshs n manastirin Laura e Madhe, si dhe afresket e kishs s Shn Prodhonit n Kostur (1727) dhe ato n kishn e Shn Mris s Madhe n Selanik. Vetm n kishn e Shn Kollit numrohen rreth dy mij figura t pikturuara prej tij.
    M 1722-1726 David Selenica punoi afresket e kishs s Shn Kollit n Voskopoj me ndihmn e Konstandinit. Skenat e realizuara n muret e Shn Kollit kan nj lirshmri t figurave. Tek ai gjejm tema t apokalipsit nga historia dhe jeta e shenjtorve. David Selenica shkputet shum nga krijimtaria e piktorve t ksaj periudhe. Qe i pari q guxoi t cenonte traditn qindravjeare q ishte n fuqi deri n at koh dhe nuk ngurroi aspak t fuste elemente t reja q ishin n kundrshtim me kt tradit shekullore e t ngurt, e cila e kishte br, tanim, punn e saj. Duke ruajtur zgjidhjen monumentale ashtu si dhe n ikonografin e Qipriotit dhe t Jeremonakut, Davidi krkon n artin e tij ta prjashtoj kufirin e dukshm q hasim n ikonografin e mparshme midis personazheve hyjnore dhe atyre toksore. Tipologjia kristiane e imazhit bizantin shfaqet nprmjet ikonografis s Davidit m e kapshme dhe m e kuptueshme n saj t nj realizmi, i cili nuk vihej re m par n ikonografin pasbizantine n Shqipri. Skenat e pikturuara prej tij fitojn nj sens laik, n ribashkimin dhe n njjtsimin e njeriut dhe t shenjtit t paraqitur. Pavarsisht se temat ruajn versionin liturgjik kristian, kjo nuk e ka penguar David Selenicn, q me mjeshtrin profesionale t fus natyrshm detaje nga jeta reale, duke hedhur fillimet e humanizmit t artit ikonografik bizantin n vendin ton. Duke u larguar nga rregullat e artit bizantin, por jo nga elementet m t qensishme q prbjn temat liturgjike, themelon nj krijimtari ikonografike q sa vjen e lirohet nga dogma, duke sjell nj Rilindje t dukshme n ikonografin shqiptare. Me sa duket, lidhjet e Voskopojs (n kishat e s cils David Selenica pikturoi), me qendra t mdha mjaft t zhvilluara dhe iluministe, si Vjena, Budapesti, Lajpcigu, Venediku, zgjeruan m shum mundsit q arti ikonografik t ndryshonte edhe nn ndikimin e rinovimit t madh q po kalonte arti evropian.
    N kohn e Davidit fillon veprimtarin Konstandin Shpataraku me origjin nga Shpati i Elbasanit, vendlindja e Onufrit, i cili realizon m 1744 ikonat e ikonostasit t kishs s manastirit t Ardenics. N ikonat e tij ka element t rinj artistik dhe t frymzuar nga realiteti i ksaj epoke. Njra prej veprave t tij, sht ajo e Shn Gjon Vladimirit n ikonostasin e kishs s manastirit t Ardenics, ku ka pikturuar princin shqiptar Karl Topia (1359-1388). Krijimet e tij konsiderohen si vazhduese t shkolls s Onufrit sidomos n realizimin e miniaturs dhe t tipave t portreteve, pa prjashtuar dhe ndikimet e shkolls s Malit Athos.
    Shek. XVIII prfaqson periudhn kur bhen mjaft afreske dhe ikona. N Vithkuq pikturohen muret e kishs s Shn Pjetrit, t kishs s Shn Kollit dhe t Shn Mris, ku skenat marrin nj hapsir m t gjer n zgjedhjet kompozicionale dhe n lirshmrin e pikturimit. Kjo ndihmohet edhe nga hapsirat e mdha t krijuara nga ndrtimi i bazilikave. Piktort e ktij shekulli ndjekin traditn e shkolls s Kors e pikrisht at t David Selenics. Krijimtaria e vllezrve Konstandin e Athanas Zografi zhvillohet n mesin e shek. XVIII (1720-1764), kur ata realizuan ikonat dhe afresket e tyre. Krijimtaria e tyre si dhe e niprve Terpo dhe Eftimiu shtrihet n zonn e rrethit t Kors e deri n kishat e Myzeqes. Ajo mbshtetet mbi traditn e shkolls s Malit Athos, ku ata studiuan dhe punuan, si dhe nn ndikimin e pikturs s Davidit. M 1720 realizuan afresket e kishs s Metropolis s Kors, m 1745 ato t manastirit t Ardenics, hajatin e kishs s Shn Kollit ku pikturoi edhe David Selenica m 1750, si dhe mjaft afreske n Hungari e n Malin Athos. Krijimtaria e tyre sht e pasur edhe n ikona. Karakteristik e ktyre ikonografve sht prirja pr t`i veshur shenjtort me rroba kombtare. Krijuan skena t rralla, nga tematika e tyre, n lidhje me Apokalipsin, ku jan paraqitur kafsh alegorike dhe nj numr i madh figurash. N afresket e manastirit t Ardenics ata pasqyruan edhe kompozitorin e njohur t bots s Bizantit t shek. XII me origjin nga Durrsi, Joan Kukuzeli.
    N fillimin e shek. XIX vazhdoi krijimtarin i biri i Konstandinit, i cili punoi n kishn e Vodics afr Beratit (m 1805), n kishn e Shn Premtes n Prmet (m 1808), n kishn e Shn Konstandinit n Drenov afr Kors, m 1810. Kurse djali i Athanasit (Zografit), n kt periudh ka realizuar vetm ikona, t cilat dshmojn pr nj rnie t ktij arti kishtar n kt periudh.
    N gjysmn e dyt t shek. XVIII dhe gjat gjysms s par t shek. XIX zhvilluan veprimtarin e tyre piktort e familjes etiri nga Grabova. Krijimtaria e tyre shtrihet kryesisht n krahinn e Myzeqes, n Vlor, Berat, Fier e n Lushnj ku shum afreske dhe ikona mbajn firmn e tyre, si n kishn e Shn Vlashit (Vlor) m 1792, t Shn Kollit (Vanaj Myzeqe) m 1795, n kishn e Shn Thanasit n Karavasta (m 1797) etj. Lan nj krijimtari mjaft t pasur dhe kan realizuar qindra skena n mure e n ikona. Tematika dhe stili i ktyre ikonografve jan t njjt me ato t vllezrve korar Konstandin dhe Athanas Zografi, si edhe t Konstandin Shpatarakut
    N shek. XIX, kur arti ikonografik ishte n rnie, shquhen veprat e piktorit Mihal Anagnosti. Veprat e tij konsiderohen si shfaqje t fundit t ktij arti ikonografik n Shqipri. Ndryshe nga veprat e paraardhsve, krijimet e tij shquhen pr nj stil q dallohej nga ai i tradits s Bizantit, duke u afruar m tepr me ato t Rilindjes italiane. Megjithat portretet e tij ngjasojn m tepr me portrete orientale. Veprat e tij (ikonat), i bri kryesisht pr ikonostasin e kishs s Katedrales n Elbasan. Ai realizoi gjithashtu afresket dhe ikonat e ikonostasit t kishs s manastirit t Bigorskit (sot Maqedoni). Ky ikonograf shfrytzoi dhe mori nga piktura paraardhse shum elemente artistike. N veprn e tij rrezatojn Onufri, Qipiroti, Nikolla, Shpataraku, Zograft etj.
    Arti ikonografik prbn nj pasuri t madhe n kulturn shqiptare. N veprat e tij pasqyrohet shpirti krijues i piktorve dhe shfaqen, njherazi, shpirti dhe realiteti i popullit shqiptar.

  19. #39
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    Foto: Afresk i David Selenicasit n nj nga kishat e Malit Athos
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  

  20. #40
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    Tajf muziktarsh popullore-afresk nga faltoret e Myzeqes
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  

Faqja 2 prej 13 FillimFillim 123412 ... FunditFundit

Tema t Ngjashme

  1. Lufta ballkanike dhe Shqipria
    Nga Albin n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 1
    Postimi i Fundit: 15-07-2014, 07:05
  2. Procesi i Pavarsimit t Kosovs
    Nga AsgjSikurDielli n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 167
    Postimi i Fundit: 12-10-2012, 06:23
  3. Njqindvjetori i lindjes s Enver Hoxhs - a dim t shkruajm pa emocione?
    Nga projekti21_dk n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 500
    Postimi i Fundit: 16-10-2009, 14:46
  4. Mocioni, Berisha flet pr gjithka, por jo pr Fazlli
    Nga njemik n forumin Tema e shtypit t dits
    Prgjigje: 47
    Postimi i Fundit: 19-12-2008, 10:44
  5. Janullatos: Nuk ka prparim me djegien e kishave dhe xhamive
    Nga Jesushaus n forumin Tema e shtypit t dits
    Prgjigje: 157
    Postimi i Fundit: 08-04-2004, 07:40

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •