Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 2
  1. #1
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    04-12-2008
    Postime
    16

    Krishtrimi Protestant Shqiptar ndr shekuj

    Krishterimi protestant ndr shqiptart fillon me dy letra t skocezit Robert Pinkerton n lidhje me Shqiprin, njra n vitin 1816, kurse tjetra n 1819-n. Pinkertoni punonte pr Shoqrin Biblike Britanike dhe t Huaj.




    M 1819, Shoqria dha 300 strlina angleze pr prkthimin e Dhiats s Re n shqip dhe Dr. Vangjel Meksi u caktua si prkthyes. Por Dr. Meksi vdiq pa e prfunduar t gjith projektin. Puna redaktuese iu caktua arqipeshkvit Grigor Gjirokastriti, dhe m 1824 u botua ungjilli i Mateut.




    M 1827 botohen katr ungjijt n Korfuz. Nj vit m von u botua gjith Dhiata e Re paralelisht si tekst edhe n gjuhn greke. Po n vitin 1828, Pinkertoni i shkruan edhe nj letr tjetr Shoqris q t prkthehen n shqip psalmet. Ndihmes t madhe n kt shrbes botimesh dha Aleksandr Thomson, i cili erdhi vet n Shqipri n vitin 1863 dhe vuri re mungesn e misionarve e t kishave ungjillore.




    N vitin 1864, Shoqria Biblike Britanike dhe e Huaj arriti t punsoj Kristoforidhin, i cili kishte kryer Kolegjin Protestant n Malt. M 1865 erdhn dy anglez (njri n Janin e tjetri n Shkodr) pr t prhapur ungjillin si shits shtits, dhe misionari q ishte n Shkodr, vjen edhe n Pej, Prizren, Prishtin etj. M von pati edhe shits t tjer, dhe shitsit ishin misionart e vetm deri n vitin 1873.




    Kristoforidhi prkthen gjith Dhiatn e Re prej greqishtes n vitin 1866 (edhe sot e ksaj dite prkthimi i Kristoforishit mbetet prkthimi m i mir n shqip). Dhiata e Re botohet n dy dialekte, kurse m 1880 botohen edhe disa libra t Dhiats s Vjetr.




    Botime t tilla t fjals s Perndis n gjuhn shqipe u kryen n mes t nj atmosfere persekucioni dhe rreziku. Porta e Lart disa her i burgosi njerzit e librave, pengoi dhe ndaloi botimin e tyre, i dogji librat, etj. Por anglezt ishin kmbnguls si n botimin e Dhiats s Re, ashtu edhe n prhapjen e librave.




    Viti 1873 sht nj vit i rndsishm n historin e krishtrimit protestant n Shqipri. N kt vit, vijn pr her t par n Shqipri tre misionar amerikan: Xh. Berd, Xh. Marsh dhe Xh. Hauz. Ata vendosen n Manastir dhe tre vjet m von, n vitin 1876, frytet e para t kishs s par protestante ungjillore shqiptare vihen re mes shqiptarve t Manastirit. Dy shqiptart e par q u bn protestant m 1876 ishin Nikolla dhe Dhimitri nga Manastiri.




    N vitin 1877 Gjerasim Qiriazi l fen ortodokse dhe pranon protestantizmin. Nj vit m von, Qiriazi shkon n Seminarin Amerikan t Samakovs n Bullgari. Pas mbarimit t studimeve biblike n vitin 1882, Qiriazi punon fuqimisht pr ungjillin. Puna e tij ishte e prqndruar m shum n Kor, por ai shkoi edhe n kishn ungjillore t Prishtins, n t ciln shrbente nj pastor bullgar.




    M 1884 Qiriazi mbajti shrbesn e par ungjillore n gjuhn shqipe n Kishn Ungjillore n Selanik. Po n kt vit, Qiriazi bhet prgjegjs pr shprndarjen e literaturs ungjillore n shqip.




    Prej vitit 1886, numri i shtitsve shqiptar filloi t shtohej gjithnj e m shum, por, n t njjtn koh, edhe antagonizmi ndaj puns ungjillore rritej. Porta e Lart, Kisha katolike, Kisha Ortodokse, myslimant dhe analfabetizmi ishin disa nga pengesat, me t cilat ballafaqoheshin besimtart shqiptar t ksaj kohe.




    N vitin 1890 Qiriazi shugurohet predikues i popullit shqiptar.

    Pr dy vjet me rradh, deri m 1892-shin, Qiriazi s bashku me motrat e tij dhe ungjillor t tjer themeloi n Kor pes institucione: Shkolln e t Diels, Shkolln e par pr Vajza, Kishn Ungjillore, Shoqatn ungjillore-letrare Vllazria Ungjillore, si dhe gazetn Letra e vllazris (e para q u shtyp n shqip n Shqipri). N dimrin e vitit 1893 Qiriazi u zu peng nga kaakt pr gjasht muaj dhe si pasoj e ksaj, vdiq n janar t vitit 1894. Vdekja e tij ishte humbja m e madhe e gjith lvizjes ungjillore shqiptare.




    Por ungjillort shqiptar nuk e braktisn besimin e tyre, edhe pse sfidat ndaj ktij besimi ishin t mdha. N fillim t shek.XX, misionar t tjer erdhn n Shqipri, mes t cilve shquheshin ifti Kenedi, Edwin Jasques, etj., t cilt ndihmuan n themelimin e Misionit Ungjillor Shqiptar m 1922. Por n vitin 1933, me urdhrin e Mbretit Zog u mbylln dhe u ndalua gjith veprimtaria shkollore ungjillore e Kors. E megjithat, gjat ksaj periudhe e n vazhdim, prej vitit 1937-1939, kisha e Kors prjetoi nj rritje shum t madhe dhe si pasoj, vazhdoi t funksiononte deri n vitin 1940, kur u shprnda nga fashistt italian.




    Prsa i prket kishave t tjera ungjillore shqiptare, fatkeqsisht, nuk ka shnime t regjistruara apo t arkivuara gjkund. N Kosov, sipas t dhnave, dihet se kishte dy kisha ungjillore n Prishtin: njra ishte n funksionim deri n vitin 1943, dhe tjetra ishte nj kish metodiste deri n fillim t viteve 60 me qendr prball Kuvendit t Prishtins. N Prishtin sht i njohur po ashtu edhe mikrotoponimi: vorret e evangjelistve. Ka dshmi edhe pr takime lutjeje t nj grupi ungjillor n Shkolln Sami Frashri gjat Lufts s Dyt Botrore e deri n vitin 1949.




    Figura t ndryshme, q jan shprehur n favor t krishterimit protestant tek shqiptart ose q e kan ndihmuar prhapjen e ktij krishtrimi me autoritetin dhe pasurit e tyre kan qen: Elena Gjika, Asdreni, Faik Konica, Naim Frashri, Fan S. Noli, Nikolla Nao, Pandeli Sotiri, Sami Frashri, Mihal Grameno, Kristo Dako, Midhat Frashri, etj. Figura kombtare q u kishruan nga Kisha greke pr shkak t bindjeve t tyre fetare dhe kombtare kan qen: Vangjel Meksi, Grigor Gjirokastri, Panajot Kapitari, Naum Veqilharxhi, Koto Hoxhi, Nikoll Nao, Gjerasim Qiriazi, Gjergj Qiriazi, Grigor Cilka, Petro Nini Laurasi, K. Kristoforidhi, Thanas Sina, Kristo Shuli, Sevasti Qiriazi, etj.




    Karakteristika kryesore e ungjillorve shqiptar ishte vizioni i tyre rilinds pr Shqiprin, d.m.th. themelimi i shkollave dhe botimi e prhapja e librave n shqip. Nj vizion i till gjeti prkrahjen e t gjithve. Sot ndoshta ende nuk do t kishim nj alphabet n gjuhn shqipe, pa rolin dhe kontributin, q luajtn ungjillort shqiptar n Kongresin e Manastirit n vitin 1908 (shiko Roli kombtar i kishs protestante n brjen e Alfabetit shqip: HISTORIA E PANJOHUR E KONGRESIT T MANASTIRIT). Kredoja e veprimtaris s tyre ungjillore ishte: Miq pr Perndin, Drit pr popullin, Urat pr mmdhen!

  2. #2
    Inxhinier Maska e albani1
    Antarsuar
    16-08-2007
    Vendndodhja
    Tirane
    Mosha
    36
    Postime
    840

    Smile Shume i mire ky shkrim me pelqeu.

    Zoti te bekofte
    Perendia eshte aq i madh, saqe ne na duhet perjetesia per ta njohur Ate plotesisht.

Tema t Ngjashme

  1. 'mendim keni pr nacionalizmin shqiptar?
    Nga Anton n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 45
    Postimi i Fundit: 25-09-2012, 16:09
  2. Premisa t gabuara
    Nga Arrnubi n forumin Komuniteti musliman
    Prgjigje: 3
    Postimi i Fundit: 30-04-2012, 18:25
  3. Mbi konfliktin n Komunitetin Musliman Shqiptar
    Nga Brari n forumin Problematika shqiptare
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 27-03-2009, 10:00
  4. Rexhep Qosja: T vrtetat e vonuara
    Nga ARIANI_TB n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 20
    Postimi i Fundit: 19-09-2006, 20:51

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •