Close
Faqja 1 prej 19 12311 ... FunditFundit
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 20 prej 372
  1. #1
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    19,661
    Faleminderit
    22
    256 falenderime n 193 postime

    Krimet komuniste n Shqiperi

    Dshmia e 82-vjearit Haziz Toro, lidhur me historin tragjike t familjes s tij nn regjimin komunist. Nga arratisja e vllait, Qaniut, ekzekutimi i Rrushitit dhe burgosja e tre niprve

    "Si e ekzekutuan vllan tim para nafttarve t Patosit"


    --------------------------------------------------------------------------------

    Dashnor Kaloi

    I vetmi q mundi t shptonte nga familja jon n at koh pa u internuar, ishte llai im, Qaniu, i cili qndroi n arrati npr male pr t shptuar nga hakmarrja e komunistve t cilt e kishin shpallur at armik q pa mbaruar Lufta. Aty nga fillimi i vitit 1946, Qaniu s bashku me dy shokt e tij intelektual t njohur q ishin diplomuar n Perndim: Taho Baci dhe Ramadan Velmishi, u arratisn nga Shqipria dhe u vendosn n Republikn Federale Gjermane. N kt koh, vllai tjetr, Rrushiti, pasi bri pes vjet internim me gjith familjen e tij n Kruj, u lirua dhe shkoi n Patos ku filloi pun si puntor n nj nga ndrrmarjet e Nafts t asaj zon. Por ajo pun nuk zgjati shum se pas pak ditsh at e nxorrn prpara kolektivit dhe i bn nj demaskim publik duke e quajtur armik dhe akuzuar si sabotator q kishte shkuar aty pr t djegur puset e nafts. N fund t asaj mbledhje kur t gjith prisnin q Rrushitit t'i viheshin hekurat, ndodhi dika tjetr akoma m e kobshme. Nj nga oficert e Sigurimit me gradn e togerit (L.S.) nxorri pistoletn nga brezi dhe e qlloi tre her pas koke, duke e ln Rrushitin t vdekur n vnd, aty prpara t gjith nafttarve q ishin n at mbledhje".

    Njeriu q flet dhe dshmon pr her t par pr "Gazetn", sht 82-vjeari Haziz Toro me banim n qytetin e Fierit, i cili rrfen t gjith historin tragjike t familjes s tij me origjin nga Kurjani i Mallakastrs, q pr afro gjysm shekulli me radh u masakrua n mnyrn m barbare nga regjimi komunist i Enver Hoxhs. Po kush sht, Haziz Toro, cila sht e kaluara e familjes s tij gjat viteve t Monarkis s Zogut dhe n periudhn e pushtimit fashist t Shqipris? Prse regjimi komunist q erdhi n fuqi n fundin e vitit 1944 filloi hakmarrjen ndaj tyre dhe cili ishte fati i pjestarve t asaj familje mallakastriote nga viti 1944 e deri n shmbjen e regjimit komunist?

    Torot, mbshtets t Monarkis

    Haziz Toro u lind n vitin 1920-t n fshatin Kurjan t Mallakastrs, prej nga sht dhe origjina e familjes s tij. Nj ndr burrat m t dgjuar t asaj familje, ka qen Emin Toro, i cili u lind rreth viteve 1850-t dhe pjesn m t madhe t jets e kaloi n Turqi ku dhe u diplomua n Jurisprudenc. N at koh q Emini studjoi n Turqi, po n degn e Jurisprudencs t Universitetit t Stambollit, ishte dhe nj nga kushrinjt e tij, i quajtur Salih Toro. Pas diplomimit me rezultate t shklqyera, Salihu u kthye n Shqipri dhe n vitin 1921 ai u thrrit n Tiran dhe u caktua n funksionin e Kryetarit t Degs Civile n Gjykatn e Diktimit, si quhej Gjykata e Lart asokohe. N vitet e fundit t jets, Emini u kthye n vndlindjen e tij n Mallakastr ku dhe ndrroi jet rreth viteve t para t shekullit t kaluar. Ai la dy djem: Rizain dhe Hazbiun, t cilt pas vdekjes s t jatit, u morn me administrimin e pasuris s familjes s tyre q ishte mjaft e madhe. Nga t dy djemt e Emin Toros, vetm Rizai bri emr t madh pasi u mor me politik dhe n at koh ka qen tepr i njohur n t gjith krahinn e Mallakastrs. Ndrsa djali tjetr i Eminit, Hazbiu, pasi vazhdoi studimet dhe u diplomua pr Financ n Turqi, gjat viteve t Monarkis s Zogut, shrbeu si toger i Financave n dogann e fshatit Bllat t Prefekturs s Dibrs. Rizai q ishte dhe djali i madh i Emin Toros, pati tre djem: Rrushitin, Qaniun e Hazizin dhe t tre vllezrit, studjuan e u diplomuan n shkolln Teknike amerikane t Harry Fultzit n Tiran. Ndrsa pas diplomimit n at shkoll, Qaniu me Rrushitin filluan pun t ndryshme, n fundin e viteve '30-t, Hazizi fitoi nj t drejt studimi nga qeveria Monarkiste e asaj kohe dhe shkoi n Itali ku u regjistrua n Fakultetin e Agronomis pran Universitetit t Bolonjs. Por pas mbaroi vitin e par me rezultate shum t mira, Hazizi i ndrpreu msimet dhe u kthye n Shqipri, me synim pr t marr pjes n Lvizjen Antifashiste.

    Familja Toro e gjitha me Luftn

    Gjat periudhs s Lufts, n vitet 1939-1944, e gjitha familja Toro e Kurjanit, e cila asokohe bhej rreth 12 shtpi, u lidh me Lvizjen Antifashiste. Ajo familje n at koh kishte miqsi t ngusht me disa nga shtpit e para t Mallakastrs, si at t Bektash Bej orushit, Bektash Bej Cakranit, Sheh Ismail orushit (babai i Mehmet Shehut) Cfirt, Klost etj. Po kshtu prve ktyre familjeve t njohura mallakastriote, familja Toro e kishte shtrir miqsin e saj edhe me familje t tjera t njohura si me Sefat e Lushnjes, Rexho Plakun e Konispolit, e deri me at t Ali Maliq Agollit n Dibr. Lidhur me kto e qndrimin e asaj familje gjat periudhs s Lufts, 82-vjeari Haziz Toro, dshmon: "Q n prillin e vitit 1939-t, e gjith familja jon e shprehu hapur indinjatn kundr pushtimit fashist t vndit dhe aty nga viti 1942, vllai im Qaniu, u muar me organizimin e Grupit t Par partizan t krahins son t Mallakastrs, duke u emruar dhe komandant i atij formacioni t armatosur. N at koh n prbrje t atij grupi, u bashkuan dhe Mehmet Shehu me Xhelal Staraveckn, t cilt m pas u bn udhheqs kryesor t formacioneve m t mdha t Ushtris Nacional-lirimtare. Gjat periudhs s Lufts, familja jon kishte disa hasmri t vjetra me familjen e Isa Tosks dhe ato u shtuan akoma dhe m shum, pasi vllai yn, Qaniu, doli n mal n krye t Grupit t Par partizan t Mallakastrs. Nisur nga ky fakt, IsaToska i cili kishte edhe mbshtetjen e italianve, shfrytzoi rastin dhe na i dogji shtpit tona n fshatin Kurjan. Aty nga vjeshta e vitit 1943, kur Enver Hoxha denoncoi Marrveshjen e Mukjes dhe filloi prplasja e hapur n mes forcave partizane dhe atyre nacionaliste, familja jon u trhoq nga Fronti dhe u distancua nga forcat partizane. Pas ksaj ne mbajtm ann e forcave nacionaliste dhe vllai yn, Qaniu, qndroi me disa forca nacionaliste ku bnte pjes dhe Ismail orushi, t cilat kishin ndrprer do lloj bashkpunimi me partizant", kujton 82-vjeari Haziz Toro, lidhur me periudhn e Lufts, ku familja e tij mbajti ann e forcave nacionaliste.

    1945, internimi i Torove

    Menjher pas mbarimit t Lufts, regjimi komunist q erdhi n fuqi e shpalli familjen Toro, armike dhe reaksionare, e filloi ta luftonte at me t gjitha mnyrat. Lidhur me kt, Haziz Toro dshmon: " Menjher pas mbarimit t Lufts, q n dhjetorin e vitit 1944, familja jon u gjend nn terrorin e komunistt q erdhn n pushtet, t cilt menjher filluan hakmarrjen ndaj familjes son. Q n fillimin e vitit 1945, ne na internuan familjarisht n qytetin e Krujs, ku bashk me shum familje t tjera, na mbanin nn kontroll t vazhdueshm. I vetmi q mundi t shptonte nga familja jon n at koh, ishte llai im, Qaniu, i cili qndroi n arrati npr male pr t shptuar nga hakmarrja e komunistve t cilt e kishin shpallur at armik q nga viti 1943 kur ai u distancua nga partizant dhe u bashkua me forcat nacionaliste. Pasi qndroi disa koh npr male, aty nga fillimi i vitit 1946, Qaniu s bashku me dy shokt e tij intelektual t njohur q ishin diplomuar n Perndim: Taho Baci dhe Ramadan Velmishi, u arratisn nga Shqipria dhe u vendosn n Republikn Federale Gjermane. Aty nga viti 1950-t, Qaniu u inkuadrua n rradht e Kompaninis 4000, e cila ishte instaluar n disa kodrina n periferin e qytetit t Mynihut. Ajo kompani q kishte nj efektiv prej 4000 personash nga t gjitha vndet e Europs Lindore, kishte dhe dy batalione me 250 shqiptar, t cilt strviteshin nga anglo-amerikant pr t zbarkuar n Shqipri. Qaniu qndroi n at kompani deri aty nga viti 1954, kur ajo u shkri fare pas tradhtis q kishte br, Kim Filbi, agjenti britanik q punonte pr sovjetikt. Pak koh m von, vllai im, Qaniu, u largua nga Gjermania dhe u vendos n SHBA-s ku jetoi deri n vitin 1982", kujton Haziz Toro at koh pas mbarimit t Lufts, kur komunistt filluan hakmarrjen ndaj familjes s tyre dhe i internuan n qytetin e Krujs.

    Ekzekutimi i Qaniut n Patos

    Deri aty nga viti 1950-t, familja Toro vazhdonte t qndronte n internime s bashku me shum familje t tjera t cilat komunistt i kishin shpallur armike dhe reaksionare. Por n vitin 1950-t, kur Qani Toro u inkuadrua n formacionet e bazave ushtarake q strviteshin nga anglo-amerikant pr t'u hedhur si diversant n Shqipri, ndaj asaj familje filloi nj goditje akoma dhe m e ashpr. Lidhur me kt, Haziz Toro dshmon: "N fillimin e vitit 1950-t, pasi plotsuam pes vjetshin e par t dnimit n internim, ne na hoqn nga Kruja dhe na internuan prsri duke na shprndan npr vnde t ndryshme. Mua me gjith familjen time m uan n Kalan e Porto-Palermos, ndrsa vllai tjetr, Rrushiti, pasi u lirua shkoi n Patos, ku filloi pun si puntor n nj nga ndrrmarjet e Nafts t asaj zon. Por ajo pun nuk zgjati shum, sepse si duket iu msua biografia q ai nuk e kishte treguar. Pas ksaj Rrushitin e nxorrn prpara kolektivit ku kishte filluar pun dhe i bn nj demaskim publik duke e quajtur armik dhe sabotator q kishte shkuar aty pr t djegur puset e nafts. N fund t asaj mbledhje kur t gjith prisnin q Rrushitit t'i viheshin hekurat, ndodhi dika tjetr akoma m e kobshme. Nj nga oficert e Sigurimit t Degs s Brendshme t Mallakastrs, i cili mbante gradn e togerit, (L.S.) nxori pistoletn nga brezi dhe e qlloi tre her pas koke, duke e ln Rrushitin t vdekur n vend, aty prpara t gjith nafttarve q ishin n at mbledhje. Ajo vrasje i terrorizoi t gjith ata puntor q i kishin mbledhur apostafat aty, por asnjri nuk mund t reagonte pasi i gjith vndi ishte i rrethuar q m prpara nga forca t shumta policore", kujton Haziz Toro, lidhur me vrasjen tragjike t vllait t tij, Rrushitit, n fillimin e vitit 1950, kur at e ekzekutuan barbarisht n sy t nafttarve n periferit e qytezs s Patosit.

    Burgoset ezari, Qazimi e Ylviu

    Vrasja barbare e Rrushit Toros n at koh, e rndoi akoma dhe m shum gjndjen e fisit t tij, pasi t gjitha familjeve Toro q n at koh ishin t internuara, u prmndej shpesh duke u thn se kishin nj njeri t pushkatuar nga Partia. Lidhur me kt, Haziz Toro, dshmon: "Pas vrasjes s Rrushitit, un qndrova i internuar n Porto-Palermo,deri n vitin 1956. N at vit, mua m uan n fshatin Plug ku dhe u krijova familje duke u martuar me vajzn e Ali Maliqit (Agollit) me t cilt ne kishim miqsi t vjetr. N at fshat ne qndruam t internuar deri n vitin 1967 dhe n at vit ne na liruan nga internimi e na kthyen n fshatin ton Kurjan. N at koh aty u grumbulluam t gjitha familjet e fisit ton q kishim qen npr internime. Edhe n fshatin ton Kurjan, ne na uan si t internuar dhe lufta ndaj nesh ishte akoma dhe m e fort pasi aty na njihnin t gjith. Si rezultat i ksaj, aty nga viti 1976, regjimi komunist filloi edhe nj goditje tjetr ndaj familjes son. N at vit u arrestua nipi im, ezar Toro, (djali i Qaniut) i cili punonte n kooperativ dhe u dnua me dhjet vjet burg politik. Pas arrestimit dhe dnimit t ezarit, u arrestua dhe u dnua po me dhjet vjet burg, edhe Qazim Toro, djali i kushririt tim t par. Hakmarrja e komunistve ndaj familjes son nuk mbaroi me kaq, sepse pas tyre u arrestua dhe u dnua po me dhjet vjet burg politik, edhe nj kushri tjetr i yni, Ylvi Toro. Ai u bashkua me ezarin dhe Qazimin n kampin e Spait, ku t tre vuajtn dnimet deri aty nga viti 1986", kujton Haziz Toro at koh kur u burgos, nipi i tij, ezari dhe dy kushrinjt e tjer: Qazimi dhe Ylviu.

    Vazhdon persekutimi i familjes

    Edhe pas daljes nga burgu t ezarit, Qazimit dhe Ylviut, persekutimi dhe lufta e klasave ndaj asaj familje t njohur mallakastriote vazhdoi prsri deri n rrzimin e regjimit komunist n fillimin e viteve 1990-t. N at koh e gjith familja Toro, i mbshteti pa rezerva ndryshimet demokratike q u bn n vnd dhe djemt e asaj familje filluan t integroheshin disi n jetn shoqrore. N at koh, djali i Hazizit, Kastriot Toro, q kishte lindur n vitin 1957 dhe kishte punuar rreth 18 vjet n koperativ, me sakrifica t mdha mundi q t shkollohej duke mbaruar studimet e larta. Lidhur me kt, Hazizi dshmon: "Djali im, Kastrioti, u diplomua si oficer dhe shrbeu n organet e Ministris s Rendit, duke u punuar si Shef-Qarkullimi dhe Shef Rendi n qytetin e Peshkopis. Duke pasur rezultate t larta n pun, ai u drgua dhe bri disa specializime jasht vndit dhe kur u kthye u emrua me detyrn e Shefit t Komisariatit n rrethet e Mallakastrs dhe t Lushnjes. N ato qytete ai shrbeu deri n fillimin e vitit 1977 kur filluan trazirat pr shkak t rnies s firmave piramidale. N at koh ai pati disa krcnime nga bandat e armatosura q kishin mbshtetjen e disa segmenteve t majta, t cilat i bn dhe nj atentat duke e qlluar me snajper nga pallatet q ndodheshin prball Komisariatit t Lushnjes. Kastrioti shptoi pr mrekulli nga q ishte n nj makin t blinduar dhe pas ksaj ai u detyrua e u largua prfundimsiht nga Shqipria s bashku me gruan e fmijt", e mbyll rrfimin e tij, 82-vjeari, Haziz Toro, lidhur me persekucionin e familjes s tij, i cili filloi q n vitin 1945 dhe pr t, vazhdon ende.
    "Babai i shtetit sht Ismail "Qemali", e zbuloi Edvin shkenctari!"

  2. #2
    thinking Maska e Sokoli
    Antarsuar
    16-04-2002
    Postime
    930
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    I vetmi q mundi t shptonte nga familja jon n at koh pa u internuar, ishte llai im, Qaniu, i cili qndroi n arrati npr male pr t shptuar nga hakmarrja e komunistve t cilt e kishin shpallur at armik q pa mbaruar Lufta. Aty nga fillimi i vitit 1946, Qaniu s bashku me dy shokt e tij intelektual t njohur q ishin diplomuar n Perndim: Taho Baci dhe Ramadan Velmishi, u arratisn nga Shqipria dhe u vendosn n Republikn Federale Gjermane.
    Nuk eshte tamam ashtu si e ka shkruar Kaloci. Mbase per mungese informacioni jane shtremberuar disa fakte te vogla.
    Ramadan bej Velmishi (qe iu prefte shpirti ne paqe atje ku eshte), eshte stergjyshi im. E bija e tij, gjyshja ime, ma ka treguar paksa me ndryshe historine e arratisjes. Me sa mbaj mend, ata kane kaluar kufirin nepermjet Jugosllavise, dhe jane ndalur dhe ne Greqi per nje kohe te gjate. Mbase prej andej kane kaluar ne Gjermani, por gjithsesi, Gjermania nuk ishte stacioni me i rendesishem per tu permendur ne ato ngjarje.
    Edhe emri "Taho Baci" eshte vene gabim. Emri i vertete eshte Tako Bai.
    Sidoqofte, falenderoj kedo qe eshte munduar te hedhe sagopak drite.


    • Mndjen n mndje e zemrn n zemr.


    • T mirn bje e hidhe n det,
      po s'e diti peshku e di Zoti vet.

  3. #3
    i/e regjistruar Maska e Brari
    Antarsuar
    23-04-2002
    Postime
    19,369
    Faleminderit
    29
    26 falenderime n 19 postime
    Ja dhe nje figure impresionuese, DUDUJA e Beratit.

    ..........

    Dilaver Xhelili shkruan ne KJ.



    Motra qe sakrifikoi dashurine per vellane.


    Yzedin Haznedari u ridenua me 20 vjet burg ne vitin 1951 nga regjimi i atehershem. Por e motra, Duduja, sakrifikoi gjithcka. Si u betua para varrit te nenes per te mos u martuar kurre, si shiti pajen e nuserise dhe orendite shtepiake per te mbijetuar e per t'i sherbyer Yzedinit. Udhetimet e gjata drejt Burrelit 15 vjet me radhe, cesma e ndertuar ne oborr qe rrjedh lotet e vajzes beratase dhe vdekja para se vellai te lirohej nga qelia.

    Berat- Yzedin Haznedari u lind ne Berat me 1919 ne nje familje te degjuar beratase. Por jeta e tij shkoi mes vuajtjesh e mundimesh, ashtu sikurse dhe jeta e se motres, Dudes, e cila deri ne vdekje i sherbeu te vellait, duke u betuar per te mos u martuar. Sakrifikoi dashurine per burgun e vellait qe per vite te tera vuajti denimin ne Burrel. Por nuk mundi ta shihte te lire. Kur Yzedini mbushi vitin e 15-te te denimit, Dude Haznedari nderroi jete pa mundur ta takonte. Yzedini, pasi perfundoi gjimnazin ne Shkoder ne vitin 1940, filloi studimet universitare ne Firence te Italise per ekonomi. Nga fundi i vitit 1942, si shume studente te tjere, kthehet ne atdhe per te dhene ndihmesen ne luften antifashiste. Ne formimin e Qeverise Demokratike provizore me 1944 ne Berat emerohet ekonomist ne seksionin e Finances ne Komitetin Ekzekutiv. Ne prill 1945 zgjidhet delegat i rinise se qytetit Berat ne Kongresin e dyte te Bashkimit te Rinise Antifashiste (BRA). Ketu fillon tragjedia e jetes. Ne dhjetor 1947 arrestohet dhe denohet me akuzen armik i popullit me 20 vjet burg. Pas nje viti arrestohet perseri, (mbase nuk u tregua mirenjohes duke i sherbyer partise si shperblim per uljen e denimit), dhe ne vitin 1951 ai denohet perseri per vuajtjen e denimit te meparshem. Yzedini vdiq ne korrik 1992. E filloi jeten si patriot antifashist, e mbylli si antikomunsit i palekundur.

    Tregon kusheriri Etmir Berati

    "Dudja flijoi veten ne emer te dashurise per vellain", tregon Etmir Berati, nje i aferm i familjes. Mbi cdo kenaqesi, deshire, enderr te jetes se saj ne emer te dashurise per vellane zgjodhi vetmohimin. Zbatoi diktaturen ndaj vetes, e bindur se ne kete menyre do te lehtesonte sadopak vuajtjet e vellait te denuar dy here ne burgjet e diktatures komuniste. Bukuria e saj e rralle, fjala dhe shpirti i saj i bute,misheronte vjazen e virtytshme, Duden. Gjate pesembedhjete vjete burg qe vuajti i vellai i saj, e shnderroi per se gjalli ne nje heroine te heshtur. Ajo refuzoi disa here te behej bashkeshorte, te krijonte familjen e te lumturohej duke u bere nene. Enderronte te lumturohej shume here kur nga goja e niperve apo mbesave do te degjonte me pare fjalen halle. Ajo e ndjente dhe jeta e kishte provuar se duke u bere me pare nene, kur vellai ishte ne burg, ajo do te humbiste dicka, pak apo shume, mbase edhe gjithcka, nga dashuria e perkushtimi ndaj vellait. Ate nate dhjetori, pas asaj dite ogurzeze ne syte e saj ishte shfaqur vula e deshperimit te pashlyeshem. Dudja, kur vellai Yzedini u burgos per here te dyte me 1951, u betua mbi varrin e nenes se vet, Bules, se do te ishte nje moter e denje, por edhe nje nene e madhe. Ajo qe dikur jeta e kishte premtuar celesat e "Parajses", tani per vite te tere do te mbante celesat e "Ferrit", por me dinjitet. Nje nga bashkevuajteset dhe bashkeudhetaret e saj per ne burgun e Burrelit, tregon: "Pasi zbritem nga kamioni qe do te vazhdonim rrugen per ne Bulqize, marrim te perpjeten per ne qender te Burrelit. Para se te shkonim ne burg qe te rregjistronim emrat vendosem te hanim dreke ne nje restorant. Futemi te gjithe bashke dhe pa zene vend mire Dudja na thote: "hani ju, une do te kthehem pas pak". Ajo nuk u kthye ne restorant. Ne u ngutem, dolem jashte dhe u takuam perseri me Duden. Mbante ne dore vec torbave me ushqim qe kishte sjelle per vellane, nje leter qese me molle. Sa na pa, na pyeti:- "Nga sa paguat per dreken".- "Nga dyzet leke u pergjigjem nje zeri".- "Kurse une tek kasaxhiu pagova pesembedhjete leke dhe me njezetepese leke qe me tepruan bleva edhe molle per Yzedinin", shtoi. Kush doli me i fituar, une apo ju?". Per cdo vit dymbedhjete muaj dhe per cdo muaj qindra kilometra rruge bente Dudja vajtje-ardhje nga Berati ne Durres e nga Durresi ne Burrel e gjithe ku i degedisnin te burgosurit. Niseshin qe pa gdhire, disa motra tek disa vellezer te burgosur, hipnin e ne karroceri te kamioneve apo sipas rastit ne kabine pas shoferit apo shofereve, se ata ishin te ndryshem. Ajo shkonte me shpresen se nga kamarja e asaj porte te mallkuar, ose matane brezave te rrethuar me tela me gjemba te kampit te stermundimit, nga larg do te shihte fytyren e vellait. Ajo lumturohej ku nepermjet asaj kamare apo atyre telave do te thithte buzeqeshjen e hidhur te vellait te shtrenjte. Por nuk arriti dot ta takonte te lire.

    Konaku i nene Zilies, strehe per vizitoret e burgut

    Ne hyrje te Burrelit nje grua e quajtur Zelie i ndihmonte here pas here udhetaret e larget. E kishte shnderruar shtepine e saj ne konak per vizitoret e burgut. Nje here ne shtepine e nene Zelies ishin grumbulluar shume bujtes. Ate nate vende per te fjetur te gjithe nuk kishte, as mbulesa. Atehere Duduja edhe pse ishte errur iu drejtua te pranishmeve qe ndodheshin ne konak: "Kete radhe me takon mua te shkoj lart ne Burrel ne hotel per te fjetur", dhe doli. Ne te vertete thote motra Diana ajo kishte gdhire gjithe naten perjashte, mbledhur kruspull nen strehen e catise, se nuk kishte leke te flinte ne hotel.

    Motra qe shet pajen per vellane

    Per vite me Radhe Duduja, cdo te shtune dilte pazari, mbulontekoken me nje burulluk, shiste plackat e shtepise qilima, batanije, velenxhat, sixhadet flokjet e orendite shtepiake. Pastaj i erdhi radha pajes se saj. Ajo tashme kishte mbledhur mendjen e mbetur fillikat, te gjithe qenien e saj e pershkonte dashuria e perkushtimi ndaj te ardhmes se vellait. Kuptimi i jetes se saj permblidhej ne nje fjale te vemte, Yzedin. Duduja gjithe diten punonte me makine qepese per te siguruar shpenzimet qe duheshin per te perballuar burgun e vellait. Nuk njihte pushim, vetem kur keputeshin krahet e mpiheshin kembet, pushonte zhurma e makines.

    Cezma qe rrjedh lotet e mi

    Ne nje nga keto dite Duduja therret Lemanin, nje kusheriren e vet dhe i lutet. "Te ndertojne nje cezme ne oborr. Sa here ta hapni te me kujtoni. Uji qe do te rrjedhe prej saj jane lotet e mi qe kam derdhur per vellane". Ky ishte amaneti i fundit i Duduse. Ajo u nda nga kjo bote para se vellai t'i kthente shpinen deres se burgut. Nuk arriti te realizonte endrren e saj, te shohe te vellane te lumtur ne vatren e tij familjare dhe vete te lumturohej kur t'i therrisnin halle. Ajo, duke u shkrire ne flaken e dashurise per vellane, mori me vete dhimbjen e atyre pesembedhjete vjeteve, mijera dite vetmie e nete lotesh. Dhe ne keto kalvare dashurie lotesh figura e saj u rrit deri ne nje mase heroine, por te heshtur.




    nga KJ

  4. #4
    i shplodhur
    Antarsuar
    28-11-2002
    Vendndodhja
    Boston
    Mosha
    36
    Postime
    288
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    falenderoj Albon per shkrimin mbi familjen Toro, e njoh nga afer deshmuesin e atyre rreshtave Z.Hazis Toro, vete Hazizi ka bere me shume se njezet vjet burg ne Porto Palermo.Kur shkova ne 2000 dhe vizitova keshtjellen e porto palermos mu kujtuan tregimet e tij dhe mu rrenqeth mishi.te mendosh sa shume histori te tilla ka...

  5. #5
    Pasioni pr shkencn
    Antarsuar
    15-05-2002
    Postime
    269
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Krimet Komuniste N Shqiperi

    Kopertina e librit sht punuar nga Laurent Monfort ( Franc )

    Dhjetor 2000



    NE VEND TE PARATHENJES


    "Komunizmi ishte ( ... ) nj sistem orgjinal totalitar, i cili mbizotronte
    n gjith fushat e egzistencs njerzore duke deformuar do gj q "prekte",
    prfshir edhe gjith kodet e traditat q njerzit kishin ndrtuar n shekuj.
    Ai infektonte n thellsi, gjith sjelljet dhe zakonet e shoqris ( ... )
    Pr vite me rradh, komunizmi, instaloi n ndrgjegjjen e shoqris
    "vlera"e sjellje t reja. Ai qe nj sistem pervers, i cili shtypte gjith
    tendencat e natyrshme t zhvillimit njerzor me an t forcs, friks
    e detyrimit pa kusht ... "

    Vaclav HAVEL
    " Le cauchemar du monde post - communiste ". 1993




    ... Me t Keqen, pata rast t njihem indirekt qysh n adoloshenc. Ose m sakt, m hert, athere kur isha end fmij e
    vazhdoja shkolln n fshatin tim t lindjes, Qeparo. Lott e gjyshes pr t mos hyr n kooperativ, arrestimi i papritur i nj
    fqinji, shpallja kulak e disa prej bashkfshatarve, cilsimi i arratisur i nj djaloshi nga fisi yn, futja n burg e babait t
    shoqes s ngusht - t gjitha kto, qen pr mua fenomene e ngjarje t frikshme, t cilave nuk arrija tu jepja dot shpjegim.
    Natyrisht, n at mosh, ishte end hert pr ta kuptuar t Keqen n thelb, n ligsin, egrsin, dinakrin dhe mashtrimin e
    saj t madh.
    M pas, me kalimin e viteve, gjithmon e m tepr nisa t ndjej se bota q m rrethonte kish plot kontraste e pamje t
    ndryshme, njlloj sikur t qe ndar n dy pjes. Nga njra an ishte ajo, me gjith kompleksitetin, udit e t panjohurat e saj.
    Nga ana tjetr isha un q, me kureshtje e vemendje, vrojtoja e hetoja gjithka, duke dhen shpjegime sipas mendjes sime.
    Ishte pra, pikrisht n at periudh, q nisa t vras mendjen edhe ca m tepr, pr t gjykuar ngjarjet q prjetoja. Ish athere
    q, pak nga pak, po kuptoja se kisha lindur e jetoja n nj vend krejt t veant, ku shum gjra bheshin e ndodhnin ndryshe
    nga ' thuhej e nga si do t dshironin njerzit.
    Ndrkoh, pr fatin tim t mir, familja jon s'pat qen kurr viktim direkte e regjimit. Fal, pjesmarrjes n rezistencn
    antifashiste e qenjes antar partie t atit ton, si edhe faktit q shtpia e gjyshes nga ana e nens kish qen baz e lufts, ne
    nuk patm probleme. Kshtu q, ashtu si edhe mijra e mijra fmij t moshs sime, edhe un isha fillimisht, pionier i
    dalluar e m pas, antar i BRPSH- s. Megjith varfrin e privacionet e kohs, si tek t gjith bashkmoshatart e mi, edhe
    tek un egzistonte entusiazmi e besimi pr t ardhmen.
    Aso kohe, ne ishim fare t rinj, n prag t rrugs s madhe t jets e, natyrisht, as q e vinim n mdyshje se, e ardhmja do
    t ish patjetr e lumtur e q, padyshim, do t na rezervonte surpriza tepr t bukura, dit m t mira, gzim e mirqenje.
    do ndodhte vall me ne, mbas 10 apo 20 vjetsh ?
    Ku do t gjendeshim ?
    'pun do t bnim ?
    Si do t qe jeta jon ?
    E dashura, e fejuara e pastaj, shoqja e prjetshme e jets ?...
    Pyetje t tilla, plot drit e pa fund, na prkundnin n ndrra djaloshare, parashikime fantastike e ndjenja tepr ngazlluese.
    Krisja e par dhe e fort, me botn optimiste q na rrethonte, ndodhi mbas mbarimit t gjimnazit e nisjes s studimeve n
    universitet. Ajo qe fillimisht nj far amalgame mrzitje e trishtimi s cils, pastaj, shum shpejt, iu shtuan edhe nota t tjera
    gnjimi, qejfmbetje, inati, e pse jo, edhe proteste. M pas, me kalimin e viteve, hendeku me realitetin u b edhe m i thell.
    Por, duhet then se, natyra e kundrshtimit ndaj tij, ashtu si edhe pr shum e shum shok e miq, nuk qe as protest e hapur
    e as hyrje n konflikt me regjimin, por thjesht nj lloj rezistence e heshtur, gj e cila dalngadal e detyrueshm, na oi drejt nj
    dyzimi t sforcuar t personalitetit, pra, brjes me dy - fytyra. Qe pikrisht, gjat asaj kohe q, ne njohm mir, qart e direkt,
    fytyrn e egr t s Keqes.
    Ajo ishte aty, prher midis nesh.
    E prekshme, autoritare, imponuese e brutale.
    Me terrorin e prditshm psikologjik. Me luftn e klasave e krcnimet pr arrestime e internime. Me mosprputhjen
    hipokrite mes sloganeve q dgjonim nga prfaqsuesit e Partis, e vet jets son n prgjithsi. Mes kontrastit t
    privilegjeve t nomenklaturs e varfris s njerzve t thjesht. Mes hipokrizis, gnjeshtrave, fallsitetit t fjalimeve e parrullave
    zyrtare q hymnizonin lirin, drejtsin e begatin e realitetit t zymt e pa shpres q ndeshnim e prjetonim pr dit.
    Megjithat, edhe pse mes nj mjedisi t till asfiksues, nj pjes e mir e njerzve vazhdonin t rrezistonin e t ruanin end
    shum cilsi t mrekullueshme. Mungesn e nj jete publike normale, ata e zvendsonin me jeten e tyre t pakt private, aty
    ku edhe kontrolli i diktatures e kish t vshtir t hynte. Miqsit, dashurit, festat e vizitat familjare, pushimet n plazh, radiot
    dhe kanalet e huaja televizive, endrrat e iluzionet e moshs s re, pasionet e kufizuara intelektuale, artistike e sportive - t
    gjitha kto, arritn t mbushnin sado pak boshllkun brengoss e erozionin shprfytyrues t realitetit totalitar. Qen pikrisht
    ato, t vetmet privilegje, t cilat benin t mundur, deri diku, sigurimin e nj far mbijetese, pr t mos humbur krejtsisht.
    Q t bje m tepr, ishte tragjikisht e pamundur !
    Sepse, t kyur n darn e jets s kontrolluar nga Partia, t trembur e t mbyllur, njerzit e kishin humbur prfundimisht
    shpresn pr nj jet tjetr. Megjithat, ata q, ndofta, benin pjes n rradht e optimistve, nuk u dorzuan gjer n fund. E, jo
    pr shkak se shpresonin n nj prmbysje t shpejt t sistemit, por sepse besonin q, n mos nj dit, nj her, Liria do t
    vinte.
    Po, kur ?...
    At, askush, s'e dinte.
    Pa dyshim, Lirin, do t'a gzonin vetm brezat e ardhshm.
    N fund t fundit, edhe ky, qe nj ngushllim i madh.
    ...N nj kthin t vogl e t ftoht t shtpis s tij, miku e shoku im i fmijnis, Sotir K. n bised e sipr, me z t ult e t
    dridht, m pyeste:
    Gjer kur do egzistoj ky regjim ?
    Kshtu, do shkoj jeta jon, gjer n vdekje ?
    Pyetjeve t tilla, qe e pamundur t'i u jepje prgjigjje! Pr fatin ton t keq e tepr tragjik, ne mendonim se nj gj ishte
    absolutisht e sigurt. Q, edhe po qe se, nj her, sistemi do t binte, ne s'do bnim absolutisht pjes n at gjenerat
    fatlumsh, e cila do t'a prjetonte at ngjarje. Por, n jetn e tij, njeriu, asnjher nuk duhet t thot: Kjo s'bhet apo, s'do t
    ndodh kurr !...
    Koha tregoi se, parashikimi yn qe i gabuar!
    Dhjet vjet pas asaj bisede, lumturisht e fatmirsisht, ne qem end gjall dhe arritm t bheshim dshmitar t asaj t
    ciln e konsideronim krejtsisht t pa imagjinueshme. T prmbysjes s Ngrehins s Strrmadhe Totalitare, e cila do t linte
    pas, jo vetm klithma ekstaze e lumturie, endrra, shpresa e mirazhe t pafund, por njkohsisht edhe tragjedi, dhembje,
    plag, viktima, pluhur, kurthe, llumra, mllefe, urrejtje e prarje, pasoja q do t'i paguanim shum m shtrenjt nga sa e
    pandehnim.
    Ndrkoh, uditrisht, n planin personal, mbas prjetimit haluinant t asaj Dite t Madhe, fati i vlersimit t botkuptimit tim
    u shoqrua me plot paradokse. Ndrkoh q, gjat regjimit totalitar, nga autoritetet dhe veglat e tij, isha cilsuar vazhdimisht si
    element i djatht, ( n kuptimin e pasjes s lakrrave n kok, antikonformizmit, ndikimeve t kulturs perndimore, shoqrive
    me t deklasuar, shprehjes s ideve t lira e dshirs pr t shikuar prtej horizontit ), gjat instalimit t rendit t ri demokratik,
    grupe partiaksh t rinj m akuzuan se i kisha shrbyer regjimit t vjetr, se ruaja ide kripto - komuniste, e bile, me keq
    akoma, se kisha qen agjent i shrbimeve t huaja sekrete. ( ?! )
    Kur, mbas kaosit tragjik t vitit 1997, nisa egzilin tim n Franc, duke filluar kshtu me dhembje e zemr t plagosur nj jet
    tjetr t dyt, ngjarjet e kujtimet e prjetimit t dikurshm t s Keqes, morrn nj tjetr shtes emocionale. Por, ndryshe nga
    m par, refleksionet, brengat, mendimet e kthimet mbrapa n t kaluarn, u bn m racionale e shum m t qeta; pra, larg
    mllefeve, ngacmimeve e pasioneve t rrugs shqiptare. Dhe, ish pikrisht n ato rrethana q, uditrisht, m hypi dshira t
    analizoja qetsisht e m me ng epokn, kohn, fenomenet dhe ngjarjet e periudhs totalitare, shoqruar me ndjenjn e
    shikimit retrospektiv t nj historiani si edhe zellin e analistit t shkencave politike.
    Ishte pra, pr her t par q po i vija vehtes qllimin modest, por edhe tepr serioz e t menduar mir, jo vetm pr t
    treguar apo dshmuar, por edhe pr t analizuar at q kish ndodhur n vendin ton. Natyrisht, n rradh t par, me dshirn
    pr t shtuar nj post-scriptum, n emr t brezit tim, pr jetn, shoqrin totalitare si dhe fatin tragjik t gjith atyre q e
    prjetuan at.
    Por, ndrkoh, ideja e shkrimit t nj libri mbi diktaturn, sipas meje, nuk do t qe hartimi i nj vepre t mirfillt historike a
    filozofike, e cila do t pretendonte t analizonte n thellsi fenomenin kompleks t totalitarizmit shqiptar. Pr shum arsye, nj
    ndrmarje e till, do t qe nj ngarkes e detyr e paprballueshme pr mua. Puna, angazhimi, krkimet e gjykimet e mia, do t
    kishin pr objektiv dika tjetr. Realizimin e nj libri t natyrs esse - dokument, i cili do prpiqej t pasqyronte, sa m realisht e
    me objektivitet, ngjarje, fenomene, situata e konstatime t ndodhura veanrisht gjat harkut kohor 1970-1990.
    Pra, libri n fjal do t ishte, nqoftese do t shpreheshim n mnyr figurative, nj lloj sprove e re e riprjetimit t prvojs
    totalitare:
    ... e cila, po qe se do t analizohej e paraqitej mir, mund t ish e dobishme e t merrej prej seicilit si dika serioze. E, kjo,
    para s gjithash, jo vetm pr faktin se sistemet totalitare tentojn gjithmon t rishfaqen, por edhe thjesht n emr t afirmimit
    t nj rendi m t cilivizuar. 1)
    Prve ksaj, piksynimi im ish q, libri, n trsin e vet, t mos prbente vetm nj mozaik konfesionesh e kujtimesh, por
    t qe dhe nj tentativ e sprov, pr t'i u prgjegjur pyetjeve t tilla themelore, si:
    'kish ndodhur n t vrtet n shoqrin shqiptare, gjat 50 vjetve t diktaturs ?
    Pse kish ndodhur ? Si qe e mundur ?
    Cilat qen arsyet ? Cila qe logjika totalitare e transformimit t individit e shoqris ?
    Si u zbatua ajo ? etj.
    ( Prgjigjjet q kan mbizotruar gjer tani rreth ktyre pyetjeve, n m t shumtn e rasteve, mendoj se kan qen m tepr t
    natyrs mediatike, t mbshtetura shpesh mbi pozicionime partiake si edhe mbi qendrime e gjykime t astit, t shoqruara
    me shum ngarkesa emfatike, patetike e volontariste ).
    Gjat puns pr shkrimin e librit, rastsisht, m lindi ndrkoh dhe ideja q, krahas krkimeve, refleksioneve e gjykimeve
    rreth pyetjeve q parashtrova m lart, t pasqyroja n t, edhe t dhna, fakte, kujtime e interpretime q autor t ndryshm
    francez, kan publikuar rreth Shqipris s asaj epoke. Kshtu, duke grmuar npr librari, biblioteka, dyqane, panaire e
    tezga bukinistsh, vura r se, fenomeni orgjinal i komunizmit enverist shqiptar, qe trajtuar nga autor francez t till, si:
    G.Castellan, E.Guinard, T.Schreiber, E & J. P Champseix, J.Bertolino, N.Martin, G.Jandot etj. 2)
    Ndrkoh, duke lexuar e shfletuar nj varg librash nga autor t tjer, t korrenteve e opinioneve t ndryshme politike e
    filozofike, munda t msoj shum m tepr nga 'dija, veanrisht rreth historis, konceptimit dhe funksionimit t strukturave e
    mekanizmave totalitare. Organizimit t tyre, rolit t masave e individit, propagands, policis sekrete si edhe zbatimit t
    idologjis e praktiks s terrorit. 3) Element, t cilt m ndihmuan shum pr t pasur nj vshtrim sa m objektiv, racional, t
    thell e bashkkohor, rreth t kaluars son totalitare, si edhe rreth gjith asaj ka ndodhi n Shqipri, gjat pes dekadave t
    fundit t mijvjearit q sapo kaloi.
    Dhjet vjet e ca, mbas rrzimit t komunizmit n vendet e Lindjes, si edhe prmbysjes s regjimit ekstrem stalinist n
    Shqipri, shpresoj se, nj libr i till do t ket vlera aktuale e do t konsiderohet i dobishm prej lexuesit. Sepse, si ka thn
    nj studjues shqiptar, e keqja m e madhe q mund t'i ndodh nj populli, vjen athere kur ai nuk arrin t bj analizn e s
    kaluars s vet. Nj popull amnezik, sht i detyruar t jet neuropatik e t psris prvojat e tij t dhimbshme... 4)
    __________________________________________________ _________________________________________________
    1) Vaclav Havel "Pour une politique post - moderne ". Editions L' Aube. 1999
    2) N Franc, ato pak libra q jan shkruar mbi regjimin totalitar e botn shqiptare t asaj epoke, duke prjashtuar at t
    gazetarit J. Bertolino me titull " Shqipria - Roja e Stalinit " (L' Albanie - La sentinelle de Stalin ) botuar n vitin 1976, jan
    publikuar vetm mbas rrzimit t komunizmit, pra duke filluar nga viti 1991 e m pas. ( Shenim i autorit )
    3) Pr shembll, vepra e shquar e filozofes Hannah Arendt "Orgjinat e totalitarizmit", apo t tjera t shkruara nga Raymond Aron,
    Primo Levi, Vaclav Havel, Tzvetan Todorov etj. t cilat citohen her pas here edhe n kt libr.
    4) A.Fuga "L'Albanie entre la pense totalitaire et la raison fragmentaire ". Editions L'Harmattan. 1999

    ------------------------------------------


    ( vijon )

    NENE TRYSNINE TOTALITARE
    ------------------------------------------------


    Sipas ideologjis marksiste-leniniste t PPSH, objektivi final i zbatimit t diktaturs s proletariatit n Shqipri, ishte
    ndrtimi i nj shoqrie ideale, e cila, n qendr t vemendjes do t kish jetn e lumtur t njeriut, lirin, t drejtat, barazin e
    mirqenjen e tij. Pr t'a br sa m t besueshm at mision t shenjt, n do hap t jets, kudo e kurdoher, individi
    ndodhej vazhdimisht nen trysnin e propagands idealizuese, sipas s cils, ai duhej t besonte vazhdimisht se, vendi i tij
    lulzonte e ai ish me fat q jetonte n shoqrin socialiste. N nj shoqri ku, pushteti e vullneti i popullit, qen br realitet. Ku
    t gjith, t bashkuar grusht rreth Partis, punonin e sakrifikonin gjithka, pr realizimin e ambicjeve t saj...
    Por, n realitet, ideologjia e PPSH - s nuk ish vese nj pseudo-ideologji e cila, vrtet kish n qendr t vemendjes (
    shenjestrs ) shoqrine e njeriun, por n nj sens tjetr. N shprfytyrimin, cfilitjen e tjatrsimin e tij t plot. N krijimin e nj
    ateljeje industriale gjigande, ku realizohej prodhimi n seri i njeriut t ri. Pr instalimin dhe konsolidimin e nj strategjie t till
    diabolike, Enver Hoxha me shok, m tepr se prej msimeve t marksizm-leninizmit, ndr t tjera, prfituan me mjeshtri
    edhe nga shum aspekte primitive t shoqris shqiptare. Nga rivalitetet e xhelozit klanore, ndarjet e armiqsit fisnore,
    ndryshimet fetare e krahinore, mercenarizmi e zelli pr t'i shrbyer m t fortit etj.
    Pikrisht, mbi bazn e defekteve t tilla t trashguara n shekuj, udhheqsit komunist shqiptar projektuan Prarjen e
    Madhe, e cila, e realizuar nprmejt Lufts s Klasave, do sillte pasoja katastrofale pr mbar shoqrin dhe vendin. Qllimi
    final i asaj kryqzate, e cila prgjaku e vrau jetn e brezave t tr, qe nj e vetm nj: ruajtja me do kusht dhe prjetsisht e
    pushtetit, zhdukja pa mshir e kundrshtarve, poshtrimi dhe shtypja totale e njeriut, glorifikim i Partis e, mbi t gjitha, i
    patriarkut t saj eternel, Enver Hoxhs.
    Megjithat, n Shqipri, komunizmi ndryshonte mjaft nga ai i vendeve t tjera t Lindjes. Ndryshe nga ato, tek ne, ai nuk ishte
    thjesht komunizm stalinist i importuar nga Bashkimi Sovjetik, por mbi t gjitha, produkt specifik i vet prvojs shqiptare t
    krye-marksistit orgjinal, Enver Hoxha. Stalinizmi enverist, pra, sipas shum analistve t huaj perndimor, nuk ishte gj tjetr
    vese, nj amalgam, fuzion i nj ideologjie t veant nacional-socialiste, unike n Europ.
    Ja, pse, ndryshe nga shum vende t tjer, ku tradicionalisht nacionalizmi qe kundrshtar i betuar i komunizmit, n Shqipri,
    ai doli n plan t par. Enver Hoxha me shok, u bn idhtar t flakt t tij, duke i dhen edhe emrin e ri patriotizm socialist.
    N fakt, qllimi i asaj krijese egzaltuese, qe ruajtja, forcimi dhe hymnizimi i sistemit, Partis e pushtetit t saj absolut totalitar.
    __________________________________________________ _________________________________________________
    1) Sipas Ismail Kadares "... n Shqipri, para s gjithash, bhej fjal pr nj totalitarizm pasional, i cili nuk kish as nj far
    logjike e nuk i prgjigjej as edhe nj lloj "ideologjie" totalitare. Ai ishte m tepr nj pasion totalitar i udhheqsve t atij vendi.
    (...) Ne ishim t nenshtruar t jetonim nen influencen e gjendjes s tyre shpirtrore. T paranojs dhe semundjeve t tyre
    mendore. . . ". ( Ismail Kadare " Temps barbares ". Editions L'Archipel. 1999 )

    - 2 -

    Ndrsa, prsa i prket tezs s njohur t Karl Marksit mbi diktaturn e proletariatit, n Shqipri zbatimi i saj, n fakt, u kthye
    n diktatur mbi proletariatin. 1) N diktatur absolute ndaj mbar shqiptarve. Diktatur e pakics mbi shumicn. Ushtrimi i
    egr i saj nga PPSH-ja, sidomos nprmjet lufts s klasave, prve dhuns, vuajtjeve, privacioneve, prarjes e shkatrrimit
    t kodeve tradicionale t shoqris, solli pr pasoj edhe ndarjen e saj n grupime t veanta.
    Kshtu, n krye, ndodhej Nomenklatura e lart. ( Partia, Shteti, Sigurimi ). Ndrsa, n skajin tjetr ekstrem, armiqt e popullit
    t ndar n kategori, sipas rrezikshmris. ( N burgje, internime apo n gjendje t lir, por nen vzhgimin e policis sekrete).
    S fundi, midis dy grupimeve t msiprme, ndodheshin ata q prbnin shumicn e shoqris: masat e gjra t popullit. Ata,
    t cilt, s'ishin as t privilegjuar e as t denuar. Kto ndarje apo shtreszime t diferencuara sociale, vrtetonin t kundrtn e
    asaj q propagandonte me t madhe ideologjia marksiste, e cila pretendonte se, shoqria q ajo ndrtonte nuk kish klasa. 2)
    ( N fakt, ajo kish pjesrisht t drejt. Kategorit e msiprme, nuk prbnin klasa n kuptimin e strukturave sociale
    kapitaliste t shekullit t XIX-t. Ato ishin thjesht kasta t privilegjuarish e grupime njerzish t destinuar t vuanin prjetsisht ).
    Ndrkoh, ndarja n kasta shoqrohej me nj fenomen tjetr, i cili konsistonte n faktin q, edhe vet brenda tyre, kish
    diferenca. Nj antar partie i thjesht, pr shembll, s'mund t kish t njjtat atribute si ato t nj instruktori t Komitetit t
    Partis apo, t nj drejtori ndrmarje. Po ashtu, nj antar i KQ t Partis, nuk qe n nj rang me nj antar t Byros. Ndrsa,
    pushteti i nj polici prmblidhej n rrogn e tij ordinere, uniformn blu dhe rrobat e brendshme gratis, ndrkoh q operativi i
    Sigurimit gzonte privilegjin e nj shprblimi mujor shum m t madh e, veshmbathjen civile gratis, pa folur pastaj pr
    pushtetin e tij autoritar dhe avantazhe t tjera speciale.
    Nga ana tjetr, lvizjet apo kalimi nga nj kast n tjetrn, kishin edhe rregullat e tyre t lojs. Kshtu, jo rrall her, ndodhte
    q dikush e niste karriern nga shtresat m t ulta pr t'u ngjitur pastaj n majat m t larta. Shpesh, ndr ta, njerz mediokr,
    shofer, karrocier, mekanik, mjelse lopsh e saldator, qen ngjitur gjer n instancat m t larta drejtuese t Partis e
    shtetit. Por ndodhte edhe e kundrta. Pra, q t kaloje nga kasta m e lart, n nj tjetr m t ult. Apo, m keq akoma, t bije
    direkt e n humner.
    __________________________________________________ ______________________
    1) Sipas Enver Hoxhs "diktatura e proletariatit ishte demokracia m e gjer, m e thell dhe m e plot se do demokraci
    tjetr ". ( Nga fjala mbajtur n Kongresin e VII - t. 1976 )
    2) Diferencimi klasor ishte aq ekstrem, sa q ai e ndiqte individin dhe pas vdekjes. Si kudo, edhe varrezat publike t qytetit t
    Vlors, qen t ndara n "parcela", ku t vdekurit vendoseshin sipas postit q kishin mbajtur n nomenklaturn partiake e
    shtetrore apo kontributit t dhen n ndrtimin e shoqris "socialiste". N hyrje t tyre, n nj pozicion t dukshm,
    ndodhej "Parcela e Kuadrove". M posht, vijonin varret e njerzve t rendomt e, n fund fare, t atyre t "deklasuar". (
    Ndrkoh, ata q vdisnin npr burgje, nuk kishin t drejt t kishin varre! ). N "Parceln e Kuadrove", varroseshin zakonisht
    kuadro t partis e shtetit n rreth, Heronj t Popullit e t Puns Socialiste, ish-drejtues t formacioneve partizane, veteran t
    lufts etj. Ksisoj, edhe mbas vdekjes Partia mendonte pr bijt e saj besnik. Ata vrtet nuk ndodheshin n Varrezat e
    Dshmorve, aty lart n kodrn e Kuzbaba - it, por ama, ishin n nj "parcel" t nderuar. Ve nga turma, nga njerzit e
    rendomt. Edhe aty, pra, n at vend t heshtur ku bhej gjumi i prjetshm "njerzit e dekoratave", mbeteshin gjithmon t
    dalluar nga t tjert. Si gjithmon n "tribun "... ( Shenim i autorit )

    - 3 -
    Ky fenomen, quhej ndryshe: prjashtim nga Partia, deviacion, veprimtari armiqsore ose tradhti. Kshtu, qen t shpeshta
    rastet kur, ish-lufttar t orve t para apo militant t shquar t Partis, binin papritmas nga majat e Olimpit n birruca, qeli e
    burgje ku pjesa m e madhe e tyre eleminoheshin fizikisht.
    Prsa i prket njeriut t thjesht, pra atij q s'bnte pjes as n kastn e nomenklaturs e as n at t armiqve apo t
    njerzve t dyshimt, ai bente jetn e tij t prditshme: me strese pa mbarim, shoqruar me frik, dyshime, dshprim,
    pasiguri e ngushtic t madhe ekonomoke. N rrethana t tilla, pra n kushtet e fatalitetit, izolimit e trysnis totalitare, pr t
    siguruar nj lloj mbijetese t liris s tyre t brendshme, nj kategori e caktuar individsh, i prshtateshin realitetit duke
    ndrtuar nj strategji sjellje dhe personaliteti t dyfisht.
    Ajo konsistonte n dyzimin e vullnetshm t vetvehtes. N mbajtjen e nj lloj maske e cila fshihte prapa saj, mendime, ide,
    sjellje e qendrime t dyfishta. Ca pr konsum publik e ca pr vete. Ato pr konsum publik, ishin n unison t plot me
    propagandn e atmosfern politike n vend. Me orientimet e prditshme dhe ideologjin e Partis. Pra, konform me fjalorin
    shabllon zyrtar, sloganet e shtypit, radios e televizionit.Me direktivat e mbledhjeve t organizatave t partis, rinis, frontit etj.
    Faqja tjetr e masks, ajo e fshehta, e padukshmja, personalja, konsistonte n mbajtjen gjall t mendimit t lir nprmjet
    dialogut t brendshm, d.m.th. duke vzhguar, interpretuar e prjetuar do fenomen e ngjarje, nprmjet nj analize trsisht
    personale, larg do ndikimi, influence a deduksioni t jashtm.
    Por, q t arrije t realizoje e t ruaje me sukses, nj ekuilibr e nj pozicion sa m t besueshm, midis shfaqjes n publik
    dhe asaj ka ishe n t vrtet, ajo ishte nj tortur e vrtet e tepr cfilitse. Dika q krkonte nj mobilizim kolosal forcash t
    brendshme. Nj pjes individsh arrinin t i'a delnin mban, por s'ishin t pakt ata q dshtonin. Kta t fundit, shpejt a
    von, prfundonin n kthetrat e Sigurimit dhe e kalonin jetn q u mbetej n burgje, internime a n ndonj spital psikiatrik.
    Nj fund i till shkatrrues, qe krejt i natyrshm. N nj shtet totalitar, ata q mendonin ndryshe nga t tjert, cilsoheshin pa
    mdyshje, armiq ose t mendur. T ishe kundr Partis e pushtetit, do t thoshte t ishe kundr normave, kundr rryms, pra
    t ishe anormal.
    E, ndrkoh q, nj kategori e caktuar njerzish arrinin t'a prballonin asfiksin e jets duke thithur oksigjen nprmjet
    dyzimit t vetvehtes, pjesa drmuese e popullsis, masat e gjera: puntort, blegtort, kooperativistt, njerzit e thjesht kudo
    q ndodheshin, n malsi apo n bregdet, n fshatra apo qytete, jetonin n konformizm t plot me realitetin. N do ast e
    kurdoher, ata duartrokisnin fort e pa mdyshje do thirrje, veprim e direktiv t regjimit. Nenteksti i atij fenomeni tipik t nj
    shoqrie totalitare, shprehje e nj lloj skizofrenie kolektive, ishte ky:
    Besojm pa asnj rezerv te Partia dhe msimet e saj.
    Pra, rrjedhimisht, jemi dakord me diktaturn.
    Jo n aparenc e me fjal.
    Prkundrazi ! Jemi me t n thellsi t shpirtit.
    Me ndjenja, zemr e bindje...




    Ardhja_e_Antikrishtit_(post-scriptum per diktaturen )Nga Vasil Qesari


    ADVERTISEMENT



    Kapitulli i pare

    ARDHJA E ANTI - KRISHTIT


    "Terror, spastrime, egzekutime n mas ... Pothuajse pr nj gjysm
    shekulli, n zemren e kontinentit europian e n sekretin m t madh,
    e izoluar dhe e shkputur nga bota, Shqipria i'u nenshtrua
    marrzis megalomane t prijsit dhe zotit t saj t plotfuqishm
    Enver Hoxhs, nun dhe patriark i komunizmit integral ..."

    Thomas SCHREIBER
    "Enver Hoxha - Le sultan rouge ". 1994



    IKONA E NJE TIRANI

    Prgjithsisht, do shqiptar q instalohet jasht, ka krshrin t njihet me opinionin e shoqris ku jeton, rreth ngjarjeve q
    kan ndodhur e ndodhin n vendin e tij. Ndr ta, pjesa m e madhe knaqen me pak, pra me nj informacion t pjesshm. T
    tjer, interesohen pr m shum hollsi, fakte e detaje. T din, bie fjala, se sht shkruar nga analist, studjues a gazetar
    vendas pr ish-regjimin totalitar ? Si na kan par e vzhguar gjat asaj periudhe? Cili ka qen opinioni rreth Enver Hoxhs,
    sistemit, shoqris e jets shqiptare n prgjithsi ?...
    Nj interesim i till, shpesh, ndodh q tek individ t veant t shndrrohet n nj obsesion t vrtet, i cili duket se merr
    fund, vetm me zbulimin e gjithe informacionit egzistues mbi pyetjet e msiprme. Kjo kembngulje ekslporimi tepr e
    mundueshme, ky fenomen, shoqrohet rndom edhe me nj gjendje t veant psikologjike. Her-her, si thuhet, me
    simptomat e t ashtu quajturs sindrom post-komuniste. Ose m shkoqur, me nj gjendje shpirtrore t tronditur, q zgjon
    endrra e kujtime t frikshme. Me ringjalljen e anktheve t jets totalitare e, dyshimin se, ai kalvar mund t rikthehet prsri.
    Me merakun prbetues se, ajo koh, nuk duhet harruar kurr etj.
    Gjendjet shpirtrore q prjetojn individ t till, n menyr t pakuptueshme, shoqrohen edhe me nj proces analizash,
    meditimesh e refleksionesh, ku ballafaqohen, nga njra an, realiteti, jeta, rrfimet e prvojat personale t asaj kohe e, nga
    ana tjetr, prvojat, kronikat, vzhgimet, faktet, botimet, librat e konsideratat e njerzve t vendit, ku ai prjeton egzilin. Nj situat
    t till t prafrt, provova edhe un, fill mbasi mbylla disa nga telashet e para t egzilit. Athere kur, pasi e ndjeva vehten disi
    m t qet, nxitova t eksploroj ish-Shqiprin totalitare, ashtu si e kishin par, gjykuar e shkruar francezt.
    Ishte nj mbasdite e lagsht shkurti kur, pr her t par, shkova n bibliotekn municipale t Bordos ( Bordeaux ). Nj
    godin shumkatshe e me arkitektur moderne. ( E ndrtuar krejtsisht n beton, dural e xham. Dhurat pr qytetin m t
    madh t Sud - Ouest-it francez, nga ish-kryetari i bashkis, Jacques Chaban-Delmas.1) Por, shum shpejt kuptova se, t gjje
    dika pr Shqiprin, mes nj universi t pafund botimesh e disa miliona egzemplarsh, nuk ishte aspak nj pun e leht.
    Edhe pse, krkimi i librave, aty, sht i kompjuterizuar e kryehet me ann e paisjeve-robot.
    Por, krahas ksaj, kish edhe disa vshtiresi t tjera. Botimet dokumentare e historike pr Shqiprin, veanrisht pr
    periudhn kur ajo qe end nj fosile e gjall staliniste, ( duke prjashtuar, natyrisht, librat e shumta e mjaft t njohura t Ismail
    Kadares ), jan fare t pakta. Megjithat, nj her tjetr, pr rastsi apo fat, teksa isha n vazhdim t krkimeve t mia
    kembngulse, nuk dola duarbosh. Nj nga punonjset e biblioteks, aty pr aty, m rekomandoi nj libr, t cilin ajo skish
    vese pak koh q e kish shfletuar rastsisht, e q
    __________________________________________________ _________________________________________________
    1 ) Jacques Chaban - Delmas. ( 1915 - 2000 ) Burr shteti e personalitet i njohur politik francez. Shok lufte i Charles de
    Gaulle - it, veprimtar i shquar i rezistencs antifashiste, kryetar i Bashkis s Bordos q nga viti 1947. Antar i shum
    qeverive gjat Republiks s IV - t. Disa her president i Asambles Kombtare si edhe kryeministr i Francs gjat viteve
    1969 - 1972. ( Sipas Grand Dictionnaire Hachette. 1999 )

    - faqe 2 -

    fliste pr Shqiprin, a pr dik q dikur kish qen diktatori i saj, si u shpreh ajo.
    U bra jo vetm tepr kureshtar, por edhe i paduruar. Por, kur, pas pak astesh, ajo u kthye e m la plot mirsjellje librin n
    duar, mu duk sikur m vendosi mbi to, nj bllok t rend prej akulli. E, teksa librarja po largohej, duke len pas parfumin e
    leht e provokues si edhe imazhin e buzqeshjes s saj t ngrir, n krejt trupin ndjeva valn e nj rrnqethje t thell e t
    ftoht.
    Para syve, kisha nj botim biografik e voluminoz pr Enver Hoxhn, shkruar nga Thomas Schreiber.1) Mbi kopertin, nen
    titullin Enver Hoxha - Sulltani i kuq, 2) ish fotografia e tij me ngjyra. Qe nj foto e njohur, pikrisht ajo e cila ish publikuar n ditn
    e tij t vdekjes. Me flok t bardh e t gjat q i mbulonin vesht. Me mollzat e faqeve t grimuara, gushn e varur e qafn e
    holluar nga erozioni shumvjear i diabetit...
    Me sy e shikim cerberi.
    Tejpues si thik !
    T ndritshm e t lengzuar. Ca nga pasojat e ishemive t prsritura cerebrare, e ca nga ajo aftsi e tij e rrall q i
    mbushte ata me lot, sa her q delte n publik, kur xhirohej n televizion a ndodhej i rrethuar nga turmat. Me nenqeshjen e tij
    t njohur prej xhelati dhe aktori. Sa turbulluese, aq edhe rrnqethse. E s fundi, me kostumin e tij shik: xhaket gri, kmish e
    bardh, jak e ngrir e kollaro t kuqe...
    Pr nj ast humba n mendime t trishta, apo m sakt, n nj boshllk surealist shprqendrimi. Mu duk se, ai nuk kish
    vdekur, por vazhdonte t ishte end n jet. Sikur aty, n vendin tim, asgj nuk kish ndryshuar, por vazhdonte t qe gjithmon si
    m par. Pastaj, nj konstelacion i humbur qelizash t fjetura trunore, diku n nj cep t humbur t kortekstit, provokoi vettimthi
    nj imazh tjetr, sa absurd aq edhe t frikshm.
    Sikur ai qe ngritur nga varri e ish prap n krye.
    Aty n Shqiprin e largt.
    T mbyllur.
    T izoluar.
    T ftoht e t harruar nga bota.
    Si gjithmon, n tribunn e fests s 1 Majit. Me borsalinn tepr t madhe mbi kok. Me tufn e karafilve t kuq n dor. E
    pastaj, duke mbajtur fjalime pas fjalimesh. N mbledhjet e Byros, n pleniume e kongrese. Duke dhen direktiva pr lvizje t
    reja revolucionare, a duke prpiluar prognoza e tablo sinoptike, mbi grupet e reja armiqsore.
    E mora librin n shtpi dhe e lexova. Natyrisht, as q prisja ta zbuloja Enver Hoxhn, nga Thomas Schreiber-i. E,
    megjithat, n raste t tilla, kureshtja sht e mbetet e madhe. Konkretisht, ajo e cila m'u duk edhe gjja m interesante e m
    pozitive n librin n fjal, qe fakti se, ai kish brenda tij nj forc t uditshme, e cila t shtynte ti riktheheshe edhe nj her
    vshtrimit t asaj epoke. Analizs e vzhgimit retrospektiv t saj. Meditimeve e refleksioneve. Gjykimit rreth nj individi tepr t
    dhunshm, i cili dominoi plotsisht jetn shqiptare, pr me se 41 vjet me rradh.
    __________________________________________________ _________________________________________________
    1) Fillimisht, gazetar n Radio France International e m pas, n t prditshmen e njohur Le Monde, Thomas Schreiber
    sht autor i shum librave e analizave mbi Europn qendrore e lindore. Aktualisht, ai konsiderohet si nj nga specialistt m
    t njohur t historis bashkkohore shqiptare.( Shenim i autorit )
    2) Thomas Schreiber "Enver Hoxha - Le sultan rouge ". Editions J. C. Latts. 1999


    - faqe 3 -

    N rrethana t tilla, s bashku me dshirn pr t prjashtuar nga vehtja do mllef a subjektivizm personal, si dhe
    influencave t mundshme nga leximet, shkrimet, komentet e analizat anekdoteske t shum prej gazetave e mediave
    shqiptare, dokush ka t drejt t pyes edhe nj her vetvehten:
    Kush ishte, pra, Enver Hoxha ?
    Cili qe ai njeri, i cili gjat gjith jets, u mundua me tr mundsit e mjetet m gjakatare, t ruante t pacnuar pushtetin e
    tij absolut, duke e shkputur vendin nga gjith pjesa tjetr e bots ? Ai, q kish ndrtuar diktaturn m ekstravagante e m t
    frikshme q Europa pat njohur mbas lufte ? E, pastaj... Ku e kishin pasur burimin fuqit e tij t mbinatyrshme ? A do t kish
    mundur vall, Enveri, sado inteligjent apo diabolik q ishte, ti realizonte i vetm, gjith ambicjet e tij ?...
    Nisur nga nj logjik e till intriguese e njkohsisht interrogative, nuk qe e rastit pse, edhe Thomas Schreiber, e nis librin e
    tij, pikrisht, me nj seri pyetjesh t ksaj natyre:
    Cili qe, pra, Enver Hoxha ?... Nj diktator gjakatar i verbuar nga paranoia ? Nj aventurier pa skrupull, mbret i bllofit a
    mashtrues i madh ?! Apo, mos vall, heroi tjetr i madh i shqiptarve, mbas vet Skenderbeut ?... Ai, q gjat lufts u bri
    ball pushtuesve italian e gjerman e, pas lirimit, aleateve t tij m t ngusht, jugosllavve, sovjetikve e kinezeve? Ai,
    admiruesi i Robespierrit, i gjuhs e letrsis franceze, (... ) Autori i dhjetra librave, ku prshkruhen portrete t egr e mizore t
    miqve t tij t dikurshm, t shndrruar me pas n armiq t betuar ? 1)
    Shtjellimi i plot, serioz e i detajuar i pyetjeve t msiprme, si edhe prgjigjjet e plota ndaj tyre, do t preokupojn edhe pr
    shum e shum koh, jo vetm historin e sotme e t ardhme shqiptare e specialistt e saj ( t vendit e t huaj ) por mbi t
    gjith, vet shqiptart, pavarsisht se kur, sa e si jan prekur ( direkt a indirekt ) nga pasojat shkatrrimtare t pushtetit t tij
    totalitar. ( Pa prfshir natyrisht ata, t cilve, kujtimi i komandantit edhe sot e ksaj dite vazhdon ti u tundoj fort shpirtrat ).
    Aktualisht, gjykimet, analizat e mendimet e dhna n kt fush, prgjithsisht, kan qen t pjesshme e t prcipta,
    stereotipe, konfuze e tepr emfatike. Ndrkoh, pr fat t keq, librat q jan botuar gjer tani mbi Enver Hoxhn n Shqipri, jan
    ose t periudhs totalitare ose t shkruara m pas, nga shok t idealit a pjestar t familjes.
    Por, megjithat, lidhur me kt tem, le t vijm tek vshtrimi i nj prej hipotezave mjaft t diskutuara prej shqiptarve t
    sotm. Nj pjes e mir e tyre, gjykojn se fataliteti i kombit shqiptar, nisi pikrisht me daljen e papritur t Enver Hoxhs dhe jo
    t ndonj individi tjetr, n krye t P K t Shqipris. 2) Pse, t mos kish qen n krye t saj, dikush tjetr, pyesin ata me
    trishtim. Ndofta, kshtu, Shqipria nuk do t kish pasur at fat tragjik q dihet...
    T tjer mendojne se, megjithat, nuk ka qen kurr von t veprohej, t bhej dika, n menyr q ai t mos lejohej t
    mbante pushtetin. E kjo, sidomos n situata t veanta, athere kur, pozitat e tij qen mjaft t lkundura. Fill mbas prishjes me
    jugosllavt, pr shembll. Athere, kur opozita ndaj tij, nuk kish qen kurr m e fort. ( Prse, t mos qe
    __________________________________________________ ________________________________________________
    1) Thomas Schreiber. Idem.
    2) Prse, Kominterni kish zgjedhur pikrisht at, pr t udhhequr Shqiprin ? Ajo ishte nj enigm t ciln ne nuk jemi ne
    gjendje t'a dshifrojm end - m pat then Ismail Kadareja. ( Sipas emisionit " Un sicle d' crivains " - prodhim i kanalit
    televiziv France 3 )

    - faqe 4 -

    zvendsuar, bie fjala, me Sejfulla Maleshovn ? ). T tjer, zen n goj, ngjarje e koh t mvonshme. Pikrisht, periudhn
    mbas denoncimit t krimeve t Stalinit nga Krushovi. Konferencn e Partis t Tirans. Apo, qoft edhe m pas, gjat prishjes
    me sovjetikt.
    Ndrkoh, ka dhe nga ata q, pavarsisht nga fataliteti e pasojat e dhuns s tij, arrijn ia falin gjith mkatet e periudhs
    1944-1960, e arsyetojn se, megjithat, ai pati end shanse e koh q t ndreqej. Por, fatkeqsisht, ajo gj, nuk ndodhi...
    Ja pse, ... krimi m i madh i Enver Hoxhs sht se ai e shkputi Shqiprin nga Europa perndimore. Nqoftse ai, do ta
    kish kthyer at nga Europa m 1961, athere kur u shkput nga sovjetikt, apo edhe m pas kur u nda me kinezt, historia e saj
    moderne do t qe krejt ndryshe dhe, tragjedit q ndodhn m pas, do t ishin evituar... 1)
    Natyrisht, sht absolutisht e padiskutueshme se, n Shqipri, pa Enver Hoxhn shum gjra do t kishin rrjedhur ndryshe.
    Por, njkohsisht, sduhet harruar se, ajo nuk bnte prjashtim nga blloku komunist i Lindjes. Nga sistemi i diktaturs s
    proletariatit. Nga modeli sovjetik i socializmit, ndikimi i pushtetit totalitar t Stalinit etj. Udhheqsit e saj, nuk ndryshonin aspak
    nga plejada e liderve militant stalinist t Lindjes si, Titoja n Jugosllavi, Dezhi n Rumani, Dimitrovi n Bullgari, Rakoshi n
    Hungari, Godvaldi n ekosllovaki, etj.
    E, prve ksaj, duhet nenvizuar fakti se, nj veori tjetr prcaktuesee procesit t konsolidimit t udhheqsve totalitar n
    ish-kampin socialist n prgjithsi, e n mnyr t veant n Shqipri, ishte edhe gjendja politike, sociale e psikologjike e
    popujve t tyre fill mbas fitores ndaj pushtuesve nazi-fashist. Dihet tashm se, ashtu si n ato vende edhe tek ne, partia
    komuniste e shefi i saj, u mbshtetn gjersisht nga masat e gjra popullore, t cilat doln nga lufta t varfra e t urritura e q
    pastaj, me gzim e entusiazm, besuan n utopin e ndrtimit t nj shoqrie t re, t drejt e t begat.
    Shkurt, n at q quhet ndryshe: iluzioni totalitar.
    Mbshtetja nga masat - ky ka qen nj nga elsat kryesor t triumfit t shoqrive totalitare, e rrjedhimisht, edhe t pushtetit
    e autoritetit absolut t liderve t tyre tiranik. Lidhur me kt, Hannah Arendt, 2) ndr t tjera shkruan se :
    ... regjimet totalitare, pr sa koh jan n fuqi e, gjithashtu, udhheqsit totalitar pr sa koh jan gjall," komandojn duke
    u mbshtetur tek masat ". Marrja e pushtetit nga Hitleri ishte legale e sipas rregullave mazhoritare ( ka do t thot se, ishte
    shumica e popullit q votoi pr t. - shenimi yn ) dhe, as ai e as Stalini, nuk do t kishin mundur ta mbanin autoritetin e tyre
    mbi masat e gjera t popullit, e s'do tu bnin dot ball aq e aq krizave t brendshme e t jashtme, ( ... ) n se s'do t gzonin
    besimin e mbshtetjen e tyre t plot ... 3)
    Edhe n rastin e Shqipris, Enver Hoxha, nuk do t kish qeverisur e nuk do t kish mundur t'a mbante autoritetin e pushtetin
    e tij absolut pr dekada t tra, n se nuk do t
    __________________________________________________ _________________________________________________
    1) Ismail Kadare " Temps barabares ". Editions L Archipel.1999
    2) Hannah Arendt ( 1906-1975 ). Lindi n Hanover. Fitoi doktoratn n filosofi n Heidelberg duke qen studente e Karl
    Jaspers -it. Mbas marrjes s pushtetit prej nazistve, u largua nga Gjermania duke shkuar fillimisht n Franc, e m pas n
    SHBA ( 1941 ). Esht nj nga figurat m t shquara t mendimit politik bashkkohor, veanrisht ne saje t veprs
    madhore "Orgjinat e totalitarizmit", botuar pr her t par n New -York, m 1951.
    3) Hannah Arendt "Le systme totalitaire ". Editions Seuil. 1972

    - faqe 5 -


    kish patur mbshtetjen e masave.
    Sepse, karizma e diktatorve t kalibrit t tij, nuk bazohej m tepr mbi fuqin e gnjeshtrs e demagogjis, se sa n faktin
    q, ata ishin t aft t organizonin masat n nj njsi t vetme kolektive e cila m pas, jo vetm q duhej tu bindej, por edhe ti
    mbshteste n do thirrje e direktiv, me nenshtrim e besueshmri impresionante.1)
    Por, procesi i sugjestionimit e verbimit t masave, s'mbaronte me aq. Fill, pas krijimit t siguris e konsolidimit t pushtetit,
    diktatort i prvishen puns pr glorifikimin e kultit t tyre.( N fakt, ngritja e perfeksionimi i kultit t Nj, sht nj proces i cili
    kryhet pa vshtirsi t madha. Sepse, sht vet sistemi totalitar ai, i cili sekreton n shoqri kultin e Shefit, ashtu si edhe
    gjarpri helmin e tij ). Natyrisht, ksaj dukurie nuk do ti shptonte as Enver Hoxha, i cili pr m tepr, qysh n rini qe shquar pr
    ambicjet e tij ekstravagante e narcizizmin egzemplar. 2)
    Kshtu, n rrjedhn e viteve, kulti i tij u ngrit gjithmon e m lart, si nj piramid faraonike. Ai mishronte jo vetm trurin dhe
    largpamsin e Partis, por ish njkohsisht edhe klasik i marksizm-leninizmit, shkenctar, historian, shkrimtar e strateg
    ushtarak.
    Ai, kish n duart e n kokn e tij, Monopolin e s vrtets.
    Figura e tij qe absolute.
    Jo vetm idet, direktivat, mesazhet e fjalimet, por edhe veprimet, lvizjet, sjelljet e gjestet e tij t rendomta, merrnin nj
    rndsi magjike, qiellore e hipnotizuese.
    Ikona e kultit t Enver Hoxhs, ose si sht quajtur ndryshe me plot eufemizm, n fjalorin totalitar: e Atij, t Parit, t Madhit,
    Shefit, nisi t rrezatoj qysh n 29 nentor 1944. Pikrisht, athere, kur, nn cilsin e komandantit, hypi n tribunn e ngritur
    para Hotel Dajtit pr t prshendetur popullin, me rastin e lirimit t vendit nga pushtuesit nazi -fashist. 3) Me kalimin e kohs,
    figura e tij u stolis edhe m tej e morri prmasa tipike ekstreme totalitare, e kjo, sidomos gjat fundit t viteve `60 e fillimit t
    viteve `70.
    Athere, kur ai e cilsonte vehten si kalorsin m besnik e t vetm t marksizmit t vrtet n krejt rruzullin. Athere, kur jo
    vetm Kinn, por dhe nj pjes t mir t lvizjes s majt botrore, e pushtoi miti i Mao Ce Dunit dhe Ungjillit t tij t kuq.
    Ishte pikrisht
    __________________________________________________ _________________________________________________
    1) " Pa dyshim, nj nga karakteristikat m t rendsishme t regjimeve totalitare, veanrisht n format e tyre m ekstreme,
    ishte krijimi, zhvillimi e forcimi i lidhjeve reciproke e t forta, midis majs s pushtetit e "bazs", midis Shefit Karizmatik e
    masave. T manipuluara, por edhe plot entusiazm e devotshmeri ato ishin "motorri", i cili vinte n lvizje ideologjin zyrtare.
    Pikrisht, ktu qendronte edhe forca e regjimeve totalitare ..." ( Sipas V.V.Dame's - J. S. Drabkin "Le phnomne totalitaire"
    botuar ne librin "Nazisme et communisme " t Marc Ferro. Editions Pluriel. 2000. )
    2) Ne fakt, Enveri, ishte vet, ndrtuesi i kultit t tij. Pr kt, ndr t tjera, dshmon edhe menyra se si ai e manipuloi at, duke
    br shum kujdes pr t mos pasur asnj variant tjetr t jets s tij. N kt kuadr dihet, eleminimi prej vet atij, i gjith
    atyre t cilt e kishin njohur dikur nga shum afr, e q mund t dshmonin se, figura e tij nuk prputhej aspak me mithin e
    udhheqesit legjendar. ( Shenim i autorit )
    3) Qe pikrisht mbas konsolidimit t pushtetit q, Enver Hoxha dhe Partia e drejtuar prej tij, morn edhe cilsi t tjera t reja.
    Kundrshtart, brenda gjirit t Partise, u eleminuan pa mshir ose u burgosn e u internuan, t akuzuar pr krimet m
    monstruoze Ishte pikrisht ather q, lirshmria relative pr t menduar e pr t vepruar, u zvendsua me unanimitetin, q
    votimet nisn t bhen hapur e duke ngritur dorn etj. Ksisoj, pak nga pak, edhe udhheqja drejtuese u reduktua e u
    identifikua trsisht me Njshin e Kultin e tij. ( Shenim i autorit )

  6. #6
    Pasioni pr shkencn
    Antarsuar
    15-05-2002
    Postime
    269
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    DREJT VDEKJES A LIRISE ?!

    Fragmente nga libri"Post-scriptum mbi diktaturen"shkruar nga V.Qesari


    DREJT VDEKJES A LIRISE ?! ...



    Himara e kish njohur hert egrsin komuniste.

    Grushti i par mbi t, kish ren fill pas zgjedhjeve maskarad t 2 dhjetorit 1945, ku shum himariot patn votuar kundr lists s vetme me kandidat t Frontit Demokratik. N shenj hakmarrje, mbi banort e saj, Partia kish ushtruar nj fushat t egr terrori psikologjik t shoqruar me denoncime, arrestime e burgosje. Nga frika populli qe tkurrur edhe m tepr brenda vehtes, duke pritur dit edhe m t kqija.

    Shum njerz, dhuns e rrezikut t arrestimeve, i'u kundrvun me t vetmen rrug t mundshme shptimi: at t arratisjes jasht vendit. N zgjedhjen e nj alternative t till, propabiliteti i realizimit t qllimit ishte mjaft i kufizuar, ndrkoh q, mundsia e vdekjes nga plumbat e kufitarve apo e humbjes s prjetshme n honet e thella t detit Jon, ishin pothuajse t pa evitueshme.

    Arratisjet nga Himara e mbar Bregdeti, u ben m t shpeshta, sidomos mbas vals s egr t persekutimeve t viteve '60 -'70 e m tej. Gjat asaj periudhe, veprimtaria e Sigurimit dhe e bashkpuntorve t tij, u b edhe m intensive, ndrkoh q lufta e klasave u ashprsua m tepr. Drejtuesit dhe militantt e Partis, si edhe ata t Frontit Demokratik t cilt prgjithsisht ishin bashkpuntor t zellshm e servil t Sigurimit, 1) provokonin e denonconin pa pushim, individ t ndryshm q kryenin veprimtari armiqsore.

    Pr t'i shptuar rrezikut t burgosjes e jets s padurueshme, shum njerz vendosnin t rrezikonin, duke shkuar drejt liris a ... vdekjes. Kshtu, n nj tentativ pr t'u arratisur me not n ishujt grek, dy vllezer nga familja Konomi, u prpin nga ujrat e detit Jon. Pas tyre, t tjer grupe t rinjsh, provuan t njejtn gj, por ose u zhdukn pa len gjurm, ose u kapn e u kalbn burgjeve. Pas ksaj, prgjimet, pabesit e denoncimet, u ben tiparet m banale t jets s prditshme, n mbar Bregdetin.

    Qe kjo arsyeja, pse, shum individ apo grupe t cilt benin plane pr t'u arratisur, arrestoheshin fill pas bisedave t para. Bile, kish ndodhur q, ata t denoncoheshin nga vet pjestar t familjes, kushrinj a farefis. Me menyra nga m t ndryshmet, informatort e Sigurimit, kishin deprtuar brenda do familje. Nuk ishte paradoks e as udi, t dgjoje q babai denonconte t birin, dajua nipin e, vllai-vllain...

    ... Djaloshi A.Bala nga Himara, s bashku me nj shok t ngusht, kish arritur t ndrtonte fshehurazi, ( n nj guv buz detit ) nj vark lundrimi pr t'u arratisur n Korfuz. Por, pikrisht n astet e fundit, athere kur ish duke e shtyr at drejt detit, qe kapur nga rojet e kufirit, t cilt ishin informuar pak or prpara pikrisht nga shoku i tij m i besuar.

    Por, aty nga mesi i shkurtit 1987, E. Stramarko, djali i H. Stramarkos nga Dhrmiu, i cili ndodhej prej vitesh n burg i dnuar pr agjitacion e propagand, kish mundur t arratisej nprmjet detit. Djaloshi, me siguri po shkonte drejt vdekjes, por kish qen vrtet me fat. Ai, kish mundur t rrezistonte gjer n ujrat ndrkombtare, ku detart e tragetit t linjes Brindizi-Igumenic, i kishin shptuar jeten, duke i dhuruar njkohsisht edhe lirin.

    Nj vit m pas, i riu P.Mertiri nga Qeparoi, s bashku me shokun e tij nga Narta V. Skaro, n vend t detit zgjodhn kufirin toksor. Ata, udhtuan pa probleme gjer matan fshatit kufitar Peshkpi, pran Gjirokastrs. Por, ndrsa ndodheshin fare pran klonit, nj patrull ushtarsh i diktoi dhe i goditi pa mshire, me brsheri automatiku.

    Djaloshi nga Qeparoi, i br shosh nga plumbat vdiq n vend, ndrsa shoku i tij u plagos rend. Dy dit mbas prpjekjes n kufi, organet lokale t Sigurimit, organizuan nj __________________________________________________ _____________________

    1) Sot, kur flitet e diskutohet pr ish - diktaturn, shpesh her shprehet mendimi se, xhelatt kryesor t viktimave q vdiqn burgjeve e internimeve, ishin vetem aty lart, n KQ t Partis, n Byron Politike apo vet Diktatori. Pa dashur t bhem aspak mbrojts i strukturave diabolike q projektuan e zbatuan n mas Genocidin e Madh, do t dshiroja t kujtoja se, ndr to bente pjes edhe organizata e Frontit Demokratik, "shtabi" nga ku jepeshin informacione pr do individ e familje. E pranishme kudo, npr qytete e fshatra, ajo kishte veprimtart e saj, pjesa m e madhe e t cilve ishin informator t zellshm t Sigurimit. Njerz t till, ishin gati t merrnin n qaf kdo, pa as m t vogln brerje ndrgjegjje. Pr motive e interesa t dobta: pr nj flet pune, strehim, burs, autorizim pr blerje televizori apo frigoriferi. N m t shumtn e rasteve, informatort i dorzonin raportet e tyre n dosjet e kryetarve t Frontit t cilt pastaj u'a kalonin "operativve" t lagjeve ... ( Shenim i autorit )

    - 2 -

    spektakl makabr. Banort e Gjirokastrs e Sarands u lemerisn kur, mbi karrocerin e nj kamioni i cili shtiste npr rrug, pan trupin e masakruar t nj t riu, lidhur kok e kemb me tela me gjemba.

    Sadizmi i Sigurimit, tronditi mbar opinionin publik. S'kish ndodhur kurr q, kufomat t sakatoseshin e t tregoheshin hapur t masakruara n publik. ( Prvese nga nazistt e fashistet, gjat lufts s fundit botrore ). Por, veprimi barbar, nuk qe rastsi. Gjithka qe organizuar me objektiv e paramendim t caktuar. Mesazhi i autoriteteve qe fare i qart: t mbillte terror psikologjik e nj doz t re frike, veanrisht n zonat jugore t vendit, ku njerzit po tregoheshin si tepr guximtar. E, prve ksaj, t prcillte edhe nj her krcnimin e kobshm se, ashtu do t'a psonin gjith armiqt e Shqipris. Kushdo q do t guxonte t shkelte kufijte e shenjt t atdheut socialist.

    Megjithat, n zonat e jugut, arratisjet vazhdonin t ishin gjithmon e m t shpeshta. Pikrisht, q andej ish arratisur n Greqi edhe shkrimtari i ri Bilal Xhaferri, i cili, m pas, kish prfunduar n SHBA. Por, pr t, pothuajse nuk u muarr vesh m asgj.

    Pr fat t keq, ky autor mjaft premtues pr prozn shqipe, nuk bri ndonj tentativ t dukshme pr t br t njohur n Perndim, ferrin stalinist t vendit t vet, ashtu si vepruan mjaft shkrimtar e artist sovjetik, t cilt kishin mundur t delnin jasht kufijve t "perandoris ruse". (...) Bilal Xhaferri, kjo shpres e letrsis moderne shqiptare, u fik aty larg, n SHBA. Ai vdiq nga nj semundje e pashrueshme e shkaktuar ndofta nga malli pr vendlindjen e njerzit e tij... 1)

    Natyrisht, dshira pr t'i shptuar ferrit e pr t gjetur lirin prtej bunkerve e telave me gjmba, qe endrr edhe pr pjesn drrmuese t minoritetit grek. Kshtu, aty nga fillimi i vitit 1988, dy vajza t reja i'a doln mban t kalonin nga fshati i tyre n Greqin fqinje. Po ashtu, t mikluar nga bota matan ishin padyshim edhe shum ushtar q kryenin shrbimin n kufi. M 9 prill 1984, dy prej tyre u arratisn ndrsa kryenin patrullimin n piramid, duke marr me vehte edhe gjith armatimin personal.

    Por, historia e nj ish-oficeri xhenjer t quajtur M.Kola, pat qen edhe m interesante. I akuzuar si sabotator n projektimin dhe ndrtimin e nj ure, e cila qe rrzuar sapo mbi t kish kaluar tanku i par, ai qe denuar me 25 vjet burg. M pas, ai kish mundur t arratisej duke u fshehur n nj kamion t ngarkuar me drith e, mbasi kish mbrritur n rrethinat e Gjirokastrs, qe nisur n kemb drejt kufirit.

    Kish udhtuar pes dit e pes net, duke u fshehur npr shkurre e prrenj. Duke ngren fruta t egra e duke pir n vend t ujit, djersn e trupit t vet. M 17 gusht 1984, kish mundur t kalonte kufirin e t mbrrinte n tokn greke. N nj intervist dhen revists franceze Le matin, midis t tjerash, ai kish deklaruar se n ushtrin shqiptare ushqimi ishte i mjerueshm. Fasule n mengjez, sup me lakra n drek dhe vetm aj e buk n dark ...

    N gusht 1984, dy motra e nj vlla, Izabela, Zamira e Klement Islami, vendosen t kalojn me not kanalin e Korfuzit.

    Ata rridhnin nga nj familje e deklasuar. Gjyshi i tyre, kish qen myfti e kish vdekur n burg, ndrsa tezja qe arratisur. M pas, i akuzuar pr agjitacion e propagand, qe denuar __________________________________________________ ______________________

    1) Ismail Kadare "Dialogues avec Alain Bosquet ". Editions Fayard

    - 3 -

    dhe Klementi. Gjith familja u internua n nj fshat t Lushnjs. Mbas daljes s Klementit nga burgu, familja Islami, bri krkes t kthehej prsri n Tiran. Por, urdhri nga lart, qe i prer. Ata, do t jetonin prgjithmon aty, n Ndrmarjen Bujqsore t erms, n Lushnj.

    Duke prfituar nga leja e zakonshme vjetore, pa rn n sy, tre t rinjt u nisn pr n Sarand me planin e fsheht pr t'u arratisur ose ... pr t vdekur. Nj nat, t pajisur me kamerdare, ata u nisn me not nga nj gji shkmbor matan qytetit. Kishin parashikuar t benin 14 kilometra rrug n 4 or, gjer n takimin e parashikuar me tragetin e linjs, por n fakt, distancn e prshkuan pr 11or. N intervistn dhen revisten franceze VSD, ndr t tjera, ata rrfyen:

    N fillim, patm shum frik, se mos na diktonin ushtart e kufirit. Projektort e rojeve bregdetare, venin e vinin, duke mbuluar plot drit gjith siprfaqjen e detit. Her pas here, mbi ne binin rrezet e tyre verbuese. Athere, pr t mos u diktuar, nxitonim t zhyteshim sa m shpejt nen uj. Pastaj vazhdonim prsri t notonim. Gjithmon pran e duke i dhen zemr njri-tjetrit :

    - Edhe pak ... Edhe pak ... Kurajo! Pjesa m e rrezikshme kaloi. Ja, fare pran sht Liria ! Esht Greqia !...

    Por, lodhja e tmerrshme e nj dshir e pashpjegueshme pr gjum, po na prisnin gjithmon e m tepr fuqit. N orn 10 t mengjezit, pr fatin ton t madh, pran nesh kaloi nj jaht dhe ...

    Izabela e Zamira mundn t hypin n bord e t shptojn. Me t marr pakz vehten, ato nisn t krkojn Klementin, vllain, i cili kish mbetur rreth 100 metra mbrapa.

    Krkuan shum, por ishte e kot.

    Ai s'dukej gjkundi.

    T rraskapitur e t drmuar fizikisht, at e kishin len fuqit.

    Deti e kish prpir prgjithmon, n thellsit e honet e tij t zeza.



    PUSHIME TE SURVEJUARA



    ... T kaloje pushimet n Kampin e Puntoreve t Dhrmiut ish nj privilegj i rrall. Natyra e mrekullueshme, ujrat e kaltra e t fresketa, peisazhet shplodhese dhe aroma e kopshteve me agrume - t gjitha kto, pjesa drmuese e shqiptarve i kishin par vetm n reportazhet e televizionit.

    Pushimet n Dhrmi ishin vrtet luks e fat jo i zakonshm !

    Q t arrije t gjje nj flet-kampi pr t pushuar aty, duhej t ishe dikush ose t kishe miq drejtuesit e Bashkimeve Profesionale. Ndrkoh edhe pse kampi qe destinuar pr puntor, n ndrtesat e tij 30 vjeare, gjat vers mund t mbrrinin vetm 70-80 puntor t pararojs. Pjesa tjetr, ishin zakonisht funksionar partie, drejtor ndrmarjesh e njerz me influenc n organe e institucione t ndryshme shtetrore.

    Tej godinave t vjetra t kampit, mes hijeve t palmave, ullinjve e portokalleve, ndodhej nj vil e madhe e ndrtuar me gurr t gdhendur ku benin vazhdimisht roje ushtar t armatosur. Aty pushonte Spiro K, antari i prjetshm i Byros Politike. Pran saj qe edhe vila e antareve t Komitetit Qendror ku, ndr t tjer, pr do sezon veror qe i abonuar edhe Sofokli L, eksperti i politiks s jashtme t PPSH. Shpesh, at mund t'a shihje duke ecur kryelart npr rrugicat e gjelbra t qendrs pushuese, t shoqruar plot servilizm nga drejtori i prhershem dhe i pa zvendsueshem i kampit, Theodhori T. Ky i fundit, uditrisht, mbante veshje, kapele, xhaket e izme ushtarake, duke u dhen kshtu t gjitheve, m tepr prshtypjen e nj operativi t Sigurimit, se sa t nj drejtori.

    N Dhrmi, veanrisht gjat vers, puna e postave kufitare, operativve t Sigurimit e bashkpuntorve t tyre bhej edhe m intensive. Si zakonisht, gjat do sezoni t till, aty caktohej t kalonte pushimet edhe nj operativ sigurimi. At, mund t'a shihje shpesh nn hije, buz detit, gjithmon me kostumin prej doku gri, pistoletn nen xhaket, por kurr n plazh, me...rroba banje. Detyra e tij, ( si edhe e bashkpuntoreve t fsheht, t cilt, zakonisht, punonin aty si, kopshtar, magazinjer, kamarier a roje nate ), ish t hetonin lvizjet e bisedat e pushuesve. T vigjlonin dit e nat, veanrisht, pr zbulimin e planeve pr ndonj arratisje t mundeshme ...

    Ashtu si n plazhet e Sarands, Himars e Vlors edhe n Dhrmi, mbas ors 9 t mbrmjes, banjat n det qen t ndaluara. Bashk me rnjen e muzgut, niste dhe patrullimi i ushtarve t armatosur, t cilt nuk lejonin askend t qendronte buz detit. Ndrsa, gjat dits, pr notart e pasionuar, distanca e lejuar n det t hapur ish e kufizuar, ndrkoh q, prdorimi i kamerdareve e dyshekve prej gome qe rreptsisht i ndaluar.

    Lidhur me kt fakt t fundit, m kujtohet nj ngjarje, sa orgjinale aq edhe qesharake.

    Gjat vers s vitit 1986, pas shum prpjekjesh, kisha mundur t gjeja nj flet kampi, pr n Dhrmi. Rastsisht, qlloi q n t njejtn periudh, t ndodhej aty pr pushime, edhe M.H, aso kohe drejtor i prgjithshm i RTSH. I pasionuar pas riviers, amator i flakt i detit e kalitjes fizike, ai kishte sjell nga udhtimi i fundit n Austri, nj vark plastike. Qe nj vark e vogl, lara-lara, delikate e q mezi mund t mbante nj njeri.

    Ishte dita e par e plazhit dhe, M.H zbriti buz detit plot knaqsi.

    Nxorri varkn, e fryu mir e mir e, pastaj, nen vshtrimin kureshtar e plot zili t plazhistve prreth, u fut n ujt kristal. Por, kenaqsia e tij nuk zgjati shum. Pa kaluar as dhjet minuta, papritmas, aty pran se nga mbiu nj ushtar i djersitur me kallashnikov n dor. Ai, vrapoi drejt bregut, duke thirrur:

    - Ej, shoku qytetar? Ti me vark ... Kthehu mbrapsh !

    Pas pak, M.H, zbriti n tok duke trhequr varkn zvarr mbi zhavor.

    I nevrikosur dhe i fyer, ai i tha ushtarit si quhej e se ishte antar i KQ t PPSH. Por, ushtari, as q donte t'i a dinte. Ai shpjegoi se, kish marr urdhr q t ndalonte fardo lloj mjeti lundrues n det e se, at duhej t'a zbatonte, pavarsisht nga personi e pozita e tij.

    Kshtu, drejtori i RTSH, s'mundi t'a prdor varkn e sjellur nga Austria.

    Leja pr daljen e saj n det u aprovua vetm mbasi komandanti i posts kufitare t Dhrmiut, morri autorizimin nga dega e Punve t Brendshme t Vlors, ku specifikohej se M.H, megjithat, nuk mund t voziste m tepr se 50 metra larg bregut e se, do mbante prgjegjsi t rend n rast humbje t saj.

    ( Sepse, mund t ndodhte q t'i a vidhnin e me t, t arratiseshin drejt ishujve t Greqis... )



    ARRATISJET NGA VLORA



    ... Arratisjet nga Vlora, kishin nisur fill mbas ardhjes s komunistve n pushtet e pastaj, kishin vazhduar pa rreshtur n vite. Kshtu, aty nga mesi i viteve '50, n qytet qe hapur vettimthi lajmi pr nj tentativ t dshtuar arratisje. Ngjarja pat br buj, sidomos mes rinis shkollore, e cila nuk fliste ve pr t. Dy gjimnazist t shklqyer n msime, por nga familje borgjeze, Dh.Doga e H.Bezhani, n fshehtsi t madhe kishin br prej kohsh planet pr t'u arratisur me not n bordin e nj anije t huaj istern.

    Anija vinte shpesh pr t'u furnizuar me naft e qndronte n rad, as dy-treqind metra larg shkmbenjve t Ujit t Ftoht. Por, plani i guximshm kish dshtuar, pak para realizimit. Ndrkoh q djemt po hiqnin rrobat e po bheshin gati t futeshin n det, qen kapur n flagranc nga njerzit e Sigurimit. Si u muarr vesh m pas, nj prej shokve i kish tradhtuar, pikrisht disa or para se ata t niseshin drejt shpress s liris ...

    Nj arratisje tjetr, e cila pat br mjaft jehon, qe edhe ajo e djalo Q.Gjonzenelaj, nip i nacionalistit t flakt e ish-profesorit t njohur t Shkolls Tregtare, B.Gjonzenelaj. Qamili u arratis teksa kryente shrbimin ushtarak n t ashtuquajturat brigada t puns, ku caktoheshin djemt e familjeve t deklasuara e me biografi t keqe.

    Djal, i rritur buz detit, n lagjen Skel, atlet me fizik t fuqishm, notar i shklqyer e rezistent, ia kish dal mban duke e prshkuar me not, distancn midis Ksamilit dhe ishullit t Korfuzit. Por, ngjarja n fjal, kish qen njhersh edhe nj goditje tjetr e rend pr gjith fisin Gjonzenelaj, i cili gjer athere kish vuajtur jo pak, burgjeve e internimeve.

    N rrjedhen e viteve, si n mbar vendin, seria e arratisjeve nga Vlora, qe vazhdimisht nj fenomen n rritje. T izoluar nga shoqria, t prgjuar hap pas hapi, t krcenuar nga arrestmet, internimet e burgjet, t drobitur nga persekutimet, pa shpres pr nj jet tjetr, shum individ, prfundimisht, vendosnin t arratiseshin. Ai vendim, i marr n rrethana psikologjike krejt t veanta e, me shum deshprim, n nj far menyre, qe nj tentativ pr t shkuar me ndergjegjje, m teper drejt vdekjes s sigurt, se sa drejt ... liris.

    N prill 1968 u arratisn n Greqi, e m pas prfunduan n SHBA, t rinjt Th. Nikolla e Dh.Dilo. Pak me von, ndodhi arratisja e S.Gjonit, shofer n kombinatin e konservave. Edhe ai, si shum t tjer, kish koh q prgatitej pr t ven n jet planin e menduar. S bashku me nipin nga Dhrmiu, Spiros i erdhi rasti pr t'a realizuar at, gjat nj udhtimi pr n Kor. Duke kaluar nga rruga e Klcyrs e m pas nga ajo e Prmetit, ata qen ndalur pran kufirit, n vendin e quajtur Tri Urat. Kishin zbritur aty, n rrjedhn e lumit, gjoja pr t mbushur nj kanae uj pr ftohjen e motorrit t makins. E pastaj, pa marr parasysh asgj, as jetn e as vdekjen, qen sulur prpara. E kishin qlluar me fat, sepse munden t ajn drejt liris.

    Aty nga fillimi i viteve '70, nj tjetr tentativ arratisje provokoi nj thashethemnaj t madhe n mbar opinionin publik t Vlors. Ksaj here, s'bhej fjal pr nj arratisje t zakonshme nga kampi i armiqve, por prkundrazi, nga rradht e kuadrove.

    Mbas nj kariere t shkurtr, Shyqyri D, dikur ish-kryetar i Komitetit Egzekutiv t qytetit, n fund kish prfunduar zv/drejtor i fabriks s imentos. Si i till, ai shoqronte nj grup specialistsh rumun, t cilt punonin pr montimin e nj teleferiku q thuhej se do t'a lehtsonte tepr koston e transportit t lends s par, nga gurrorja e Shashics n fabrik.

    Nj fundjave, pr t zbavitur specialistet e huaj, drejtoria e fabriks kish organizuar nj eskursion, me itinerar bregdetin e Himars e qytetet e Sarands dhe Gjirokastrs. Si do t msohej m von, kryetari i grupit, Shyqyri D do t'a shfrytezonte shtitjen pr t realizuar dika tjetr: arratisjen jasht vendit. Nj mbrmje, ndrkoh q ndodheshin n Gjirokastr, ai kish dal vetm e nuk qe kthyer m n hotel. T shqetsuar, pjestart e grupit kishin njoftuar policin, e cila qe ven menjher n krkim t t zhdukurit.

    Shyqyri D, duke mos njohur terrenin, ish endur pr dit t tra maleve. N fund, qe pikasur nga policia n Malin e That hipur mbi nj pem, i urritur dhe i nxirr nga cfilitja e t ftohtit. Aso kohe, u dgjuan shum variante lidhur me motivet e tentativs s tij pr arratisje. Nga autoritetet zyrtare, ngjarja qe kaluar anash e ish cilsuar si lajthitje e veprim prej psikopati. Procesi i tij gjyqesor u zhvillua n Vlor e, prfundimisht, Shyqyriu e mbylli kariern me 15 vjet burg, t cilat s'mundi t'i kryej plotsisht sepse vdiq n burg, m 1983. 1)

    ... Nj nat dimri t vitit 1974, efektivi i degs s Punve t Brendshme n Vlor, u ngrit n alarm t prgjithshm. Qysh prej disa ditsh, nj grup t rinjsh nga Narta qen zhdukur pa len gjurm e, kshilli popullor i fshatit kish njoftuar policin. Fill pas ksaj u shpall gjendja e jashtzakonshme. Ndrkoh, me urdhr nga Tirana, n akset kryesore t rrugve nacionale u ngritn post-blloqet si dhe krkimet pran zonave kufitare t vendit. Por, qe tepr von. Grupi, i prbr nga katr nartiot dhe i kryesuar nga Llazar K, kish kaluar kufirin e ndodhej tashm n Greqi.

    T veshur me rrobat ushtarake t zborrit, ata kishin mundur t deprtonin pa ren n sy e pa trhequr vemendjen gjer n zonn kufitare t Prmetit, aty ku nj prej tyre kish kryer shrbimin ushtarak e njihte mjaft mir terrenin. Duke u fshehur gjat dits npr shkurre, e duke udhtuar vetm natn, ata kishin arritur n klon. Pastaj, pr t mnjanuar tensionin elektrik dhe sinjalizimin e posts kufitare, pr gjith natn e gjer n agim kishin punuar si t marr e me nj rritm t jashtzakonshm. ( Ashtu si din t punojn vetm nartiott ). S fundi, me ndihmn edhe t lopatave xhenjere, kishin arritur t hapin nj tunel posht telave me gjmba t klonit.

    N mengjez, pa rn drita mir, grupi i urithave kish kaluar n tokn asnjanse, e m pas, n territorin grek ...

    Por, kjo histori nuk mbaroi me aq !

    udia m e madhe, kish ndodhur mbas nj viti.

    __________________________________________________ ______________________

    1) Sipas tregimit t Spiro P. Athin. Korrik 2000

    - 4 -

    Athere kur, i arratisuri Llazar K. ish kapur nga rojet e kufirit, por ksaj rradhe teksa po kalonte nga Greqia pr n ... Shqipri. Mbas disa muajsh hetimesh, n kino-klubin Perlat Rexhepi t Vlors u organizua nj proces gjyqsor publik, ku me lista e ftesa t posame qen thirrur pr t marr pjes, kuadro e punonjs nga shum qendra pune e prodhimi.

    Ata, t cilt kan qen t pranishm n at proces, tregojn se Llazar K. ndr t tjera, pat dshmuar se kish hyr ilegalisht n Shqiperi i ngarkuar me detyra speciale nga asfalia greke. Sipas udhzimeve t saj, misioni i tij ish t binte pikrisht n duart e Sigurimit, t gjykohej, t denohej e t burgosej. Pas ksaj, pikrisht n burg, ai duhej t kontaktonte me nj agjent t burgosur t shrbimeve t fshehta greke, t cilit, duhej t'i komunikonte disa porosi top secret. Pr at shrbim t muar, sipas deponimve t thna prej tij n gjyq, fill mbas prmbysjes s pushtetit popullor, ( gj e cila do t ndodhte shum shpejt ), Llazar K. do t shprblehej, duke u br pronar i gjith tokave t fshatit Nart. ( ? )

    Sipas rrfimit, n aparenc, gjithka dukej e besueshme. Armiqt, nuk pushonin s thurruri plane, pr t minuar ndrtimin e socializmit n Shqipri duke tentuar t ngrinin n vend rrjete agjenturore. N fakt, me t pandehurin, ish punuar mjaft mir. N ato ka deklaronte, ai s'bente as gabimin m t vogl. Leksionet e marra n hetuesi, ishin msuar prmendsh e deklaroheshin pa luajtur asnj presje. Por duket se, e vrteta duhet t ket qen krejt ndryshe. Ka shum t ngjar q vet Sigurimi, t'a ket sjell Llazar K. si pako postale nga jasht, ( apo ndofta t'a ket shkmbyer me ndonj agjent grek t kapur n Shqipri ).

    Natyrisht gjith kjo, kish nj mesazh tepr t rendsishm. N menyr t veant pr banort e fshatit grekofon e plot probleme t Narts. ( Fshat i cili, vazhdimisht i kish sjell telashe jo t pakta Partis n rreth e q, ish gjithmon n qendr t vemendjes s puns s organeve t Sigurimit ). E, jo vetm pr Nartn, por dhe m tej. Mesazhi, pra, ish m se i qart. Kushdo, q do tentonte t arratisej, do prfundonte si Llazari, i cili, mbas procesit gjyqsor, u dnua me vdekje me pushkatim.

    Nisur nga kjo ngjarje, ndofta, dikush mund t bj pyetjen:

    A qe e mundur q, nj i arratisur, t rrmbehej e t kthehej prsri n vend ? !...

    S pari, duhet then se, midis Shqipris e shteteve fqinj, n periudha t ndryshme kohore, kan egzistuar marrveshje sekrete pr kthimin mbrapsh t t arratisurve. I till ka qen, pr shembll, akordi i fsheht me autoritetet jugosllave, t cilt n bashkpunim me Sigurimin e Shtetit kthyen mjaft t arratisur q prfunduan burgjve e kampeve t puns. Pikrisht, n at kuadr, egzistonin e bheshin edhe takime t fshehta, pr shkmbime agjentsh t kapur etj.

    S dyti, e vrteta ka qen se kur ndodhte t arratiseshin individ tepr t rendsishm, Sigurimi i ndiqte ata pas kudo q shkonin. Pr at qllim, n ministrin e Punve t Brendshme, sipas disa t dhnave gojore, ka egzistuar nj sektor i veant i cili merrej me organizimin e atentateve politik dhe rrmbimin e individve t arratisur.

    ( Zra t ndryshm n Tiran prcaktonin bile se, Vila e Gjelbrt, nj ndrtes misterioze dhe e heshtur diku midis Posts Qendrore t Tirans e Albimportit, ishte vet selia e atij sektori tepr sekret i cili organizonte aksionet speciale n fjal ).

    Agjentt e kundrzbulimit shqiptar, t fshehur rndom nn petkun e diplomatve t ambasadave, i ndiqnin ata nga pas e kmba-kmbs. Shpesh, pr t siguruar ekstradimin e tyre,organizmat speciale t vendeve t huaja, informoheshin me dokumente t falsifikuara nga kundrzbulimi, ku thuhej se, bie fjala, filan person i arratisur nga Shqipria, ishte nj kriminel ordiner ose edhe agjent i vet Sigurimit shqiptar.

    Rrjedhimisht, nuk kan qen t pakt rastet kur, shrbimi i fsheht ka arritur t egzekutoj apo t rrmbej me aksione speciale, njerz t till e t'i bjer ata n Shqipri. Natyrisht q, m i leht, pa telashe e me kosto t ult, ka qen eleminimi i tyre fizik, aty ku ata ndodheshin. N vitet '50, me metoda nga m t ndryshmet, jane eleminuar shum pjestar t mrgates antikomuniste shqiptare. Ndrsa, n vitet '60 e m pas, sipas dshmive t nj agjenti anonim shqiptar n shtypin e huaj, pr at qllim jan prdorur pistoleta elektrike t prodhimit sovjetik me silenciator e n formn e nj pakete cigareje e cila godiste me plumba cianuri.

    N vitet '70, u vu n prdorim nj aparat tjetr i vogl xhepi, prodhim kinez, i cili mund t hidhte n fytyrn e viktims nj spruco me avuj cianogjen, t cilt shkaktonin infrakt zemre t menjhershm. ( Gjat autopsis, s'gjendej asnj gjurm avujsh dhe, ekspertiza ligjore konkludonte se, vdekja ish rrjedhim i nj infractusi klasik. Me kt rast, ndr t tjera, i kujtojm lexuesit, vdekjen misterioze t sportistit t shquar A.Kondo, i cili u cilsua I vdekur aksidentalisht, por q dyshohet t jet eleminuar nga shrbimet e fshehta shqiptare n SHBA )

    ( vijon )
    V- JUSUF VRIONI OSE "FANTAZMA ELEGANTE"

    Nga Libri "Post-scriptum per diktaturen"shkruar nga V.Qesari

    Kapitulli i V-te

    ( PJESA E PARE )

    " A mund t ndodhin vall n Europn e sotme, n historin ton bashkkohore, prvoja e fate aq verbues, aq t pasur, dramatik e plot t papritura si jeta e atij njeriu ?... Me nj fmijri ala - Nabukov e"rini t art",shoqruar me shum vite studimesh, t cilat, m pas kultivuan tek ai nje shpirt e karakter t fort, t aft pr t'u br ball situatave nga me t komplikuara, prfshir edhe kampet staliniste t puns "ala - Solxhenicin "...

    Eric FAYE

    "Mondes effacs " ( Souvenirs d' un europen ) Editions JC Latts. 1998



    PERKTHYESI I NDALUAR

    Kur, n vitin 1970, u msua se romani i Ismail Kadares Gjenerali i ushtris s vdekur, qe botuar n Franc, ngjarja bri sensacion t bujshm jo vetm n qarqet intelektuale, studentt, lexuesit e rregullt e t pasionuar t librave letrar, por edhe tek shum njerz t thjesht.

    T kam then, ai sht nj roman i madh ! - m thosh plot emfaz, shoku im i fakultetit, frankofili P.S. Ai ka brenda tij atmosfern e tragjedive t Shekspirit e frymn drithruese t librave t Kafks. Ke pr t par! Jehona e tij jasht nuk do t jet e pakt...

    Lajmi i publikimit nga Albin Michel, nj nga m t njohurat e m prestigjozet shtpi botuese franceze, u b i njohur nprmjet s prjavshmes letrare Drita. Njoftimi, edhe pse i shkurtr e pa hollsira, u komentua n menyra nga m t ndryshmet. Ndrkoh, kritika letrare mbajti qendrim pothuajse t heshtur, ndrsa shtypi i prditshm nxitoi t'a cilsonte at, si afirmim t artit socialist jasht vendit. Pr shum intelektual, botimi i romanit t Kadares, atje larg, n Qytetin e Dritave, ( si dhe fakti q, m s fundi, n Europ do t lexohej edhe nj shkrimtar shqiptar ), zgjoi ndjenja krenarie nacionale.

    Pr individ t tjer, lajmi n fjal u shoqrua me mendimin ngushllues se, botimi i librit n Paris, tek e fundit, do t'i kujtonte bots se Shqipria qe end gjall e se traditat e vyera letrare, s'kishin marr fund. Disa, si ish rasti yn, ( nj grup prej tre-katr studentsh ), uronim e luteshim q mesazhi i ngjarjes n fjal, t ish krejt tjeter.

    - O zot ! - thosh S.Y nga Shkodra - Ndofta, ky lajm sht nj ogur i mir ! Jo vetm pr letrsin, por edhe pr jetn ton!.

    N fakt, mendja jon, punonte gjetk. Na vinte mir t supozonim se, ndofta, botimi i romanit mund t qe nj sinjal hapje n mos ndaj Perendimit n trsi, t paktn ndaj Francs. ( Pr fat, Enveri nuk qe formuar, ashtu si shum drejtues komunist t Lindjes n atdheun e Stalinit, por pikrisht n Franc, ku edhe kish kaluar disa vite t rinis. Ish ajo arsyeja pse, shpesh, n raporte e fjalime atij i plqente t prdorte, fjal e ekspresione nga gjuha e atij vendi )

    Ndrkoh, ndofta qe pr t'u habitur por, aso kohe, askujt nuk i ra ndrmend t pyeste se cili qe prkthyesi i Gjeneralit...n frengjisht. Vetm tek ca student t letrsis, interesimi pr t msuar rreth prkthyesit t panjohur t Kadares, ish shfaqur n form insistuese. Dhe arsyeja qe e thjesht. N t nuk zihej n goj se kush qe prkthyesi i romanit. Cili pra, e kish uar Kadaren n Paris? Zakonisht n do botim, emri i prkthyesit nuk mungonte. Pse, ksaj rradhe, ai ish anonim ?! Pyetjeve t tilla kembngulse, pedagogu i Letrsis s Realizmit Socialist, i'u prgjegj duke ngritur supet e duke then se, nuk dinte absolutisht asgj...

    Megjithat, misteri, u zbulua shpejt.

    Nj asistent-pedagog i frengjishtes, gjat nj bisede intime me ca student, kish treguar dika shkurt e shkarazi, rreth emrit e biografis s prkthyesit n fjal. Fjala, pastaj qe hapur n gjith fakultetin po aq shpejt sa edhe reagimi nga dekanati. Sipas sekretarit t rinis t kursit ton, i cili provokoi edhe nj mbledhje t posame pr sqarim politik, prkthyesi i Kadares qe dikush t cilit nuk i'a vlente t'i a zije emrin n goj. Shkurt, nj person, i cili kish qen i denuar me burg pr shtje politike. E, m keq akoma, pinjoll i Vrionasve

    ( Nj familje e pasur beratase, emri i s cils na ish fiksuar n mend qysh n vegjli, athere kur n tekstet shkollore t historis kishim msuar se bejlert vrionas ishin gjakpirs e shtyps; shkurt, ndr prfaqsuesit m tipik t feudalizmit shqiptar )

    Mbas 8 vjetesh, n Franc do botohej romani i dyt i Kadares.

    Lajmin e dha prsri gazeta Drita. Shkurt e pa hollsi. Por, ksaj rradhe, e veanta ish se informacioni shoqrohej me nj foto t kopertins s botimit n frengjisht. Ne krye t saj, me grma goxha t medha qe shkruar emri i autorit, shoqruar me titullin e romanit n frengjisht: Le Grand Hiver ( Dimri i madh ). Pak m posht, me shkronja m t vogla, shnohej: Traduit en franais par Jusuf Vrioni ( Prkthyer n frengjisht nga Jusuf Vrioni ). N fund t kopertins, lexohej emri i shtpis botuese: Fayard.

    Qe pr her t par q lexuesi shqiptar, msonte prej nj gazete t kontrolluar rreptsisht nga Partia, emrin e prkthyesit anonim t Kadares. Por, si qe e mundur q ai emr i ndaluar t bhej publik? Mos qe thjesht nj gabim? Bie fjala, nj lajthitje e kryeredaktorit? Apo, neglixhenc e redaktorit-dezhurn n shtypshkronj ose nxitim n xingografi ? Apo asnjra, as tjetra...

    Mendja t shtynte t fantazoje dhe plot gjra t tjera.

    ( Po sikur, ai gjest, t ish nj harres e qllimeshme pr rehabilitimin e tij ?!.. ( Ndrkoh q, n rrethe t ngushta qe marr vesh se, Jusuf Vrioni ish prkthyesi kryesor i fjalimeve t Enver Hoxhs e materialeve t t PPSH n frengjisht ).

    Por, si u msua m pas, hamendja e msiprme, s'qendronte. N fakt, gabimin e rend, e kish br redaktori-dezhurn i gazets, i cili nuk e kish par fare pllakn e xingos ku qe stampuar fotoja s bashku me emrin e Vrionit. Natyrisht, masat e marra ndaj tij, qen t rrepta e, skandali u prfol gjer n instancat m t larta t Partis.

    Do kalonin dhe shum vjet t tjer, athere kur vargu i librave t Kadares prkthyer n frengjisht do t shtohej, q emri fantazm i Jusuf Vrionit t bhej i njohur. Natyrisht, bhej fjal vetm pr disa rrethe t caktuara, sepse zyrtarisht, ai mbetej vazhdimisht i ensuruar dhe, e drejta e publikimit t emrit, jo vetm q nuk i njihej, por ish absolutisht e ndaluar.

    ... Nj dit tetori t vitit 1980, nj koleg gazetar, i cili gjat nj shrbimi kish udhtuar me sekretarin e propagandes t Komitetit t Partis, me tregoi se kish dgjuar nj bised sekrete rreth Jusuf Vrionit. Pak a shum, ngjarja pr t ciln qe folur, ishte kjo:

    Nj zyrtar i KQ t Partis, e kish thirrur at n nj takim t veant e i kish dorzuar nj egzemplar t librit Hrushovianet, botuar n frengjisht. Fillimisht, Jusuf Vrioni i befasuar nga takimi i papritur me t, nuk e kish fshehur shqetesimin. Hape, hape! Shih shenimin n faqen e par !, i kish then zyrtari me ton qetsues. Me duar t dridhura, Vrioni kish ngritur kopertinn. N faqen e par t librit, me vet autografin e tij, Enver Hoxha e prgzonte at, personalisht, pr punn e br si prkthyes ...

    Tregimi i kolegut, krahas ndjenjs s habis, m gzoi. S pari, sepse pr aftsit e Vrionit si prkthyes, kisha dgjuar t diskutohej e t flitej. E, prve ksaj, personalisht gjykoja se, puna e tij pr prkthimin e krijimtaris s Kadares ish me vlera t mdha, veanrisht pr njohjen e letrsis shqipe jasht vendit.

    E, s fundi, duke njohur orgjinn e tij sociale si dhe faktin q kish qen i denuar politik, shpresoja se, n nj far mnyre, ai gjest klemence i diktatorit mund t qe edhe nj lloj sinjali n zbutjen e lufts s klasave. Ndoshta, nj shikim me sy tjetr, m tolerant, ndaj atyre pak intelektualeve me biografi t keqe, t cilt, edhe pse t drrmuar nga vitet e kaluara n burgje, bnin punn e Jusuf Vrionit, pra, prkthenin pr t nxjerr bukn e gojs.

    JUSUF VRIONI RREFEHET...

    uditrisht, dhe mbas rnjes s komunizmit n Shqipri, heshtja rreth prkthyesit t Kadares vazhdoi. Pr publikun e gjer, misteri Vrioni, vazhdoi t mbetej i pa zbuluar. Edhe pse n shtypin pluralist t kohs, subjektet, ngjarjet e kujtimet rreth personazheve t ndaluara t epoks totalitare zinin faqe t tra, fantazma Vrioni, nuk kish arritur t hynte dot n sensacionet e Rubrikave Speciale. Do t kalonin end mjaft vite t tjera q, ustai i prkthimit t shqipes n gjuhn e Molierit, t vendoste t fliste vet, pr t rrfyer kulisat e jets s tij. Po, kjo s'do t ndodhte n Shqipri, por jasht saj, n Franc.

    Maj 1998.

    Isha n librarin Mollat t Bordos, kur, ( si m qe br refleks i vazhdueshem ), po u hidhja nj sy kalimthi, botimeve t reja nga ish-vendet komuniste t Lindjes. Shikimi im, kaloi shkarazi mbi nj varg titujsh e, pastaj, ndali i shokuar mbi njrin prej tyre. A ish vall e vrtet ajo q kisha para sysh ?

    Po !

    Fantazma Vrioni, m s fundi, kish vendosur t rrfehej ? !...

    N duar mbaja librin e tij me kujtime. 1) Mbi 300 faqe n frengjisht. N to qe shkruar historia pasionante e nj shqiptari, i cili pat prjetuar tallazet e Europs bashkkohore. Jeta e nj njeriu, aktor e viktim e nj drame rrenqethse t zhvilluar n vendin kampion t totalitarizmit. N moshn mbi 80 vje, Jusuf Vrioni, kish vendosur t rrfehej. T'i jepte prfundimisht prgjigje, misterit t jets s tij plot peripeci e t papritura .

    Pr kt, me sa dukej, sebep pr botimin e kujtimeve t tij n Franc, qe br Eric Faye. Intelektual, publicist e shkrimtar i njohur parizien:

    N prillin e 1990 - s, teksa ndodhesha n Tiran pr nj seri intervistash me Ismail Kadaren, m prezantuan me prkthyesin e tij, nj "djalosh" 75 vjear. Gjat takimit ton, n kafn e hotel Dajtit ndjeva menjher se kisha t bja me nj njeri, historia e jets t s cilit, qe krejt e veant. (... ) Me kalimin e kohs, mes nesh lindi nj miqsi e sinqert dhe e thell. Kshtu q, kur J.Vrioni m propozoi t'a ndihmoja n sistemimin e dorshkrimeve me kujtime nga jeta e tij, nuk hezitova fare por iu vura puns me shum dshir.

    Duke hedhur n letr kujtimet e tij, shpesh pyesja vehten: A mund t ndodhin vall n Europn e sotme, n historin ton bashkkohore, prvoja e fate njerzor, aq verbues, t pasur, dramatik e plot t papritura si jeta e atij njeriu? Me nj fmijri ala - Nabukov e rini t "art", shoqruar nga vite studimesh t gjat, t cilat m pas kultivuan tek ai shpirt e karakter t fort, t aft pr t'i u br ball situatave nga m t komplikuara, prfshir edhe kampet staliniste t puns " ala Solxhenicin ". ( ... )

    E, m pas, ajo heqje zvarr e pastaj, ngritja n nj jet q ai s'e kish zgjedhur vet, e me t ciln iu desh t luftoj dit pr dit, deri sa arriti t bhet i njohur e t vlersohet, fal universit t letrsis. Nj __________________________________________________ ___________________________________1) Jusuf Vrioni avec Eric Faye "Mondes effacs " ( Souvenirs d' un europen ). Editions JC Latts. 1998

    - 2 -

    arritje kjo, tepr e vonuar pr ta ndjer vehten t lumtur, shoqruar me plot kujtime e dhembje pr vitet e humbura ... 1)

    Jusuf Vrioni lindi n Korfuz m 1916. I ati, Iliaz Vrioni, pat qen dy her kryeministr i Shqipris: n qeverin e dal nga Kongresi i Lushnjs m 1921 e m pas, pak muaj para revolucionit demokratik t Fan S.Nolit, m 1924. Mbas triumfit t Legalitetit, A.Zogu e emroi Vrionin ministr t plotfuqishm t Shqipris n Paris, kshtu q krejt familja u instalua n 11 bis, avenue Victor Hugo.

