Shkruar nga Albin Kurti
17. 08. 2008

Q prej shpalljes s pavarsis me 17 shkurt 2008, tema kryesore politike q sht diskutuar npr institucionet dhe mediat e Kosovs sht njohja e ksaj pavarsie t shpallur. Njohja ka qen tem edhe ather kur na kan njohur por edhe ather kur na kan njohur. sht folur pr shtetet q porsa na njohn, pr ato q besohet se do t na njohin s shpejti, pr ato q na kan uditur pse nuk po na njohin por edhe pr ato q na kan treguar se nuk do t na njohin madje edhe duke na e shpjeguar prse.

Arsyeja e tems numr nj n Kosov sigurisht se sht fakti q tash gjasht muaj njohja (e mtutjeshme) e pavarsis s Kosovs paraqet prioritetin absolut t Qeveris s Kosovs. Bile nuk ka kurrfar treguesish se kjo do t mund t ndryshoj n nj t ardhme t afrt. Kosovn e kan njohur 45 shtete t bots deri m tani dhe nuk duket q ka nj numr prafrsisht t caktuar t shteteve q do t bnte q njohja e pavarsis t zbriste nga froni i agjends s Qeveris. E thn ndryshe, edhe nse do t na njohin 192 shtete t bots ather Qeveria e Kosovs do ta ket pr prioritet q edhe shteti i fundit, pra shteti i 193-t i bots, t na e njoh pavarsin. Njohja e pavarsis sht gjakimi dominues i elits politike n Kosov prfshir ktu edhe analistt e gazetart e shumt. Krijohet prshtypja se m e rndsishme sht t na njohin si t pavarur sesa njmend t jemi t pavarur. Pra, le t na njohin t tjert si nj vend i pavarur paka se ky vend politikisht dhe ekonomikisht sht njsoj i varur sikurse para shpalljes s pavarsis. Ose, ndoshta, le t na njohin t tjert si t pavarur anipse ne e dim q nuk jemi t pavarur? Apo, ndoshta edhe kjo tjetra: le t na njohin t tjert si t pavarur sepse asisoj mbase na bindin edhe vet neve se jemi t pavarur?

Sido q t jet, fiksimi i ktill pas njohjes s pavarsis qysh tash shihet se do t na kushtoj shtrenjt. Zhvillimi ekonomik sht ln pas dore, papunsia vazhdimisht rritet, varfria prher zgjerohet e thellohet, shrbimet publike jan t dobta, shndetsia e arsimi kan degraduar si mos m keq etj.etj. E gjith kjo para s gjithash sepse as q ka nj plan apo projekt vendor se si t dilet nga kjo kriz. Krejt far din t thon kryetari, kryeministri e ministrat e Kosovs ather rrall kur nuk flasin pr njohjet e premtuara jan integrimet evropiane dhe evro-atlantike q besohet se do t ngjajn diku pas nj dekade. Mirpo, njerzit kur jetojn nuk jetojn pas dhjet vjetve - ata jetojn tash dhe ktu. Kur ksaj i shtohet edhe mungesa e sovranitetit (nuk kemi ushtri dhe as kontroll mbi policin) dhe mungesa e integritetit territorial (nuk i kontrollojm kufijt e Kosovs dhe as erekun e territorit ku ndodhen strukturat paralele t Serbis) ather bhet e qart se angazhimi pr njohjen e pavarsis s Kosovs n fakt sht mask pr angazhimin tjetr q mungon: brjen e Kosovs njmend t pavarur, brjen e Kosovs me sovranitet.

Pra, a ishim shtet praktikisht i pavarur dhe shpallja e njohja vetm sa e formalizuan kt gj apo ndoshta nuk ishim shtet i pavarur por prmes shpalljes dhe sidomos njohjes s mpastajme synojm t bhemi t pavarur? Fatkeqsisht, asnjra prej ktyre. Edhe nse ishim shtet, nuk ishim shtet i pavarur sepse mbi t gjitha shteti nuk ishte yni por ishte i UNMIK-ut, KFOR-it e vende-vende edhe i Serbis. N ann tjetr, shpallja e pavarsis dhe m pas njohja e saj nuk duket fare q do t na bjn shtet t pavarur. UNMIK-u s'po shkon, EULEX-i po vjen, ZCN-ja me n krye Pieter Feith-in tashm sht ktu, ndrkaq Qeveria e Kosovs sht e vetmjaftueshme n ndrtesn e saj me postet dhe privilegjet q gzojn njerzit e saj. Qeveria e Kosovs n vend se ta shpall TMK-n ushtri dhe ta armatos at me ndihmn e Shqipris dhe t vendeve t NATO-s q na njohn, ajo diskuton pr lartsin e pensioneve dhe menaxhimin e shuarjes sa m t padhimbshme t TMK-s. Pr m keq, Qeveria e Kosovs as q e fut nn kontroll t saj ShPK-n (prmes Ministris s Punve t Brendshme) duke e ln at edhe m tutje nn UNIMK-un anipse e financon prmes buxhetit t Kosovs q mbushet prej kontributeve t popullit t Kosovs. Pr m keq edhe se kaq, Qeveria e Kosovs plot gjasht muaj pas shpalljes s pavarsis toleron q AKM-ja t'i mbaj jasht vendit rreth 400 milion euro t fondit t privatizimit t ndrmarrjeve shoqrore. Edhe n Kosovn e pavarur m shum ka qeverisje mbi Qeverin sesa qeverisje t Qeveris. Edhe n Kosovn e pavarur Qeveria ka hall veten dhe ambiciet e saj jan prgjithsisht t reduktueshme n ambiciet personale t njerzve t saj.