    N qytetin Lumire, jeta e Jusufit t vogl 9 vjear, morri dimensione e hapsira t reja magjike. Rregjistrimi, s bashku me vllan, n liceun Janson-de-Sailly, integrimi n shkoll e n jetn e Parisit, zbavitjet, lodrat me patinazh, garat sportive, leximet, pushimet n Saint-Tropez, Bretagne e Loire, - t gjitha kto e ben t zbuloj e t prjetoj bukurin e nj bote t re, gjer athere krejt t panjohur.

    Vitet kalojn pa u kuptuar. E ja, mes argtimeve e pasioneve rinore, papritmas, nj dram familjare. N mosh 16 vje ai provon nj humbje mjaft t rend. M 17 mars 1932, vdes i ati. Duke qen Grand Officier du Lgion d' honneur, Vrioni prcillet me nderime t veanta. Trupi i tij varroset n Shqipri, ndrkoh q familja vendos t qendroj n Paris. Plaga mbyllet shpejt e djaloshi u prkushtohet pasioneve t moshs, veanrisht muziks, letrsis e argtimeve. Autort e tij t preferuar ?...Proust, Mauriac, Montherlant, Gide. Dfrimet ?... N shoqri t zgjedhur. N Villa d'Este mes orkestrave t xhazit. N Hotel de Caux, ku njihet me t famshmen Coco Chanel, stilisten dhe krijuesen e parfumit t njohur Chanel 5, etj.

    Fundi i viteve '30, qe pr mua dika e mrekullueshme. M ndodhte shpesh t zgjohesha n mes t nats e t thoshja me vehte: O Perndi ? 'mrekulli sht t jetosh ktu !. Ato ishin edhe vitet m t bukura t jets sime... 2)

    N vjeshtn e vitit 1938, ai regjistrohet n fakultetin e drejtsis e shkencave politike. Ndrkoh, atmosfera e nj lufte t re n Europ, ndihet prdit e m e pranishme. Mars 1939. Gjermania pushton ekosllovakin. Gazetat shkruajn se, pushtimi i Shqipris nga Musolini, pritet me dit. E, vrtet, n 7 prill trupat italian zbarkojn n plazhin e Durrsit. T nesrmen, Jusufi me vllan, vendosin t kthehen n atdhe ...

    Si pjestar t nj familje me emr e mjaft influenc, ai e rrethi i tij, shihen nga italiant me sy t mire e, ofertat pr t'i shrbyer pushtetit t ri s'mungojn. Vllai emrohet me pun n ministrine e Punve t Jashtme t Mbretris Italiane, e bashk me t n Rom, shkon dhe Jusufi, i cili dshiron t vazhdoj studimet e lena prgjysm n Franc.

    Jeta n kryeqytetin italian, duket se sht vazhdimi i asaj t Parisit. Vizita, gosti e miqsi t reja mes rinis s art romane. Me Edda Cianon, vajzn e Mussolinit, gjat pushimeve n Sestriere. Me Susanna Agnellin, n mjediset e Albergo dei Duchi. Me Gioia Marconin, vajzn e t famshmit Gugleielmo Marconi, fitues i mimit Nobel n fizik. Me Luchino Viscontin, aso kohe asistent - regjisor i kineastit t shquar francez, Jean Renoir. Me Anna Magnanin, aktoren e madhe t kinemas italiane...

    Ndjeja adhurim t veant pr njerzit q kisha njohur. Por, jeta prej paraziti n mjedise t tilla mondan, natyrisht, shpesh her m provokonte nj ndjenj poshtrimi, sepse dfrimet n thelb, nuk m sillnin ve kenaqsi t prcipt. Ndjeja se duhej t merresha me dika m t rendsishme, por si, ku e qysh, nuk dija. Ajo gjendje shpirtrore, ato mendime e vrarje ndrgjegjje, nuk vazhduan gjat. Nj dit, nj mik i ngusht, m tha: Jusuf ! M fal q po t pyes, po ti 'ben ktu ? Nuk mendon se, vendi yt sht t __________________________________________________ ___________________________________1) - 2) Jusuf Vrioni avec Eric Faye. Idem

    - 3 -

    ndodhesh n Shqipri?. Dhe ish pikrisht gjat vers s vitit 1943 q m s fundi vendosa t kthehem n atdhe. Ndofta, atje, mund t merresha me dika. Bie fjala, t botoja nj gazet... 1)

    Vrioni, kthehet n Tiran duke br nj jet, si shprehet ai, relativisht t sigurt, por n nj gjendje pasiviteti pothuajse fajtore.

    Shoqrohesha me ca miq, t cilt ashtu si un, kishin studjuar jasht e nuk ishin t angazhuar. Takoheshim s bashku pothuajse do dit dhe e kalonim kohn duke diskutuar n Tennis Club apo te Kaf Sahati, pran xhamis ( ... ) Ndrkoh, n 29 nentor 1944, qeveria partizane e formuar n Berat, mbrriti n Tiran. Viti n vazhdim, shenoi nj periudh pritje pr Shqiprin. Komunistt nisn t zbatonin politikn e " dorashkave t kadifejta ". Ngado dukej fryma e nj far " tolerance ".

    Megjithat, n prill 1945 u zhvillua nj proces i madh kundr " kolaboracionistve ", i cili prfundoi me rreth 20 egzekutime. Shum t tjer, u pushkatuan n vend, nen akuzat se kishin denoncuar tek pushtuesit, baza apo guerrilas t rezistencs. Ndrkoh, doli fjala se n fshehtsi, Garda e Mbrojtjes s Popullit me n krye sekretarin organizativ t Partis Koi Xoxe, kish nisur nga spastrimet... 2)

    N at atmosfer frike, pritje e dyshimi, duket se e kaluara dhe orgjina familjare e tij, nuk merren parasysh. Ai, beson se nuk ben pjes n listat e t dyshimteve. Bile, pr udi, vet Hysni Kapoja e thrret n zyrn e tij dhe e njofton se e kishin caktuar antar t komitetit sportiv t Bashkimit t Rinis Antifashiste.

    Pra, n dukje, asnj dyshim, asgj e rrezikeshme.

    Jusufi shkon edhe n Boegrad me ekipin shqiptar t tenisit. M pas, nis miqsi me pjestar t misionit ushtarak britanik, amerikan e francez n Tiran. ( Nj prej tyre, oficer parashutist francez, t cilit i kish besuar dyshimet e frikn pr ka mund t'i ndodhte n t ardhmen, i propozoi t'a ndihmoj, duke i dhen nj uniforme ushtarake, e duke e kaluar me anije nga porti i Durrsit pr n Franc ).

    Propozimi i tij m prishi mendjen. Nena nuk ish kundr q t ikja. Bile, m bri gati edhe nje lloj brezi, ku kish fshehur dhjetra monedha floriri, t cilat do ti vendosja prreth mezit kur t nisesha. Ajo kembngulte q t'a lija Shqiprin, pr t'u shptuar krcnimeve t cilat ndaj nesh ishin ende t mjegullta Ne fakt, nga dita n dit, rreziqet po bheshin gjithmon e m t dukshme edhe pse, akoma, gjat vers s vitit 1945, jetohej me euforin e lirimit dhe fitores mbi armiqt.

    Shpesh her mendoja e i thosha vehtes se, n se rreziku do t shkallzohej m tepr, athere do vendosja vrtet pr t'u larguar. Por, ndrkoh, mendime t tjera, m kurajoze e m dinjitoze, m mbanin q t mos nxitesha pr t'a marr at vendim. Gjykoja se, ndofta kish ardhur momenti q ne, t rinjt e kategoris sime sociale, duhej t merrnim mbi vehte riskun pr krijimin e nj lvizje t vrtet demokratike ...

    Por, sikur ai oficeri francez i quajtur Cochet, t m'a kish br propozimin pr arratisje dy muaj m pas, athere kur un kisha hequr dor nga shum iluzione, ndofta do t kisha ikur nj or e m par. Por, h pr h, mendoja t qendroja. Po, prse ? Pr t organizuar nj lvizje demokratike ? Shum ishin ata q e endrronin dika t till, po askush s'qe i gatshm t merrte mbi vehte rrezikun pr t'i u futur asaj pune. (...)

    Askujt s'mund t'i zije bes! Qoft dhe nj fjal e vetme t onte drejt trikmb! Sigurisht, un isha n dijeni t nj lloj rezistence pasive. Por, aso kohe, n Shqipri nj Saharov, as q mund t imagjinohej. Ai do t eleminohej n vend sapo t niste shqiptimin e frazave t para " subersive "... 3)

    N fakt, egzistenca e nj far opozite u b evidente gjat zgjedhjeve t 2 dhjetorit 1945. Personalitete t tilla si, Suad Asllani, Balthazar Beusi, Gjergj Kokoshi e intelektual t tjer, tentuan t konkurojn pr t formuar nj opozit serioze. Pr at qllim, me an t nj momerandumi, u vun n dijeni edhe vzhguesit e huaj e prfaqsuesit e shtypit __________________________________________________ ____________________

    1) - 2) 3) Jusuf Vrioni avec Eric Faye. Idem.

    - 4 -

    perndimor. I prkthyer dhe i redaktuar nga J.Vrioni, materiali pasqyronte gjendjen n vend e bente thirrje pr verifikimin e saktesin e zgjedhjeve.

    Memorandumi, krkonte gjithashtu t bheshin sondazhe n se n vend egzistonin edhe opinione t ndryshme nga ato t Frontit Antifashist, si edhe cilat qen arsyet pse ato nuk ishin paraqitur gjat fushats elektorale. Gjithashtu, n t krkohej t hidhej drit edhe mbi rolin e Partis Komuniste n Shqipri, ( e cila, gjer athere, nuk qe deklaruar haptaz ) e bhej thirrje pr t vzhguar mashtrimet, krcenimet e shkeljet flagrante t t drejtave t njeriut.

    PARADHOMA E VDEKJES

    Ishte e shtuna e 13 shtatorit 1947 kur, dy punonjs t Sigurimit e thirren teksa po priste dik, aty ku sot ngrihet monumenti i Skenderbeut:

    - Ti je, Jusuf Vrioni ? Hajde me ne ! Kemi ca pyetje pr t br !.

    Kto ishin edhe fjalt e para t kalvarit t gjat e t mundueshem q do t zgjaste pr shum e shume vite. E shtyn brenda n nj jeep dhe e uan n qelit e nendheshme t Burgut t Vjetr.

    Prse e kishin arrestuar ?

    'kish br ?

    Askush s'i jepte shpjegime. Heshtje. Errsir. Pastaj klithma e britma. M tej, dik po torturonin. N qelin e ftoht ku e kishin rrasur, ndodheshin edhe pes t arrestuar t tjer. Ata, kishin kaluar me koh n sallen e torturave ose, n at q quhej ndryshe, mbajtja e proces - verbalit para kalimit n procesin gjyqsor.

    I trour nga tensioni e ankthi, Vrionit s'i mbetet ve t qetesoj vetvehten duke sjell para syve imazhin e nens, e cila s'e di ende q e kan arrestuar. Pastaj, t kujtoj t kaluarn, vitet e rinis. Te atin e vdekur prej kohsh. Vellan e motren t mbetur n Perendim. Por, edhe miq t tjer, padyshim. N mend i vijn m pas, si n film, vendet ku kish kaluar pjes t jetes: Parisin, Romn, Londrn, Beratin, Korfuzin e vegjlis ...

    Paradhoma e vdekjes.

    Kshtu e quan J.Vrioni qelin e tij.

    Aty, ku e mbajn t lidhur dit e nat me zinxhir dhe, e torturojn mizorisht.

    Kur erdhi rradha e seancs s pyetjeve, fillimisht kembngula se nuk dija gj. Athere, filluan sharjet me fjalt m t ndyra, shoqruar me shuplaka, grushta e shqelma n pjest m delikate t trupit. Pastaj metodat e torturs u ndryshuan. Nisn t m godasin me omang, vazhduan me elektroshok e prfunduan duke m shtrir mbi nj bang t quajtur " jeleku ". Ajo lloj torture, niste me lidhjen e duarve e kembve e kalimin mes tyre t nj trari. Pastaj, n at pozicion t kryqzuar, pa pasur mundsi pr mbrojtjen m t vogl, fillonin goditjet me shkopinj para e mbrapa, duke krkuar q t rrfeja. At metod torture m'a benin gjasht her n jav.

    ( ... ) Por, m njerzoret, ishin ato 15 dit e 15 net, kur m varn nga duart n tavanin e qelis, duke m hedhur rreth qafs 30 a 35 kg. zinxhir. Nuk kisha ku t mbahesha. Dyshemen, arrija t'a prekja vetm me gishtat e kembve. do gj qe llogaritur q t mos mbshtetesha diku. Pyetjet q m benin, ishin m tepr n drejtim t misioneve ushtarake angleze e amerikane si edhe rreth marrdhenjeve q kisha pasur me personelin e tyre.

    Donin t dinin se far informacionesh u kisha dhen. Pastaj, mundoheshin t provonin e t faktonin veprimtarin time politike gjat t ashtuquajturave zgjedhje " demokratike". Me k isha takuar?Kush qene antart e grupit ton " armiqsor" ? Cili qe qllimi i mbledhjeve tona?... Un mohoja, duke pranuar vetm nj gj: qllimi yn ish t formonim nj opozit legale sipas neneve t parashikuara nga Ligji Elektoral.

    ( ... ) Hetimet, vazhduan nga shtatori gjer n nentor e pastaj, m transferuan n nj qeli tjetr. Aty pran, ngjitur me mua, lengonte shkrimtari Mitrush Kuteli, i cili her pas here, m recitonte me z t ult vargje nga poema e tij "Kosova". 1)

    Mbas shkurtit t vitit 1948, pr Vrionin nis periudha e izolimit t plot, e cila zgjat 27 muaj. N nj qeli, t quajtur, ajo e Koi Xoxes, ai vendos t'i jap fund gjithkaje:

    Pikrisht, n at qeli, provova t'i jap fund jets duke prer venat. Por, i vetmi mjet me t cilin mund t'a bja at, ishin tokzat e buta metalike t pantoflave t mia. Kshtu q tentativa nuk dha rezultate. ( Shenjat e prerjes, megjithat, i kam dhe sot e ksaj dite mbi kye). Gardiant ndrhyn shpejt e m fashuan duart, ndrsa doktori tha se, s' kish ndonj rrezik pr jetn. Megjithat, ai dha porosi q survejimi ndaj meje t forcohej dhe m tepr... 2)

    Me sentencn e 29 qershorit 1950, Vrioni u denua me 15 vjet burg, i akuzuar si agjent i sherbimeve t huaja sekrete.

    ... Vizita e par n burg, 34 muaj mbas arrestimit, qe ajo e nens. E gjora, nen ! ... Q prtej hekurave, mundohej t'a mbante vehten. Por, syt i kish mbushur plot lot. Ashtu si dhe un nga ana tjetr. M pyeti pr shendetin e pastaj m foli pr vehten, pr gjith 'kish hequr mbas arrestimit tim. Fillimisht e kishin dbuar nga Tirana dhe kish mundur t strehoej te ca kushrinj n Durrs. Por, edhe aty, s'e kishin len t qet. E kishin uar n fshatrat e Fierit, ku jetonte n nj kasolle. Pa tavan e dysheme. Direkt e mbi argjil ... 3)

    E pastaj, vijojn, vitet e tmerrshme npr burgjet shqiptare.Vuajtje, pun e detyruar, poshtrime e fyrje. Takime me t burgosur, njerz t njohur, intelektual t shquar. Me Fiqri Llagamin, Arshi Pipn, Suad Asllanin e dhjetra e dhjetra t tjer, t cilt lengonin n ferr. N vern e vitit 1952 e transferojn n Burrel. Aty, n kampin skterr e mbajn tri vjet. Udha e Golgots vazhdon pastaj npr gulag t tjer. N Berat, Rinas, Shtyllas e Radostine, aty ku mijra e mijra t burgosur, punonin n kushte njerzore.

    E, s fundi, m 3 dhjetor 1959, mbas 12 vjetsh burg, vjen dita e lirimit...
    J.Vrioni- PJESA E DYTE )

    PJESA E DYTE )



    PERKTHIME, PERKTHIME ...

    ... Po tani? - pyet vetvehten, J.Vrioni - 'do bhet tani me mua ?.

    I instaluar, bashk me t'men, n nj fshat t Fierit e me 43 vjet mbi kurriz, ai prjeton nj tjetr burg t dyt. Njerzit prreth e shohin me urrejtje e dyshim. Arsyeja? Ai ka qen n burg, ndrsa familja e tij qe armike. O Perndi ? Si mund t shptonte nga ajo skterr? T shkonte diku, n nj vend tjetr ku njerzit t mos t'a shihnin me prbuzje e dyshim?! Pr shembll, pse t mos shkonte prsri n Tiran ? Aty, mund t gjente edhe ndonj pun ...

    Dhe ja, duket se nj dritz optimzmi ringjallet e, shpresa pr nj jete normale rikthehet kur, fare rastsisht, n plazhin e Durrsit, ai njihet me nj vajz t re e t kendshme. Ajo quhej Agi dhe, fati do t'a sillte q t bhej gruaja e tij e ardhshme.

    Tashm, i lidhur me Agin, un kisha nj arsye m tepr t mendoja pr transferimin tim n Tiran. Pastaj, aty, t merresha me dika. Ndofta, me prkthime... Gjat udhtimeve t shpeshta n kryeqytet isha njohur dhe me disa persona, t cilt m kishin propozuar t prktheja tekste historike e letrare. N fakt, pak koh mbas daljes nga burgu, kisha nisur t provoja prkthimin e poezive t Migjenit, m tepr pr qejf se sa pr t provuar aftsit e mia. M pas, kish qen pikrisht kunati i Migjenit, Skender Luarasi, i cili mbasi msoi se un kisha studjuar n Franc, m rekomandoi prkthimin e tij t plot. Ai qe edhe prkthimi im i par letrar edhe pse nuk pati fatin t botohej...

    Edhe Petro Marko kish shum dshir t'i prktheja nj roman. Petroja, ashtu si un, kish qen n burg, por qe " rihabilituar " e shihej me sy t mir nga autoritetet. Pak m von, historiani Kristo Frashri m propozoi t'i prktheja nj "Histori t Shqipris", autor i s cils qe ai vet. M pas m angazhuan n Shtpin Botuese, pr prkthimin e prmbledhjes me novela "Kenga dhe pushka" t Dh. Shuteriqit.

    Kshtu, pr vet rrethanat e kushtet n t cilat ndodhesha, punn e prkthyesit e shihja si t vetmen mundsi pr t jetuar. 1)

    Pas ca muajsh, martesa me Agin, e cila banonte familjarisht n kryeqytet, i hap dritn jeshile, pr t'u pasaportizuar n Tiran.

    Pikrisht, gjat asaj kohe, pra aty rreth vitit 1963, m lindi ideja t prktheja romanin Gjenerali i ushtris s vdekur. Pr at libr, kisha lexuar nj artikull shkruar nga Javer Malo, t cilin un e moja si gazetar. Sipas tij, ai ishte i vetmi roman i kohs, i cili mund t ngjallte ndonj interes t mundshm pr lexuesit e huaj. T'a konstatoje e t'a shkruaje at mendim publikisht, padyshim q ish nj gjest mjaft kurajoz. Kshtu, mendova t'i futesha puns, pr prkthimin e tij.

    Athere, un nuk e njihja fare Ismail Kadaren, edhe pse ai kish krijuar nj far emri. Si shum t rinj, edhe Agi, ishte admiruese e atij autori. Ajo, bile, m kish br dhurat edhe nj prmbledhje t tij me poezi, t titulluar Shekulli im. Aso kohe, kish njerz q thoshin se Kadareja qe nj Hemiguej i dyt, t nisur ndofta nga fakti se ai kish preferenc t veant pr at autor, e kish prkthyer n shqip edhe noveln e tij Plaku dhe deti. 2)

    Para se t niste prkthimin e romanit ai u takua me Kadaren dhe i foli pr projektin. Ismaili, s'mungoi t shfaqte kenaqsin e tij t madhe. Aso kohe, ai nuk e kish famn e prestigjin e sotm, por qe thjesht nj autor i cili plqehej pr frymn e re q sillte n poezi. Shum e vleresonin pr stilin orgjinal e, ca t tjer, pr devijimin nga realizmi socialist. Sa pr Vrionin, ai qe thjesht nj adhurues i Gjeneralit t ushtris s vdekur. Pr t, ai roman, kish dika krejt t veant: s'ngjante aspak me librat e tjer q botoheshin n Shqipri.

    N kt kontekst, sht interesante t msojm se cilat qen prshtypjet e para t Kadares, pr Jusuf Vrionin. N nj nga librat e tij, ai e prshkruan kshtu, njohjen me t:

    ... Ajo q pa dyshim m befasoi n takimin e par me prkthyesin tim Jusuf Vrioni, ish jo vetm eleganca e tij, nostalgjia pr Francn e talenti i veant, por edhe 12 vjett q ai kish vuajtur npr burgjet e llagmet komuniste. Njohja jon u b n fillim t viteve '60. Shkova n dhomn e vogl, ku ai jetonte prkohsisht me t fejuarn, pr t par kapitullin e par t " Gjeneralit t ushtris s vdekur " t cilin ai kish nisur t'a prkthente pa ndonj shpres pr botim.

    Atehere, un s'dija frengjisht, por lexoja pak anglisht. Duke par prkthimin nga i cili, un, natyrisht, nuk kuptoja asgj, pyeta vehten n se ai kish mundur t'a mbante vall t gjall n vetvehte gjuhn frenge, pas gjith atyre q kish hequr npr hapsanat e errta, transhet e telat me gjemba. E ardhmja tregoi se, ai, prej saj jo vetm q s'kish humbur asgj, por prkundrazi, mes balts e pisllkut, frengjishtja e tij e __________________________________________________ ________________________1) 1- 2) Jusuf Vrioni avec Eric Faye. Idem

    - 2 -

    lmuar prej vuajtjeve, qe br edhe m fine e m e prkryer... 1)

    Mbas shum sorollatjesh e hezitimesh, m n fund, libri tashm i prkthyer, u botua m 1967. Me pas, fati e solli q ai t drgohej jasht s bashku me ca libra t tjer, t cilt aso kohe ishin botuar n Tiran.

    Nj dit, Helena, gruaja e Ismailit, m tha se kishin takuar nj akademik francez qe e kish plqyer shum prkthimin tim. M von, msova se Gjenerali i ushtris s vdekur do t botohej nga nj shtpi botuese franceze e quajtur Albin Michel ... 2)

    Botimi i romanit n Franc qe nj sukses i madh. Pr Jusuf Vrionin hapej kshtu rruga q prkthimi t bhej jo vetm mjet mbijetese, por edhe profesion, paka se emri mbetej vazhdimisht anonim. Mbas botimit t romanit n Franc, Kadare ndrhyu tek Fadil Parami, ( n at koh sekretar i Komitetit t Partis t rrethit t Tirans ) e pas ksaj, Jusufi mundi t gjej nj vend pune n shtpin botuese Naim Frashri.

    Ish pikrisht n at periudh, pra n vitin 1966, gjat punimeve t Kongresit t V - t t PPSH, q un nisa prkthimin e teksteve politike. ( ... ) Materiali i par q m dhan qe raporti q Enver Hoxha do t mbante para kongresit. 3)

    Prkthimet e materialeve politike, bhen objekti i vetm i puns s tij intensive. Duke filluar nga raportet e fjalimet e E.Hoxhs, buletinet e Komitetit Qendror, dhjetra e dhjetra materiale t tjera t Partis, e gjer tek Veprat e librat e ndryshme t diktatorit

    ... Pr do tekst zyrtar isha vigjilent gjer n kopjen e fundit t prkthimit. Korrigjoja, korrigjoja e prsri korrigjoja. Kjo pun zgjati pr pothuajse 20 vjet. Por, ajo, qe vetm nj an e medaljes. ( ... ) N kuadrin e puns q bja n Shtpin Botuese Naim Frashri (e cila m von u pagzua n 8 nentori ), prktheva vetm romanet "Dimri i madh " e "Ura me tri harqe". Prsa i prket veprave t tjera, ato i kam prkthyer t gjitha jasht orarit zyrtar. do mbremje, ulesha n tavolinn time pran dritares, n nj dhom t vogl n katin e par t shtpis, e cila pr nj far kohe pat qen e djalit. Me tekstin n shqip nga njera an e, makinn, nga ana tjetr...

    Q nga viti 1963 e gjer para pak kohsh, kam punuar me t njejtn makin shkrimi, t ciln m'a kish drguar dajo Xhemili nga Italia. E shtrenjta makin, shoqja ime besnike!... E ndjej q duhet t'i bj homazhe asaj makine t marks Triumph, me t ciln isha lidhur fort, ashtu si dikur me lopatn me t ciln punoja npr kampet e burgjet e mia. Bashk me t bra " karrier" e, ish fal saj q lexuesit frankofon mundn t lexojn "Gjeneralin e ushtris s vdekur" e shum vepra t tjera t Kadares.

    Asnjher, ajo s'm la n mes t rrugs. Pr besnikrin e saj, ruaj gjithmon nj ndjenj t thell mirnjohje ose, m sakt, nj sentiment t veant dashurie. T gjith, bile edhe m ekspertt n daktilografi, thoshin se ajo qe shum m superiore se t tjerat, si n lehtsin ashtu dhe n butsin e shtypjes. Habiteshin me ndjejshmrin n goditjen e grmave; nga qe ajo i prgjigjej me besnikri edhe kontaktit m t leht, pa i ngatrruar kurr shkronjat. Edhe kthimi i karelit bhej me lehtsi. Kshtu, npr vite e n do situat, ajo u b jo vetem shoqja por edhe artizanija e egzistencs sime ... 4)

    Por, puna n Shtpin Botuese, pr Vrionin nuk qe aq e leht sa dukej n aparenc. Vrtet, shum njerz e respektonin, po kish edhe q e shihnin shtrembr. Ndr ta, disa benin punn e informatorve t Sigurimit. Kolektivi ku punonte, kshillohej her pas here q t mos i bente shoqri, e t mos harronte kurr orgjinn e tij klasore si edhe t kaluarn, si ish i burgosur politik. E, Vrioni s'harron t tregoj pr takimet me shefin e administrats, ish-gazetar i nj nj reviste ushtarake, i cili plot mllef, i prsriste her pas here krcnimin:

    - Mos harro, se ti je armik e kt do t'a paguash!

    __________________________________________________ ______________________

    1) Ismail Kadare "Dialogues avec Alain Bosquet ". Editions Fayards. 1995

    2) - 3) - 4) Jusuf Vrioni avec Eric Faye. Idem

    - 3 -

    ... Gjat periudhs q punonte pr prkthimin e materialeve t ndryshme t PPSH-s, Jusuf Vrioni bashkpunoi edhe me nj person t quajtur Nils Andersson, nj marksist-leninist suedez, i cili merrej me botimin e prhapjen e Veprave t E. Hoxhs n bot. N kujtimet e tij, ky i fundit, shkruan:

    Takimet e mia me Vrionin, gjat prkthimit n frengjisht t Historis s Partis s Puns, ishin t rregullta e miqsore. Un i vlersoja dhe i konsideroja ato si momente t kendshme diskutimi, jo vetm pr punn q benim s bashku, por edhe m gjer. Por, shum shpejt kuptova se afrimi im me t, nuk shihej me sy t mir nga disa koleg, t cilt shpesh m kishin ven n dukje se ata dyshonin pr saktsin e prmbajtjes ideologjike t prkthimeve t tij. Sipas tyre, Vrioni, mund t qe vrtet njohs i prkryer i frengjishtes, por s'kish edukat e formim marksist, gj q rrezikonte t bente edhe gabime ideologjike. 1)

    Megjithat, nj dit tetori t vitit 1980, J.Vrionit i dorzuan nj egzemplar t librit Hrushoviant ku autori, pra, Enver Hoxha, me an t nj autografi e prgzonte at pr punn cilsore si perkthyes. Ngjarja bri buj. Vrtet, ai, i Madhi, i Pari, Kreu i Partis dhe i vendit, i kish dhuruar atij nj libr me dedikim ?!

    Natyrisht, shum njerz e ndjenin vehten t fyer nga ajo "fitore" relative, e u munduan t'a kalojn ngjarjen pa i dhen rendsi dhe duke e harruar. Ndrkoh, kuptova se, pr njerzit e Sigurimit, fakti qe un prktheja Enver Hoxhn, nuk ndryshonte asgj prsa i prkiste shkalls sime t " rrezikshmris". Megjithat, viti 1980 shenoi nj far kthese relative, ndaj gjendjes sime personale. Fakti q, puna ime qe muar aq lart, krijonte pr mua nj atmosfer disi t veant, po t kihej parasysh orgjina familjare dhe e kaluara si i burgosur politik ... 2)

    Rehabilitimi i Vrionit u b shkak i mjaft pshpritjeve n qarqe e mjedise t ndryshme t shoqris s asaj kohe. Veanrisht nga armiqt e tij t betuar pr vdekje. Dhe vrtet, duket se, vdekja po i vinte rrotull, por nga nj drejtim tjetr. Nj infractus i pa pritur e on n buz t varrit, por autoritetet japin alarmin, duke ngritur gjith mjeksin shqiptare n kemb.

    Partia s'e dshironte vdekjen e tij.

    Ai, duhej t jetonte, pr t vazhduar prkthimin e Veprave t shokut Enver !..



    __________________________________________________ ______________________

    1) Nils Anderson "Celui par qui Kadare est arriv ". ( Les temps modernes ). Fevrier 1996

    2) Jo vetm gjat viteve t fundit, por dhe sot e ksaj dite, lidhur me veprimtarin e Vrionit si prkthyes, jan shfaqur opinione nga m t kundrtat. Nj pjes e ish -t denuarve e persekutuarve politik, e akuzojn at se i ka shrbyer me devocion diktaturs e se, pr rrjedhim, ai nuk ka t drejtn morale t'i prkas s njejts "kategori" me ta. Nj pjes tjetr, e kjo sht, besoj, edhe m e madhja n opinionin publik shqiptar, e gjykojn si dika normale dhe t pa evitueshme, punn e tij si prkthyes i veprave politike. Ndrkoh, me "kategorin" e t parve, uditrisht, bashkohen edhe disa individ, nj pjes e t cilve intelektual t diaspors, t cilt thon se,"mkati" m i madh i Vrionit nuk ka qen prkthimi i veprave t Hoxhs, por ai i librave t...Kadares. ( ?! ) Por, le t ndalemi pak te gjykimi i atyre q e akuzojn Vrionin si "kolaboracionist" me regjimin enverist. N fakt, pr t qen realist, sht vshtir t mendosh nj qendrim tjetr, pr nj njeri q pat vuajtur galerat komuniste e q rrezikonte t rifutej prsri n to. A mund t'a refuzonte ai nj rrug dalje, nj menyr adaptimi t till pr t mbijetuar?... Sa qen ata, t cilt n at koh refuzonin q kulturn e dijet t mos i vinin n shrbim t sistemit, pikrisht pr t gjetur nj status quo q mund t'u siguronte egzistencn e nj qetsie relative n shoqrin totalitare?... Ky qendrim i komplikuar, i imponuar nga frika, ushtrimi i dhuns, terrori e indoktrinimi sistematik, kishin prfshir, ne fakt, gjith inteligencien shqiptare t kohs. Athere, si mund t'i rrezistonin atij presioni, individ t till si Vrioni, t cilve, n nj far menyre, u jepej "shansi" i rrall t shihnin pakz "drit" n tunelin e frikshm t jets totalitare?... ( Shenim i autorit )



    HAPJA E " DRITES JESHILE "

    Nica, motra e tij, e cila jetonte n Itali, e alarmuar, i shkruan nj letr Enver Hoxhs pr t'a lejuar q t kurohet pran saj. Letra bie n duart e Nexhmijes, e cila sht e interesuar q Vrioni t shrohet sa m shpejt. Pas ksaj, drita jeshile, hapet. Formalitetet bhen me urgjenc. I jepet pasaporta pr jasht, i akordohet viza e, ai nuk u beson syve, kur avioni ulet mbi pistn e aeroportit t Fiumiinos n Rom.

    Ishte mars i vitit 1985...

    Prve shmalljes me motrn, mbas vitesh ndarje q s'mbahen mend, prve kujdesjeve e kurave pr rikthimin e shendetit, ai ndjen t'a pushtojn ndjenjat e nostalgjis pr vitet e rinis dhe kujtimet e paharruara t saj. Por, tashm ai gjen nj Itali tjetr e ndryshimet nuk i ndjellin vese keqardhje.

    I shruar, Jusuf Vrioni, kthehet n atdhe ku e presin ngjarje t reja. Enver Hoxha ka vdekur dhe drejtimin e Partis e ka marr Ramiz Alia. Shum shpejt, Vrionit i duhet ti prvishet puns pr prkthimin e librit t tij Enveri yn. M pas, m 1987, nj tjetr lajm i mir. Mbas shume hezitimesh, jepet aprovimi pr prkthimin e romanit Koncert n fund t dimrit t Kadares, i cili gjer athere, konsiderohej pothuajse nj libr i ndaluar.

    E ja, pak m von, ndodh mrekullia...

    Ministria e Jashtme franceze e fton n kremtimet e 200 vjetorit t Revolucionit Francez.

    Nj nga gjrat e para q bra sapo mbrrita n Paris, ishte t shkoja e t shihja vendet ku kisha kaluar vitet e mia t rinis, aty n avenyn Victor Hugo. Qysh prej 50 vjetsh, pr mua aty fshiheshin kujtimet m t bukura t jets. Shkova n shtpin ku kishim banuar e, me ndrojtje u ngjita gjer n katin e tret, aty ku dikur qe nj koridor i gjer, n faqet e t cilit kisha br kushedi sa vizatime. Ai tashm ish transformuar e qe ndar n apartamente t veant. Kush banonte tani aty ?... S'i rash asnj zileje e, meqnse posht m prisnin, zbrita shkallt me dhembje e me syt mbushur plot lot... 1)

    Parisi !...

    Nostalgjia hap portat e ai vrojton, shikon, kujton.

    Ndryshe nga imazhet e femijnis, qyteti i duket i bardh e me m tepr drit. Ndrtesat e dikurshme t nxirra nga shekujt, i gjen m t pastra, m t reja, m t ndritshme. Ai prfshihet n jetn e tij plot gjallri. Takime me miq t vjetr. Lot e emocione. Pritje t ngrohta. Ndr t tjera edhe me Claude Durand, drejtorin e Shtpis Botuese Fayard...

    Pas nj viti, me 1990, e pret prsri nj udhtim tjetr, po n Paris. Aty takohet me Liri Begen, kineasten e njohur me orgjin shqiptare. Merr pjes n Kolokiumin Ndrkombtar t Prkthyesve n Arles. Prsri takime plot mall. Me miq e shok t rinis. E prsri kthim n Shqipri.Vendin e gjen n tension. N gjendje t nder. Pritet t ndodh dika. Mbas gjysem shekulli shtypje, dukej se po vinte shprthimi. Ngjarjet precipitojn pr dit. Ambasadat e huaja sulmohen e pushtohen nga mijra vet. Me 25 shtator 1990, Ismail Kadare, krkon strehim politik n Franc.

    __________________________________________________ _________________________________

    1) Jusuf Vrioni avec Eric Faye. Idem.

    - 4 -

    Isha n shtpi kur dgjova lajmin e dhen nga radjoja. Jehona e atij veprimi ishte shum e fort n mbar vendin. N princip, un e konsiderova t drejt vendimin e Ismailit, sepse n at menyr ai distancohej nga regjimi totalitar, ndrkoh q diktatura vazhdonte t ishte end krcenuese. Por, pr mendimin tim, Kadareja iku n nj moment kur prestigji i tij personal qe mjaft i madh, jo vetm n letrsi por edhe m tepr... 1 )

    Ngjarjet e asaj vjeshte tronditse, ndjekin njra-tjetrn me vrtik. Lejohet praktikimi i rriteve e hapen objektet fetare. Hiqen statujat e Stalinit e Leninit. Lvizja studentore bhet vatra e revolts kunder regjimit komunist. N sheshin Skenderbej, demostruesit rrzojn e heqin zvarr statujn e Enver Hoxhs. Shqipria flak tutje, me neveri e guxim, dyzet e ca vjet frik, vuajtje e terror t pashembllt.

    Dy - tre muaj pas ikjes s Ismailit, n shtpi m erdhn Pre Zogaj e Pirro Misha. M pyetn n se pranoja t paraqitesha si kandidat i Partis Demokratike n zgjedhjet e para pluraliste. U thash se e vlersoja propozimin e tyre por s'kisha ndmend t'i prkushtohesha karriers parlamentare. Mendoja se kish edhe menyra t tjera pr t'i shrbyer ngjarjeve n zhvillim. Ndrkoh, n vijim t ngjarjeve t vitit 1991, u kooptova n Komitetin e Mbrojtjes t s Drejtave t Njeriut. 2)

    Rruga e Vrionit drejt Perendimit, tashm sht plotsisht e lir. N vjeshtn e vitit 1990 ai merr pjes n manifestimin La fureur de lire, n Paris. M 1993, dekorohet nga qeveria franceze me Urdhrin e Letrsis e Arteve. M 1994, merr mimin Halperine Kaminsky, pr prkthimet e tij n frengjisht. E s fundi, si pr t'i u kthyer gjer n detajet m intime jets e viteve t shkuara, n pranveren e vitit 1995, n shoqri me ambasadorin francez n Tiran, ben nj vizit n ishullin e Korfuzit, aty ku edhe kish lindur 79 vjet m par.

    Para tij, shpalosen prsri, kujtime t largta.

    do gj prreth ka ndryshuar.

    Pjesa m e madhe e njerzve t njohur kan vdekur.

    Ndrsa, ai ?

    Ai sht gjall.

    I shptuar pr fat e mrekulli, nga vorbullat e prgjakura t kohve.

    Por, ndrkoh, sht von.

    Tepr von, pr t'a ndjer vehten, trsisht e thellsisht t lumtur !

    ... E, megjithat, teksa mbi gjinjt e vegjl e t bardh t ishullit helen bie bryma ngjyr trendafili e mengjezit e, nj vark me vela nis t rrshqas duke u prkundur leht-leht mbi detin vaj, ai bindet se jeta e njeriut s'ka fund dhe se, ngjarjet, kujtimet, ndjenjat e emocionet t cilat e shoqrojn prjetsisht at, nuk mund t'i prkasin kurr Harress dhe Vdekjes ... 3)

    __________________________________________________ _______________________________________

    1) - 2 ) Jusuf Vrioni avec Eric Faye. Idem.

    3) N Franc, me t nderuarin Vrioni, pata fatin e rrall t shkmbej dy - tri letra e t bisedoj disa her n telefon. Pr her t fundit i telefonova pikrisht nj muaj para vdekjes. Ish i smur e tejet i lodhur, por asnjher pesimist. Megjithat, teksa e uroja pr nj shendet t plot e pa probleme, m falnderonte duke m thn se n, jet fati e kish ndjekur ca si tepr pr mir por, ksaj rradhe me sa dukej, s'do t qe prsri me t ... E vrtet, pas ca kohsh, Jusuf Vrioni dha shpirt n moshn 85 vjeare. Ai vdiq t premten e fundit t majit 2001 n Paris duke mbajtur end detyrn e ambasadorit ton n UNESCO. Amaneti i fundit i shqiptarit dhe intelektualit erudit, europianit t shquar t shekullit q sa kaloi, njeriut q i'a doli mban t kalonte nga Sharibda n Shilla, mjeshtrit t talentuar t gjuhs s Balzakut e Bodlerit, prkthyesit t madh t Kadares, ish t prehej prfundimisht n vendin e tij, n Shqipri, aty pran varrit t s ems, e cila e kish dashur aq shum ... ( Shenim i autorit )


    POST-SKRIPTUM PER DIKTATUREN

    POST-SKRIPTUM PER DIKTATUREN

    (Dy fjale per lexuesit)



    ...Libri "Post-scriptum per diktaturen"shkruar nga Vasil Qesari, me ra fare rastesisht ne dore. Ishim duke pire kafe ne Bar-Zampolli
    kur,shoqja ime XH.J me tregoi kopertinen e tij te shtypur ne kompjuter dhe me tha: Lexoje pastaj me thuaj se si do te
    duket...Eshte shkruar per ty ,qe vuajte aq shume e qe ai regjim t'i preu enderrat qysh ne rinine e hereshme...Por, eshte shkruar
    edhe per ne, qe nuk e provuam direkt ne trup tehun e shpates se diktatures...Por,ne fund te fundit, them se ne ate sistem
    sketerre, nuk kishim ndonje ndryshim te madh nga njeri tjetri...Ju i ne qeli e torturohe ne, merrnim "ajer te paster"ne
    shetitjet e oborrit te burgut..."
    Fillimisht, kur mikja ime XH.J me rekomandoi leximin e tij, te them te drejten, propozimin e saj e prita disi me indiferentizem e pa
    kersheri. Sepse tashme kisha lexuar shume libra mbi kete teme dhe pak a shume ata ngjanin me njeri-tjetrin. Megjithate e
    mora. Ate mbas dite e gjer vone naten ra shi e une u mbylla brenda. Nuk doja te dilja se koha e keqe me trishton edhe me teper
    perbrenda....Libri rrinte aty, mbi komo. U ngrita dhe nisa te lexoj faqen e tij te pare....
    ...Kur te nesermen ne darke, pra pas njezete e kater oresh qe ai liber me kish rene ne dore, mbylla faqen e tij te fundit, ndejta per rreth gjysem ore pa folur, e zhytur ne tym duhani e trishtim perzier me emocione tronditese...Ky liber, thashe me vehte, nuk duhej te me shpetonte pa lexuar ...Ne fakt, si thashe edhe me lart, kisha lexuar edhe libra te tjere per ate periudhe te eger e tiranike te sistemit komunist, por libri ne fjale, me solli para syve jeten time...E pastaj reflektova: Sa i nevojshem eshte nje dokument - esse i tille per Historine, per ne e, sidomos, per femijet tane e brezat qe do te vijne.
    Ishte pikerisht ne keto "ujra" mbresash, reflektimesh, kthimesh prapa ne kujtime qe fola me disa antare te kryesise e te Keshillit
    Kombetar te LSHB-se, te cilet shfaqen interesim per t'a lexuar. Atehere, per t'a lehtesuar kete pune e per te bere publike pjese te
    ketij libri, i shkrova autorit. Pra, eshte kenaqesi per mua qe nene patronazhin e Lidhjes Shqiptare ne Bote te bej publike ne disa
    prej "listave shqiptare ne internet", librin dokument-esse ( 2000 ), shkruar nga Vasil QESARI ( aktualisht reporer ne
    France 3 Televizion ). Duke ndermarre kete nisme, te cilen lexuesit e bashkatdhetaret tane kudo qe ndodhen, urojme t'a
    vleresojne, patem per qellim te bejme publik nje liber i cili, mendojme se ka vlera e perben "nje afresk dantesk" te historise
    tragjike te shqiptareve ne pesedhete vjeteshin e fundit te shekullit te XX-te...>
    Mendoj se, libri me esse "Post-scritum per diktaturen" i gazetarit dhe publicistit te mirenjohur Vasil Qesari, percjell mesazhin e qarte se "Nuk te harrojme !..."Nuk duhet te harrojme ato qe populli yne hoqi per gati pesdhjete vjet, nen nje nga diktaturat me te egra nder mbare vendet e Lindjes e me tej, pra Diktaturen Enveriste. Nuk duhet te harrojme veanerisht ne , qe e jetuam dhe e pesuam nene ate diktature. Te mos t'a harrojne femijet tane e gjithe brezat qe do te vine.Sepse, si thote edhe autori i ketij libri, "Kadavres edhe mbas vdekjes,vazhdojne t'i rriten thonjte e floket"...
    MOS TE HARROJME NE MENYRE QE NJE TRAGJEDI E TILLE TE MOS PERSERITET KURRE !...

    Pershendetje !
    VITORE STEFA - LEKA Antare e keshillit kombetar te L:SH B-se


    ....Prmbysja e "ngrehins" s madhe totalitare n Shqipri do t linte pas, jo vetm ndryshimin e sistemit shoqruar me plot
    shpresa, mirazhe e klithma lumturie por, fatkeqsisht, edhe mjaft plag, drama, viktima, pluhur, mllefe e gnjime nga m t
    ndryshmet. Dhjet vjet e m tepr pas asaj ngjarje e cila tronditi thell shoqrin duke prmbysur trsisht shum kode,
    rregulla e koncepte t mparshme, njerzit vazhdojn end t'i bjn vehtes pyetje t tilla, si:
    'kish ndodhur n t vrtet n shoqrin shqiptare gjat 50 vjetve t fundit t diktaturs ? Si qe e mundur q sistemi arriti
    t deformonte gjithka? Prse njerzit e kishin pranur at ? Cila qe "logjika" totalitare e transformimit t shoqris e individit?
    Si qen konceptuar e funksiononin strukturat e mekanizmave totalitare: propaganda, policia sekrete dhe ushtrimi i ideologjis
    s terrorit ? ...
    Si ndodhi q, ndr mbar vendet komuniste t Lindjes europiane, Shqipria t cilsohej "prjashtim" apo"rast i veant "?
    Pse Enver Hoxha i qendroi verbrisht, fanatikisht e gjer n fund besnik Stalinit, duke e kthyer vendin n nj burg ku dhuna, frika
    e spastrimet vazhduan gjer n fund t viteve '80? Pse vendi u izolua mendurisht, duke i mbyllur njerzit mes bunkersh e
    telash me gjemba ?
    Prse, pra, ndodhn gjith fenomenet e msiprme? ...
    Libri"Post-scriptum pr diktaturn", s'pretendon t'u jap prgjigjje defintive pyetjeve t msiprme apo kompleksitetit t
    arsyeve q solln e mbajtn n fuqi pushtetin totalitar n Shqipri. As edhe t jet nj "afresk" i plot, i thell e i gjithanshm i
    jets e vuajtjeve q prjetuan njerzit gjat atij sistemi. Autori i tij, ndofta, ka meritn q bashk me shikimin retrospektiv t
    periudhs totalitare si dhe zellin e nj analisti t pasionuar, sht prpjekur t kthej edhe nj her kokn "mbrapa", pr t
    dhen jo vetm kujtimet e opinionet e tij personale, por dhe pr t'i u rikthyer dhe nj her vizionit t asaj epoke me filozofin e
    thjesht t ruajtjes s Memories e mbshtetjes s Apelit pr t mos harruar kurr maksimm e njohur, se ... kadavrs
    vazhdojn t'i rriten thonjt e flokt edhe mbas vdekjes .
    Dhjet vjet e m shum pas "prmbysjes s madhe", libri n fjal ka vlera aktuale e shpresojm t vlersohet nga lexuesi
    sepse, si shprehet edhe nj studjues shqiptar "... e keqja m e madhe q mund t'i ndodh nj populli, vjen athere kur
    ai nuk arrin t bj analizn e s kaluars s vet. Nj popull amnezik sht i detyruar t jet vazhdimisht neuropatik e t
    prsris prvojat e tij t dhembshme... ".
    __________________________________________________ _________________________________________________
    Vasil QESARI - ka kryer studimet e larta n fakultetin Histori - Filologji ( dega gjuh - letrsi ). Pr shum vite ka punuar si
    korrespodent i Radio - Televizionit Shqiptar n Vlor. N janar t vitit 1997, krijoi kanalin e par televiziv lokal, t
    quajtur "Teleblu". Aktualisht jeton n Franc e punon si reporter n kanalin televiziv francez FRANCE 3. Esht antar i
    Federats Ndrkombtare t Gazetarve Profesoniste, i Lidhjes se Gazetareve Profesioniste Franceze dhe veprimtar i
    organizatave t njohura "Reporters sans frontiere" e "Amnesty International ". Mbas botimit n mars 2000 nga Toena, t
    librit "44ditt e Teleblus", autori ka shkruar librin e tij t dyt dokument-esse "Post - scriptum pr diktaturn "
    __________________________________________________ _________________________________________________

  7. #7
    i/e regjistruar Maska e Brari
    Antarsuar
    23-04-2002
    Postime
    19,369
    Faleminderit
    29
    26 falenderime n 19 postime
    Nadja mir Lek Gjoka...Po si ke ndje ?

    Shume interesant Shkrimi juej.

    Qe ne fillim do ish mire te kishit shkruar qe Autori eshte VASIL QESARI .. sepse mu desh kohe te kuptoj ..a eshte shkrim i Kadarese..a Jusuf Vrionit a cfare..

    Pergezime per mundin qe ke bere per ta shkruar per ne ne Forum.




    Me respekt .



    Ne ato vilat e Dhermiut pushonin Spiro Koleket e Sofo Lazrat athere. Sot pushojne Ilir Meto-B-th-Medhenjte me shoke.
    Marash Hajatin nuk e paskan lene me perdor at lodren prej gome.. ..lol..e bukur kjo.
    Ehhh..mor Leka i gjokajve.. Enveri yne edhe aty ndryshon nga Fidel Kastro i juaj (me qe je ne Florida) i cili eshte si eshte .. ne kte pike nuk i ka pengue Kubanezet te "thyejne qafen" me komerdare ose trape drrasash te cajne Karaibet e te kapin Vendin e Oskeoles..

    Vasil Qesari eshte himariot dhe himariotet jane te mencur..por dhe ata ndonse me sy shikonin Korfuzin nuk guxonin ta conin neper mend nji vajtje atje..

    Ja c'ben diktatura..
    Dy motra dhe nji vlla marrin vdekjen ne sy e cajne detin me NOT..per ate te shkrete LIRI qe ne ate kohe kish emrin Korfuz ose Follorine..Sa keq .. Sa turp..

    Ato fituan lirine por..c'liri zeza..i Vllai ngeli aty mes detit ne Gojen e peshkaqenve..

    Ne Sarande ata qe kapeshin ne tentative arratisjeje coptoheshin me lopata e kazma dhe trupi tyre terhiqej zvarre nga zetoret e Komunales..

    Me kujtohen ca djem Tiranas kur vinin ne plazh..pyesnin..Sa larg jane ato Anijet atje..??
    Ish fjala per ato anijet Tregtare transoqeanike qe prisnin ne RADE( Rade-quhet hapsira detare afer Portit ku presin ne Spirance anijet per tu liruar vend per akostim ne kalatat e Portit) per shkarkim..

    Edhe aty ka pasur tentativa nga disa te rinj ..qe duke u nisur nga plazhi me not te shkojne deri tek Anijet e pastaj me shpres se Anija huaj i merr dhe i con jashte..

    Megjithate te gjithe ata qe enderronin IKJEn ne ato vite mendonin qe duke vajtur jashte do te punojne e jetojne ne Liri e te realizojne aspiraten e tyre..

    Ne ate kohe asnjerit nuk i shkonte ne mendje se nje dit do dalin Shqiptare te tille qe ne vajtjen jashte Shtetit do te kuptonin jo LIRINE por dergimin e motrave Shqiptare ne Semaforet e Botes dhe me Parate e nxjerra nga ky TURP i Padegjuar do te blejne teneqe me emra benz ose BMW per tu shitur si bosa ne rruget e shqiperise ose blejne tulla e llac per Shtepijat e tyre ne Berat.. Tirane..Fush Arrez e Bilisht..


    Nuk e kemi menduar athere se... ne se vjen nji dite Demokracia do te ishte keshtu... si kjo faqe e zeze qe tregon kjo gazetare trime ne gazeten e djeshme..

    --------------------



    Marta Lleshi denoncoi n polici tutort e dy motrave t vogla.
    Pak muaj m von u gjet e masakruar brenda nj thesi.

    Nga e drguara jon

    Aleksandra Bogdani

    FUSH-ARRZ

    - Shn Mrit dhe kryqet e varura n do cep t mureve n banesn e varfr, jan t vetmet dshmitare t dhimbjes s Gjin Lleshit dhe familjes s tij. N dern e ksaj shtpie, ku rrall -her hyn drita e diellit, na pret Dava e cila na fton t futemi n dhomn e pritjes. Dy shtretr prej drrase, nj sob me dru si dhe nj bufe e vjetr, brenda s cils dallohen fotografi t shumta fetare, jan t vetmet orendi q mobilojn dhomn m t mir t shtpis. Ndrsa i zoti i saj, Gjin Lleshi, mezi ngrihet nga krevati i lngimit, ku kalon m s shumti dit-nett e pleqris, pr t na prshndetur. Plaku 67-vjear, i lodhur nga fatkeqsit e shumta n jet, fillon t rrfej edhe nj her dramn e familjes s tij. Njra vajz e familjes Lleshi sht masakruar 6 muaj pasi denoncoi tutort e dy motrave. Gjin Leshi e cilson kt vrasje njerzore si nj hakmarrje t tutorve t prostitucionit. I lodhur nga sorollatjet e kota npr dyert e institucioneve shtetrore n Tiran, Gjin Lleshi i ka varur shpresat vetm tek presioni i organizatave ndrkombtare pr gjetjen dhe arrestimin e autorve q vran rreth 2 vjet e gjysm m par, vajzn e tij t madhe.
    Krimi
    Marta Lleshi, nna e tre vajzave, sht masakruar n dhomn e errt t katit t par t nj pallati n Fush-Arrz. Krimi i llahtarshm nuk sht harruar ende n kt qytez t vogl n veri t vendit. Sipas Gjin Lleshit, vajza e tij sht vrar m datn 1 qershor t vitit 2000 n dhomn e saj, ku jetonte vetm pas divorcimit nga i shoqi. Autort, ende t pazbuluar nga policia, e kan therur 36-vjearen, duke ia ndar trupin n disa copa. M pas, e kan futur n dy thas, t lidhur me njri-tjetrin dhe e kan hedhur n lumin Fan. E kemi krkuar Martn pr 12 dit me radh, tek t gjith kushrinjt dhe nuk e kemi gjetur dot,-rrfen Gjin Lleshi. Ndrsa mngjesin e 13 qershorit, nj djal i vogl nga Fush-Arrzi ka gjetur buz lumit thast brenda t cilve ndodheshin pjest e ndara t trupit t Marts. Gruaja e shprfytyruar njerzisht sht njohur vetm nga nj unaz e vjetr q mbante n gisht. Por krimi makabr, edhe pas 2 vjet e gjasht muajsh nuk sht zbardhur ende nga policia. Dava Lleshi thot se Marta ishte divorcuar nga i shoqi disa muaj para se t vdiste. Ajo kishte tre vajza t vogla, ndrsa i shoqi e braktisi sepse nuk lindi dot djalin e dshiruar. Q nga vdekja e Marts, Gjin Leshi dhe Dava nuk i kan takuar tre mbesat e tyre, te cilat jetojn me t atin.
    Historia
    Fatkeqsit pr kt familje t varfr filluan n vitin 1999. Marjana Lleshi, vajza 21 vjeare e Gjinit u zhduk pa ln asnj gjurm , pr 11 muaj me radh. Ajo u trafikua n drejtim t Italis nga dy vllezrit Xhevahir dhe Laid Ndoi. Njri prej vllezrve Ndoi i premtoi sime bije se do t martohej me t dhe m pas e la n dor t vllait tjetr, q e trafikoi n Itali,-tregon Gjin Lleshi. Pr 11 muaj ata nuk morn asnj lajm nga Mariana. Ndrsa nj dit pranvere t vitit 2000 , atyre u mbrrin nj letr nga vajza 21- vjeare. Marjana u shkruante nga nj kuvend murgeshash n Itali se at e kishin mashtruar Xhevahir dhe Laid Ndoi, t cilt e kishin keqtrajtuar pr ta nxjerr n trotuar. Letrn e Mariana Lleshit, e merr e motra, Marta, dhe e dorzon n komisariatin e policis s Puks. Menjher pas ktij denoncimi, t br nga Marta Lleshi, policia e Puks arrestoi njrin prej tutorve, ndrsa vllai i tij u shpall n krkim. Por gjat ksaj periudhe trafikohet n drejtim t Italis edhe vajza tjetr e Gjin Lleshit. Ajo gnjehet nga fqinji i saj, Mehmet Hyseni. Ky i fundit e drgon vajzn n Itali, ku ua dorzon disa shqiptarve t tjer dhe m pas kthehet n Fush-Arrz. Gjin Lleshi tregon se fqinji i tij ka qndruar n qytet 3 muaj dhe m pas sht larguar n drejtim t Kosovs. Ndrsa Klodeta 18- vjeare n at koh, ka lvizur nga Italia n Belgjik, ku sht ndaluar nga policia. Klodeta sht riatdhesuar nga Belgjika n Kosov dhe m pas n Shqipri. Ndrsa trafikanti i saj, fqinji Mehmet Hyseni sht dnuar nga Gjykata e Puks me 8 vjet heqje lirie.
    Krcnimet
    Pas denoncimit t Marts n polici, filluan krcnimet pr familjen e varfr Lleshi. T afrm t Xhevahir dhe Laid Ndoit i krkonin 36-vjeares t trhiqte denoncimin nga policia e Puks. Do tju shuajm si familje nse do t hapni gojn n gjyq,-msohet ti ken thn Marts. Por motra e madhe e Marians dhe Klodets nuk e trhoqi denoncimin. Krcnimet kan vazhduar muaj me radh, pr Martn. Ajo ndiqej nga persona t cilt i krkonin t mos dshmonte deri ditn kur sht gjetur e coptuar, n lumin e Fush-Arrzit. Krcnimet nuk jan kursyer edhe pr pjestart e tjer t familjes s Gjin Lleshit. Dava Lleshi tregon se nj dit asaj i ka prer rrugn e motra e Xhevahir dhe Laid Ndoit dhe i ka thn t trhiqte denoncimin. Do tju vrasim t gjithve. Presioni ndaj ksaj familjeje ka qn i madh. Por Gjin Lleshit dhe t shoqes nuk u ka shkuar ndonjher ndr mend se zemrimi do t shfryhej mbi trupin e vajzs s tyre t madhe, Marts. Ne denoncojm krimin e rnd ndaj vajzs son,-thot Gjin Lleshi. Ai shton pr Shekullin se akuzon pr kt krim personat q trafikuan n Itali, Mariann. Ndrsa plaku 76- vjear akuzon drejtsin dhe policin si t korruptuar, pasi nuk mundn t zbulojn pr 2 vjet e gjysm vrassit e t bijs. Gjin Lleshi akuzon policin lokale pr fshehje provash dhe favorizim t krimit t organizuar. Pasi nuk sht dgjuar nga policia dhe nga politikant, Gjin Lleshi dhe familja e tij i kan kthyer syt nga Zoti dhe shenjtort, pr t mshiruar viktimn e pafajshme.

    Brenda pak ditsh pritet zbardhja e plot e vrasjes m t tmerrshme t ndodhur n rrethin e Puks
    Policia, tutort nuk jan vrassit e Marts
    FUSH-ARRZ- Akuzat e ngritura nga Gjin Lleshi n adres t Xhevahir dhe Laid Ndoit hidhen poshte nga policia e Puks. Burime pran ksaj policie thon se ndodhen shum afr zbardhjes s ksaj vrasjeje t shmtuar. Pr pak dit ne mund t zbulojm autort e vrasjes s Marta Lleshit, vrasje kjo q ka tronditur pr nj koh t gjat Fush-Arrzin,-thot nj oficer i komisariatit t Puks. Por ai shton m tej se sipas provave q ka grumbulluar policia, kjo vrasje nuk ka lidhje me prostitucionin, pra me variantin e akuzuar nga familjart Lleshi. Policia e Puks, ku edhe ndodhet prej 2 vjetsh e gjysm dosja e vrasjes s Marta Lleshit, nuk e lidh vrasjen e 36-vjeares me denoncimin q ajo ka br ndaj tutorve t s motrs. Por drejtuesit e ksaj policie nuk pranojn t tregojn asnj hollsi apo motiv t ksaj vrasjeje, e cila ndodhet tashm n fazn prfundimtare t hetimit. Sipas policis, familja Lleshi sht duke penguar hetimet e ksaj shtjeje, pasi kjo familje sht fiksuar se vrasja sht kryer nga trafikantt e prostitucionit. Ndrsa vet agjentt policor shprehen se vrasja e Marts, nj ndr krimet m t shmtuara t ndodhur ndonjher n kt zon, ka lidhje me nj tjetr problem dhe jo me trafikimin e motrave n Itali. Ndrkoh, nga burimet policore konfirmohet fakti se njri nga tutort sht arrestuar nga policia e Puks, ndrsa dy t tjert jan shpallur n krkim. Ne kemi informacione se t shpallurit n krkim ndodhen jasht Shqipris, gj q na ka penguar t realizojm arrestimin e tyre,-thot nj burim nga policia e Puks. E ndrsa n kt komisariat policor punohet pr zbulimin e autorve t vrasjes, familja Lleshi akuzon publikisht autort q sipas saj jan dy vllezrit Ndoi.

    Fati i fmijve t Gjin Lleshit
    FUSH-ARRZ- Shtpia e varfr e Gjin Lleshit, vetm tre vjet m par, ishte plot me njerz. N t banonin Gjini me t shoqen , dy vajzat gjimnaziste dhe tre djemt e tij. Ndrsa disa pallate m tutje jetonte Marta, vajza e madhe e ksaj familjeje. Por fatkeqsit e njpasnjshme bn q sot n kt shtpi t jetojn vetm Gjini me t shoqen dhe dy djemt e tij. Ne jetojm n gjendje t mjerueshme vetm me pensionin tim dhe asistencn e gruas,-rrfen Gjin Lleshi. Ai merr n muaj 6 mij lek ndrsa 2 mij lek i prfitojn nga ndihma ekonomike. Por kto para nuk mjaftojn as pr t mbushur barkun me buk.Ndrkoh, Mariana Lleshi ndodhet n Itali, n nj kuvend murgeshash , motra e saj, Klodeta sht strehuar tek dajat e saj, pr tiu shmangur kshtu fjalve t bots. Marta Lleshi, prej dy vjetsh e gjysm sht masakruar duke ln jetime tre vajzat e saj ende t mitura. E ndrsa djali i madh i Gjin Lleshit, Frederiku, emigron prej muajsh n Greqi, Tonini sht duke studiuar n nj shkoll fetare . M i vogli i shtpis, Angjelini shkon n shkoll n Fush-Arrz dhe sht i vetmi q qndron do nat pran prindrve.
    ---------------------
    ------------------------
    Oj sharki e lehte si era , a ka ardhur ne Shqiperi pranvera?


    __________________
    Beqari002

    --------------------------------------



    Keq shume keq..

  8. #8
    Pasioni pr shkencn
    Antarsuar
    15-05-2002
    Postime
    269
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Nga libri"Post-scriptum per komunizmin"shkruar nga Vasil Qesari

    Nga libri"Post-scriptum per komunizmin"shkruar nga Vasil Qesari



    E denuar me vdekje !

    ... Reona Peterson, nje vajze nga Zelanda e re, adhuruese e flakte e Bibles dhe Jezuit, u njoh per here te pare me emrin e Shqiperise gjate nje konference evangjelistesh ne Zvicer, ne vitin 1970. Un u tmerrova kur msova se, n at vend regjimi komunist kish shkatrruar gjith objektet e kultit dhe, njerzve u ndalohej me dhun do lloj veprimtarie fetare - tregon ajo, n librin e saj Edhe po t duhej t vdisja, botuar ne Lozan me 1976 - Pas ksaj, nisa t'i lutem Zotit do dit pr at vend krejt t panjohur, dhe vendosa q t shkoj aty pr t uar mesazhin e Fjals s Tij.

    Natyrisht, nj ide e till ishte menduri, po t kihej parasysh pamundsia absolute pr t hyr n Shqipri e m keq akoma, pr t kryer nj mision t till tepr t rrezikshm. Por, Reona Peterson, ishte e vendosur. Ajo qe e gatshme t bnte do lloj sakrifice pr realizimin e misionit t saj. N vern e vitit 1973, me ndrhyrjen e nj t afrmi, antar i nj grupi maoist nga Suedia, ajo dhe shoqja e saj e ngusht, Evey Muggleton arritn t'i bashkohen nj grupi t rinjsh marksist-leniniste francez, t cilt, n bashkpunim me Albturizm-in do t bnin nj udhtim dy javor n Shqipri. T dy shoqet, fshehn n nj ant me fund t dyfisht, 50 bibla t botuara n format t vogl, n gjuhn shqipe. Pr fat, gjat hyrjes n kufi, mundn t'u shptojn kontrolleve n dogann shqiptare duke kaluar mrekullisht thesarin e tyre t muar.

    Qysh n ditt e para t qendrimit n Tiran, kudo q shkuan, n stolat e parkut prball Hotel Dajtit, n shkallt e Pallatit t Kulturs, n parmakt e xhamis s Et'hem Beut, ato harronin padashje, nga nj egzemplar t Bibls.do gj dukej se po shkonte pr mrekulli, gjer at dit kur, mbas nj nate t kaluar n Hotel Adriatik t Durresit, ndodhi e papritura. Reona Peterson, tregon: 1)

    At nat nuk mbylla dot sy nga ca dhembje t forta n stomak. N mngjez u binda se nuk isha n gjendje t shkoja n eskursionin dy ditor q ish organizuar pr t vizituar Beratin e Sarandn. Megjithat, mendova t prisja dhe pak, me shpresn se ndofta prmirsohesha. Por, pr fat t keq, spazmat m filluan prsri. Athere, shoqja ime Evey, shkoi tek prgjegjsja e grupit e i tha se do t ish m mir q un t qendroja n hotel.

    N orn tet grupi u nis, ndrsa un u prpoqa t flija pakz, pr t plotsuar kshtu kohn e humbur t gjumit. Aty, rreth mesdits, dgjova nj trokitje n port. Ashtu, e prgjumur si isha, me gjysm zeri u prgjegja : Hyr !. N dhom u fut nj burr, i cili me nj frengjishte t keqe, m tha se duhej t ngrihesha nga shtrati e t vija me t. T shkoja me t ?! ... I thash se isha semur e s'mundja. Ai, prsriti prer se m priste jasht, deri sa t vishesha e t'a ndiqja pas. Nuk kundrshtova. Vesha fustanin, kpucet e dola. Duke ecur prgjat korridorit, u prpoqa t merrja me mend se 'mund t kish ndodhur, por qe e pa pamundur. Burri u ndal para ports 201 e m tha t futesha brenda.

    Dhoma qe e errt, me perde t mbyllura, mbushur plot tym duhani. Brenda saj ndodheshin pes vet. Dikush m zgjati nj karrige e m ftoi t ulesha. Si msova m pas,

    __________________________________________________ ______________________

    1) Reona Peterson " Et s'il fallait mourrir". Lausanne. 1976

    - 2 -

    nj prej tyre qe prkthyes, tjetri prfaqsues i Albturizmit e tre t tjert, t ministris s Puneve t Brendshme n Tiran. Hetimi filloi me pyetjet e njohura: emri, mbiemri, kombsia, profesioni ...

    Pastaj, nj burr thinjosh, i cili me sa dukej qe shefi i grupit, nxorri nga anta e vendosi mbi tavolin nj egzemplar t Bibls. Prkthyesi, m pyeti, n se e njihja at libr. I thash se nj t till e kisha par por nuk qe i imi. Athere, shefi, qetsisht, m'u prgjegj: Zonjush! Esht e kot t'a mohoni. Ky sht libri juaj!. Kundrshtova kategorikisht. Athere, ai nuk e prmbajti dot vehten e brtiti: Ne, nuk do t lejojm t luani teatr me ne! Sepse kemi prova q ky libr sht i juaji... M pas, duke par se un vetm heshtja, ai ndryshoi taktik. M sugjeroi se, nqoftse do t tregohesha e sinqert, s'do kisha asnj pasoj e do t m linin t lir.

    Gjat hetimeve, ata ishin t interesuar t dinin sidomos, se nga vinin kto lloj librash, ku botoheshin e si kishin hyr n Shqipri. Me ato pyetje t trthorta, ata mendonin se do bija n kurth. Por, un bja gjithmon t paditurn e u shmangesha pyetjeve provokuese. Atehere, shefi nuk duroi por, i nevrikosur, i ra me grusht tavolins, duke brtitur prsri: Mashtruese! Gnjeshtare! Nuk flisni, h?! Athere, ktu do t'i u mbajm! Mos t'i u shkoj mendja, se do t dilni nga kjo dhom, pa treguar...

    Ort kalonin e mezi mbahesha n kemb. Dy prej hetuesve doln. Ndofta pr t ngren dika. Pasi ata u kthyen, doln tre t tjert. Hetimi rifilloi. Pse kisha ardhur n Shqipri? Kush m kish drguar me mision? A e dija se Bibla aty ishte e ndaluar? Se Shqipria qe vendi i vetm ateist n bot?... Dikush trokiti n port. N dhom hyri nj fotograf ngarkuar me ca aparate e blica jasht mode. Duke iu bindur urdhrave, ai m fotografoi ulur, duke ecur, prball e n profil. Pas ikjes s fotografit, dera u hap prsri e dikush futi brenda dy burra t veshur keq, t ndrojtur e t friksuar. Pasi shkmbeu ca fjal me ta, shefi i pyeti duke treguar dika n drejtimin tim. Ata pohuan duke aprovuar me kok. Athere, ai m pyeti, n se i njihja ata persona. Kur i'u prgjegja n mnyr mohuese, ai shprtheu prsri: E pa cip ! Kta jan dshmitart e krimit tuaj ! Ju do t dnoheni, pikrisht, mbi bazen e deponimeve t tyre...

    Ndrkoh, kish ren mbremja e t gjith po jepnin shnja lodhjeje. Nj nga hetuesit porositi t m sillnin nj got uj. Shefi u afrua prsri pran meje dhe pyeti n se i kisha prindrit gjall. Ju prgjegja se po. Athere, ai brtiti prsri: Mir, pra! Dijeni! Ju, s'keni pr t'i par kurr m, ata !... Sepse, ju jeni armike e Republiks Popullore t Shqipris. E, tek ne, njerz si ju, pushkatohen ! Nesr, n orn nent, do vijme prsri...

    Kuptova q e kish me gjith mend, por nuk e shfaqa tronditjen. Shefi vazhdoi prsri: E morre vesh, 't thash?!. Mblodha vehten e i'u prgjegja: Po, zotri! Ju that se, nesr, do t vini pr t m pushkatuar!... Heshtje. Askush nuk foli. Qe ora nj e mengjezit. Kisha kaluar plot 13 or pa ven gj n goj. Aty, n nj dhom t vogl me ajr mbytes, e terrorizuar nga pes burra t panjohur. M pas, m uan n dhomn time e aty, para syve t mi, kontrolluan do gj me imtesi. Hoqn araft e krevatit, kllft e jastkeve, sirtart e komodins, shqyen astarin e ants dhe nxorrn q andej gjith biblat q gjetn brenda. Mbasi mbaruan pun, para se t delnin nga dhoma, shefi me tha: Ne, e dim q ju jeni agjente e Vatikanit, por kt dshirojm t'a dgjojm nga vet goja jote... Pra, mendohu mir. Nesr do t vijm prsri. Nuk hapa goj. Prse m akuzonin si agjente? Un s'kisha asnj lidhje me Vatikanin ...

    Kalova nj nat plot endrra t kqija. N orn 9 t mngjezit m uan prsri n dhomn 201. uditrisht, at mengjez, shefi kish ndrruar mend rreth qenjes sime si agjente e Vatikanit. Ai m paraqiti nj variant tjetr akuze: Ne e dinim qysh n fillim q ju nuk jeni agjente e Vatikanit. N fakt, ju punoni pr nj tjetr shrbim t huaj, i cili ju ka ngarkuar t mblidhni informata sekrete pr vendin ton.

    Ai "arsyetim", m'u duk aq qesharak, sa q mblodha buzt me prmim e ironi. Shefit nuk i shptoi reagimi im e m'u drejtua plot nervozizm: N se nuk do tregoni t vrteten, athere do t'ju dnojm me burgim t prjetshm !. Nj drithm m'a prshkoi trupin nga kmbt gjer te koka. Burgim t prjetshm? N Shqipri?! Oh, jo!... Do preferoja m mir t m pushkatonin ...

    T nesrmen n mesdit, fill mbas kthimit t grupit nga eskursioni dy ditor, m urdhruan t zbrisja n hollin e hotelit. Aty qe vendosur nj tavolin e madhe, ku kishin zen vend hetuesit e mi, prkthyesi shqiptar si edhe nj person tjetr, i cili u prezantua si Prokurori i Prgjithshm i Shqipris. Prball, rradhitur n form gjysm rrethi, qen ulur npr karrige gjith pjestaret e grupit, e para tyre, n qendr, zum vend un e shoqja ime, Evey.

    S pari, e mori fjaln prokurori i cili, me nj pamje tepr serioze e solemne, shprehu paknaqesin q, pikrisht mes nj grupi t huajsh q vendi i tij i konsideronte " miq", kishin penetruar dy " kriminele", t cilat kryenin veprimtari spiunazhi n dm t Shqipris Socialiste. N fund t fjalimit, prokurori urdhroi: Dy kriminelet t ngrihen n kemb!. I'u bindm menjher urdhrit. Ai nisi t lexoj akt-akuzn. N t thuhej se, ne kishim kaluar ilegalisht n Shqipri botime fetare dhe i kishim shprndar ato n mjedise publike, duke kryer kshtu nj krim t rend.

    N fund, prokurori na u drejtua me kto fjal: Jemi menduar gjat pr t vendosur mbi masn e denimit. Sipas provave q ne disponojm, ju jeni plotsisht fajtore dhe meritoni burgim. Por, duke marr parsysh moshn tuaj t re, kemi vendosur t'i u lshojm. Qysh nga ky ast ju konsideroheni " persona non grata" e, brenda 12 orve, duhet t largoheni nga territori i vendit.

    Mbas gjysm ore, s bashku me Eveyn, na hipn n nj makin policie dhe na nisn drejt kufirit shqiptar...



    Diplomat ne Tirane... 1)



    N fillim t viteve '70, n Tiran midis 15 ambasadave t huaja vetm tre prej tyre prfaqsonin vendet perndimore, ose si quheshin ndryshe vendet borgjezo - kapitaliste. Ato ishin ambasadat e Francs, Italis e Turqis. Ambasada m e madhe n kryeqytet qe __________________________________________________ _____________________

    1) Sipas librit t Emile Guinard "Inoubliable Albanie "( E paharruara Shqipri ). Editons Godefroy de Bouillon.1966

    - 3 -

    ajo e Republiks Popullore t Kins e cila kish nj personel me mbi 50 vet. N t, bnin pjes, s pari, ambasadori, i cili qe nj prej veteranve t Marshimit t Madh, 20 diplomat e, pjesa tjetr, specialist q mbulonin fusha t ndryshme si, ato t ndihmave, livrimit t tyre, ndrtimit t objekteve industriale, ushtarake, bujqsore etj.

    Ndryshe nga ambasadat e tjera vetm ambasada kineze, ( q i ngjante nj kshtjelle t vrtet mes Tirans ), gzonte besimin dhe simpatin e autoriteteve. Por, krahas saj, edhe ajo e vietnamezve qe disi e respektuar pr shkak t lufts q populli i saj bnte kundr imperialistve amerikan. T tjerat, kapitaliste a socialiste, ishin gjithmon t dyshimta e, funksionart e tyre survejoheshin e ndiqeshin hap pas hapi nga policia sekrete.

    Disi m t qet, mes luleve e gjelbrimit, ishin ndofta italiant. Ata qen instaluar n territorin e ish prfaqsis s dikurshme amerikane. Ndrsa, rekordin e dbimeve pr veprimtari t dyshimt, e mbante sidomos prfaqsia tregtare bullgare. Pothuajse do tre muaj, nj nga punonjsit e saj, sipas autoriteteve shqiptare, kapej me presh n duar dhe konsiderohej persona non grata, nen akuzn se zhvillonte veprimtari agjenturore n dobi t shrbimeve sekrete sovjetike.

    Edhe marrdhenjet me polakt qen tepr t acaruara, jo vetm pr shkak se ishin revizionist, por dhe pse ambasadori shqiptar n Varshav qe dbuar nga autoritetet polake pr ndrhyrje n punt e brendshme t atij vendi. Ndrsa ambasada kubane, shihej me sy t keq pr shkak t flirtit t Fidel Kastros me sovjetikt. Pak m t privilegjuar ishin, n nj far mase, ambasadat e vendeve arabe e, deri diku, edhe ajo e Rumanis.

    Her pas here me diplomatt ndodhnin incidente t ndryshme. Me sa dukej ato u sillnin autoriteteve nj knaqsi t veant. Por, nj her, plasi nj skandal i madh pr vet shqiptart. Kjo ndodhi, pas dbimit t diplomatve t ambasades s Gans e mbylljes s prfaqsis s tyre pr shtat-tet muaj. Misteri i atij incidenti doli n drit m pas. Nj vajz e re tiranase q shrbente n at ambasad si pastruese, kish ren papritur shtatzan e, kur kish ardhur momenti i lindjes, mamit e maternitetit qen shtangur kur mbi duar u kish ren nj goxha voglush i ngjyrs s ... zez.

    Ndrsa, ambasada ekosllovake, pat prjetuar nj dram t rend. Atasheu i saj tregtar, ia kish hequr vehtes me plumb n kok, gj e cila sipas disa zrave, kish ndodhur pr shkak t nj depresioni nervor. Por, sikur t mos mjaftonte kjo, n ambasadn e Turqis, sekretari i tret qe hedhur nga dritarja, edhe ai pr shkaqe neuro-psikike. N vorbulln e nj realiteti t till, kuptohet se, t ishe aso kohe diplomat n Tiran, nuk qe aspak dika e kendshme, interesante apo euforike.

    Me prjashtim t kinezve, pothuajse gjith diplomatt e tjer t huaj, konsideroheshin si armiq t Shqipris. Por, ajo ka ishte revoltuese dhe m e bezdisshme, qe prania e prhershme e agjenteve t policis sekrete, t cilt i ndiqnin pas, kudo q shkonin.

    Puntort tan shqiptar t shrbimit -tregon Emile Guinard 1), ish-zv/konsull i Francs gjat viteve 1966-1970 - ishin t gjith t caktuar nga Sigurimi. Ne e dinim fare mir q, bie fjala, kopshtari yn shqiptar qe agjent i tyre. Ai, pr do vit, merrte nga nj pal kpuc t reja n komisariatin e policis aty pran. ( ... ) do muaj, n shtpit tona, vinte nj teknik i PTT-s i cili ndrronte kufjet e telefonave e, po pr do muaj, ne

    __________________________________________________ ______________________

    1) Emile GUINARD, zv - konsull i Francs n Shqipri gjat viteve 1966 - 1970. Doktor n gjuhsi, i diplomuar pr gjuhn shqipe n Institutin Kombtar t Gjuhve Orientale n Paris. ( Shenim i autorit )

    - 4 -

    shkonim pr t'u qethur te berberi i Hotel Dajtit, nj agjent i njohur i policis sekrete shqiptare.Gjat stins s nxeht t vers, pr familjet e diplomatve t vetmet zbavitje qen ditt e kaluara n plazhin dhe hotelin Adriatik t Durrsit. Por, edhe aty, nuk gjenim qetsi. N shtitjet buz detit, nen rrezet e diellit, n banjat n det apo n restorant, ne ishim vazhdimisht t survejuar nga civil q mbanin syze t errta. Gjat dits, ata zakonisht benin plazh pran nesh, kurse drekave e darkave hanin n heshtje, ulur prball tavolins son n restorant.

    " Mbrojtja" jon, ai gjurmim i vazhdueshm e kmb pas kmbe, ishte me t vrtet i " shklqyer" ! ( Por, njkohsisht edhe aq i bezdisshm, stresues e revoltues sa q, pjesa m e madhe e diplomatve, kishin hequr dor prfundimisht t dilnin nga shtpit e tyre, qoft edhe pr t br ndonj shtitje t vogl, sepse, gjithmon ata do t kishin nga pas ndonj prej tyre.Kjo gj, qe br aq rutin, sa q ish kthyer n nj mnyr jetese t ciln e kishim pranuar pa asnj kundrshtim ).

    Nj dit - vazhdon tregimin e tij, Emile Guinard - provova t dal n kmb duke tentuar t humbisja mes turms. Kshtu, shpresoja se do mund t'u shptoja gjurmuesve t mi t zakonshm.Por, pa br as dhjet hapa, ndjeva se dikush m ndiqte pas. Pra, qe e kot t vazhdoja. Bra nj kthes 180 gradshe e mbrrita prsri n shtpi. Ndrsa, nj her tjetr, ndrsa po vizitonim nj muze, i dhurova drejtorit t tij nj libr historik me ilustrime, thjesht n shenj mirnjohje pr mirsjelljen dhe shpjegimet e tij interesante e t hollsishme.

    Drejtori e pranoi dhuratn me ndrojtje e duke par rrotull me frik. Mbas vizits, sa bem pak hapa drejt daljes se muzeut, me bisht t syrit vura r se njeriu i Sigurimit q na ndiqte, ia rrembeu librin nga dora duke e shfletuar me kujdes. ( Me shpresn se mos gjente mes fletve t tij, ndonj mesazh sekret, t cilin un mund t'i a kisha futur brenda ). Kur e pash at sken, m erdhi vrtet pr t vjell.

    ... Kur kujtoj e krahsoj jetn prej diplomati n Tiran, me at t homologut ton n Paris, ambasadorit shqiptar Javer Malo, nuk gjej asnj pik t prbashkt mes kushteve t jetess n dy vendet respektive. Zoti Javer Malo, frekuentonte pa pengesn m t vogl, gjith familjet e politikanve, sindikalistve apo njerzve t artit e kulturs q e ftonin.

    Ai, mori pjes n krijimin e shoqats s miqsis franko-shqiptare, n kremtimin e 50 -vjetorit t MauriceThorez -it, n Kongresin e XII-t Partis Komuniste Franceze si dhe, n shum raste, ndiqte nga afr vizitat e presidentit Charles de Gaulle n provinca t ndryshme t Francs. Ai, vizitonte gjithashtu disa her n vit e pa m t vogln penges, bashkpatriott e tij emigrant n Saint-Etienne, Marseille, Strasbourg etj. Ndrsa ne nuk na u dha leje kurr, t takonim t paktn nj her n vit, pes a gjasht gra vejushe me orgjin franceze, t cilat banonin n Shqipri...

    Pra, t ishe diplomat n Tiran, do t thoshte t bje nj pun aspak t kendshme, t vshtir e, bile edhe me risk t madh. Incidentet me Sigurimin ishin t shpeshta e brutale. Atasheu yn ushtarak, nj kolonel francez, i cili vinte zakonisht n ambasadn ton n Tiran dy-tri her n vit, u arrestua nga policia e pastaj iu dorzua ambasadorit ton, me kusht q t largohej nga territori shqiptar brenda 24 orve si " persona non grata".

    Ai kish dal shtitje npr rruget e kryeqytetit, duke mbajtur n krah nj aparat fotografik me nj goxha objektiv e kish marr foto pa ar kokn, andej e kndej, q nga ministrit n qendr t Tirans e gjer tek " blloku " i udhheqjes pran KQ t PPSH. Kaq kish mjaftuar q ai t kapej nga agjentt civil t Sigurimit, t arrestohej n vend, t cilsohej spiun e t shpallej person i padshiruar...



    Vdekja e ambasadorit francez ....

    Ngjarja kish ndodhur krejt papritur...

    Nj mbremje tetori, n orn 6, gruaja e ambasadorit, zonja Pinauldt, m morri n telefon e shqetsuar dhe m tha t telefonoja urgjentisht n poliklinikn e Tirans sepse i shoqi s'e ndjente vehten mir. Telefonova n ast e, mjeku i rojes m siguroi se do vinte menjeher. Por, megjithse kaluan 20 minuta, ai s'po dukej. Ndrkoh, gjendja e ambasadorit po rndohej edhe m tepr. Athere telefonova prsri n poliklinik e pyeta pr arsyen e voness.

    Dikush nga urgjenca m shpjegoi se, pr raste krkesash nga personeli i ambasadave, mjeku mund t'a kryente vizitn vetm me urdhr t zyrs s Shrbimit t Protokollit n ministrin e Punve t Jashtme. M hypn nervat nga ajo logjik idiote dhe i shpjegova personit matan receptorit se, nuk ish fjala thjesht pr nj vizit mjeksore po pr nj rast tepr urgjent. Megjithat, s'e zgjata, i hipa shpejt makins e mbrrita me nj frym n ministri, e cila nuk ndodhej m tepr se 2 km. larg rezidencs son.

    Pr fat t mir, aty munda t gjej, fare rastsisht, nj nga punonjsit e Shrbimit t Protokollit, t cilit i shpjegova se ambasadori qe n gjnde shum t rend e se nuk dija si t'a shpjegoja qendrimin e pakuptueshm e aspak human t mjekve t urgjencs n poliklinikn qendrore. Punonjsi i ministris m tha se pr kt problem, " do mbante shnim" e se do t jepte menjher porosi q t drgonin urgjentisht nj mjek.

    I lehtsuar nga premtimi, me t mbrritur n ambasad, shkova e i dhash zemr zonjs Pinauldt e cila priste e alarmuar e plot ankth mbi krye e t shoqit q lngonte i shtrir mbi shtrat, i zbeht e pothuajse pa ndjenja. Ndenja pran saj, duke i thn her pas here fjal inkurajuese, me sigurin se mjeku duhej t qe tashm n rrug e sipr. Por, minutat kalonin dhe prsri m hypi dyshimi e frika se, edhe ksaj rradhe, ardhja e tij mund t zvarritej. Athere, mendova se do t ish mir q, ndrkoh t shkoja pr t krkuar ndihm te nj mjek shqiptar q banonte fare afr ambasads.

    U ngrita e, brenda dy minuatave, u gjenda n shtpin e tij. I thash q, ambasadori ish n gjendje shum t rend e se, ndofta, qe goditur n zemr nga nj infraktus. Ai ish duke vdekur, ndrkoh q, mjeku i urgjencs q prisnim, nuk po vinte end. Fqinji yn, m dha nj prgjigjje, e cila m shtangu n vend e q s'doja t'a besoja. I qet e prer, ai m shpjegoi se " s'mund t'i vinte n ndihm zotit amabasador, sepse edhe vet nuk e ndjente vehten mir, e se n ato momente e kishte tensionin 17".

    I'u luta, duke i thn se, mund t'a oja n ambasad me makinn time pr disa sekonda e, kjo nuk do t'i shkaktonte asnj lodhje. Por, prsri ai refuzoi duke u justifikuar e duke m len t kuptoj se, pa urdhr nga lart e pa qen i shoqruar nga nj person i autorizuar nga organet e Partis, nuk mund t hynte n nj amabasad t huaj. E vetmja gj q ai sugjeroi, ishte rekomandimi q m dha pr t'i br t smurit dy gjlpra me kamfor, e pastaj t prisja mjekun e autorizuar pr vizita mjeksore n ambasadat e huaja...

    Kur u ktheva n rezidenc, gjendja e zotit Pinauldt ish pa shpres. Rojet franceze po i bnin frymmarrje artificiale, ndrkoh q sekretari i par i ambasads qe nisur vet n poliklinik pr t krkuar mjekun. I oroditur, vrapova te telefoni e krkova disa her rradhaz ndihm n Zyrn eProtokollit. Por, q andej m jepnin po t njejtn prgjigjje: Mjeku sht nisur. Tani sht duke mbrritur...

    M n fund, mbas 45 minutash, n portn e jashtme t rezidencs u paraqitn dy mjek t cilt nxituan pr n dhomn e t smurit. Por, tashm, qe tepr von. Ambasadori kish vdekur. N orn 9 t darks, mbrriti edhe mjeku" zyrtar" i autorizuar pr Trupin Diplomatik i cili arriti t konstatonte vese...vdekjen. Ndrkoh ne e kishim humbur fare. T gjith ishim t shokuar e t tmerruar. Jo vetm nga ajo humbje e rend dhe tragjike, por n menyr t veant, nga vonesa skandaloze e mjekve, si dhe nga qendrimet absurde e t paprgjegjeshme t autoriteteve shqiptare.

    T nesrmen, trupin pa jet t ambasadorit e vendosm n salln kryesore t rezidencs, ku gjith trupi diplomatik i akredituar n Tiran, ( i cili tashm qe n dijeni pr zhvillimin e ngjarjes e qndrimin cinik t autoriteteve), erdhi pr t br homazhe dhe ngushllimet e rastit. Pas tyre, erdhn mbi 20 zyrtar t lart shqiptar, t cilt u pruln n heshtje para arkivolit duke shprehur " keqardhjen" e tyre t thell. Njeri prej tyre, z. R.Malile, u afrua pran zonjs Pinauldt e i tha me z t ult: M besoni, zonj, un kam humbur nj mik t vrtet!, ndrsa z.M.Treska, i cili aso kohe drejtonte Komitetin Shqiptar pr Marrdhenje Kulturore me Botn e Jashtme, u shpreh: Zoti Pinauldt ishte ambasador i vrtet i francezve n vendin ton .

    M 4 nentor, n orn 14:00, arkivoli me trupin e t ndjerit doli nga rezidenca i shoqruar nga nj kortezh i gjat me m se 50 vetura nga gjith personelet e ambasadave q ndodheshin n Tiran. Me at rast, qarkullimi i automjeteve, qe bllokuar gjer n dalje t qytetit. Me t mbrritur n salln e aeroportit t Rinasit, fmijt e diplomatve francez vun tufa me lule mbi arkivolin e mbuluar me coh mendafshi t zez me bordura t praruara. Nj tog ushtarsh shqiptar bente roje nderi. Ndrsa dgjoheshin tingujt e Marshit Funebr t Chopin -it, zonja Pinauldt e mbytur n lot, gjeti kurajon e fuqin t thosh dy fjal falnderimi pr t pranishmit e shumt.

    N orn 16:00, avioni special francez i ardhur posarisht nga Parisi, u ngrit nga pista e Rinasit me zonjn Pinauldt e arkivolin e t ndjerit n bord, ndrkoh q ne, me syt plot lot, morrm rrugn e kthimit drejt Tirans. Pjesa m e madhe e ambasadave n kryeqytetin shqiptar, me at rast ngritn flamujt n gjysm shtize, ndrkoh q shum diplomat, shprehn revoltn dhe prmimin e tyre pr qendrimin cinik e aspak human t regjimit, i cili pa kokarje e n indiferenc t plot, kish len t vdiste pa asnj ndihm mjeksore, nj diplomat 52 vjear.

    Nj mik t vrtet t shqiptarve!

    Njeri q kish harxhuar shum energji e aftsi pr t forcuar bashkpunimin franko - shqiptar... 1)

  9. #9
    i/e regjistruar Maska e Brari
    Antarsuar
    23-04-2002
    Postime
    19,369
    Faleminderit
    29
    26 falenderime n 19 postime
    Kallmet ... shume interesante keto tregime origjinale..

    Te lumte..


    Diplomati thote mes tjerash:

    "... Kur kujtoj e krahsoj jetn prej diplomati n Tiran, me at t homologut ton n Paris, ambasadorit shqiptar Javer Malo, nuk gjej asnj pik t prbashkt mes kushteve t jetess n dy vendet respektive. Zoti Javer Malo, frekuentonte pa pengesn m t vogl, gjith familjet e politikanve, sindikalistve apo njerzve t artit e kulturs q e ftonin.

    Ai, mori pjes n krijimin e shoqats s miqsis franko-shqiptare, n kremtimin e 50 -vjetorit t MauriceThorez -it, n Kongresin e XII-t Partis Komuniste Franceze si dhe, n shum raste, ndiqte nga afr vizitat e presidentit Charles de Gaulle n provinca t ndryshme t Francs. Ai, vizitonte gjithashtu disa her n vit e pa m t vogln penges, bashkpatriott e tij emigrant n Saint-Etienne, Marseille, Strasbourg etj.

    Ndrsa ne nuk na u dha leje kurr, t takonim t paktn nj her n vit, pes a gjasht gra vejushe me orgjin franceze, t cilat banonin n Shqipri... "



    Cudi e madhe...

    Po pse diplomati nuk protestonte qe ti takoje ato te mjera plaka franceze qe dergjeshin ne Shqiperine e enverit?

    Sa mire u jepnin vize bllokmeneve per France e Europe ..qe ishin vete autoret e asaj sketerre qe pershkruan diplomati..

    Edhe diplomatet italiane nuk shkuan kurre ti takojne ato plakat italiane te syrgjynosura ne Shqiperine staliniste.

    E megjithate po ne stallen e bllokmeneve i gjeten me vone ambasadat perendimore sekretaret, perkthyesit e miqte e tyre ne kohen mbas 1990-tes.
    Po ata..klyshet e bllokut ishin dhe ndermjetsit ne tregetine e ndyre te vizave qe bene kto 10 vjet diplomatet perendimore me qytetarin e mjere shqiptar..



    Oportunista te qelbur..
    Jane pajtuar me ate kafaz mesjetar stalinist. Turp.


    ja cfare ndodhte ne Shqiperi larg syve te Europes e cila ja hapte dyert bllokmeneve dhe kelishve te tyre..

    ------------------
    gazeta shqiptare..

    DOSSIER II

    Dshmia e 68-vjearit Tanush Kaso, mbi vuajtjet e t dnuarve politik n kampet e burgjet e regjimit komunist t Enver Hoxhs. Ja ata q mbetn t vdekur n at ferr

    "Ja tmerret e t burgosurve n Fush-Kruj, Elbasan e Spa"
    N Shqipri jan burgosur pr motive politike 26.768 burra dhe 7367 gra. Nga kta jan ekzekutuar 5037 burra dhe 450 gra. Ndr kta persona, 998 burra dhe 7 gra kan vdekur gjat kohs s hetuesis dhe npr burgje. Prve ktyre t burgosurve, gjat asaj periudhe jan internuar edhe 48.217 burra dhe 10.792 gra, nga t cilt 7022 prej tyre kan vdekur n kampet e internimit"


    --------------------------------------------------------------------------------

    N pjesn e par t ktij shkrim i t botuar n numrin e djeshm, nprmjet dshmis s 68-vjearit Tanush Kaso, i cili ka vuajtur pr m shum se dhjet vjet n burgjet e regjimit komunist t Enver Hoxhs, u njohm me jetn e vshtir q bnin asokohe t dnuarit politik n kampet e Lait dhe t Fush-Krujs, ku n fillimin e viteve '60-t, kishte filluar ndrtimi i Uzins s Superfosfatit dhe Fabriks s imentos. Sipas dshmis s Kasos, n ato dy kampe ashtu si edhe n kampet e tjera q ishin hapur pothuajse n do skaj t Shqipris, kushtet ishin nga m njerzoret dhe shum nga t burgosurit nga q nuk i duronin dot ato, tentonin t arratiseshin apo t hidheshin n drejtim t telave me gjmba t rrethimit, ku i sharronte automatiku i rojeve. Gjat asaj periudhe n kampin e Lait, tentuan t arratiseshin disa t burgosur dhe tre prej tyre, si Mark Cufi, Naum Kondaki dhe Eqerem Zeko, u vran nga rojet e kampit teksa kishin dal jasht rrethimit. Po kshtu n at kamp vdiqn apo u gjymtuan edhe shum t burgosur t tjer nga kushtet e kqia. Tentativa pr t'u arratisur pati edhe n kampin tjetr t Fush-Krujs, si ishte rasti i Ylli Tabakut dhe Maksut Xhomaks, t cilt pasi doln jasht rrethimit, m pas u kapn dhe u torturuan n mnyrn m barbare duke u dnuar prsri.

    (vijon nga numri i kaluar)

    Arratisja e dy t burgosurve n Fush-Kruj
    Nisur nga kushtet njerzore n t cilat ndodheshin t burgosurit politik n kampet e puns s detyruar q regjimi komunist i kishte hapur pothuaj n do skaj t Shqipris, shum prej tyre nuk i duronin dot ato vuajtje dhe tentonin q t arratiseshin q andej apo t'i jepnin fund jets duke u hedhur n telat e rrethimit t kampit ku i sharronte automatiku i rojve ushtarake. Edhe n kampin e Fabriks s imentos n Fush-Kruj, ngjarje t tilla ishin m se t zakonshme. Lidhur me kto, Tanush Kaso dshmon: "Nj nga ngjarjet m t bujshme n Kampin e Fush-Krujs, ishte arratisja spektakolare e Ylli Tabakut nga Tirana dhe Maksut Xhomaks nga Margllii i amris. Kishte disa dit q ata rrinin bashk dhe silleshin rrotull kantierit, sidomos aty ku shkarkoheshin makinat me tulla e materiale t tjera ndrtimi. Ata si duket studionin dhe prgatisnin planin e arratisjes nga ferri. Ajo gj ishte nj ndrrmarje e guximshme, q mund ta paguaje me jetn. Kisha vn re se Ylli, si romantik q ishte, ato dit kndonte her pas here nj kng t muziks s leht, e cila nuk kishte shum koh q kishte dal, me refrenin "Harro, gjithmon harro" Dhe ja nj dit, papritmas, ndrsa t gjith ishin shprndar npr frontet e puns, nj makin me rimorkio iu vrsul me shpejtsi ports s madhe, t ciln e shqeu dhe e kaloi pa vshtirsi. Rojet pr nj ast u befasuan dhe u hutuan: pastaj ata derdhn breshri t gjata automatiku e mitrolozsh n drejtim t makin e cila dukej se ishte pa shofer, mbasi q t dy t burgosurit kishin ulur kokat. Treqind metra m tej, n kthesn e par, makina u batua, pr shkak se rimorkio kishte mbetur frenato.T dy djemt m pas zbritn nga makina dhe u larguan me vrap n drejtim t kodrave . Ndrkaq, nj numr i madh ushtarsh, policsh e civilsh, u vu n n ndjekje t tyre. T burgosurit kishin ln punn dhe ishin ngjitur npr skela, duke vshtruar zhvillimin e ngjarjes. Nga aty ku ishim ne pam se shokt tan u larguan prtej kodrave, por pa kaluar as tre erek ore, vume re se nga majat e kodrave po zbrisnin nj numr i madh njerzish. Kuptohej se ata ishin kapur. Dhe s'mund t ndodhte ndryshe. Kur u afruan, pam se i kishin lidhur me tela dhe vazhdonin t'i qllonin me grushta e me shqelma, n ecje e sipr, duke i shoqruar edhe me sharje e fyerje. I solln brenda n kamp, ku puna ndrkaq ishte ndrprer. U b apeli i prgjithshm dhe ata t dy, Yllin dhe Babaushin, (si e thrrisnin Maksutin) i lidhn me tel mbas shtyllave dhe vazhduan t'i rrahin dhe t'i pshtyjn. Ai q godiste e shfrynte m shum n drejtim t tyre, ishte Komisari, Besnik omo, nj cinik i pshtir. Yllit i ra t fikt. E trhoqn zvarr dhe e futn n biruc. Babushi ende qndronte dhe sharjeve t kapterrave, iu prgjigjej me sharje nga m ordineret. Ishte br si i mndur. Pastaj e uan edhe at n biruc. Mbas nj muaj e nxorrn n gjyq dhe e ridnuan, por ajo q nuk mund t harrohet leht, ishte shpirti i sakrifics q treguan pr ta shokt e tyre dhe sidomos t dnuarit ordiner q shkonin fshehurazi nga rojet, madje duke rrezikuar dhe jetn dhe iu fusnin tek biruca ushqime, vitamina dhe cigare", kujton 68-vjeari Tanush Kaso, lidhur me tentativn pr arratisje t dy bashkvujatsve t tij, Ylli Tabakut dhe Maksut Xhomaks, n kampin e Fabriks s imentos t Fush-Krujs, n vitin 1966.

    N Kampin e Elbasanit
    Prve kampeve t Uzins s Superfosfatit n La dhe atij t Fabriks s imentos n Fush-Kruj, n fundin e viteve '60-t, regjimi komunist i Enver Hoxhs kishte hapur dhe nj kamp tjetr pr t burgosurit politik n periferi t qytetit t Elbasanit, ku punohej pr ndrtimin e Fabriks s imentos nga specialistt kinez dhe "skllevrve t shtetit" shqiptar. Lidhur me ngjarjet n at kamp, Tanush Kaso dshmon: "Aty n at kamp n at koh ishim rreth 1000 t burgosur politik dhe ndrtesat e kampit, t cilat prbheshin nga disa barraka drrase, ishin ngritur fare pran kantierit t puns. Ato ishin t vendosura fare pran njera-tjetrs, duke krijuar n mes nj oborr n form drejtkndshi. Si kampi ashtu dhe vndi i puns ishin t rrethuar me nj gardh t lart teli me gjmba e truproje t shumta. Ai rrethim kontrollohej her pas here pr sigurin e tij nga oficert dhe komandanti i kampit. Familjet e t burgosurve nuk e kishin t leht q t arrinin atje, mbasi duhej t bnin disa kilometra rrug n kmb n mes shkurresh dhe gmushash, npr balt dhe me kalime kanalesh dhe pengesa t tjera. Nga ana e komands her pas here bheshin kontrolle pr libra e sende t ndaluara. Nga nj her shfaqeshin filma t kontrolluar me autokineman q vinte nga Elbasani. Punimet aty drejtoheshin nga specialist kinez dhe shqiptar. N at periudh n t gjith vndin pati nj kriz buke, e cila u ndie m shum n kamp. Mbas politiks, "patatja kishte dal n plan t par". Jepeshin vetm 300-400 gram buk dhe pjesa tjetr patate. Edhe buka gatuhej e przier me patate. T burgosurit vuajtn shum nga uria dhe disa prej tyre u smurn, pasi nuk i hanin dot patatet. Pr fat kjo nuk zgjati shum, vese disa muaj. Shrbimi shndetsor n kamp ishte n gjndje t vajtueshme. Kur dikush nga t dnuarit smurej rnd, mund ta onin n spitalin e Elbasanit ose t Tirans. Myzafer Domnorin, nj ish msues nga Shkodra, q u smur nga verdhza, e nisn me shum vones dhe vdiq n spital. Nj ish msues tjetr, nga Berati, Reshat Ago, e vran rojet e rrethimit t puns, mbasi ishte vonuar t rreshtohej e t hynte n kamp, n nj koh me shokt. Nj i burgosur i vjetr, shum i nderuar e i respektuar nga shokt, Ali Maliqi (Agolli), nga Peshkopia, u vra disa muaj para lirimit, nga nj bashkkrahinor i tij. Njzetvjeari Mitat Allushi, nga Dukati i Vlors, u vra nga rojet e rrethimit t kampit, disa metra prtej telave me gjemba, t cilat arriti t'i kalonte. Kishin mundur ta kapnin, por nuk deshn. Roja q e vrau, u shprblye nga komanda. Kjo ngjalli nj revolt t prgjithshme n kamp. Me kt rast, disa u transferuan n Burrel. Pr t tjert q mbetn, nisi keqtrajtimi: rrahjet, dnimet me izolim, ndalimi i takimeve me familjet etj Duhet ta themi se n kt koh, sht br nj prpjekje pr t organizuar nj dalje masive nga kampi, por u vonua shum dhe ra n vesh t Komands. Shquhen pr egrsi n kt kamp, operativt e Sigurimit: Remziu, mik e bashkfshatar i ish Ministrit t Brendshm, Kadri Hazbiut, dhe Fehmi Mullaj, nga fshatrat e Kors. Nuk mbetej as tyre edhe i ashtuquajturi mjek, major Filip unga, i cili n vend q t'i shronte t burgosurit, i rrihte dhe i dnonte me izolim n biruc. Dorn e tij t rnd e kan provuar shum t burgosur, midis t iclve edhe un. Vetm pse demaskova nj agjentin e tij, brigadierin D. DH, "doktori" m futi "n dhomn e sqarimit" ku krciste dajaku dhe m dnoi me nj muaj biruc. Atje, midis t tjerve, gjeta edhe Ali Hoxhn, i cili gjithashtu ishte "kashaisur" nga major Lipja dhe qe dnuar prej tij me nj muaj biruc, sepse kishte goditur me grusht nj brigadier, i cili po keqtrajtonte nj shokun ton t pafuqishm pr pun. Fryma vllazrore, bisedat, shakat, kngt e knduara me z t ult dhe kujtimet e largta, na e lehtsonin vuajtjen e izolimit. Aliu kishte mall pr nj vajz, q kish njohur dikur, me emrin Margarita. Krijoi nj melodi n kujtim t saj. Un i thura vargjet. Kshtu lindi "Margarita", nj kng q u b mjaft e dashur pr ne e q do t na shoqronte ashtu si "Lili Marlen", n marshimin e gjat e t dhimbshm drejt liris. Knga ishte sfida, q t burgosurit iu bnin grabitsve t liris", kujton Tanush kaso me dhimbje ato pak "aste t lumtura", n mes atij mjerimi t tmershm q kishte gatuar regjimi i Enver Hoxhs pr mijra shqiptar t cilt i kishte kundrshtar politik.

    N Kampin e Spait
    Nj nga kampet e tjera t regjimoit komunist dhe ndoshta nga m t tmershmit, ka qen edhe ai i Spait, ku punohej pr nxjerrjen e lnds s par pr Industrin e Bakrit. Lidhur me kt, Tanush Kaso dshmon: "Italiant dhe m von sovjetikt, kishin projektuar hapjen e disa minierave n krahinn e Mirdits, pr shfrytzimin e nntoks s pasur me minieral bakri e piriti. Nj nga kto ishte edhe vend-burimi i Spait, nj fshat i ashpr malor. Mbas prishjes me sovjetikt, punimet i vazhduan inxhiniert dhe teknikt gjeolog shqiptar. Ishin elur mjaft galeri krkimi dhe qe prgatitur terreni pr shfrytzimin e mineralit. M 1967, Ministria e Punve t Brendshme, e gjeti me vnd ndrtimin e nj kampi t puns s detyruar n at zon t thell malore, n nj grop, ku dielli shifej vetm n pak or t dits. U drguan fillimisht rreth njqind t burgosur politik, t cilt prfunduan punimet e mbetura, rrethuan me tel me gjemba nj zon t madhe, ku gjendeshin galerit dhe n "gropn e vdekjes". Pikrisht atje ata ndrtuan kampin ku do t vendoseshin skllevrit e shtetit, t cilt do t punonin me tre ndrresa e me orar t zgjatur, npr galerit e thella, me pluhur, gaz, lagshtir dhe rrezikun e jets mbi krye. Mbas tyre, t lidhur dy nga dy me tel dhe t hedhur si kafsht mbi karrocerit e disa kamioneve ushtarake, t shoqruar nga roje t armatosura me automatik e mitraloz, n fillim e n fund t autokolons, udhtuan nga kampi i Elbasanit pr n Spa t Mrdits, disa qindra t burgosur politik. Gjat asaj rruge t mundimshme prej m shum se njqind kilometrash, makinat nuk u ndaln as pr t kryer nevojat personale t burgosurit. Mbas shum vjetsh, ishte e para her q t burgosurit politik drgoheshin pr t punuar n miniera. Pati reagime nga ana e tyre dhe disa refuzuan kategorikisht t punonin n galeri e shpalln grev urie. Ai q u shqua pr qndresn m t gjat n grev, rreth pesmbdhjet dit, ishte Dilaver Radeshi, (nga fshati Radsh i Skraparit) njeri i nderuar dhe i respektuar nga t gjith. Kishte qen kolonel n ushtri, dhe vetm se i kish shprehur haptaz pikpamjet e tij, pr strategjin e gabuar t bunkerve, e kishin burgosur. Disa t tjer u prpoqn t'i shmangeshn galeris me ndonj raport mjeksor; por as kto nuk merreshin parasysh nga komanda e kampit, s cils i krkohej nga Ministria e Punve t Brendshme, realizimi me do kusht i planit t bakrit dhe piritit. Prandaj ajo e shtoi dhunn mbi t burgosurit, q refuzonin t punonin nntok. Rrahja ishte nj nga torturat m t zakonshme. Gjithashtu edhe dnimi me izolim n biruc, pa batanije dhe me nj minimum ushqimi, nn acarin e dimrit t ashpr; nganjher ditn me polic mbi krye n galeri dhe natn n qeli me muaj t tr. Galeria nuk ishte e kndshme as pr polict, q na kishin shoqruar npr kampet e tjer dhe q i kishin detyruar t vinin n Spa. Ata nuk guxonin t futeshin thell n tok. Kur nga tavani i galeris shkputej ndonj cop shkmb (ose kur ndonj i burgosur e hidhte qllimisht), ata ishin t part q ia mbathnin vrapit pr t shptuar lkurn. Shpejt komanda i transferoi dhe i zvndsoi me ish-minator t veshur me unifom, pa kryer kurrfar specializimi. Shumica e tyre ishin kafsh t pamshirshme. Ata m njerzort si ishte "Murgesha" nj mirditor me fytyr femre dhe mjaft i but, nuk mundn q t qndronin gjat nn uniform. Shquhej pr egrsi "Lleshi i zi", Kapter Prenga e t tjer. Komandant kampi ishte elo Arrza, ndrsa Komisar Shahin Skuraj, i cili m pas u zvndsua nga Niko Kolitari, i mbiquajturi "zgrbonja". Numri i t burgosrve n kt kamp q qndroi i hapur prgjat nj erek shekulli, luhatej mga 800 deri 1200 persona.. Edhe n at kamp, ndoshta shum m tepr se n kampet e tjer, ka pasur vazhdimisht aksidente n pun. M kujtohen si tani, Hamdi Popovci nga Peja e Gjakovs, i cili mbeti me nj kmb, (pas burgut u kthye n Kosov) apo Gani Qeraxhiu, nga Tirana, (tani ndodhet familjarisht n Itali) i cili mbeti i paralizuar gjith jetn. Aty pati edhe shum raste q t dnuarit vdisnin nga smundjet profesionale. Po kshtu aty pati edhe disa tentativa pr arratisje, si ishte rasti i t riut Mustafa Bajraktari, nj djal mjaft energjik dhe inteligjent nga Tropoja. Ai duke shfrytzuar daljen e bllokuar t nj galerie t vjetr e t harruar, mundi t arratisej, por u kap n afrsi t Puks dhe u ridnua. M pas pati edhe dy tentativa t tjera me t dnuarit, Lefter Balldovani nga minoriteti grek dhe Rexh Alia nga Mitrovica e Kosovs, t cilt kaluan rrethimin, por u kapn pa shkuar shum larg. Mbasi u rrahn barbarisht nga forcat policore t kampit, ata u nxorrn n gjyq dhe u ridnuan. Lefteri i cili ishte nj djal shum i mir dhe tepr i prvuajtur, vdiq m pas n burg. Pr shkak t kushteve tepr njerzore n at kamp, disa koh m pas shprtheu nj revolt mjaft e madhe e cila tashm sht e njohur si "Revolta e Spait", e prfundon rrfimin e tij 68-vjeari Tanush Kaso, Kryetari i Shoqats s t Dnuarve Politik t Tirans, lidhur me vuajtjet e tmerret e t dnuarve politik n Kampet e Lait, Fush-Krujs, Elbasanit dhe Spait, ku ai kaloi m shum se dhjet vjet t jets s tij, n periudhn m t bukur, rinin.
    nga gazeta shqiptare--

    ------------------


    Sot shoqata e te persekutuarve ka per Kryetar, Kurt Kolen , shokun e Zan Caushit dhe bashk-luftarin e Zabit Brok-Gjinushit.
    Perseri Kurt Kola i revolucionit te vonuar udheheq ish te perndjekurit..

    Mir tu behet..

    RAJA do mbeten perseri.



    ........

  10. #10
    Pasioni pr shkencn
    Antarsuar
    15-05-2002
    Postime
    269
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    X - EPITAF PER KOMUNIZMIN

    Nga libri"Post-scriptum per komunizmin"shkruar nga V.Qesari

    ( Kapitulli i dhjete )



    X - EPITAF PER KOMUNIZMIN



    Ne shpresojm t shohim nj Bot t mbshtetur mbi Katr Liri Themelore:

    E para - Lirin e Fjals dhe t Shprehjes.

    E dyta - T drejtn q kushdo t mund t nderoj Zotin sipas dshirs e besimit.

    E treta - Zhdukjen e Varfris.

    E katrta - lirimin nga Frika ...



    Franklin ROOSEVELT

    ( Mbi "Katr Lirit Themelore" - 6 janar 1941 )



    PLAGA E VJETER E " TIGRIT"

    7 nentor 1984...

    Para bustit t V.I.Leninit, n sheshin e fabriks s imentos me t njjtin emr, ishin mbledhur dy-tre qind vet. Prkujtohej 67-vjetori i revolucionit socialist t tetorit n Rusi. Sekretari i par i komitetit t Partis t rrethit E.Halili nisi t flas pr vazhduesen besnike t idealeve t atij revolucioni dhe PPSH-n e udhhequr nga marksist-leninisti i shquar i epoks moderne, Enver Hoxha. Pas pak, nga rradht ngjyr gri t puntorve dikush hodhi nj parrull, duke brohoritur me sa z q kish.

    Pr nj ast, turma u duk sikur u shkund nga nj gjum i thell. Puntort, si statuja prej argjili t mbuluara nga nj cipz pluhuri imentoje, lvizn nga vendi. M pas, kur folsi kryesor, amplifikuar nga disa altoparlant, zuri n goj emrin e komandantit, nj grup militantsh q kishin zen vend n rreshtin e par, nisn kengn e njohur: Enver Hoxha, o tungjatjeta !.

    Q lart nga tribuna, sekretari i par vazhdoi:

    - Armiqt tan t betuar, t brendshm e t jashtm, qllimisht hapin fjal se udhheqsi yn i lavdishm Enver Hoxha, qenka i smur...

    - T na marrin t keqen! - u dgjua nj z nga nga grupi i militantve.

    - Ashtu, t lumt goja !... - aprovuan ca t tjer.

    - Por, shoku Enver Hoxha, ashtu si dhe populli yn, jan t pavdekshm ! - vazhdoi sekretari i par - Ai sht shendosh e mir dhe kuq si molla !

    Qe pr her t par q, me qllime t paramenduara, flitej publikisht pr temn tabu mbi shendetin e Enver Hoxhs.

    E, jo vetm n Vlor, por kudo.

    N do rreth, sekretart e par qen porositur q, n takimet me popullin t evidentonin gjendjen e tij t shklqyer shendetsore, por pa br as nj koment tjetr. ( N fakt, veprimi n fjal, krahas t tjerash, qe prgjigjja ndaj nj lajmi q televizioni italian kish dhen disa dit m par, e n t cilin qe then se, sipas disa burimeve t pakonfirmuara zyrtarisht, Enver Hoxha, lideri i Shqipris - bastionit t fundit stalinist n Europ - ose ka vdekur ose sht n grahmat e fundit nga nj semundje e gjat dhe e pashrueshme, e kjo gj nuk i sht br e ditur popullit ). Pas atij lajmi rrnqeths, gojt e liga kishin nisur t pshprisnin se Ai, i kish ditt t numruara. Kish dal, bile edhe fjala se, nj profesor i shquar japonez, kish ardhur posarisht n Tiran me avion special, pr t egzaminuar gjendjen e tij t rend.

    E vrtet, me gjith konspiracionin e jashtzakonshm, fjalt s'kishin dal kot. Ne fakt, Enver Hoxhs, i kish mbetur fare pak pr t jetuar.Vetm ca muaj m par, pikrisht n mbremjen e 16 shkurtit 1984, gjat nj takimi me sekretart e KQ t Partis, ai qe larguar nga salla i mbajtur pr krahsh e duke hequr kembt zvarr. M pas, po at dark, ai qe goditur fort nga nj atak tjetr n zemr. E alarmuar, Nexhmija kish thirrur urgjentisht mjekt e, bashk me ta dhe Ramiz Alin. T nesrmen, ky i fundit kish mbledhur me ngut Byron Politike, pr t'a njoftuar mbi situatn.

    Por, plaga e tigrit, qe tashm tepr e thell dhe e vjetr.

    Ajo qe shfaqur pr her t par qysh m 1948, gjat nj feste familjare t organizuar me rastin e Vitit t Ri. Ishte pikrisht athere q, Enver Hoxhs, iu shfaqn shenjat e para t diabetit. Qysh prej asaj kohe, ai s'do gzonte kurr shendet t mir. Mbas egzaminimeve, mjekt i rekomanduan t bj m tepr kujdes e, sidomos, t mbaj regjim. Por, problemi s'qe dhe aq i leht. Enver Hoxha ish qejflli i madh pr t ngren. Veanrisht, kur qe fjala pr meny me gjell franceze, t cilat ia prgatiste nj guzhinjer i cili kish jetuar shum vite n Lion. Pa folur pastaj, pr djathrat lloj-lloj q i vinin me an t valixheve diplomatike.

    Vitet kalonin ...

    Burri i ri dhe azgan, patriarku 53 vjear Enver Hoxha, i shkon vitet e jets midis zyrs s tij bibliotek, " kshtjella " e vrtet e pushtetit dhe nj vargu vilash t shprndara n t katr ant e vendit. ( ... ) Por, megjith aparencn impozante, ai s'gzon shendetin q paraqet. Edhe mbas ndrhyrjeve t shumta e kembngulse t Nexhmijes, ai s'arrin dot t'a pres duhanin. Pr m keq akoma, vazhdon t mos u ndahet ushqimeve e gjellve t renda, ndrkoh q duke qen me diabet, lypset t mbaj nj diet shum t fort ... 1)

    N pranvern e vitit 1966, Enveri smuret m tej.

    Tani, ve diabetit, kan lindur dhe probleme t tjera t natyrs kardiake. Doktort e kshillojn t shplodhet, t bj pa tjetr pushim. Pas dy vjetsh, pothuajse n t njejtn periudh, ai bhet prsri keq. Ksaj rradhe, mjekt e urdhrojn t ndrroj klim e t shkoj pr pushime n Vlor.

    1969.

    Mars.

    Enver Hoxha pushon n Uj t Ftoht.

    Klima mesdhetare, me sa duket, i bn mir. Por, rruga nga buza e detit e gjer tek vila e tij, e lodhin tepr. N ditt e vers, ai s'mund t zbres dot n plazh, pr t br banj. Athere, Nexhmija sugjeron q, pran vils t ndrtohet nj pishin. Pr realizimin e asaj ideje, angazhohen posarisht H.Kapo e R.Alia. Pishina, nen mbikqyrjen e ushtarve t Gards e Sigurimit, ndrtohet n koh rekord. Brenda 10 ditsh. ( Ndrkoh q ai ish duke vizituar vendlindjen ). Kur kthehet nga Gjirokastra, Enveri shikon i befasuar pishinn dhe thrret me syt e protur e plot ngazllim: T rroj Partia !. 2)

    1970.

    Esht periudha e frkimeve t para shqiptaro-kineze.

    Shqetsimet shtohen.

    Edhe gjat atij viti, gjendja e Enver Hoxhs vazhdon t keqsohet. Si pasoj e diabetit, shikimi i dobsohet m shum e, vshtirsit pr leximin e gazetave, buletinve t lajmeve e librave, shtohen. Mjekt porosisin jasht, syze t teknologjis s re speciale, por pa sukses. Athere, vendoset q nj antar i sekretariatit, t'i shkoj pr dit n shtpi e t'i lexoj materialet e nevojshme. Por, duket, se Enverit kjo s'i plqen. Athere mbetet vetm nj zgjidhje. Jasht vendit, porositet nj projektor i paisur me zmadhues figure. Kshtu, shkrimet e artikujt, priten prej ndihmsit t tij e vendosen mbi aparatin zmadhues. Duket se, kshtu, Enveri arrin t lexoj ...

    __________________________________________________ _____________________

    1) Thomas Schreiber "Enver Hoxha - le sultan rouge ". Editions J. C. Lattes. Paris. 1994

    2) S. Gradeci "Tridhjet vjet pran shokut Enver ". Tiran. 1986

    - 2 -

    M 1973 ndodh edhe e papritura.

    Pr her t par, ai goditet nga nj infarkt i rend i miokardit. ( Ndrkoh q, gjithmon e m tepr, shfaqen hapur edhe shenjat e manis s persekutimit. Ai shikon rreth vehtes armiq e vetm armiq ). Tetor 1973. Enver Hoxha kremton 65-vjetorin e lindjes. Vetm pak or, pas ceremonis s organizuar me at rast, ai bie plasur pr tok i goditur nga nj kriz e re kardiake m e fort se e para. Mjekt, me n krye profesorin e njohur Petrit G, i rekomandojn prsri pushim absolut.

    Ndrkoh, Nexhmija, jep urdhr t prer:

    ... pr goditjen e re n zemr, duhet t vihen n dijeni, vetm familja dhe shokt e Byros Politike. T tjert, nuk duhet t din asgj, sepse, nga njera an nuk duam t hidhrojm zemrat e antarve t Partis e popullit e, nga ana tjetr, s'duam t'i u japim rast armiqve q t frkojn duart nga gzimi... 1)

    1976.

    Problemi i shikimit t tij, bhet prher e m shqetsues. Ai pothuajse sht verbuar. Athere, porositet jasht nj manjetofon, me t cilin ai dikton urdhra, porosi, instruksione apo pjes nga Kujtimet. Kasetat e regjistruara, zbardhen pastaj nga daktilografistja e tij personale.

    1979.

    Prill. Plaku i smur, goditet prsri n zemr. Ai, tashm, s'arrin t lexoj as me lup, e as me aparatin projektues zmadhues. Gjat shtitjeve t shkurtra n vilat e Vlors apo Pogradecit, ai mban rregullisht bastun. Drejtimin e Partis, faktikisht e merr n dor, Nexhmija. Esht ajo e cila, ndr t tjera, i lexon pr dit telekset e ambasadave shqiptare apo shenimet e mbajtura nga mbledhjet e Komitetit Qendror.

    Gjat daljeve t rralla n publik, fshehja e gjendjes s tij t vrtet shendetsore, bhet gjithmon e m e vshtir. Kshtu, gjat zhvillimit t punimeve t Kongresit t VIII-t (1981 ), Enver Hoxha shfaqet n tribun si nj kukull prej qiriri, me buzqeshje t ngrir e syze me xhama shum t trash. Ai shqipton me zor vetm frazat e para t raportit, pastaj leximi i tij vazhdon i regjistruar n manjetofon.

    Dhjetor 1981.

    Mehmet Shehu vret vehten. Plaga e tigrit derdh shkulmet e fundit t gjakut. Por, megjithat, populli e armiqt e Shqipris duhet t sigurohen se, ai sht aty. Gjithmon i gjall e i pavdekshm. Me shpatn xhveshur pr t goditur armiqt. Improvizohet kshtu, me kujdes e sipas stilit t njohur stalinist, dalja e tij n publik. Pikrisht n Ekspozitn Kombtare t Arteve Figurative. Por, n kronikn televizive t Lajmeve t mbremjes, megjith truket e montazhit, s'arrihen t bhen udira. N ekran, shfaqet fantazma Enver. I zbeht, i tretur e me shikim t prhumbur. Ulur n kolltuk. Pas asaj dalje, ai do t rishfaqet prsri, m 7 korrik 1983. Ksaj rradhe, n stadiumin Qemal Stafa, me rastin e 40-vjetorit t themelimit t Ushtris. Prsri, i ngrir si statuj e pa folur as gjysm fjal.

    M 28 nentor, Enver Hoxha, merr pjes n paradn ushtarake organizuar me rastin e 40-vjetorit t lirimit. Ajo sht dhe dalja e tij e fundit n publik. I dobt, i tretur e me fytyr q s'ngjan e tij. Me njrin krah t paralizuar e, me syrin e djatht, t ngrir nga ishemia cerebrare. Meqnse, nuk sht n gjendje t flas, mesazhi i tij drejtuar popullit, __________________________________________________ ______________________

    1) S. Gradeci. Idem.

    - 3 -

    nprmjet radios e televizionit. Ai sht edhe mesazhi - testament i tij:

    Pr ne, ushtart e Partis, s'ka gzim m t madh se kur shohim q populli yn sht zot i fateve t veta, i gzuar, i lumtur dhe i lir n Shqiprin sovrane. N Shqiprin e transformuar n kshtjell t pamposhtur, e cila ecn pa u lodhur n rrugn e ndrtimit t socializmit ... 1)

    Tigrit plak i ka ardhur fundi.