Prioritetit t Qeveris pr njohje t reja i jan bashkuar edhe karvani i analistve dhe ekspertve. Sigurisht q sht politikisht korrekte t flassh pr njohje t reja por jo edhe pr munges sovraniteti dhe integriteti territorial. Mund t angazhohesh pr dallimet n shkall por jo edhe pr ato n natyr t gjrave. Mund t thuash se si Malin e Zi e kan njohur krejt shtetet e bots e neve vetm 45 por nuk mund ta bsh debat se si Mali i Zi ka ushtri, sovranitet dhe integritet territorial kurse ne s'kemi. Pra, mund t flassh pr at q e ke m pak (n shkall sesa shtetet e tjera) por jo pr at q nuk e ke fare (pra, jo edhe pr dallime n natyr me shtete e tjera). Analistt dhe ekspertt e ndryshm i jan hedhur n qaf Sknder Hysenit q nuk po lobon m shum e m mir. Ah, sigurisht q nuk mund t mbrohet dhe nuk duhet t mbrohet Sknder Hyseni. T gjith e dim se kush sht ai dhe si sht ai. Mirpo, ky problem nuk sht fare i lobimit por i ndryshimit t politiks s Qeveris e cila nuk sht e interesuar q t'i mbroj interesat e Kosovs duke ua br me dije shteteve q nuk na njohin se nuk do t ket marrdhnie t njanshme me to. Shtetet e ndryshme q nuk na kan njohur ende, nuk do ta ndryshojn mendjen e tyre pr neve varsisht nga lobimi i Sknder Hysenit, varsisht nga rrobet e Sknder Hysenit apo elokuenca e fjalve t tij. Ato shtete e ndryshojn mendimin varsisht nga interesat e tyre q duhet t definohen prkundruall qndrimeve t Qeveris vendore q i mbron interesat e vendasve. Jo lobimi abstrakt i Sknder Hysenit por qartsimi konkret i Qeveris se ka fitojn ato shtete duke na njohur e ka humbasin duke mos na njohur e sjell njohjen nga ana e tyre. Prndryshe, krkesa qarramane sikurse deri m tash pr njohje t pavarsis prodhon m shum varsi sesa pavarsi. T'i lussh vendet tjera t t njohin vetm ashtu pse ti ke dshir sht vese afirmim i pavarsis s atyre vendeve e jo i pavarsis tnde.

Le t mos harrojm q Bosnjen e pranojn t gjitha shtetet e bots dhe ajo ka edhe ulse n OKB, mirpo, muaj m par, Condoleezza Rice tha se Bosnja sht nj shtet i dshtuar. Mbi 12 vjet pas Marrveshjes s Dayton-it, Bosnjes i thuhet se sht shtet i dshtuar! Njmend Bosnja duket si nj shtet i vetm n hart apo me ulset e saj n organizmat ndrkombtar mirpo po shkove n Bosnje e sheh se atje jan dy, n mos edhe tri shtete, prbrenda Bosnjes t cilat i kan sajuar asaj kufij t brendshm q jan m t fuqishm sesa kufijt e jashtm. Shum kollaj, edhe neve pas nj dekade, ndonj sekretare e ardhshme e shtetit amerikan mund t na thot se jemi shtet i dshtuar. Andaj, urgjente dhe t domosdoshme pr Kosovn jan sovraniteti dhe integriteti territorial, jan territori, kontrolli i kufijve, i pasurive natyrore dhe i kapaciteteve ekonomike e jo aq njohjet e reja. N pyetjen se cila sht m e rndsishme, ulsja n OKB dhe njohja gjithbotrore nga jasht apo uniteti dhe sovraniteti i Kosovs brenda, nuk duhet t kemi dilema. Bosnja na e sqaron trsisht (edhe) kt dilem.


Paraqet, Sabri Selmani
Gjermani