    Kreshta e bardh e flokve, i ka ren mbi qaf si paruke. Tashm, ai s'sht ve nj kadavr e pakallur n varr. Megjithat Partia, e dshpruar por stoike, prpiqet t mbaj heshtje rreth shendetit t tij. Ndrkoh q, shqiptart end nuk din q, komandanti i tyre i lavdishm, tani lviz mbi nj karroc handikapatesh me rrota e prqesh ushtart e gards, duke i shar ata me gjithfar fjalsh t ndyra.

    9 prill 1985.

    Aty nga ora 09:30 e mengjezit, bisha plaset prfundimisht pr tok. Me konvulsione. Pa frym. Me gojn mbushur plot jarg e shkum. Ai ka marr kshtu goditjen e fundit n zemr. Asnj ndrhyrje mjeksore, s'mund t'a kthej m n jet ...



    VDEKJA E SULLTANIT



    A do t ndodhte vrtet kataklizma, athere kur Enver Hoxha, do t jepte shpirt ?!

    A qe ai nj qenie e vdekshme si gjith t tjert, ndrkoh q shum prej shqiptarve e konsideronin eternel, si perndit e Olimpit ? N fund t fundit, a mund t vdiste ai, i cili qe kthyer n simbol t Shqipris ? Ai, emri i t cilit kendohej, glorifikohej, hymnizohej e ngrihej n qiej, pr do dit ? N festa publike, private, n lindje, vdekje e martesa ?

    M 11 prill 1985, n Komitetin e Partis n Vlor, dritat qen ndezur qysh pa gdhir. Kuadrot e larta t Partis, shtetit e policis, venin e vinin me vetura t cilat ecnin me shpejtsi t madhe. N orn 07: 00, sekretari i par thirri me urgjenc mbledhjen e aparatit. N salln e mbushur plot kish ren heshtje mortore. Sekretari i par, veshur me kostum t zi, me rratht e syve t mavijosur, me z t dridhur e fraza t copzuara nga emocioni, dha lajmin e kobshm:

    M 11 prill 1985, n orn 2 e 15 minuta t mengjezit pushoi s rrahuri zemra e udhheqsit t dashur e t lavdishm t Partis e popullit ton, shokut Enver Hoxha. 2)

    Ca gra klithn me t madhe, ndrsa burrat rrnkuan thell e nxorrn shamit. Pastaj, n sall u krijua pshtjellim e rrmuj, por sekretari vuri qetsi e vijoi leximin e Komunikats s KQ t PPSH e Buletinin Mjeksor, t nenshkruar nga 8 mjek. N t thuhej se, vdekja, kish ndodhur fill mbas:

    __________________________________________________ _____________________

    1) E. Hoxha. Nga "Prshendetje drejtuar popullit me rastin e 40 - vjetorit t lirimit ". Tiran. 29 nentor 1984.

    2) Teksti i "Komunikats" s vdekjes s Enver Hoxhs si edhe i Buletinit Mjeksor, ishin t njejt me at q kish prdorur Moska, pr lajmrimin e vdekjes s Stalinit m 1953. ( Shenim i autorit )

    - 4 -

    ... disa liezoneve t forta t sistemit kolateral periferik dhe dmtimeve n zemr, veshka e organe t tjera. ( ... ) Qysh n vitin 1973, Enver Hoxha kish psuar nj infraktus t miokardit t shoqruar me aritmi t zemrs. N vitet m pas, evoluoi nj isufienc e rend koronare e cila, para nj viti, u b shkak pr goditje nga ishemia cerebrare. N mengjezin e 9 prillit, pa pritur, zemra e tij pushoi s rrahuri pr shkak t infiltracioneve ventrikulare ... 1)

    Vdekja e Enver Hoxhs, u shoqrua me tension e alarm t pa par n krejt udhheqjen e Partis. Por, pr dy dit me rradh, ajo u mbajt e fsheht e n sekret t madh. Pse vall ?! Pa dyshim, pr organizimin e Spektaklit t Madh t homazheve, varrimit, caktimit t zvendsit t tij si dhe hartimit t strategjis s vazhdimsis. Tek njerzit e thjesht, t cilet qen msuar me iden se, komandanti legjendar qe i pavdekshm, lajmi i papritur shkaktoi tronditje, konfuzion, hutim e mpirje.

    ( Por, megjithat, ata q mendonin se vdekja e tij do shenonte fundin e bots, pan me habi se jeta vazhdonte si m par e se, dielli lindte prsri. Ndrsa, t tjer, t cilt kishin vite e vite q prisnin me padurim fundin e tij, ishin pak a shum t bindur se, zhdukja e Enver Hoxhs qe edhe fundi i nj epoke e cila, pr fat t keq, kish qen m e zeza n historin e saj moderne ).

    Megjith pshtjellimin, udhheqja e Partis, nisi shpejt nga puna pr ngritjen e kultit t Pavdeksis. Mobilizimi i propagands, shtypit e radio-televizionit me sloganin kryesor T'a kthejm dhembjen n forc, kish pr qllim jo vetm forcimin e mtejshm t unitetit, por veanrisht ruajtjen e prjetshme t Ikons. Pra, Messia vrtet kish vdekur por, ikona do t qe edhe m tej e pranishme kudo. Impozante, autoritare e sidomos e frikshme dhe krcenuese,n do ast ajo duhej t'u kujtonte njerzve, se asgj s'kish ndryshuar. Se, Enver Hoxha, ish gjall e i pavdekshm e se, ata q mendonin ndryshe, do t ndshkoheshin brutalisht si edhe m par ...

    Funeralet zyrtare u caktuan pr n 15 prill. Arkivoli u vendos n hollin e ndrtess s Kuvendit Popullor. Televizioni transmetonte pr nat skena nga homazhet. Pamje histerie. Lot, klithma e jerrje faqesh. N mbar vendin, plasi nj gar e shfrenuar pr shkrime telegramesh, letrash, mesazhesh, rapsodish e poezish t cilat, pastaj, nprmjet komiteteve t Partis n rrethe, i drgoheshin Komitet Qendror n Tiran. 2)

    Gazeta Zri i Popullit evokonte pr dit, figurn poliedrike e historike t udhheqsit t pavdekshm. Ata q patn fatin e madh t jetojn epokn e lavdishme t Enverit, - shkruhej ndr t tjera, n nj shkrim t saj - do t jen padyshim ndr m fatlumt e t gjith brazave q do t vijn pas. Ne ishim, ne punuam e jetuam s bashku me t! - do t thon ata plot krenari.

    __________________________________________________ ______________________

    1) Nga teksti i "Komunikats". Idem.

    2) N nj letr e cila, tek mjaft militant ngjalli ngazllim e krshri te madhe, nj inxhinjer kimist i cili kish mbaruar studimet n Kin, shkruante: N baz t leximeve e studimeve t mia, un i propozoj shoqes Nexhmije Hoxha dhe KQ t Partis q, trupi i shokut Enver Hoxha t ballsamoset. Un jam i bindur se, n t ardhmen, shkenca do t arrij t bj mrekullira. Athere, nuk do t jet aspak udi q, duke prdorur element t materies njerzore mund t arrihet n riprodhimin e tij fiziko - gjenetik. Do t vij nj dit, pra, q nga materia jo e gjall njerzore, njerzimi do t jet i aft t krijoj prsri figurat e tij t mdha historike. Athere, populli shqiptar, do t ket srishmi t gjall e midis tij, t shtrenjtin e te lavdishmin, Enver Hoxha ... ( Shenim i autorit )

    - 6 -

    Ndrkoh, n atmosfern e zis kolektive, poet e shkrimtar t njohur e t panjohur, botuan proza e elegji, ku shprehej pikllimi i madh pr humbjen e pa zevendsueshme t njeriut m t shquar q kombi shqiptar kish lindur ndonjher. Ceremonia funebre u zhvillua n 15 mars. N nj dit t zymt e me shi. Arkivoli me trupin u vendosn mbi nj shtrat topi. N ball t kortezhit ecnin 14 ushtar q mbanin n duar jastk t kuq me dekorata. Pas tyre vinin familja e antart e Byros Politike. Kamerat e fotoreportert prqendroheshin vazhdimisht n grupe njerzish q vajtonin e irrnin faqet.

    Pastaj, kortezhi u ndal, n sheshin Skendrbej.

    Ndrkoh q pasardhsi i tij, Ramiz Alia, mbante fjaln e rastit, regjia e televizionit shkrinte her pas here me imazhin e mitingut nj kuadr filmik i cili, m pas, u cilsua si gjetje artistike gjeniale. Shiu binte mbi monumentin e Skenderbeut. Nga syt dhe mjekrra e heroit kombtar rridhnin lot.

    Ideale, apo jo ?!...

    Skendrbeu qante pr humbjen e birit t vet !...

    Vdekja e diktatorit ngjalli reaksione edhe n ambasadat e huaja. Sepse, vrtet Enver Hoxha kish qen n krye t nj regjimi ekstrem e gjakatar, por ajo ishte vetm njra an e medaljes. Ana tjetr qen interesat gjeopolitike, t cilat pr Perndimin, kishin rendsi t veant. N fund t fundit, Perndimi s'mund t harronte se, Enver Hoxha ishte ai i cili qe shkputur nga Bashkimi Sovjetik e kish hequr nga vendi i tij, gjith arsenalin e raketave brthamore, drejtuar nga Kontinenti i Vjetr.

    Pr kt, ai, padyshim qe shprblyer.

    Perndimi e shrbimet e tij sekrete, e kishin fshir prfundimisht Shqiprin nga planet e tyre t Lufts s Ftoht, duke mbajtur rreth saj nj indiferenc e heshtje totale, thuajse ajo s'egzistonte fare. Diktatorit, i qen len kshtu duart t lira, pr t vazhduar qetsisht krimet e tij. Ksisoj, pa as m t vogln brerje ndrgjegjje, bile me koshienc t plot, Perndimi kish kontribuar e ligjruar me cinizm gjakosjen e tragjedin e nj populli t tr. 1)

    Megjithat, n botn e jashtme, ndryshe nga 'mendohej brenda vendit, jehona e vdekjes s Enver Hoxhs qe fare e vogl. Sipas gazets franceze Le Monde t 13 prillit 1995

    ... vdekja e Hoxhs ka shkaktuar pak komente zyrtare n kryeqytetet e mdha europiane, t cilat n prgjithsi, jan mjaftuar me drgimin e mesazheve t shkurtra t ngushllimit, drejtuesve t Tirans. Kryeministri grek z.Papandreu, i cili ndikoi koht e fundit n

    __________________________________________________ ______________________

    1) Jo vetm shkrimtari yn i shquar Ismail Kadare i cili e ka theksuar disa her kt arsyetim, por edhe studjues t tjer, n veprat e analizat e tyre kan shtruar vazhdimisht pyetjet: Prse Perndimi, pr vite me rradh, kish mbajur heshtje t plot rreth shtypjes totalitare n Shqipri ? Prse, radjoja e televizioni i nj vendi fqinj si qe Italia, e cila nuk ish as 100 km. larg n vij ajrore nga brigjet shqiptare, mbante gjithmon nj heshtje misterioze rreth natyrs s sistemit t saj politik ? ( Ndrkoh q, Europa n prgjithsi, bente shum zhurm pr mbrojtjen e t drejtave t njeriut dhe demaskimin e natyrs s dhunshme t regjimeve autoritar e komunist t Lindjes ? ). Pr 'arsye u kontribua me aq zell q ai vend, i cili cilsohej si "bastioni i fundit i stalinizmit n Europ ", t mbetej larg do lloj vemendje, njlloj sikur t ndodhej diku mes Afriks apo Amazons ? Pyetjet dhe misteri i tyre jan t shumta e prgjigjet mjaft t vshtira. Megjithat, me sa dukej, nj gj ishte e qart. N menyr direkte apo indirekte, Europa me " harresn " e saj, kish ndikuar mjaft n zgjatjen e jets s diktaturs enveriste si edhe n vuajtjet e izolimin e nj populli i cili, vazhdimisht, prtej detit kish par lirin dhe shptimtart e tij ... ( Shenim i autorit )

    - 7 -

    zhvillimin e marrdhenjeve ekonomike me Shqiprin, ka shprehur " hidhrimin e tij ". Po ashtu, pr drgimin e nj mesazhi ngushllues njoftoi edhe Partia Komuniste Franceze. N Washington, departamenti i Shtetit njoftoi se, SHBA ishin t gatshme t rifillonin nj dialog vllazror me Shqiprin, n se kjo e fundit do t'a krkonte...

    Ndrsa, n 12 prill, n edicionin e ors 20:00, televizioni italian dha nj lajm t shkurtr t shoqruar me imazhe, ku lideri shqiptar cilsohej si njeriu q arriti t'i nxjerr shqiptart nga mizerja ekstreme n nj varfri dinjitoze. Kurse, agjencia e lajmeve Hsinhua si dhe e prditshmja e PK t Kins Zhenminzhibao, e botuan lajmin e vdekjes s Enver Hoxhs, t shoqruar me nj fotografi t t ndjerit n madhsin e nj pulle poste t rrethuar me shirit t zi. 1)

    Nga Moska, me katr rreshta t botuara n t prditshmen Pravda dhe agjencin e lajmeve TASS, KQ i PK Sovjetike i shprehte ngushllimet PPSH me rastin e vdekjes s Hoxhs. 2) Dika m tepr, i kushtoi ngjarjes shtypi jugosllav q e cilsoi ngjarjen si, fundin e epoks s Enver Hoxhs. N t, u botua shkurtimisht biografia e tij, si edhe u theksuan konfliktet e shumta q kishin karakterizuar marrdhnjet mes dy vendeve... 3)

    Ndrkoh, Shqiprin, e kish mbuluar zia.

    Grat u udhzuan t mos vinin t kuq buzsh e dasmat, t shtyheshin pr m von e t bheshin pa muzik. Pas vdekjes, kulti i diktatorit u b m frenetik e gjer n absurditet ekstrem. Kshtu, fill pas vdekjes, organizata e pionierve, e ngritur sipas modelit sovjetik, u quajt Pioniert e Enverit. Pas saj, n 16 t do muaji tetor, ( q ish dita e tij e lindjes ) u iniciua lvizja Java e Enverit. E, po n at kuadr, Bashkimet Profesionale ( BPSH ), krijuan nj titull t veant nderi pr kolektivat e punonjsit e pararojs, i cili u quajt, Flamurtar i zbatimit e venjes n jet t msimeve t shokut Enver.

    N do an t vendit, n qytete e fshatra, n do shkoll, uzin, sheshe e lagje, nisn t shfaqen t ashtuquajturat Kende t Enverit.

    Ato ishin edhe vendet ku do t vendosej Ikona e Shenjt.

    Regjimi po ngrinte kshtu, totemet e Zotit t Ri.

    T shoqruara kudo me stenda, parrulla, foto, slogane, nisma revolucionare e yje t mdhenj prej betoni, t cilat mbanin mbishkrimin Enver Hoxha, 1908 - I pavdekshm, ato u kthyen n chapelle-at e Perndis Enver. Por, zelli e veneracioni ndaj Zeusit, s'mbaruan me aq. M pas, me vendim t posam t KQ t Partis, emri i Enverit iu dha njhersh Hidrocentralit t Fierzs, Kombinatit Metalurgjik n Elbasan, Universitetit Shtetror t Tirans e Uzins Traktori.

    M 1986, nga vajza e dhendri i vet Enver Hoxhs, u hartua projekti, e n qendr t Tirans, nisn punimet e ndrtimit t muzeut madhshtor kushtuar Prijsit t Pavdekshm. Vendi, i caktuar pr at qllim u rrethua me murre, panele e ushtar t armatosur.

    Nj inxhinjer, i cili punoi n ndrtimin e tij, rrfen:

    ... Prse Nexhmija kish preferuar ndrtimin e nj muzeu e jo t nj mauzoleumi ? A kish qen ai nj " amanet" i Enverit apo vendim a zgjedhje e vet Nexhmijes ? Ky qe vrtet mister. Pr mendimin tim, ajo ka kish ndodhur n Bashkimin Sovjetik me trupin e ballsamosur t Stalinit, pa dyshim q do t'a ken tunduar mjaft at, duke e uar rrjedhimisht n vendimin q, trupi i Enver Hoxhs s'duhej ballsamosur...

    __________________________________________________ ______________________

    1-) -2) -3 ) Sipas gazets "Le Monde", 13 prill 1985

    - 8 -

    ... Natyrisht, aso kohe asaj, as q i shkonin ndr mend ngjarjet q do t ndodhnin pes - gjasht vjet m von, por prve nj far dyshimi dhe n saje t tradits, ajo gjykonte se trupi i tij, si do q t vinin punt, do t ish m i mbrojtur n thellsi t toks. ( ... ) Qysh n fillimin e ndrtimeve, shum njerz, kur pan projektin e tij, e quajtn at " Piramida ". (Emr i cili ka mbetur edhe sot e ksaj dite )

    ... Pr ndrmarjen e ndrtimeve 21 dhjetori, objekti u cilsua i rendsis s veant. Punohej jo vetm ditn po dhe natn nen dritn e projektorve. Pr ndrtimin e tij, Partia s'i kurseu milonat e dollarve, n nj koh kur rezervat valutore t vendit ishin fare minimale. Grupe tekniksh e inxhinjersh, u drguan n vende t ndryshme perndimore pr t porositur e bler pa kursim, gjithka q nevojitej pr madhshtin dhe luksin e " objektit "... 1)

    Por, prpjekjet pr mbajtjen gjall t Enverit, vazhdonin pambarim. M 16 tetor 1988, me rastin e 80 vjetorit t lindjes s tij, n Shqipri u pruruan tri statuja gjigande. Njra n Kor, ku ai paraqitej n mosh t re, kur ish profesor n liceun francez. Tjetra n Tiran, n mosh m burrrore, me pardesy, kostum e gravat. Dhe, e treta, n Gjirokastr, ulur, n mosh t thyer e duke medituar.

    M 1991, bashk me rrzimin e diktaturs, u shembn edhe idhujt e saj, t cilt shumkush i quante eternel. Piramida e ngritur n kujtim t Faraon - it t Tirans, u kthye n Qendr Kulturore si pr paradoks t faktit q, edhe Enver Hoxha i pat kthyer shum kisha e xhami n shtpi kulture e ahengu. Objekti i par q u hap brnda saj qe, uditrisht, nj kafene e cila u rikujtonte njerzve se, edhe i zoti i shtpis ( Faraoni ), e pat filluar karriern e tij si pronar i nj pijetoreje, po n Tiran.

    ... Ksisoj, jeta e fundi i Enver Hoxhs, na japin shembllin e prkryer t nj tirani totalitar aq sa edhe Stalini e Hitleri. Ashtu si edhe msuesi i tij i adhuruar Stalini, ai vdiq n shtrat e u quajt i pavdekshm n jet t jetve, ndrsa mbi varrin e tij u vendos mbishkrimi tipik totalitar, Enver Hoxha 1908 - I pavdekshm.

    Pastaj, si ka ndodhur rndom me historit e tiranve, q nga koh t cilat s'mbahen mend, erdhi nj dit q kufoma e tij u varros natn e u hodh n nj grop t varrezave t Sharrs, pa i ven as edhe nj gur prsipr.

    Prfundimisht, me bindje t plot themi se, jeta prej despoti e Enver Hoxhs e meriton plotsisht si Epitaf, nj maksim t njohur t Makiavelit, n t ciln thuhet se:

    ... jan t denuar t dshtojn me turp, mallkim e neveri gjith ata njerz q shkatrrojn fet e prmbysin shtetet. ( ... ) Gjith armiqt e talenteve dhe kurajos humane, t letrsis e arteve t dobishme, t vlerave t nderuara nga qeniet njerzore. ( ... ) Pra, shkurt, gjith ata t cilt, n aktet dhe veprimet e tyre, karakterizohen nga paudhsit, egrsia, dhuna, injoranca, ultsia e kotsia. 2)

    __________________________________________________ ___________________________________

    1) Sipas rrfimit t ing. B. B ( Tiran 1991 )

    2) Pr fat t keq, aktualisht n Shqipri, po ndodh nj tentativ diskrete pr rihabiltimin e diktatorit, e cila shpesh shoqrohet me mesazhe t tilla si: "... ishte Enveri ai q udhhoqi luftn nacional - lirimtare, qe ai i cili krijoi nj shtet t vrtet e me autoritet, q ushqeu e ngriti lart krenarin kombtare, q krijoi barazi mes shtetasve, qetsi n jetn e prditshme etj". Ndrkoh, shum nga ata q i prkasin brezave t shkuara, shpesh bien viktim e ksaj propagande pr t vetmen arsye se, denoncimin e diktatorit Enver Hoxha dhe epoks socialiste, e kan prjetuar, ndr t tjera, edhe si nj humbje t madhe t vet jets, puns e sakrificave t tyre.( Shenim i autorit )

  11. #11
    i/e regjistruar Maska e labikja
    Antarsuar
    17-01-2008
    Postime
    56
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Nuk di shume fakte historike rreth komunizmit sepse mosha nuk ma lejon por jam ne gjendje te them se aty 45 vite nuk i sollen Shqiperise vec vuajtje e regres.kete ma ka kallezuar femijeria qe e kalova me lotet qe s'shteronin te gjyshes te ciles i kishin vrare babain dhe vellain ne nje dite,kishin vrare birin ne syte e te atit.kete bene komunistet dhe tortura vazhdoi,ata nuk u lane asnje varr ku ti qanin vejusha te ciles i mbeten jetimet per te rritur.Keta njerez s'ishin ballist ose armiq por atdhetare,djali ishte partizan dhe babai i ardhur nga mergimi me nje pikeveshtrim tjeter per jeten.Komunistet nuk u mjaftuan me kaq,ata e vazhduan luften edhe ndaj niperve te ketij njeriu duke u mohuar arsimimin ndonse me nota shume te mira.Gjate atyre45 vjeteve kjo familje s'pa nje dite te mire.ky rrefim per mua eshte histori qe s'ka nevoje per asgje.
    rrofte DEMOKRACIA
    rrofte LIRIA
    RRETH FLAMURIT TE PERBASHKUAR

  12. #12
    i/e regjistruar Maska e DoRiNa_80
    Antarsuar
    22-08-2008
    Postime
    7
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Rekuiem pr krimet komuniste

    Teksa disa fanatik t diktaturs po bhen gati t kremtojn 100 vjetorin e lindjes se Neronit shqiptar, Enver Hoxhs, do t ishte mir t risilleshin n kujtes disa prej masakrave t tij t pangjashme:

    - T ekzekutuar burra: 5557 persona
    - T ekzekutuara gra: 457 persona
    - T dnuar politik burra: 26768 persona
    - T dnuar politik gra: 7367 persona
    - T mendur: 308 persona
    - T internuarit jan aq shum sa sht e pamundur t'i nxjerrsh prafrsisht e jo saktsisht.
    - T varurit, nuk dihen
    - T zhdukurit, nuk llogariten.

    Pr t kuptuar fytyrn e komunzimit shqiptar, do tju lexonim vargjet e mposhtme:
    Enver-Koi pa nj ndrr
    Shqipnin - nuse, Titon dhndrr
    N'nj'i shpi t'bukur, n' nji shpi t gjan
    Q nga Beogradi deri n Tiran.

    Ka me mijra deklarata dhe dshmi pr mizorit e diktaturs, por un do t ndalem n dy prej tyre.

    Deklarata e oficerit t Sigurimit Naun Bezhani:

    Un i nnshkruari Naun Bezhani, oficer sigurimi, deklaroj si m posht. Gjat veprimtaris son jan prdorur kto tortura

    1. Jeleku (tortura m e tmerrshme).
    2. Kamzhiku prej druri.
    3. Lnia pa buk dhe pa uj pr dit t tra.
    4. Elektroshoku deri sa u bint t fiktit.
    5. Hedhja n qaf e zinxhirve me pesh t rnd.
    6. Lidhja me duar prapa n dritare, n dru t varur n lartsin sa t preknin majat e gishtrinjve.
    7. Thyerja e kockave dhe ndukja e mishit me dar (e prdorur pas dnimit t Shqefqet Bejs dhe t tjer).
    8. Krip n goj.
    9. Stimulim varje ose pushkatim.
    10. Tortura morale pr familjen. N Shkodr pr t thyer rezistencn e Dulo Kalit, n dhomn ngjitur me t uam dy vajza t burgosura dhe dy t burgosur; ato bn sikur gjoja ishin vajzat e tij q I kishin prur atje pr t'i nderuar.
    11. Futja kokposht n nj fui me uj.
    12. Fekale n goj. Nj her Myftar Tarja e bri kt ndaj nj Toptanasi.

    Deklarat e kapiten Lefter Lakrori, oficer i Sigurimit:

    "N at koh ishte zhvilluar gjyqi i deputetve dhe si u dha vendimi pr t gjith ata q u dnuan me vdekje, jemi ngarkuar t'I torturojm pr t njerr 'a kishin. Naum Bezhani, Siri arani dhe un. Shoku nesti shkoi me komandantin n jug. N vend t tij ishte Zihni Muo. Gjith materialin q nxorrm nga ata e mbajta un deri sa erdhi Nesti (Kerenxhi) dhe pr gjith elementin q implikohej jan zhvilluar hetime. Aty ka apsur edhe antar t partis q implikoheshin dhe jan survejuar. M kujtohet Shevqet Musaraj, Mark Ndoja dhe t tjert s'm kujtohen edhe nga deputett q s'jan t organizuar. Materialin t dnuarit e kan shkruar me dorn e tyre, ku edhe sot e kan n dosje".

    Vendimi i gjykats i dhn m 27 shtator 1947, ishte si m posht:

    - Me varje: Shefqet Beja, Sulo Klosi dhe Riza Alizoti
    - Me pushkatim: Sheh Selim karbunara, Dr. Enver Sazani, Selim Kokalari, Selaudin Toto, Muhamed Prishtina, Paolo Sgiatti, Irfan Majuni, Tefik Deliallisi, Hysen Shehu, Beqir ela, Abdyl Kokoshi, Pertef Karagjozi dhe Agathokli Xhitomi.
    - Me burgim t prjetshm: Ramazan Tabaku, Gjovalin Vlashi, Foto Bala, Ram Marku.
    - Me 20 vjet burg: Rustem Sharra, Xhevat Xhafa dhe Shefki Minarolli.
    - Me 15 vjet burg: Sulo Konjari.

    Por gjyqet dhe krimet nuk u ndaln ktu, shqiptar t ndershm u vran ose u burgosn pa faj pr hir t miqsis shqiptaro-jugosllave, shqiptaro-sovjetike, shqiptaro-kineze, shqiptaro kozmopolite, etj:

    - Dnohet grupi i patriotit Riza Dani. Me pushkatim: Riza Dani, Faik Shehu, Islam Radovicka, Uan Filipi, Hilmi Hipi, Syrja Selfo dhe Hasan Rei; me burgim t prjetshm: Kosta Boshnjaku, Isuf Hysenbegasi, Mestan Ujaniku, Nexhmi Ballka, Ivzi Kokalari dhe Demir Kallarati; me 20 vjet burg: Adem Prela, Arif Gjyli dhe Bexhet Shehu; me 15 vjet burg: Halit Gjoleka dhe Kamber Backa.

    - Nj ndr provokacionet komuniste t "seris" ishte edhe gjyqi kundr klerit katolik t Shkodrs, me preteksin e fshehjes s armve. "Ne Hys Zaja, prokuror publik i prefekturs Shkodr, urdhroj ndalimin". N Shkodr numroheshin 10 burgje, ndrsa sipas funizuesit t buks duhet t ishin 17. Ishin kthyer n burgje Kuvendi i Franceskanve, ndrtesa e Jezuitve, shtpit e tregtarve, i Prels, i Pogut, i Ulqinakut prvec burgjeve t njohur si Burgu i Madh, Burgu i Gestapos, Burgu i Prefekturs

    "Ishim shum t dnuar me vdekje n nj dhom, dshmon Rakip Meta. Ja lista:

    1. Hafiz Drguti (pushkatuar)
    2. ngjll Deda
    3. Rrok Mirashi
    4. Mikel Koliqi
    5. Mark Hasi
    6. Ndue Suma
    7. Mark Harapi
    8. Karlo Serreqi
    9. Agostin Ashiku
    10. Marjan prela
    11. Alek Baqli
    12. Zef Pllumi
    13. Filip Mazreku
    14. Frano Kiri
    15. Anton Luli
    16. Gaspr Suma
    17. Injac Gjoka
    18. Jak Zekaj
    19. Lek Dredhaj
    20. Ciril Cani
    21. Mhill Cani
    22. Bonat Gjecaj
    23. Tom Laca
    24. Nikoll Shelqeti
    25. Gjon Karma
    26. Mhill Karaj
    27. Donad Kurti
    28. Leon Kabashi
    29. Pjetr Gruda
    30. Pal Dedaj

  13. #13
    i/e regjistruar Maska e saura
    Antarsuar
    07-09-2008
    Vendndodhja
    Itali
    Postime
    3,283
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime












    Ja pse u larguan ne emigracion shqiptaret.



    Ndryshuar pr her t fundit nga Darius : 09-02-2010 m 21:25
    L'invidia e la forma piu sincera di ammmmirazione.

  14. #14
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    10-08-2008
    Postime
    1,373
    Faleminderit
    1
    0 falenderime n 0 postime
    Kur Kadri Hazbiu i shiste arm mafias italiane

    NGA AGIM MUSTA



    Analiz/ Historia e furnizimit t Shqipris me municione, q nga Italia fashiste, Kina, Bashkimi Sovjetik

    15 mars 2008. Nj krism dhe tronditje e tmerrshme, e shoqruar me nj krpudh flake dhe tymi, e ngjashme me krpudhn e bombs atomike, q u hodh n Hiroshim, m 6 gusht 1945, ndodhi n katundin Grdec, 18 km lart Tirans, n trekndshin Durrs – Tiran – aeroporti i Rinasit (“Nn Tereza”). Ku u gjetn ata mijra ton municione, q shprthyen n ditn e 15 marsit 2008?! Shpesh n t kaluarn nga studiues t huaj dhe shqiptar, Shqipria ishte quajtur “fui baruti”. N fakt, kjo shprehje e figurshme nuk i prgjigjet realitetit historik t kohs. Shqiptari q n kohn e pushtimit otoman ishte i armatosur edhe kur dilte jasht shrbimit t gjat ushtarak. Pas Lufts I Ballkanike (1912-1913) n Shqipri mbetn mjaft arm dhe municione jo vetm nga ushtria e shpartalluar turke, por dhe nga ushtria serbe e rraskapitur, q trhiqej nprmjet territorit shqiptar drejt Korfuzit dhe Italis n dimrin e vitit 1915. Qeverit shqiptare t viteve 1920-1924 nuk bn asgj pr armatimin e popullats q mbante arm dhe municione pa leje. Me ardhjen e Ahmet Zogut n krye t shtetit shqiptar, n fillim si President dhe nga viti 1928 si Monark, u kryen disa operacione t suksesshme armatimi. Mund t themi me bindje se pas vitit 1932, n duart e popullats nuk ekzistonin arm dhe municione pa lejen e organeve shtetrore. Pushtimi fashist dhe sidomos Lufta Italo-Greke (tetor 1940-maj 1941) lan n territorin shqiptar arm dhe municione t konsiderueshme. Pas kapitullimit t Italis m 8 shtator 1943, njqind mij ushtar italian braktisn armatimin e tyre dhe u arrit deri atje, sa nj pushk dhe nj revolver shitej pr nj kokrr vez. Me ato armatime u armatosn shumica e familjeve fshatare (n at koh fshatarsia prbnte 80% t popullats shqiptare) dhe njsit partizane, etat e Ballit Kombtar, t Legalitetit, pasuesit e bajraktarve t veriut etj. Mbas vendosjes s diktaturs komuniste, m 29 nntor 1944, u organizuan nga DMP (Divizioni i Mbrojtjes s Popullit) disa operacione armatimi t dhunshme. Mbas kontrollit n do shtpi dhe kasolle, banort e fshatrave i mblidhnin me dhun n sheshin e katundit ku i rrihnin barbarisht, madje edhe i ekzekutonin pa gjyq, n qoft se nuk dorzonin sasin e armve dhe municioneve, q u krkohej nga repartet ndshkimore. Edhe sot e ksaj dite, n Mirdit, Kallmet dhe Zadrim, kujtohen me llahtari gjmat e komandantit t batalionit ndshkimor t komanduar nga Toger Baba (alias Hodo Habibi) q kryente armatimin n ato krahina gjat viteve 1945-1947. Kur Shqipria komuniste aderoi n Traktatin e Varshavs n vitin 1955, n depot ushtarake nuk kishte m arm dhe municione t prdorura gjat Lufts s Dyt Botrore. Ish-Bashkimi Sovjetik furnizoi ushtrin shqiptare jo vetm me armatime t lehta, por dhe me qindra tanke, aeroplan, nndetse dhe mjete ushtarake lundrimi. U ndrtuan aeroporte dhe baza detare t vna n shrbim t Traktatit t Varshavs, duke e kthyer Shqiprin n nj baz t avancuar n Detin Mesdhe. Nga fundi i viteve pesdhjet drejt Shqipris i hodhi syt edhe Kina maoiste. N muajin maj t vitit 1959, kur Shqiprin e vizitonte nj delegacion sovjetik i kryesuar nga Nikita Hrushov, n Shqipri ndodhej “inkonjito” ministri i Mbrojtjes s Kins, marshalli Pi Den Huai, q prgatiste planet ushtarake pr ta kthyer Shqiprin n nj depot madhe armatime, t papar n rruzullin toksor. Gjat periudhs “t miqsis” shqiptaro-kineze ( 1962-1978 ) Kina e furnizoi Shqiprin me armatime q shkonin n vlern e 18 miliard dollarve amerikan. U ndrtuan disa uzina armatimi dhe municionesh, si ajo e Polianit n Berat e Mjeksit n Elbasan e ekinit n Gramsh dhe nj tjetr n periferin e ktij qyteti. Prve armatimeve dhe municioneve q prodhoheshin n Shqipri, ushtria shqiptare u furnizua me qindra tanke kineze, me mjete ushtarake detare dhe me aeroplan “Mig” difektoz, q shkaktuan vdekjen e disa dhjetra aviatorve shqiptar. U ndrtuan me qindra tunele, pr t depozituar mijra ton municione q prodhoheshin n uzinat e armatimit. Gjat hapjes s tuneleve, jan vrar mbi 500 ushtarak, kufomat e t cilve u drgoheshin familjeve natn, duke i porositur q t’i varrosnin pa zhurm dhe pa buj. N depot e municioneve u vendosn mbi 500 mij ton municione q i binte do shqiptari t mbante mbi shpinn e tij 2 kv barr e paprballueshme pr shpinat e krrusura t shqiptarve mjeran. Sa qytetar shqiptar jan vrar dhe plagosur nga shprthimet e municionet gjat sistemimit npr depo, gjat transportit nga nj vend n tjetrin dhe gjat zboreve ushtarake?! Flitet se jan disa mijra, por askush nuk e thot kt gj me z t lart edhe sot e ksaj dite. N arkivat e Ministris s Mbrojtjes dhe t Brendshme (n qoft se ekzistojn) duhet t jen emrat e atyre fatkeqve q ran viktima nga marrzit e kliks vrastare komuniste t asaj kohe. Prse nuk publikohen emrat e atyre fatzinjve q u vran nga shprthimet e municioneve dhe emrat e prgjegjsve pr vdekjen e atyre qytetarve q zbatuan verbrisht urdhrat e pushtetarve vrass?! Shqipria pas vitit 1962 u shndrrua n nj depo gjigande baruti dhe u b e frikshme jo vetm pr qytetart e saj, por edhe pr popujt e Evrops, Afriks dhe Azis. Pran kabinetit t ish-ministrit t Brendshm, Kadri Hazbiut, ndodhej zyra e nj prfaqsuesi t mafias italiane, q kontraktonte pr armt dhe municionet q do t blinte nga qeveria komuniste shqiptare pr t furnizuar grupet terroriste n Itali, Korsik, Spanj, Irland, Greqi etj. Qindra mijra kallashnikov t modelit kinez dhe dhjetra mijra ton municionesh t prodhuara n Shqipri u shitn n Ruanda, Kongo, Angola, me t cilat u vran nj milion e gjysm tuci dhe hutu. Edhe sot e ksaj dite problemi i gjenocidit afrikan nuk sht mbyllur. Nj komision i OKB-s, me prfaqsues t vendeve afrikane, krkojn dnimin nga nj gjykat speciale n Hag, t shkaktarve t atij gjenocidi t prgjakshm, q u ka marr jetn qindra mijra fmijve dhe grave t pafajshme afrikane. Shpresojm se n aktakuzn e prokurorit t Hags pr gjenocidin afrikan nuk do t prmenden vetm emrat e ombes, Mobutus, Mengisit etj., por dhe t kliks vrastare t Enver Hoxhs q furnizoi grupet terroriste afrikane me dhjetra mijra ton municione dhe armatime t prodhuara n Shqipri. Armt dhe municionet shqiptare u drguan edhe n Liban, Afganistan, Palestin dhe n t tjera vende aziatike pr t vrar qindra dhe mijra t pafajshm. Pr krimet e kryera n shum vende t bots nga armt dhe municionet e drguara nga Shqipria komuniste, askush nuk ka folur dhe s’sht prgjigjur penalisht. Askush nuk u dnua n Shqipri nga ushtarakt e paprgjegjshm q braktisn dhe hapn depot e armatimeve n vitin e mbrapsht 1997. Nga armatimi i grabitur n ato depo nga bandat kriminale dhe mafioze u vran mbi 3.000 shqiptar t pafajshm dhe u shkaktua nj dm i pallogaritshm ekonomik. Nj pjes jo e vogl e atyre armatimeve ka mbetur n duart e popullats civile, t cilat vazhdojn t prdoren edhe sot, duke marr jetn e qindra njerzve. Shteti shqiptar pas vitit 1991 nuk mund t menaxhonte nj sasi aq t madhe armatimesh dhe municionesh, prandaj ndodhn dhe katastrofa si ato n depot e armatimit t Qafshtams, n Dhembland t Tepelens dhe n t tjera vende q nuk jan publikuar dhe jan mbajtur sekret. Grdeci ishte akti i fundit i asaj drame q ka vazhduar n Shqipri pr gjysm shekulli. Viktimat e Grdecit u dmshprblyen, por sigurisht, dhimbja q shkaktoi ajo katastrof, nuk do t harrohet pr shum koh. Vendimi i gjykats q do t gjykoj katastrofn e Grdecit duhet t pasqyroj me saktsi shkakun dhe pasojat. T’i jepet Roms ajo q i takon Roms dhe Cezarit at q i takon Cezarit. Vetm kshtu do t mbyllet kjo faqe e prgjakur e historis t armve dhe municioneve shqiptare, t mallkuara nga mijra nna, gra dhe motra, pr humbjen e njerzve t tyre m t dashur.




    04/10/2009

  15. #15
    *Ne zemer te kam babushi* Maska e *suada*
    Antarsuar
    24-11-2007
    Vendndodhja
    Rruga shishe lagja tap :)
    Postime
    1,896
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    Ah moj saura, Cmu rrenqeth mishi me keto immagini.

    Unaza sipas gishtit,dashura sipas shpirtit.

  16. #16
    Perjashtuar
    Antarsuar
    23-06-2009
    Postime
    167
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Jo, Jo.....

    S'kena harru asnji gjo , as nga ato te Sulltan Salepit , as nga ato te Ballit e Xhafer Devave e Co, as nga ato te Enverit dhe as keto te sotmet e myteberit .

    Kush harron , duhet te vizitohet te kuroje alzheimerin , se i bie te mos njohe edhe nenen dhe babane le pastaj ndonje gje tjeter !

    Kush harron , nuk di ku shkon ! (fjale e urte e sajuar "live" nga Popull Thjesht)

  17. #17
    i/e regjistruar Maska e Xhuxhumaku
    Antarsuar
    19-11-2003
    Vendndodhja
    sopr'un'curva
    Postime
    11,621
    Faleminderit
    18
    150 falenderime n 127 postime

    Amaneti para vdekjes: Pse po arratisem nga Spaci

    Amaneti para vdekjes: Pse po arratisem nga Spaci

    Drguar m: 12/10/2009 - 13:13

    Gilmana Bushati

    Alma krkon t atin". Ky nuk sh t emri tjetr i drams q u vu n sken n qershor t ktij viti, me titullin "Antigona krkon t atin", e regjisorit Mihallaq Luarasi, por sht drama e qindra shqiptarve, e vajzave, djemve, grave, baballarve, vllezrve, motrave, q kan nj jet q krkojn familjart e zhdukur nga diktatura komuniste. sht drama e mbi 4000 t zhdukurve nga kjo diktatur, e cila parashikonte q n mesin e dnimeve t ishte dhe zhdukja e eshtrave t viktimave t tij. Ndrsa n dramn e Luarasit, ekzekutori i krkon Antigons falje dhe tregon vendin e pushkatimit t t atit, n dramn reale, n at q jetohet prdit, nj ndrgjegjsim i till nuk ndodh. Alma Hadri, e bija e Sazan Hadrit, ka q n vitin 1991 q krkon eshtrat e t atit, pushkatuar m 2 gusht t 1967 n burgun e Burrelit. Sazan Hadri ishte nj nga tre t guximshmit q shprthyen burgun, s bashku me Dhori Grnjotin dhe Adem Allin. Por Hadri psoi fatin e keq, pasi u vra nga forcat e ndjekjes pr t'u larguar nga burgu. Pasi sht vrar, nj pjes e forcave t ndjekjes e kan kthyer n oborrin e burgut me nj karroc dore, pr t'u treguar t tjerve se far fati do t kishin nse bnin prpjekje t tilla. Gjithka sht e protokolluar dhe fotografuar nga drejtuesit e burgut, si vendi nga sht shprthyer burgu, vendi i vrasjes ashtu dhe kufoma, emri i zvendsprokurorit q e ka dnuar me vdekje Hadrin vetm pasi ai sht vrar nga forcat e ndjekjes, por nuk dihet se ku sht varrosur. M 1991-in fillon kalvari i krkimit t Sazanit nga e bija, trashgimtarja e vetme, e cila ishte nj vjee kur ia vran baban. "I jemi drejtuar vetm drejtuesve t burgut t Burrelit, pr t gjetur ndonj dokument pr t ditur se ku sht varrosur, por ata na kan pohuar se pr nj gj t till nuk ka asnj dokument", - shprehet Alma Hadri. Ajo shton m tej se asnjher nuk i jan drejtuar shtetit pr t gjetur eshtrat e t atit, nuk sht br asnjher nj krkes zyrtare. Me shum vones Alma ka arritur t siguroj amanetin e t atit, t cilin ia ka besuar nj t burgosuri tjetr, shkodranit Enver Xhelal Cufajt. Pasi shkruan se pse po e merr vendimin e rrezikshm pr t shprthyer burgun e Burrelit, ndr t tjera ai nnvizon: "Amanet po m takove vajzn ndonjher, t'i thuash se e kam dashur shum, pr at do punoj po shptova". Alma tregon se as bashkvuajtsin e tij nuk ka arritur ta takoj dot, pasi ky amanet i ka mbrritur shum von. "Edhe shkodrani ka vdekur me koh dhe nuk mund t tregoj asgj", - shprehet ajo. N 40-vjetorin e shprthimit t burgut t Burrelit, n gusht t 2007-s, Alma tregon se ka qen n nj ceremoni organizuar jo nga shteti, por nga t burgosurit, ku ka br thirrje publike pr gjetjen e eshtrave t t atit. "Atje sht vendosur nj pllakat me iniciativ private dhe i pranishm n ceremoni ishte zvendskryeministri Gazmend Oketa. I jam drejtuar me fjalt se nuk dua asgj tjetr nga qeveria, asnj shprblim apo dekorat, vetm t gjenden eshtrat e babait, q t'i bj nj varr ku mund t vendos nj qiri", - shprehet e bija e Sazan Hadrit.

    gsh
    --- La Madre dei IMBECILI e sempre in cinta...

    ---voudou.. ---

  18. #18
    i/e regjistruar Maska e Xhuxhumaku
    Antarsuar
    19-11-2003
    Vendndodhja
    sopr'un'curva
    Postime
    11,621
    Faleminderit
    18
    150 falenderime n 127 postime

    Musta: Rrfej poligonet e vdekjes t diktaturs

    Musta: Rrfej poligonet e vdekjes t diktaturs

    Drguar m: 12/10/2009 - 13:09


    Gilmana Bushati

    Nj e madhe e viktimave nuk do t gjenden kurr", - shprehet Agim Musta, njeriu q n 12 librat e tij ka dokumentuar tmerret e diktaturs komuniste. Ai shton se ndrsa regjimet e tjera t japin t drejtn t varrossh kufomn, diktatura komuniste nuk ta jepte kt t drejt minimale, pasi eshtrat e ktyre viktimave hidheshin n gremina, lumenj, ose digjeshin me acid. Musta thekson se ministria e Brendshme e regjimit t Enver Hoxhs kishte miratuar nj sr poligonesh ku bhej ekzekutimi i t dnuarve me vdekje. Ai tregon disa prej ktyre, q i ka titulluar "Poligonet e vdekjes" n kapitullin XIV t "Libri i zi i komunizmit shqiptar". "Por kishte dhe nga ato vende q nuk ishin autorizuar, por ku bheshin vrasjet, kryesisht buz lumenjve apo buz greminave", - shprehet shkrimtari historian. Musta m pas tregon dshmin e Dervish Sulos, ish-prokuror i Durrsit gjat viteve 1950: "T dnuarit me vdekje i ekzekutonim n Porto-Romano. Dikur atje ndodhej nj fabrik pr prpunimin e lkurs dhe kishte shum gropa, ku kishin hedhur mbeturina lkursh t dekompozuara nga acidet. Kshtu q nuk ishte e nevojshme t hapnim gropa t reja pr kufomat e t ekzekutuarve. E afronim "gazin" afr nj grope, zbritnim njeriun q do t ekzekutohej, e vendosnim para prozhektorve t autoburgut t lidhur kmb e duar dhe e ekzekutonim nga mbrapa me automatik ose revolver. Kur personi q ekzekutohej ishte i rndsishm, merrnim me vete edhe mjekun e Degs pr t br pohimin me shkrim pr personin e asgjsuar. N shumicn e rasteve mjeku firmoste t nesrmen, pa ardhur n poligonin e vdekjes fizikishtPas kryerjes s vrasjes thirresha un si prokuror dhe mjeku i Degs, pr hartimin e raportit t ekzekutimit, q gjoja ishte hartuar n poligonin e vdekjes n Porto-Romano. Natn von, kufoma hidhej n gropat e Porto-Romanos dhe thithej menjher nga mbeturinat e fabriks. Brenda nj kohe t shkurtr ajo dekompozohej krejtsisht". Musta tregon se jan prdorur metoda t tilla pr zhdukjen jo vetm t kufomave, por edhe t eshtrave t tyre. "Nj pjes e tyre jan prdorur si kadavra n Fakultetin e Mjeksis n Universitetin e Tirans dhe jan shitur edhe jasht Shqipris, klinikave t spitaleve universitare, sht kjo dshmia e Halim Xhelos sa u takon t ekzekutuarve pas vitit 1948", - shprehet Musta. Ai prmend tmerrin e knets s Maliqit, pr tharjen e s cils kan punuar t dnuarit politik. "Ata q vdisnin nga puna e rnd, nga torturat e smundjet, nuk i groposnin, por i hidhnin n llumin e knets. N vjesht kur t burgosurit i drgonin n burgje nga kishin ardhur shirat e furishm q sillnin ujra t shumt, merrnin me vete llumin e knets dhe kufomat e dekompozuara dilnin n siprfaqe. Ato trhiqeshin nga qent e katundeve prreth knets, duke u br tmerr pr fshatart dhe subjekte pr legjenda t llahtarshme", - pohon Musta. Duke prmendur shifrn 4000 vet q nuk kan varre, evidenc e shoqatave t ish-t persekutuarve, shkrimtari historian Musta thekson se jan m shum se 4000. Sipas tij, viktimat pa varre, pjess m t madhe t cilve nuk mund t'u gjenden eshtrat, jan 6000.

    gsh
    --- La Madre dei IMBECILI e sempre in cinta...

    ---voudou.. ---

  19. #19
    i/e regjistruar Maska e Xhuxhumaku
    Antarsuar
    19-11-2003
    Vendndodhja
    sopr'un'curva
    Postime
    11,621
    Faleminderit
    18
    150 falenderime n 127 postime

    Isuf Haluci, gracka me krert e Sigurimit pr thesarin q e shptoi nga pushkatimi n

    Isuf Haluci, gracka me krert e Sigurimit pr thesarin q e shptoi nga pushkatimi n 85
    Vendosur: 26/10/2009 - 08:42


    Ferdinand Dervishi

    Shfaqja, mngjesin e 22 shtatorit t vitit t largt 1985, e nj kompanie policsh t armatosur deri n dhmb q lviznin njshkolon, t disiplinuar prgjat shtratit t lumit Valbon, t fryr nga shirat, asokohe kishte hutuar gjith banort e fshatrave Bujan dhe Fush-Lumi t Tropojs. Pa zhurm, pa buj, krejt kujdesshm, vargu shkonte drejt vendit ku lumi i bashkuar me prroin e Shydenics krijonte nj zgavr gjigante, n qendr t s cils rryma e ujit sprdridhej si gjarpr. N vazhdim ca sy t friksuar, fshehur pas shkurreve, do t zmadhoheshin edhe m duke vzhguar nj djal t ri t vishej me ca rroba e nj skafandr t uditshme dhe t kridhej e zhytej n mes t vorbulls krcnuese t ujit.
    Se bhej fjal pr zbulimin e nj thesari, saktsisht t nj arke me 13 kilogram flori, kt banort e zons do ta msonin t fundit, madje vite m pas, por q polict e ardhur nga Tirana kishin me pranga me vete Isuf Halucin, at djaloshin e hedhur t fshatit t tyre, t njjtin q pak vite m pas do t vritej i veshur me pardesyn e Azem Hajdarit, kt kureshtart e kishin msuar t parn. Ai dallohej atje tej. Trupi i Isuf Halucit i strholluar nga torturat, shtrnguar kmb e duar me hekura, shfaqej her pas here mes supeve vigan t dy policve t bshm q e shtypnin n mes si sardele, edhe ata t lidhur bashk me t me pranga.
    Ishte koha pasi gjykata na kishte dnuar, Isufin dhe mua, me vdekje me pushkatim. Kishim dy vjet n burg, ndrsa akuzat e fabrikuara n adresn ton ishin gjithsej 13. Ishin pothuaj t gjitha akuzat m t rnda t Kodit Penal, t pjess pr Krime kundr Shtetit, q nga agjitacioni e propaganda, sabotimi, agjentura, tentativa e vrasjes s Ramiz Alis, tentativa e arratisjes jasht vendit, shkuar deri tek shkelja e dispozitave mbi arin e valutn. Pikrisht pasi gjykata na dnoi me vdekje me pushkatim, Isufi m tha se ishte duke u menduar tu bnte nj rreng t fundit ktyre. Ktyre kasapve, torturuesve, policve, hetuesve, prokurorve, sigurimsave, krerve t Ministris s Punve t Brendshme, ministrit Hekuran Isai, drejtorit t Sigurimit, Zylyftar Ramizi... Nj rreng me qllimin final t shmangte n kohn e duhur vendimin e gjykats q na kishte dnuar me vdekje, rrfen Sknder Haluci, djali i xhaxhait t Isuf Halucit, i bashkdnuar me vdekje nn t njjtat akuza dhe i mallkuar t prjetonte aste tmerri n pritje t vendimit prfundimtar t ekzekutimit me pushkatim. I njjti q n koht moderne, n ditt e sotme, fal jo vetm fatit t mbijetess, sht investuar t punoj n fushn e drejtsis, aktualisht me atributet e nj prej komisionerve t Avokatit t Popullit.

    Kurthi m i zgjuar

    Nj thesar, shoqruar nga nj histori mbshtjellse bindse, mjafton pr t ndalur nj ast frymn e do humani t prgjegjshm n bot. Sepse nj thesar, gjetja e tij, arrin t ndryshojn n mnyrn m radikale t imagjinueshme fatin, rrjedhn e jets s qenies, apo qenieve njerzore q e posedojn. Por askush nuk mund ta besoj se si dikur, nn darn e shtypjes absolute q buronte nga sistemi i betonuar komunist, larg do lloj mundsie pr ndihm, mbyllur e siguruar me pesqind elsa e polic roje, lidhur kmb e duar dhe me skafandr n kok n pritje t pushkatimit, dikush t llogariste, pa br asnj gabim t vetm, efektet e magjishme t prralls s nj thesari t largt, t padukshm, imagjinar. Nj thesari t ndrtuar n brishtsin e eterit, porse n mendjen e krijuesit pasqyruar me bindjen pr fortsin e elikt t fijeve q prbnin kurthin pr mbijetes. T paktn brenda kufijve t territorit t Shqipris s t gjitha kohrave ka t ngjar q kjo t jet gracka m e zgjuar e nj t dnuari, i cili pret ekzekutimin me vdekje, pikrisht me qllim q t shmang kt dhe t vazhdoj t jetoj.
    Kam fshehur nj ark me 13 kilogram flori diku n shtratin e lumit Valbon. Duhet t m besoni. Edhe Sknderi, djali i xhaxhait, e di pr thesarin, por nuk e di se ku e kam fshehur. Do u jap prova pr kt. Prova t prekshme. Pa ju dhn prova mos m besoni. Por... shikoni mos ndryshoni sadopak linjn e prllogaritur pr fatin e jetve tona. Fundja gjithka n kt histori e ka nj vler dhe nj kundrvler..., kishin qen pak a shum fjalt e Isuf Halucit pr nj nga drejtuesit m t lart t Ministris s Punve t Brendshme, takimin me t cilin i dnuari me vdekje e kishte krkuar me kmbngulje dhe urgjenc.
    Historia e thesarit ishte edhe nj prpjekje e fundit pr t kthyer situatn n favorin ton. Nga ana tjetr, Isufi, duket gjat gjith zhvillimit t gjyqit e vuante shum faktin se bashk m t po shkoja edhe un drejt dnimit me vdekje. Ishte katr vjet m i madh n mosh se un. Duket ndihej prgjegjs. Ndrkoh, un e kisha vn re se ai gjat gjith zhvillimit t gjyqit, ishte prpjekur q t devijonte akuzat q m prfshinin edhe mua. Saktsisht mohoi t gjitha akuzat duke i quajtur t montuara, por edhe pohoi gjithashtu, sido q t vinte puna, Sknderi, pra un, nuk ishte i przier me asnj prej tyre. Pra, un jam i bindur se m shum se pr veten e vet, kt historin e thesarit, Isufi e sajoi pr t m ndihmuar mua, rrfen Sknder Haluci, pa e fshehur n asnj ast dobsin pr personalitetin e t afrmit t vet, q tashm nuk jeton.
    M tej, sajesa vazhdon me detajin ky t s gjith ngjarjes. Isuf Haluci e kishte menduar planin e vet deri n imtsi, duke prllogaritur provokimvzhgim rezultati edhe kundr-reagimet e kundrshtarve. Ai kishte menduar tu jepte nj prov t fort njerzve, q kishin n duar fatin e jets s tij dhe t djalit t xhaxhait. Me qllim q ata t nisnin t besonin seriozisht n historin e legjends s thesarit.
    Fillimisht, q t besonin se e kishte seriozisht pr thesarin, Isufi u tha atyre t Sigurimit t Shtetit se ku gjendej nj pjes fare e vogl e tij. Me Isufin n at koh bnim tregti me an t florinjve, q i mblidhnim n zonn e Tropojs dhe drgonim jasht vendit me an t shoferve t kamionve t tregtis, t cilt, kur ktheheshin, na sillnin mall, or e sende t tjera, ikrrima t ngjashme, por shum t krkuara n tregun e kohs. Para se t na arrestonin kujtoj se kishim gjendje 23 monedha floriri, q Isufi i mbante t fshehura n murin e shtpis s tij, n Bujan. Pas nj tulle q duhej hequr. Pas arrestimit ton, duke e ditur se kishim npr duar florinj, policia dhe Sigurimi kontrolluan t gjitha vrimat e mundshme, madje e mbajtn shtpin t rrethuar pr nj jav, por pa mundur t gjenin ndonj gj t vlefshme. Kshtu Isufi, n zbatim t planit t tij, u rrfeu krerve t Ministris s Rendit t asaj kohe se ku gjendej nj pjes fare e vogl e thesarit. Ata shkuan n shtpin e tij n Bujan dhe i gjetn 23 monedhat pikrisht pasi hoqn tulln q u rrfeu Isufi. Duket saktsia e informacionit dhe e vrteta e vrtetuar, bindi krert e Ministris s Punve t Brendshme q t besonin tek pjesa tjetr, te thesari i Bujanit i fshehur n nj zgavr t lumit Valbon. M kupton, kta florinj t gjetur, kta pak florinj t falur, bn at efektin q bn te qeni i gjahut aroma e lkurs s pres, q gjahtari ia tund para hunds para se ta lshoj nga zinxhiri..., vazhdon rrfimin djali i xhaxhait t Isuf Halucit.

    Tek thesari n Valbon

    Kshtu m 22 shtatorin e largt t vitit 1985, kur kreut absolut komunist t vendit ende nuk i ishte tretur mishi n arkivol dhe kur n t gjith vendin diktatura ishte duke ekzekutuar me pushkatim deri edhe vjedhsit e rndomt, n bregun e sprdredhur t lumit Valbon, mes bukuris s natyrs q n ato an gjendet me tepri n do koh, nj kompani policsh kishin nisur t ndrtonin n mendjen e tyre skenn e gjetjes s nj thesari. T nj thesari t vrtet, mbase, mbase edhe t rrshqitjes s ndonj monedhe verdhlleme n xhep, ashtu padashur, pa e vn re askush.
    Para se t niseshin pr n Tropoj, ata t Sigurimit m morn n pyetje. Ndrsa un bra lojn e Isufit, djalit t xhaxhait, q e adhuroja. M pyetn pr thesarin dhe u thash se nuk dija asgj. Kshtu m kishte msuar Isufi. Ne, por edhe t gjith t burgosurit e tjer, komunikonim ditn e natn me an t nj kodi q ishte shpikur n burg. I ngjashm me at MORS, ku nj germ e caktuar e alfabetit kishte nj numr goditjesh prkatse n murin ndars t qelive. Ndrsa ditn e dyt t marrjes n pyetje, duke br sikur u theva nga presioni dhe torturat, u rrfeva xhelatve se e dija se Isufi kishte nj thesar, por u betova se nuk e dija se ku e mbante t fshehur. Duket ky pohim i bindi prfundimisht ata t Sigurimit dhe t Ministris s Punve t Brendshme se Isuf Haluci nuk i mashtronte pr thesarin, rrfen Sknderi, duke tundur kokn majtas-djathtas, si pr t treguar se sa e mendur kishte qen e gjith kjo histori.
    Shpura e policis dhe disa krer t Sigurimit t Shtetit kishin udhtuar pr gjat gjith nats pr n Tropoj. Isuf Halucin, sipas rrfimit t djalit t xhaxhait, e kishin lidhur kmb e duar me hekura, ndrsa n dy kraht i rrinin dy polict m vigan t Repartit Special 326, nj nga t cilt ishte kampion n sportin e mundjes.
    Si m tregoi Isufi m pas, dy polict q e kishin marr prsipr sigurimin e tij, njrn dor e kishin t lidhur me pranga me dorn e tij. Kshtu kishin udhtuar gjat gjith nats me makin, kshtu kishin ecur prgjat shtratit t Valbons, kshtu kishin par shfaqjen pr gjetjen e thesarit n vendin ku prroi i Shydenics bashkohet me lumin e Valbons duke krijuar nj zgavr gjigante...

    (vijon nesr)
    ferdinanddervishi@yahoo.com

    Afrim Krasniqi: E kujtoj policin duke krkuar thesarin

    Isha i vogl, por e kujtoj policin q nisi t krkonte thesarin n Valbon n vitin 1985, pasi shtpia jon ishte afr lumit. Pohimi q vrteton marrzin e krerve t Ministris s Punve t Brendshme pr krkimin e thesarit imagjinar t s dnuarit me vdekje Isuf Haluci vjen nga publicisti dhe studiuesi i njohur, Afrim Krasniqi. I cili n fmijrin e hershme ka banuar n fshatin Fush-Lumi, q gjendet n kufi me Bujanin, nga ishte Isuf Haluci, nocione gjeografike q gjenden n afrsi t qytetit t Bajram-Currit. Sipas rrfimit t Krasniqit, at mngjes, hert, n shtpit e tyre kishte trokitur policia duke dhn urdhra t prer q askush mundsisht t mos dilte nga shtpia dhe t mos bhej kurioz pr veprimet e prfaqsuesve t shtetit n zon.
    Ishim fmij ather dhe prindrit na mbylln brenda. Por ne e gjetm mundsin t hidhnim nj sy. Nuk u rezistuam urdhrave. Fshehurazi nism t vzhgonin se far ishte duke ndodhur, rrfen Krasniqi.
    Vendet, ku polic, civil, por edhe ushtar, sipas Krasniqit, kishin krkuar pr thesarin e Isuf Halucit, ishin dy.
    Kujtoj polic, ushtar dhe disa civil q fillimisht krkuan n vendin kur prroi i Shydenics bashkohet me lumin e Valbons, por edhe n nj vend tjetr. Kjo sht nj zon midis fshatit Bujan dhe fshatit Fush-Lumi, q n at koh nuk kishte m shum se 20 shtpi. Kuptohet q ne fmijt vzhgonim nga larg. Shtpia e prindrve t mi ishte jo m shum se 500 metr nga lumi. Kam t ngulitur n mendje nj person q mbahej i lidhur me litar nga disa ushtar. Duhet t ket qen palombari, nxjerr nga memoria e fmijris publicisti i njohur.
    Pasi krkuan n vendtakimin e prroit t Shydenics me Valbonn, polict, ushtart dhe civilt u zhvendosn m tej, duke kontrolluar nj tjetr zgavr. Ky vend gjendet ndan Fushs s Bujanit, rreth 500-600 metr nga lugina e varrezave t dshmorve t Tropojs. sht nj lugin e thell, 200 metr mbase, e pabanuar, me shum gjelbrim dhe ndan fshatin Bujan me Fush-Lumin, rrfen Krasniqi. Sipas t njjtit, n kt vend t dyt dikur kishte qen fshehur nj grup t rinjsh t drejtuar nga nj grua, t cilt ishin akuzuar pr mashtrime dhe vjedhje t disa dyqaneve dhe magazinave t njohura n at koh. Nj grup q nuk kishte lidhje me Isuf Halucin. Duket Sigurimi mendonte se edhe n kt vend t lumit mund t kishte ndonj thesar, shpjegon Krasniqi duke e prmbyllur me pohimin se vrtet ajo zon m pas u vu n ruajtje dhe u shpall si ekonomi ndihmse e Degs s Punve t Brendshme t Tropojs.
    fe. de.

    panorama.
    --- La Madre dei IMBECILI e sempre in cinta...

    ---voudou.. ---

  20. #20
    i/e regjistruar Maska e Xhuxhumaku
    Antarsuar
    19-11-2003
    Vendndodhja
    sopr'un'curva
    Postime
    11,621
    Faleminderit
    18
    150 falenderime n 127 postime

    Themie Thomai: Si i rezistova Enver Hoxhs pr 13 vjet ministre

    Themie Thomai: Si i rezistova Enver Hoxhs pr 13 vjet ministre

    Drguar m: 27/10/2009 - 14:29

    Ilda Lumani

    Ruan t njjtin autoritet n pamje si t ishte ende pjes e dikastereve t larta. Trupdrejt, e kujdesshme me pamjen, fl okt e lyer, nj truk i leht dhe nj fjalor i zgjedhur dhe i rrjedhshm. Themie Thomai, ministrja e Bujqsis pr 13 vjet, vjen n nj rrfi m t veant n Bulevard VIP. Mes historive t shumta q rrfen nga ajo koh, v re dhe nostalgji,
    por edhe nj keqardhje pr prishjen e gjithkaje q u ndrtua nga ajo si ministre. Edhe pse e vmendshme ndaj zhvillimit t ekonomis dhe politiks, ajo tashm i sht prkushtuar trsisht jets familjare pr t rikuperuar kohn
    e humbur gjat rinis s saj, kur i duhej t merrte prgjegjsi t mdha. Q n moshn 21-vjeare u b kryetare kooperative. 10 vjet m pas, kur ajo ishte 31 vje, u thirr n Komitetin Qendror pr tju emruar posti i ministres s Bujqsis, t cilin e mbajti pr 13 vjet. Por, si ishte kjo eksperienc dhe cilat ishin prplasjet e saj me Byron. Le t ndjekim kt rrfi m t veant, s bashku...
    Rinia juaj i prket viteve 60- 70. Si ishte ather rinia dhe si e kujtoni ju sot?
    Do prpiqem t them dika nga rinia ime, e cila ka qen edhe e bukur si sht rinia vet e bukur, por edhe me probleme. E them kt, sepse n mosh fare t mitur mua m ka ln babai, m ka vdekur dhe nns i duhej t prballonte familjen. Dhe, ndonse ajo ishte n mosh fare t re, ne ishim dy fmij, motr dhe vlla, ndaj ajo
    u prball me shum sakrifi ca, prandaj them q rinia kishte edhe gjra t bukura, por edhe peripeci, nga ana
    ekonomike; nna duhet t mbante familjen, fmijt...
    Un gjat gjith kohs sime t rinis kam qen aktive, m ka plqyer knga, muzika, fi lmi, sporti, msimi po se po. Kam qen vazhdimisht me rezultate t mira, dhe t gjitha kto e bnin jetn t bukur. Dhe, nse kishe ndonj gj, e harroje. Q n mosh t re un jam marr edhe me rinin, kam punuar shum me rinin. Un jam br n nj mosh fare t re, q 21 vjee kryetare kooperative n Kmishtaj, gj e cila nuk ma la ta oja rinin time deri n fund. Kjo ather ishte nj detyr e vshtir, sepse kishte t bnte me jetn e shum kooperativistve q ishin ather, q duhet t realizoje prodhimin, q ata t mund t merrnin parat. Dhe, kjo natyrisht nuk t linte koh t merreshe me problemet e mirfillta t rinis apo t knaqsis q t jep rinia, ndaj shpejt un hyra n hallet e puns, t drejtimit, t realizimit t planit. N fillim nuk kam dashur, e kam refuzuar kt pun, pr vet moshn q kisha, prvojn q nuk e kisha fare, por si ishte n at koh, t thoshin q kt detyr do ta bsh dhe do ta bje.
    Si ndiheshit kur u jepnit urdhra puntorve, q mund t ishin edhe prindrit tuaj n mosh?
    E kisha vshtir, sepse kisha shum nga ata q njihja q kur isha e vogl dhe m kishin mbajtur afr, por puna e donte q t jepje dhe urdhr, t jepja nj detyr q do ta bnin. Ajo q dua t v n dukje sht se, edhe pse kam qen e re, pr udi ata njerz m kan kuptuar shum mir. Edhe un u kam ndenjur afr, n mnyra t ndryshme jam prpjekur t njoh psikologjin e tyre, t heq mendimet e tyre, q ishin t lidhura fort me traditn dhe nuk u plqente t bje nj kaprcim t menjhershm n mendime. Dhe, kur ti u thoshe dika t re, ishte pak e vshtir. Duke ndrtuar nj pun t till, edhe pse ishte shum e vshtir, ne si kolektiv, specialistt, kolegt e me t gjith atje, mendoj se bm m t mirn q mund t bhej n at koh. Nuk mund t them q ishte e shklqyer gjithka, por bm m t mirn e mundshme pr kohn. Ekonomia, pr t ciln un kam drejtuar pr 10 vjet si kryetare kooperative, arriti rezultate. Prodhimi bujqsor dhe blegtoral krahasohej n at koh edhe me rezultatet e Europs. Ekonomia u rrit, n rendimentin e grurit, t misrit, prodhimeve t tjera bujqsore q kishte drejtim kooperativa. Ne punonim si nj ekip me specialistt q kishim. Madje, kishim ngritur laborator pr prodhimin e farnave, pr prodhimin e grurit, punimin e tokave, plehrimin e tyre, dhe kto lidhje ishin me institucione shkencore. Pothuaj kt kooperativ ne e kishim kthyer n nj institucion shkencor. Pse e thash kt? E vura n dukje, sepse pa shkenc pa dituri, pa pun, pa dashuri, bujqsia nuk mund t ec. Dhe, ajo pun e vshtir, kur i shtohej knaqsia e arritjeve, e lehtsonte peshn e vshtirsis. Kjo ka qen nj shkoll shum e madhe pr mua dhe kam mendimin q edhe sot, n zgjedhjen q i bhet administrats duhet t'i vihet prparsi ksaj. Mendoj se punonjsi para se t kaloj n administrat duhet t ket kaluar n nj stazh prodhimi, a pun tjetr q t mund t jet n gjendje t perceptoj rregullat me njerzit n radh t par, teknikat, etika, teknologjit, q sot jan shum m leht pr t'i prvetsuar, mjetet e informacionit nuk mund t krahasohen me at koh. Dhe, them se kjo do t'i shrbej gjithsecilit, qoft pr karriern e tij, por do t'i bj mir edhe vetes. Praktika ka rndsi t madhe.
    Ndrsa keni qen kryetare kooperative pr 10 vjet, jeta juaj personale si ka shkuar?
    Un jam martuar me tim shoq n vitin 1967, kur isha 22 vje. Jemi njohur t rinj, isha e fejuar kur u bra kryetare kooperative. Bashkshorti im ka mbaruar pr mjeksi, sht mjek stomatolog, kemi dy fmij, nj vajz dhe nj djal, tani jan t rritur. Jeta familjare (duke pasur kto presione), prsa i prket argtimit ka qen e kufizuar. T gjitha hapsirat ishin t pakta dhe duhet t them q ata kan br sakrifica, burri dhe fmijt, nna ime dhe vllai.
    Bashkshorti juaj, si e prballonte punn tuaj dhe faktin se impenjimet tuaja familjare ishin t kufizuara?
    Ne ather kemi pasur disa koncepte t qarta, dhe mendoj se gjja m pozitive ka qen q im shoq nuk ka ndrhyr n punn time. M ka ln t punoj sipas rregullave t kohs, dhe kjo m ka ndihmuar t jem shum e paanshme ndaj gjykimeve me njerzit, me punn. E vlersoj shum kt si nj ndihmes t madhe q m sht ofruar nga bashkshorti im gjat gjith kohs. Ai e ka pasur pak m t vshtir, sepse merrej m shum me fmijt dhe n at koh do gj ishte e planifikuar, e diktuar, duhet ta realizoje. Un do dit kisha t bja me marrdhniet me kooperativistt, me shtetin e kshtu q nuk mund t ishe nj familjare shembullore.
    Por, ama n moshn 31-vjeare ju u bt ministre. Si erdhi ky propozim?
    Kjo ndodhi n vitin '75, kur ne arritm rezultate shum t mira n prodhim dhe nga ana shkencore, t cilat sapo ishin br t ditura n media. Madje u b nj qendr q vinin edhe pr eksperienc n kooperativ. N vitin '76, krejt papritur (mua nuk m kishte shkuar kurr mendja), m than q t krkojn n Komitetin Qendror. Mendova se do t bhej ndonj mbledhje pr shtjen e detyrave, meq rezultatet kishin qen t mira dhe u nisa pr n Tiran. N pritje ishin edhe tre shok, q do t bheshin zvendsministra. Dhe, ata t thirrur si un n Komitetin Qendror. Kur shkuam, na komunikoi vendimin Hysni Kapo dhe pastaj na thirri Enveri dhe tha: "Si ua tha dhe Hysniu, ju jeni vendosur n kto detyra t reja". Prsri un shfaqa mendimin q kjo sht nj detyr shum e vshtir dhe vet natyra e bujqsis sht e vshtir, sepse ajo lidhet edhe me kushtet klimaterik, sht delikate, e kshtu q nuk mundet t'i prgjigjem ksaj detyre. Por, ai m tha: "Kjo sht vendosur dhe ju duhet ta kryeni kt detyr". Natyrisht u bisedua edhe pr bujqsin, si nj deg e rndsishme e ekonomis. Un u shqetsova shum, se isha e paprgatitur pr nj gj t till dhe isha mjaft e emocionuar. Nuk mund ta konceptoja si karrier, pr mua ishte detyr dhe mendoja, a do jem e zonja ta bj kt apo jo. Un si natyr nuk marr prsipr nj detyr q nuk e bj dot, t thoshin e ulm n nj karrige sepse ishte grua. Un nuk luftoja pr kto, un duhet ta meritoja kt pun. Duke u nisur nga kjo, pasi u bn dorzimet, fillova punn n Ministrin e Bujqsis.
    far kujtoni nga dita e par e puns si ministre?
    T them t drejtn, at dit kam qen edhe paksa e hutuar, por m kujtohet kur erdha nga zyra, shkova pr t ngrn drek tek restorant "Drini", pasi familjen e kisha ende n Lushnj. M par shkoj t laj duart dhe nj vajz e re (si ju) m shihte dhe m pyeti, ju jeni filania, po i thash. E ke t vshtir, - m pyeti? E vshtir sht, - i thash, - akoma nuk e kam provuar. - Un e di q sht e vshtir, por prderisa kam qen 10 vjet kryetare kooperative e di q do ta bj. Ajo m tha: "Ti mos e merr me frik, se ke tr grat e Shqipris me vete". M inkurajoi. Nuk ja msova emrin, por u ndjeva e lumtur. Ishte e vshtir, sepse bujqsia ishte nj institucion i rndsishm, mbahej nj popullat, fshat-qytet me t, punonte fuqia puntore n industrin e leht dhe ushqimore, kishte nj pjes t rndsishme t eksportit tregtia e jashtme. Pra, ishte nj detyr me prgjegjsi q duhet ta ndiqje. Kjo, natyrisht mua m shqetsonte, m rriste prgjegjsin m shum, kmbnguljen, por edhe probleme shum kishte.
    Cila ka qen dita m e vshtir si ministre?
    Ka pasur shum, po t ishte nj do t ishte mir. Sa fillova detyrn n ministri (un fillova n datn 1 maj '76) n datn 5 qershor ka rn nj breshr i madh q ka rrafshuar gjith fushn e Lushnjs dhe nj pjes t fushs s Fierit. Duheshin masa t jashtzakonshme pr ta rikuperuar, jo grurin se ai iku, por pr ta mbjell misr, etj. Ishte nj ngarkes, sepse prve emocionit, se sa kisha filluar pun, u shtua edhe kjo. Ka pasur momente t vshtira pr t mbajtur edhe qndrime. Pr shembull, ka qen nj her mes t tjerave, q diskutohej se fshatart, kooperativistt kishin n dispozicion vetm nj dynym tok q mund ta kultivonin pr nevojat e tyre. Shtrohej problemi, kta kooperativist do t kishin fmij, fmijt do t rriteshin, ata do t martoheshin dhe do t largoheshin nga trungu i familjes. Problemi shtrohej se a do t ndahej ky dynym mes tyre, apo ai q martohej duhet t merrte tok tjetr. Dhe, un si ministre e Bujqsis isha q duhej t merrnin nj dynym tjetr dhe me kt pikpamje un shkova n qeveri, t ciln qeveria nuk ma pranoi n at koh.
    Kush e ka kundrshtuar m shum kt tez tuajn?
    Ka pasur shum, por nuk dua t merrem me emra. Nuk u pranua dhe kemi vajtur tek Byroja Politike (sepse ajo vendoste) me dy mendime, mendimi i qeveris prball timit. Atje, pasi dhan mendimet dhe se far mendoja un, m bn shum pyetje, edhe provokuese, q far sht kjo, n kt mnyr ndahet toka. Un u prpoqa t jepja shpjegime, q toka nuk ndahet, ata q punojn do marrin tok dhe do t prodhojn pr veten e tyre, dhe kjo duhej br. Presioni ishte shum i madh, 'sht e vrteta.
    Keni pasur frik?
    Un nuk para kam pasur frik, por presioni ishte i madh. Kam qen e hapur n mendimet e mia, aq sa m lejonte koha dhe hapsira, t kuptohemi. Ky ka qen nj moment i vshtir. M kujtohet nj her tjetr, ka qen problemi i shtimit t siprfaqeve q mbilleshin me soj, nj bim vajore, q diskutohet edhe sot. Ato i krkonin pr nnproduktet, por ama donte investime t mdha. Apo, edhe shtimi i siprfaqeve t duhanit. Un n at koh i kam kundrshtuar me argumente. Presion shum i madh m sht br, pse e kundrshton, kjo sht direktiva. Un u thosha q kjo nuk bhej, pasi krkonte teknologji, etj. Dhe, natyrisht q nuk u b. Gjithashtu ministria e Bujqsis nuk ishte dakord q t bhej, tufzimi i bagtive. Ky ishte nj gabim i madh. Kjo pasi, e zhveshi fshatarin si prodhues dhe e bri konsumator. Ather u bn konsumator t gjith. Un n nj form ose n nj tjetr e kam kundrshtuar, natyrisht kam marr edhe risqe. Kjo e dmtui shum blegtorin.
    Po me Enver Hoxhn keni pasur prplasje?
    Pr shtjen e ndarjes s toks, q u prmenda m lart, kam pasur n fakt. Vet me at, madje. Ka qen diku nga vitet '80. Un isha pr dhnien e toks pr do familje edhe kur ajo shtohej nga nj dynym. Qeveria jo. N mbledhje Enveri m tha: "Pse ty t ka ln Partia q t mendosh pr fshatart". Jo, i thash. Un kt mendim kam, meq jam n kt fush, pastaj si vendoset sht n dorn tuaj. Natyrisht, nuk ishte e leht, por nuk mund t veproja dhe t thosha ndryshe, se un e dija far donte fshatari.
    Nj femr n nj dikaster t vshtir pr mbi 12 vjet? Vetm merita e puns?
    sht e vrtet q un kam ndenjur pr nj koh t gjat n krye t dikasterit dhe fitova nj prvoj shum t mir. Por, un do pun q marr prsipr e oj deri n fund. E dua punn, e dashuroj punn, jetoj me t. Dhe, nuk ishte se un i bja hyzmetin karriges q t rrija m gjat, nuk m kishte shkuar mendja kurr pr kt, un i bja hyzmet nj pune t madhe q ishte e dobishme pr vendin tim. E dija vrtet atje ku njerzit jetonin, punonin, dhe shihja njerz q ushqeheshin mir dhe njerz q ushqeheshin jo mir. Ministria e Bujqsis m ka br q un t njoh detajet e jets shqiptare n fshat. Kam shkelur me kmb gjith Shqiprin, mund t jen t rralla fshatrat q nuk i kam shkelur, kam fjetur n shum shtpi familjarsh, nga Tropoja n Konispol, kam gjetur ngrohtsin n ata njerz, kam gjetur dashurin; dashuri pr punn, dhe kjo m ka br edhe m t motivuar pr punn. Mendimet dhe idet q m jepnin m kan ndihmuar dhe me gjith vshtirsit q kisha, thosha po jap nj kontribut aq sa mund t jepja.
    Si e kujtoni at koh?
    E kujtoj edhe me dashuri, por edhe me dhimbje, sepse shum gjra t bukura q u bn n bujqsi (q ishte mundi dhe djersa e gjith shqiptarve, sepse t gjith punonin pr bujqsin), u shkatrruan. Prve gjith atyre agrumeve q u mbolln dhe u b nj kuror q do stin t kishte frutat e veta, me 'kam par gjithka sht shkatrruar. Dhe, e dyta ishte sistemi i vaditjes e kullimit. 63 pr qind e tokave ishin nn uj, mbi 2000 e ca ishin rezervuare, sistemi fushor ishte i vaditur, ky sistem u cungua dhe deri diku u prish. Dhe, e treta sipas meje, gabim sht q toka t shprdorohej n mnyr t papar nga erozioni, sepse pritat mbrojtse nuk ekzistojn. Ne jemi zon kodrinore-malore dhe pritat q ndalojn prmbytjet e reshjeve nuk ekzistojn m. Gjithashtu, toka po zihet nga ndrtime pa kriter, po imentohet dhe ajo nuk pjell m. Toka sht copzuar, dhe ti nuk mundesh t aplikosh nj teknologji t lart, q prodhimi yn t mos ishte vetm pr vendin, por edhe pr eksport. Kam dgjuar q jan br investime, sepse un jetn e kam t lidhur me bujqsin, por ato jan t pamjaftueshme. Sa m par t fillohet si duhet nj pun e mir n bujqsi, asnjher nuk sht von. Duke zhvilluar bujqsin, do t kishte shum njerz n pun dhe do t luftohej papunsia.
    Si sht e prditshmja juaj?
    E prditshmja ime.... natyrisht nuk marr pjes n ndonj grupim politik, kam dal n pension prej 4 vjetsh. I jam prkushtuar familjes, se kam shum deficite nga e kaluara. E kam ndjer kt dhe tani jam m e prkushtuar pr fmijt. Ata jan rritur, por kam dshir t jem prezente pran tyre. Kam nj nip i cili sht n gjimnaz, kam nj mbes 10 vje dhe nj t vogl q sht nj vje. M knaqin, m lodhin. Takoj dhe miqt, shokt, diskutojm pr shum gjra. Dhe, kshtu e mbush kohn. Ndrkaq ndjek zhvillimet n vend. Nuk jam indiferente, dhe sidomos diskutimet dhe investimet q bhen pr bujqsin i ndjek me krshri. Nuk ngelen pas vmendjes edhe zhvillimet politike.

    gsh.
    --- La Madre dei IMBECILI e sempre in cinta...

    ---voudou.. ---

Faqja 1 prej 19 12311 ... FunditFundit

Tema t Ngjashme

  1. Dosja antishqiptare e Greqis, 1912-2007
    Nga BARAT n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 645
    Postimi i Fundit: 15-10-2007, 19:27
  2. shtja ame
    Nga Eni n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 154
    Postimi i Fundit: 25-03-2005, 18:56
  3. Ortodoksia dhe Shqipria
    Nga shendelli n forumin Komuniteti orthodhoks
    Prgjigje: 258
    Postimi i Fundit: 07-04-2004, 18:16
  4. Permbysja e rregjimit ne 97, Revolucion komunist?
    Nga Seminarist n forumin Problematika shqiptare
    Prgjigje: 66
    Postimi i Fundit: 28-05-2003, 23:29
  5. Abaz Ermenji
    Nga Eni n forumin Elita kombtare
    Prgjigje: 7
    Postimi i Fundit: 12-03-2003, 13:11

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •