Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 4
  1. #1
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    30,973
    Postimet n Bllog
    18

    Theodor Ippen: Shqipria e Vjetr pr t'u rizbuluar

    nga Ardian Klosi

    Theodor Anton Ippeni pati lindur n nj qytet t vogl t Bohemis 141 vjet m par, m 29 nntor. Kjo dat mjaft e njohur pr ne shqiptart na sjell n nj mendim jasht vullneti: as ajo si dit e lirimit nuk i bri qeveritart dhe akademikt tan t paslufts ta trajtonin pakz me m shum toleranc njeriun i cili jo vetm kishte nxjerr me aq hollsi n dritn e bots shkencore koht e vjetra t Shqipris, por edhe kishte ndihmuar prapa kuintave t diplomacis n mnyr vendimtare n krijimin e shtetit shqiptar, i cili themi se pa Ippenin, si t vetmin ekspert t shtjeve shqiptare n Konferencn e Londrs do t ishte katandisur edhe m keq nga sa doli me dhimbje n vitin 1913. Libri "Shqipria e vjetr", q sht botuar kto dit, shpresojm se dalngadal do t'i jap studiuesit austriak vendin q meriton tek ne, n at pasqyr t madhe t ciln na e mbajn prpara disa pak t huaj t ditur, q i quajm albanolog dhe q na ndihmojn aq shum t kuptojm vetveten.
    Kur mendon pr arsyet q e kan shtyr regjimin e kaluar ta mbaj n heshtje nj vepr t till, gjen se ato kan qen t ngjashme pothuaj se pr gjith dijetart europian q kan hedhur drit n historin dhe botn shqiptare. Megjithat n rastin e Ippenit shtoheshin edhe dy arsye m tepr: s pari, ishte ai q pati negociuar me Portn e Lart m 1897 dhnien e protektoratit Austro-Hungaris pr katolikt e Shqipris, duke u br edhe si konsull n Shkodr nj nga prfaqsuesit m aktiv t monarkis pr mbrojtjen dhe mbshtetjen e interesave t tyre; s dyti, n ndryshim nga disa autor, e zm konsulli frng Pouqueville, q kan pasur n raport me shqiptart edhe nota subjektivizmi deri edhe racizmi, Ippenin e shquante dobsia e prkushtimi pr kt vend, pr aq sa ia lejonte nj dika t till mnyra e tij thjesht shkencore e trajtimit t shtjeve. Mirpo prkushtimi ndaj shtjes shqiptare shihej m me dyshim nga gjithka tjetr, sepse prapa saj udhheqsit shqiptar mbas 1945 dhe shkruesit e tyre shihnin menjher interesa imperialiste, ekspansioniste e ku di un.
    N t vrtet sht e padiskutueshme se ishte pikrisht politika e Austro-Hungaris ndaj trevave shqiptare, sidomos pas miratimit t strategjis s vitit 1896, ajo q nxiti nj plejad t tr studiuesish historian, etnograf, gjuhtar, arkeolog etj. q t merren me Shqiprin. Ajo bri q t hartohen harta gjithmon e m t hollsishme pr viset shqiptare, t botohen gramatika e fjalor t gjuhs shqipe, t shkollohen nxns e student shqiptar n Vjen, Grac ose Insbruk, t prkrahen deri edhe prcaktimi i alfabetit t shqipes ose i gjuhs zyrtare t shtetit t ri shqiptar. Synimi i Vjens ndaj Shqipris ishte, si formulohej n nj mesazh t Ballplatzit pr konsullin e vet n Stamboll: "Nuk kemi qllim ta pushtojm vet Shqiprin, por shpresojm, n rast se shprbhet perandoria turke, pr nj Shqipri autonome, ndoshta nn nj princ t huaj, por sidoqoft nn protektoratin ton" (dt.18.2.1897, mesazh nr. 658). Ishte ky diktat i ekuilibreve politike-ushtarake t kohs a ishte nj emancipim m i lart i monarkis austro-hungareze, me prvoj t gjat n dhnie t autonomive kulturore pr popujt e shumt t zotrimeve t veta, kto shtje mund t'u lihen pr diskutim filozofve t historis; neve na intereson ktu m tepr realiteti dhe realiteti sht q ndrhyrja politike-kulturore e Austro-Hungaris n fatet e Shqipris dhe t kulturs shqiptare ka dhn fryte q n balancn e prgjithshme t historis sot i gjykojm si mjaft pozitive. Po t krahasohet me ndrhyrje fuqish t tjera, bie fjala t Italis musoliniane n vitet '30 e '40 do t shihet se kjo e fundit ishte shum m e drejtprdrejt dhe m e cekt n pikpamje kulturore, pikrisht sepse e pillte nj politik e interesave direkte, q shprfillte detajet, q shihte m larg se Shqipria, pr ta prdorur kt n fund t fundit si plasdarm pushtimesh t mtejshme.
    Tashm q kemi filluar t bhemi m pak dyshues ndaj t huajve q merren me ne (dyshim i mallkuar q na e la edukimi yn e q un do ta krahasoja edhe me dyshimin q kemi sot ndaj bashkqytetarsh me mundsi financiare-politike, q mund t ken nisur sot t bjn gjra t mira pr kt vend), dim ta shohim veprn e tyre t shkarkuar nga konotacione q ua ngarkonin n mnyr absurde me terma si "interesa", "ekspansion", "synime" etj. dhe t shohim n to tek e fundit vetm dobin. sht mendoj, i vetmi kndvshtrim se si mund t shihet nj vepr hulumtuese-shkencore.
    Pasi e lam pas kt fantazm t s kaluars, le t japim disa shnime mbi jetn dhe veprn e Theodor Ippenit:
    Studimet e mesme Ippeni i kreu n Prag e pas tyre u regjistrua n Akademin Orientaliste t Vjens, ku u diplomua n vitin 1884. Po n kt vit emrohet n konsullatn e Austro-Hungaris n Shkodr. N tre vitet e mpasme ndodhet n Plevlje si referent politik i komands s atyshme ushtarake; ktu mbledh shnime t shumta pr Novipazarin dhe Kosovn, t cilat i boton m 1892.
    Viti 1896 q shnon, sikurse e prmendm, fillimin e nj aksioni energjik t monarkis austro-hungareze pr Shqiprin, sjell edhe emrimin n Shkodr si konsull i prgjithshm t nj njohsi t mir t i rrethanave shqiptare, sllave e turke, Theodor Ippenit.
    N shtat vjett e qndrimit t tij n kt post, Ippeni kryen nj pun intensive diplomatike dhe hulumtuese pr Shqiprin, sidomos pr at t Veriut. N radhn e diplomatve q jan marr me Shqiprin duke punuar n konsullata t qyteteve t saj sht i ngjashm me t ndoshta J.G. von Hahni, konsull i Austro-Hungaris n Janin, n mesin e shekullit t 19. Ippeni ndrmerr udhtime t shumta n brendsi t luginave mbi Drin, drejt Alpeve t Shqipris Veriperndimore e nn Drin, npr Mirdit e Mat. Ve ksaj udhtime t tjera t shpeshta, edhe si gjahtar, e bjn ta njoh ultsirn bregdetare mes Shkodrs e Tirans, me katr qytetet e saj kryesore, m mir se do studiues tjetr q i pat rrahur kto an. Interesat e tij jan, sikurse kuptohet nga politika e athershme e qeveris s tij, n radh t par gjeografike-etnografike (plotsim i harts me vende t panjohura, korrigjim i nj numri toponimesh q deri m aty shkruheshin gabim n hartat ushtarake austro-hungareze), por ato jan edhe arkeologjike, numizmatike, arkitekturore, historike, religjioze etj. Prej udhtimeve dhe informacionit t pasur q mbledh do t dalin nj radh studimesh pr shtje albanologjike.
    Monografit e tij t plota, q shkojn nga pak faqe n rrotull t 100-ave, jan afr 15. N librin q doli tani n shqip jan prfshir katr nga monografit e tij m t gjata si numr faqesh e m t plota si cilsi: Malsia e Shqipris Veriperndimore, Shkodra dhe ultsira bregdetare e Shqipris s Veriut, Monumente t periudhave t ndryshme n Shqipri dhe Kisha t vjetra dhe rrnoja kishash n Shqipri; kto jan botuar prkatsisht n vitet 1900, 1907, 1907 dhe 1908 dhe jan t gjitha, si kuptohet, fryt i qndrimit t tij shtatvjear n Shqipri. Ndr monografi t tjera t rndsishme q shpresoj t botohen s shpejti hyjn edhe "Kontribut n historin e brendshme t Shqipris", "E drejta zakonore e malsorve t Shqipris", "Kontribut pr historin e Shqipris n shekujt 13.-14" etj.
    Periudha e qndrimit n Shqipri shquhet edhe nga prpjekja e vazhduar pr ta shtrir ndikimin e monarkis n Shqipri t Veriut dhe pr ta ndihmuar shtjen e zgjimit shqiptar me t gjitha mnyrat - ka prbnin n at koh dy aspekte t po t njjtit veprim. Kleri katolik ndihmohej n mnyra e forma t ndryshme, natyrisht edhe me subvencione, sidmos urdhri i franceskanve; nj numri teologsh t rinj iu krijua mundsia t studionin n universitete t Austris. Duhet prfytyruar se n 'vshtirsi e zhvillonte Ippeni kt veprimtari, i survejuar dhe i penguar pa prer nga autoritet turke. Pr t dhn vetm nj shembull t rrezikut q sillnin kontaktet e tij me parin shqiptare: pas takimit me Murat bej Toptanin, i cili e pati mysafir Ippenin gjat udhtimit q prshkruhet edhe n librin "Shqipria e Vjetr", Toptanasi arrestohet dhe drgohet syrgjyn n Tripoli, prej nga do t arratisej m pas, por pa guxuar t kthehet n Shqipri.
    N takimet me kta njerz fjala ishte pr prhapje t kulturs shqiptare, t shkollave shqipe, pr bashkrendimin e veprimit mes komuniteteve t ndryshme fetare; tek e fundit pr krijimin e nj Lidhjeje t dyt shqiptare q do ta onte vendin drejt autonomis, deri n zgjidhjen grindjeve t gjata q shoqruan vendosjen e alfabetit shqiptar.
    "Po t shihet programi i Lidhjes", i shkruante Ippeni n prill 1897 Ministris s tij t Jashtme, "ai shpie domosdo n nj organizim federalist, q ka si gjymtyr fiset, qarqet dhe qytetet q e prbjn sot Shqiprin. Prfaqsuesit e ktyre do mund t krijonin pastaj nj konvent drejtuese, e cila do t vendoste natyrshm n krye t vet si administrator t prgjithshm nj personalitet nga mesi i saj... I diktoj mir t metat dhe rreziqet q bart n vetvete nj organizimi i till i lirshm, megjithat sht i vetmi q mund t realizohet pa pahir pr s jashtmi, q i prgjigjet karakterit kombtar t shqiptarve, historis dhe dokeve t tyre t sotme".
    N vitin 1902 Ippenit i rndohet smundja e reumatizms, q thuajse e paralizon. Pas disa prpjekjeve pr kurim detyrohet t largohet nga konsullata e Shkodrs n vitin 1903. N vitet e mpasme do t prfaqsoj monarkin si konsull n Amsterdam e n Athin dhe si drejtor komercial n ambasadn e Londrs. Prej nntorit 1911 punon n Ministrin e Jashtme n Vjen.
    Me shprthimin e luftrave ballkanike dhe hapjen e Konferencs s Londrs, q do t vendoste pr fatet e Shqipris, Ippeni caktohet n krah t prfaqsuesit austriak kontit Mensdorff si kshilltar. Me hollsit m t mdha i tregon atij dhe ministrit Berthold se ku shtrihen vendbanimet shqiptare, duke pas prgatitur pr kt edhe hartat gjeo-demografike. Kmbngul sidomos pr ruajtjen e kufirit me Malin e Zi, pr prfshirjen e Shkodrs, Gjakovs dhe Dibrs etj. brenda kufijve t shtetit t ri. Njihet tashm, nga nj sr botimesh qndrimi i Austro-Hungaris pr Shqiprin e ardhme, praktikisht e vetmja fuqi q ishte e interesuar pr nj shtet q do mund t mbahej mbi kmbt e veta. Konti Mensdorff kmbngulte, se do t ishte absurde "t krijohej nj Shqipri anemike, atrofike, q do t barte q n lindje tharmin e vetshkatrrimit t saj, duke luajtur n duart e fuqive q e kishin krijuar nj rol qesharak" (telegram i dt. 22.1.1913 drejtuar Ministris s Jashtme n Vjen). Italia krkonte vetm t frenonte ekspansionin austro-hungarez, kurse Rusia ishte zdhnsia dhe mbrojtsja kryesore e shteteve agresive fqinje me Shqiprin. "Rust nuk lodhen shum, ata heqin vetm katr vija t drejta", i shkruante Ippeni ministris s tij "...n Veri kufirin e krkojn aty ku kalon rruga nga Shkodra pr n Urn e Vezirit: por nj rrug s'mund t jet kurr nj kufi. N lindje ai duhet t ndjek rrjedhn e Drinit t Zi; mirpo nj lum mund t jet nj kufi i mir, vetm kur ai ka rrjedh t gjer e mund t bhet penges, por Drini i Zi kaptohet me va n shum pika". Kurse pr Gjakovn, p.sh., shkruante: "Ky qytet sht qendra politike dhe ekonomike e malsorve muhamedan dhe kmbngul edhe m shum pr ruajtjen e tij, pasi te kto fise shoh bastionin e natyrshm shqiptar kundr ekspansionit serb" (telegram i dt. 1.2.1913). Theodor Ippeni n at konferenc ishte praktikisht i vetmi specialist dhe njohs i Shqipris; gjith pjesmarrsit e tjer ishin politikan ose diplomat, q operonin sipas nevojave ose diktateve politike.
    Njihen mir prfundimet e asaj konference q vazhdon t'i ket pasojat e saj deri n ditt tona. Ippeni mund t jet krenuar q saje kmbnguljes s tij, brenda kufijve t Shqipris mbeti Shkodra dhe q trupat malazeze e lshuan qytetin e mom, por mund ta prfytyrojm edhe dshprimin i tij pr humbjen e qyteteve t tjera kryesore shqiptare t Veriut dhe Verilindjes.
    N periudhn e Lufts s par botrore Ippeni u mor m tepr me frontin Jugperndimor (Itali e Veriut). Me krijimin e Republiks s par austriake ishte ndr funksionart m t lart t Ministris s Jashtme, duke luajtur edhe rolin e ministrit pr nj periudh t shkurtr gjat bisedimeve pr paqe n vitin 1920. M1921 del n pension, duke vazhduar t jet aktiv n "Komisionin ndrkombtar pr Danubin". Disa vite para vdekjes goditet nga nj apopleksi e rnd, q e paralizon krejtsisht. Me sa duket n kt periudh, i smur dhe i vetmuar ka zhdukur gjith dokumentat private dhe korrespondencn, sikurse mendon studiuesja e vetme e tij Annelise Wernicke (Theodor Ippen, Wiesbaden 1967), pasi ve punimeve t botuara dhe letrave zyrtare, n arkiva nuk sht gjetur asgj tjetr. N vitin 1932 merr nga mbreti Zog Urdhrin e Sknderbeut. Vdes m 31 janar 1935 n Vjen.
    Jemi t sigurt q libri "Shqipria e vjetr", nn shqiprimin e Gj. Karaiskajt dhe A.Klosit, botuar nga K&B, edhe pse nuk mund t'ia jap menjher tek ne vendin q meriton albanologut t madh, njeriut q vuri, heshturazi por me forcn e diturive t tij, nj pjes t madhe n themelet e shtetit shqiptar, prapseprap sht tribut mirnjohjeje pr veprn e tij, q rikthehet shqip n vendet t cilat i prshkroi nj shekull m par. M an tjetr kto katr monografi t Theodor Ippenit jan dshmi e pasur, se si mund t shkruhet paanshm pr nj vend dhe pr nj popull edhe duke i dashur.
    "Babai i shtetit sht Ismail "Qemali", e zbuloi Edvin shkenctari!"

  2. #2
    Shpirt i Lir
    Antarsuar
    15-04-2002
    Postime
    898

    pak fjale nga une mbi Ippen-in

    TEODOR ANTON IPEN

    nga eni

    Ipen lindi me 29 Nentor 1861 ne Sezmice te Bohemise.Megjithese rridhte prej nje familjeje me origjine hebreje,ai u pagezua si katolik.Ndersa perfundoi gjimnazin perandorak ne Prage,Ipeni ndoqi studimet universitare per orientalistike ne Akademine e Vjenes.Qysh gjate kohes se tij si student ai filloi pergatitjen e tij ushtarake derisa merr edhe graden Leitnant ne rezerve.Eshte gjithashtu edhe njohes i mire i disa gjuheve si ekisht,rusisht,frengjisht,patjeter edhe gjermanisht.
    Qendrimi i pare i Ipenit ne Ballkan ishte pikerisht Shqiperia,perkatesisht Shkodra,qyteti ne te cilin gjate viteve 1884 kreu funksionin e konsullit,por jo per shume kohe,pasi u transferua per ne Plevna ku zevendesoi konsullin austro-ungarez Ritter von Mayer.Kohen e qendrimit ne Plevna e shfrytezoi edhe per te kryer shume udhetime ne brendesi te vendit.Dhe pershtypjet e tij gjate ketyre udhetimeve,te cilat kishin te benin me gjeografine, etnografine apo politiken ai i mblodhi ne formen e skicave dhe i botoi ne studimin e tij, Novipazar und Kosovo (Novipazari dhe Kosova), 1892.
    Ne vitin 1891 Ipen transferohet si Nenkonsull ne Konsullaten e Kostandinopojes ku si nje njohes i mire i maredhenieve qe kishin te benin me shqiptaret kreu atje edhe funksionin e keshilltarit per eshtjet shqiptare.
    Me 1894 u emerua nga Ministria e Jashtme,konsull ne Jeruzalem dhe ne vitin 1897 si Konsull i Pergjithshem i perandorise dualiste ne Shkoder,funksion te cilin e kreu der me 1904.
    Si konsulli Austro-Hungarise do te ndiqte direktivat qe i vini prej qendres.Keshtu qysh prej vitit 1896 Ministria e Jashtme austro-hungaeze do te ndermerrte nje aksion energjik lidhur me Shqiperine.Se pari asaj i nevojitej nje konsullate me perberje sa me te mire,me njerez qe njihnin mire rrethanat shqiptare,i duheshin njerez, te cilet njhnin mire vendin,popullin dhe gjuhen shqipe.
    Aksioni austriak do te kishte si pikesymin te tij kundervenien ndaj politikes dhe propagandes italiane ne Shqiperine e Veriut.Pikerisht ky synim i politikes austriake del nder te tjera dhe kur keto shprehen se Ne nuk kemi qellim te pushtojme Shqiperine,por ne qofte se Perandoria Osmane do te bjere, atehere ne jemi per ndertimin e nje Shqiperie autonome me je princ te huaj,por gjithnje nen protektoratin tone .
    Ministria e Jashtme udhezonte nder te tjera qe nepunesit e konsullates perve te qenurit njohes te mire te kushteve shqiptare,ata duhet qe nepermjet udhetimeve qe do te kryenin ne territorin shqiptar,te njihnin mire edhe gjendjen administrative, ekonomike dhe permes personave me influence te lidhnin kontakte me popullsine vendase te faredolloj feje dhe keshtu te perdornin keto pozicione te arritura prej tyre ne favor te perandorise.Te gjitha arritjet e konsullates perandoria do ti perdorte per zhvillimin e Shqiperise dhe per perkrahjen e perpjekjeve kombetare te shqiptareve,per zgjidhjen e eshtjes se tyre.
    Po ashtu do te rishikohej dhe politika fetare e ndjekur prej perandorise dualiste deri ne ate moment.Ne kete vazhde do te kishte nje zbatim me te mire te politikes se protektoratit austro-hungarez mbi institucionet katolike te kultit ne Shqiperi,gjithashtu do te synohej dhe rritja e ndikimit austriak nepermjet seminareve dhe shkollave te subvensionuara nga perandoria.Do ti kushtohej nje vemendje edhe me e madhe agjitacionit dhe propagandes se huaj ne Shqiperi,veanerisht per zonat ku kishte nje fare influence Greqia.
    Konti Ravetera, ambasadori perandorak ne Rome,ne nje leter derguar Ministrise se Jashtme (1897) shkruan: Protektorati do te ishte nje gjethe fiku i pushtimit.... duhet te kemi nje sundim te pikave me te rendesishme bregdetare duke duke i perfshire ne nje stacion jugor te flotes . Gjithe kete politike duhet te ndiqte Ipeni kur u emerua kryekonsull i Austro-Hungarise ne Shkoder prej 27 Shkurtit deri me 1904.
    Para se gjithash ai duhet te punonte qe te eliminonte mendimin e nepunesve te Portes se Larte reth pushtimit te Bosnje-Hercegovines si etape e pare e marshimit austro-hungarez ne te gjithe Gadishullin e Ballkanit.Si rrjedhim do veprim i nepunesve te konsullates dhe i vete kryekonsullit Ipen vezhgohej,kqyrej mire apo kontrollohej nga nepunesit osman ne Shqiperi.Si pasoje perfaqesuesit e perandorise dualiste per nje fare kohe hoqen dore nga udhetimet ne brendesi te vendit dhe e ndjenin veten te izoluar.
    Per te zbatuar direktivat qe i vinin nga qendra Ipeni si konsull i pergjithshem hartoi nje program mbi zhvillimin shpirteror,por edhe material te shqiptareve dhe zhvillimin dhe perkrahjen e ideve kombetare te tyre.Kete perkrahje do ta jepte nepermjet nxitjes qe i bente perhapjes se gjuhes.literatures kombetare.Ipeni madje i propozoi qeverise austro-hungareze qe ne kete kuader te perkrahte dhe te mbronte idene e ish Lidhjes Shqiptare (die albanische Liga), po keshtu dhe programin e ish Lidhjes Shqiptare mbi mbrojtjen e integritetit te Shqiperise ne kuader te Perandorise Osmane duke fituar autonomine dhe lirine e Shqiperise.Per kete duhej punuar dhe ne Stamboll per te bindur Porten e Larte se Lidhja Shqiptare dhe nje administrate autonome ne Shqiperi do te benin me te fuqishme apo do te forconin pozitat e Turqise ne Shqiperi perkundrejt synimeve dhe shpresave te grekeve dhe sllaveve. KKurse idene e ndertimit te nje principate katolike ne Shqiperine e Veriut,Ipeni e kundershtonte fuqimisht,pasi ishte per nje Shqiperi autonome dhe jo vetem te nje pjese te saj.
    Perve aktivitetit intesiv per te zbatuar politiken austriake,konsulli Ipen gjate qendrimit 7 vjear ne Shqiperi ndermori dhe shume udhetime ne brendesi te vendit,veanerisht ne trevat veriore te Shqiperise,udhetime te cilat ndikuan shume tek ai per te thelluar simpatine e tij per Shqiperine dhe popullin shqiptar.
    Vezhgimet e tij ai pati rastin ti perdorte ne shume punime shkencore,te cilat me pas dhe i botoi.Keshtu qendrimin ne Shqiperi ai e shfrytezoi edhe per te kryer studime mbi vendin dhe popullin tone.Ne nje note te Shefit te Shtabit te Pergjithshem,Ipen nxitoi per te mbledhur materiale te tjera mbi Shqiperine dhe ti dergonte prane Shtabit te Pergjithshem.Keshtu ne gusht te vitit 1897 ai ndermerr nje udhetim ne zonat kufitare me Malin e Zi,tek fiset malore te Kastratit,Hotit,Grudes,Kelmendit dhe Shkrelit ku pati rastin te njihet me pakenaqesite e ketyre fiseve ndaj administrates osmane.
    Nga tetori i 1897 Ipeni beri nje udhetim ne Shqiperine e Mesme ku pati kontakte me bejlere te fuqishem dhe me influence te Tiranes dhe te Elbasanit.Nga keto kontakte ai mesoi edhe mbi veprimtarine e nje partie kombetare shqiptare,synimi i se ciles ishte kujdesi per gjuhen amtare,ndertimi i shkollave shqipe dhe zhvillimi kulturor i bashkekombasve te tyre mbi baza kombetare.
    Simpatine per shqiptaret dhe perkrahjen ndaj eshtjes shqiptare Ipeni nuk e shprehu vetem gjate periudhes se qendrimit ne Shkoder,por edhe ne raste te tjera.
    Keshtu gjate punimeve te Konferences se Ambasadoreve ne Londer (dhjetor 1912 gusht 1913) Ipeni eshte keshilltar i ambasadorit austriak ne Londer,Kontit Mensdorff.Nder eshtjet e tjera kjo konference u morr edhe me ate shqiptare,e cila ishte dhe nga me te veshtirat per tu zgjidhur dhe me gjithe deshiren e Eduard Greyit per te zgjidhur sa me pare problemin e kufijve shqiptar, ky problem u zvarrit gjate dhe u be objekt diskutimi debati dhe mosmarreveshjesh midis Fuqive te Medha.Ne kete konference lidhur me eshtjen shqiptare pati mosmarreveshje veanerisht misdis pales ruse nga njera ane dhe asaj austro-italiane nga ana tjeter.I rendesishem per Shqiperine ishte fakti se pala austro-italiane konkludonte se Shqiperia ne asnje rast nuk duhet te ishte province e Perandorise Osmane.
    Ipeni keshillonte konsulin Mensdorff per te perkrahur idene e nje Shqiperie autonome,por kjo te mos krijohej ne territore shume te rrudhosura si shprehej pala ruse,pasi do te vihej ne pikepyetje ekzistenca e saj,nuk do te ishte nje organizem i afte per te mbijetuar.
    Ne kete konference eshtja se kujt do ti perkiste qyteti i Shkodres ngjalli debate te ashpra.Pala ruse ishte per kalimin e Shkodres Malit te Zi,kurse pala italiane megjithese i frikesohej ekspansionit austro-hungarez dhe nderhyrjes se perandorise dualiste ne zonat e saj te ndikimit, u gjet e shtrenguar te perkrahte propozimin austriak per nje Shkoder shqiptare dhe jo malazeze,pasi kjo e fundit do te ofronte me shume rrezikun e pansllavizmit dhe do te ishte ne dem te interesave italiane ne gadishullin ballkanik. Kurse per Austro-Hungarine kalimi i Shkodres Malit te Zi do te thoshte elje e rruges se Serbise per ne Adriatik dhe si rrjedhim deshtimi i gjithe politikes ballkanike te Austrise.Keshtu Shkodra behej pike kye e politikes ballkanike te perandorise.Megjithate konferenca arriti ne perfundimin qe Shkodra te mbetej shqiptare.Ne maj te vitit 1913 konferenca diskutoi edhe mbi problemin e statusit te Shqiperise dhe ne nje telegram per ne Vjene, Konti Mensdorff permend Ipenin si nje perkrahes i nje Shqiperie autonome.Por doli dhe problemi se kush do ta qeveriste Shqiperine,nje princ mysliman,ortodoks apo katolik,konferenca ne perfundim zgjodhi princin gjerman protestant, Fon Vid (Von Wied)
    Nga Ser Eduard Grei u propozua dhe caktimi i nje komisioni nderkombetar,i cili do te merrej me percaktimin e statusit te Shqiperise dhe te kufijve jugor te saj.Ne kete komision do te merrte pjese edhe Ipeni perve nje perfaqesuesi te Forenj Ofisit (Foreign Oficce), perfaqesuesit italian. Ipeni dhe kryekonsulli Bilinski nuk ishin te nje linje mendimi reth problemit te angazhimit ne Shqiperi te te gjithe Fuqive te Medha apo vetem te Italise dhe Austrise.
    Me 24 Qershor 1914 konti Mensdorff dhe markezi Imperiali i paraqiten Ser Eduard Greit nje memorandum, i cili pashikonte tani jo me je Shqiperi nen suzerenitetin e sulltanit,por nje Shqiperi te pavarur, e sunduar nga nje princ qe do te caktohej nga 6 Fuqite e Medha.Shqiperia do te ishte vend neutral dhe Fuqite e Medha do te garantonin neutralitetin e saj.Gjithashtu do te ngrihej nje komision nderkombetar i kontrollit,i cili do te merrej me pranimin dhe kqyrjen e administrates shqiptare.Ky komision do te kishte nje afat veprimi 5 vjear.
    Me 15 Korrik 1914 Italia dhe Austro-Hungaria bene propozim te ri per Shqiperine,i cili ne thelb permbate pikat e memorandumit te 28 Qershorit.

    Vlera e Ipenit rreth eshtjes shqiptare qendron ne faktin qe ai ishte perkrahes i kesaj eshtjeje dhe ishte nder hartuesit e memorandumit mbi formimin e nje Shqiperie te pavarur.Dhe skica e hartuar prej tij per kete eshjt u perfshi ne propozimin e Austrise dhe Italise.Shefi i seksionit Fon Rapaport (Von Rapapport) ne nje nga botimet e tij historike skice e Ipenit e quan "nje kryeveper e eminentit dijetar te Shqiperise

    Keshtu perpjekjet e ketij politikani te zellshem mbi Shqiperine ne Konferencen e Ambasadoreve ne Londer (1912-1913) zene nje vend te veante ne historine shqiptare.Kjo duket edhe nga keshillat e tij dhene Kontit Mensdorff apo udhetimet dhe informacionet e tij ne Vjene per Kontin Berchtold,por mos harrojme raportet,letrat,takimet ne londer me Ser. Eduard Grejin,kontin Mensdorff,Sekretarin e Foreign Office-it Tynell apo me perfaqesuesit rus,italiane,gjermane.


    vijon

  3. #3
    Shpirt i Lir
    Antarsuar
    15-04-2002
    Postime
    898

    mbi shkrimet e Ippen-it per Shqiperine

    Pater Anton Fishta, ne nje shkrim te tijin permend se Ipeni gjate kohes se ushtrimit te aktivitetit si kryekonsull u mor dhe me historine dhe me letersine tone kombetare. Ai nder te tjera, permend se kryekonsulli jepej dhe pas kerkimeve arkeologjike, prane rrenojave te kishave, manastireve, kuvendeve te hershme, por gjithashtu merrj edhe me studimin e etnografise dhe historise se popullit dhe vendit tone.
    Nder botimet e Ippen-it per nga rendesia Pater A. Fishta permend shkrimin e botuar ne revisten Lajmetari i Muzeut te Bosnje-Hercegovines ne vitin 1900: Rrenimet e kishave te vjetra ne Shqiperi.
    Ne kete shkrim interes kane edhe disa fotografi te seciles kishe per te cilen autori flet. Ai permend Kishen e Shen Kollit ne Mat, nje kishe tjeter ne te majte te Drinit, Kishen e Mazrekut e zbuluar ne rrenojat e nje keshtjelle te hershme, permend rrenojat e Kishes se Ostrogut ne perendim te Liqenit te Shkodres, Kishen e Shen Njonit ne Fushen e Shtoit. Ipen tregon se disa hapa larg kesaj kishe gjenden rrenojat e nje kuvendi te hershem, i cili sipas deshmive te historianit Theiner, kishte qene rrenuar krejt prej serbeve para vitit 1356: .....manasterium S.Joanis Ordinis S.Benedicti Drivastensi dioecesisa achismaticis quasi tataliter dissipatum.....
    Me pas Ipen vijon se ne vitet 1820-1830 disa ortodokse prej Spicit te Malit te Zi lane shtepite e tyre diku prej gjaksit e diku prej varferise dhe erdhen e zune vend ne Fushen e Shtojit dhe ne vitin 1857 goditen edhe kishen, e cila pas zenkave ndermjet ortodokseve dhe katolikeve me 1865 u mbyll prej qeverise turke dhe u rrethua me mure.


    Ne artikullin Kanuni i Maleve ne Shqiperi Ipen interesohet per kanunet dhe zakonet e hershme te fiseve malesore shqiptare.

    Pas largimit te tij nga Shqiperia botoi dhe shkrime te tjera mbi Shqiperine dhe shqiptaret, p.sh. i tille eshte shkrimi i botuar ne Sarajeve me 1907, Perkujtimi mbi shkallen e vjetersise se Shqiperise shkrimi i cili ishte ne vazhden e artikullit mbi rrenojat e e kishave te vjetra ne Shqiperi.

    Ne vitin 1916 ne revisten e Shoqerise Gjeografike te Vjenes, ne numrin 7, u botua artikulli i Ipenit, Krahina e Shpatit ne Shqiperine e Mesme


    Si botimet me te rendesishme te Ipenit konsiderohen veprat:

    1. Novibazar und Kosowo. Das alte Rascien. (Novipazari dhe Kosova. Rasha e vjeter)
    2. Beitrge zur innere Geschichte Albaniens im 19. Jahrhundert.(Kontribute mbi historine e brendeshme te Shqiperise ne shekullin e XIX)
    3. Scutari und die nordalbanische Kstenebene (Shkodra dhe brigjet e veriut ne det te Shqypnise)

    Punimi Novipazari dhe Kosova (Rasha e Vjeter) eshte nder veprat e para te publikuara prej Ipenit qysh ne vitin 1892. Ky liber perbehet prej tridhjete kapituj, prej te cileve me te rendesishmit ne rastin tone jane gjashte te paret. Keto permbajne shenime te autorit mbi pershtypjet e tij nga udhetimet e zhvilluara ne keto treva.
    Kapitulli i pare eshte i natyres gjeografike, kapitulli i dyte dhe i gjashte jane interesant per nga ana etnografike, kapitulli i katert perfshin eshtjet qe kishin te benin me sistemin administrativ ne keto treva. Kurse kapitulli i peste merret kryesisht me marredheniet ekonomike te Rashes. Aspekti historik ne kete veper del ne kapitullin e trete ku Ipen na jep nje pershkrim te shkurter te historise te kesaj krahine, na shpjegon emrin e Serbise se Vjeter, emertimin turk Kosove duke iu referuar betejes se Fushe Kosoves te vitit 1389, beteje ne te cilen merrte pjese nje koalicion i gjere i forcave ballkanike kundra ushtrive osmane te Sulltan Muratit I. nder ta moren pjese dhe shqiptare nen Balshajt dhe Muzakajt.
    Ipeni shpjegon dhe emertimin Rasha qe vjen nga emri i principates se Nemanjes ne mesjete, e cila kishte si qender te saj Novipazarin ( Pazarin e Ri).
    Me tej Ipeni vazhdon me pershkrimin e ilireve, mbreterive te tyre si ajo dardane, ardiane, shkruan dhe mbi historine e trakeve, mbi zhvillimet politike e kulturore te serbeve, mbi mbreterine e Stefan Dushanit, mbi betejen e Fushe Kosoves. Trajton dhe pushtimin turk dhe emigrimet e shqiptareve pas vendosjes se ketij sundimi ne trojet shqiptare, po ashtu trajton edhe kryengritjet shqiptare kunder pushtuesve osman, luften ruso-turke qe u pasua me nenshkrimin e Traktatit te Shen Stefanit dhe me pas Kongresin e Berlinit. Ipeni gjithashtu pershkruan hollesisht okupimin e Bosnje-Hercegovines prej Perandorise austro-hungareze.
    Ne kritiken qe Taloci i ben kesaj vepre ai shprehet se simpatia e treguar per popullin shqiptar nga ana e Ipenit duket qarte, por kjo vazhdon Taloci, nuk duhet marre si nje gje e gabuar. Ndersa Analise Wernicke kritikon pohimin e Ipenit lidhur me faktin se shumica e popullsise se Novipazarit dhe Kosoves per nga origjina eshte boshnjake, ndoshat kjo lidhet vijon Wernicke me influencimin e Ipenit nga interesat e politikes austriake, perfaqesues i se ciles ai ishte.


    vijon

  4. #4
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    30,973
    Postimet n Bllog
    18
    N bibliotekn albanologjike shtohet nj botim i ri gjeografik, etnografik dhe historik i nj albanologu t panjohur

    Nj udhtar i panjohur i Shqipris s vjetr

    Impresionet e ish-konsullit t monarkis austro-hungareze mes krahinave t Shkodrs, Tirans e Matit

    Belina Budini
    TIRAN Shqipria e fundshekullit t 19 -t, me magjin e saj t vrazhd, e pati goditur edhe konsullin e Austro-Hungaris n Shkodr, Theodor Ippenin. Malsia shqiptare, por edhe qytetet e Shkodrs, Krujs e Tirans i gjejm n literaturn e tij albanologjike. Prshkrime me nj gjallri tablosh e pasuri detajesh, q rrall hasen n kt lloj literature. Pr her t par Ippen, q bn pjes n elitn e albanologve si Gustav Meyer, Milan Shuflaj, Norbert Joklin, prkthehet n shqip nga Ardian Klosi dhe Gjerak Karaiskaj. Bhet fjal pr botimin e studimeve gjeografike, etnografike dhe historike t ish-konsullit t prgjithshm t monarkis austro-hungareze n Shkodr. Shqipria e vjetr sht titulli i ktij libri q sapo ka dal n librarit e kryeqytetit dhe q sipas studiuesit Klosi sht nj vepr e domosdoshme pr bibliotekn albanologjike n gjuhn shqipe. Por jo vetm kaq. N rrfimin e vet ish-konsullit austro-hungarez nuk e fsheh dot dashurin pr viset shqiptare edhe pse ia dnon zakonet e ashpra, - shkruan Klosi. Shtat vjet, konsull i prgjithshm i monarkis, Ippen bhet njohs i mir i rrethanave shqiptare dhe kryen shum punime hulumtuese pr Shqiprin, sidomos pr at t Veriut. Ai ndrmerr udhtime t shumta n brendsi t luginave mbi Drin, drejt Alpeve t Shqipris Veriperndimore e nn Drin, npr Mirdit e Mat. Njeh edhe ultsirn bregdetare mes Shkodrs e Tirans duke udhtuar asaj ane, por edhe duke dal pr gjah. T gjitha impresionet dhe informacionet q mblodhi i shrbyen pr t plotsimin e hartave ushtarake austro-hungareze me toponime t reja, por edhe pr botimin e nj sr studimesh pr shtje albanologjike. Ky udhtar i Shqipris gjat viteve 800 sht fare pak i njohur pr publikun shqiptar, megjithse atij i njihen merita t veanta edhe pr formimin e shtetit shqiptar, ku ka luajtur nj rol ky. Tre vjet para se t vdiste mbreti Zog i pati akorduar atij Urdhrin e Sknderbeut.

    N Tiran

    Tirana shtrihet n fush. Pas qytetit, n jug ngrihet nj varg i ult kodrash, ndrsa n lindje nj radh malesh me trajta t bukura, q bjn pjes n malsin e Tirans, formojn nj sfond t mrekullueshm. Qyteti t bn pr vete me kopshtet dhe sheshet e tij t mdha plot pem, me rrugt kryesisht t gjera, t prshkruara nga vija e ujit dhe shtpit e kndshme. Pr shkak t pozicionit t tij t shndetshm, ai shrben si vend verimi kryesisht pr Durrsin e krcnuar vazhdimisht nga malarja. Veanrisht e kndshme sht pjesa ku banon familja mjaft e degzuar Toptani. N sheshet e gjra midis pemve dhe lndinave ngrihen shtpit e mdha t nj stili t leht turk. Xhamit e qytetit jan me nj zanafill m t re, por bjn efekt me sallat e tyre me kolona t zbukuruara me piktura. Nj vend i veant kulti sht Namazgjahu, nj shesh i bukur e i gjelbruar, i rrethuar me qiparisa t lart, ku muhamedant, veanrisht n festat e Bajramit, mblidhen n qiell t hapur n lutje t prbashkta. Nga kuriozitetet sht pr tu prmendur edhe nj rrap gjigant, nga trungu i fuqishm i t cilit del krejt horizontalisht nj deg jashtzakonisht e gjat, - e prshkruan Tirann, Ippen n kapitullin Nga Lezha n Kruj, Tiran e Ishm. M tej, ai e vijon tregimin pr Tirann duke prmendur midis prodhimeve lokale plhurat e mndafshit q prgatiteshin nga grat n shtpi. Sipas rrfimit t ish-konsullit, familjes s Toptanasve i prkiste pothuajse krejt fusha e Tirans. Ai shkruan se veanrisht n veri t qytetit shtriheshin nj varg ifligjesh q u prkisnin bejlerve t ndryshm Toptanas, se tokat punoheshin kryesisht nga kolon kundrejt dhnies s nj pjese t prodhimit dhe se t pakt ishin ata q kishin tokn e tyre, prandaj bujqsia qe shum e prapambetur e mbjellja kufizohej me misr.

    N Mat

    Duket se n krahinn e Matit, Ippenit i kan br prshtypje kullat e shumta t prhapura n nj peisazh mjaft piktoresk. Ai tregon n studimin e vet pr Luginn e Matit se do jav n katr fshatra mbahet nj treg. Por pazari n Mat nuk duhet t na jap prfytyrimin e pazareve t zakonshme n Orient, me rrugicat e tyre t ngushta dhe dyqanet e shumta t hapura; pazari n Mat sht nj shesh i madh i zbrazt, ku vijn e mblidhen fshatar t armatosur q shesin drithrat e gjn e tyre t gjall; ka edhe disa ikrrimaxhinj nga qytetet e afrta me Matein, Kruj dhe Dibr, t cilt ngren ktu kioskat e tyre. Kto vende pazari jan Derjani dhe Klisa n Zogoll, Kamsija n Olloman dhe Klosi n Boshi, - shkruan Ippen pr Matin, emrin e t cilit ai shpesh e shqipton sipas dialektit t kohs Matja. Ai shton se n Mat ndodhen disa vende e monumente interesante pr historin e Shqipris. N rrugn prej sarajit t Zogollit pr n Dibr pran fshatit Foric, ndodhet prpara Qafs s Murrs, nj rrnoj kshtjell t ciln populli e quan qyteti i Skanderbegut. Afr tri or prej ksaj rrnoje gjendet fshati Shtjefan, ku banon nj fis dymbdhjet familjesh q mbajn edhe sot mbiemrin Kastrioti. Kemi t bjm ktu me sa duket me nj kshtjell t heroit kombtar, Gjergj Kastrioti Sknderbeu, q ka qen ndoshta mirfilli pron e familjes s tij. Pran fshatit Kamsia, n rrugn q shkon drejt Matit n Kruj, npr Qaf Shtam ndodhen sipas fjalve t vendasve, rrnojat e nj qyteti t dikurshm, - shkruan ish-konsulli pr viset e krahins s Matit.

    N Shkodr

    Shkodra dhe Ultsira Bregdetare e Shqipris s Veriut e kan trhequr m fort vmendjen e Ippenit. Ai rrfen gjat e gjer pr kto vise si edhe pr qytetin, pazarin, tyrbet e shkodrant. Ashtu si pazari i Stambollit edhe Shkodra ka bitpazarin e vet, q do t thot pazari i rrangullinave apo fjal pr fjal Pazari i pleshtit. Megjithat ai shton se pazari nuk sht pa interes, pasi aty grat ofrojn pr shitje prodhimet e tyre shtpiake, plhura dhe qndisma. Edhe n nj shesh tjetr n form trekndshi sheh gra me koka t mbuluara me shami t bardha q sipas zakonit muhamedan rrin ulur ngjeshur pas njra-tjetrs dhe u ofrojn kalimtarve, me majat e gishtave t ngjyrosura me t kuq me hna, prodhimet e tyre shtpiake, - shkruan ish-konsulli pr pazarin e Shkodrs. Ai prshkruan m tej burrat me veshjet e tyre prej shajaku t bardh, me m pak apo m shum bordura t zeza dhe se ata q t bien m tepr n sy jan mirditort me veshjet e tyre t gjata e me pala q u bien dri tek krcinjt, ndrsa burrat e tjer mbajn nj xhaket t shkurtr me kinde n vithe. Grat e Mirdits jan disa krijesa t varfra, t regjuara nga puna, me petka t gjera prej lini. Pr sa i prket mbulimit t fytyrs, nuk jan njlloj rigoroze t gjitha fshatrat muhamedane prreth. Disa i ln grat e tyre t shkojn n pazar krejt t zbuluara..., - prshkruan autori grat e krahins. Ndrsa pr qytetin e ri t banuar, ai thot se paraqiste t gjitha karakteristikat e nj qyteti oriental, nga larg trheqs, brenda plot zhgnjime. Nj rrug evopiane, Grande Rue de Scutari ia ngre pretendimin ksaj rruge kryesore. Aty ndodhen godina njkatshe, t ndrtuara sipas mnyrs evropiane dhe midis tyre banesa me qira e guvernatorit, dy hotele dhe disa dyqane, - shkruan Ippen n studimin e vet pr Shkodrn dhe Ultsirn Bregdetare t Shqipris s Veriut. Ai uditet me faktin se megjith fetarin dhe fanatizmin e shkodranve, qyteti ka vetm nj xhami q t trheq vmendjen. Ajo ndodhet n qytetin e vjetr, n lagjen e Tabakve dhe sht nj imitim n miniatur i xhamive t Sulltanit n Kostandinopol. Ngaq kupolat e saj jan t veshura me plumb, ajo quhet xhamia e Plumbit. T 25 xhamit e tjera t qytetit jan ndrtesa guri pa zbukurime q duken nga jasht si depo dhe mjaftohen me nj minare t vetme q ngrihet mbi to, - shkruan ish-konsulli i Shkodrs. Ippen prshkruan hollsisht edhe ndrtesat dhe arkitekturn e shtpive private. Me ndrtimin e banesave, si n nj pjes t madhe t gadishullit Ballkanik, ashtu edhe n Shqipri, merren mjeshtra ndrtimi dhe puntor nga krahina e Dibrs n Drinin e Zi, ku n disa nga fshatrat, q nga koh q nuk mbahen mend t gjith burrat jan murator, gurgdhends, karpentier ose marangoz. Gjat nj ndrtimi, nga vendasit ata marrin pr ndihm vetm cigant, t cilt n Shqipri, pa prjashtim, jan farktar dhe prodhojn ndr t tjera kangjella me nj shije t lart artistike. Mjeshtrat e ndrtimit, q n turqisht quhen ustallar, jan pa dyshim empirik... N koht e vjetra e t mira, nvakt tvezirit shtpit e t pasurve pajiseshin bukur e rehatshm nga brenda. Nj objekt tjetr zbukurimi kan qen ve dritareve t vogla shumngjyrshe mbi dritaret e dhoms, oxhaqet e mdha t hapura, t cilat fatkeqsisht kan qen punuar vetm n gips, kshtu q prej tyre nuk jan ruajtur shum ekzemplar, - prshkruan Ippen duke u thelluar mandej n detaje t tjera t arkitekturs s shtpive shkodrane. M tej Ippen e vijon rrfimin e tij pr qytete t lashta, varreza e monumente t zbuluara, me vlera t mdha historike e arkeologjike. Dy monografi t veanta ka shkruar ai mbi kishat e monumentet e Shqipris s Veriut. Botimi Shqipria e Vjetr prmbledh katr nga studimet m t rndsishme t Theodor Ippenit. Pr kt libr jan shfrytzuar skicat dhe fotografit vetjake t ish-konsullit.

    Autori

    Kush sht Ippen?

    Theodor Anton Ippen ka lindur m 1861 n krahinn e Bohemis, aso kohe pjes e perandoris austro-hungareze. Pasi kreu studimet e mesme n Prag, u regjistrua n Akademin Orientaliste t Vjens, ku u diplomua m 1884. Po n kt vit emrohet n konsullatn e Austro-Hungaris n Shkodr. Ai ka qen pr shtat vjet me radh konsull i prgjithshm i monarkis austro-hungareze n Shkodr (1897-1904) dhe sht autor i nj radh studimesh e librash pr historin, etnografin, arkeologjin e shoqrin shqiptare. Shum pak njihet edhe roli i tij vendimtar, si specialist i Austri-Hungaris pr Shqiprin n konferencn e Londrs t viteve 1912-1913, ku me njohurit e thella pr viset shqiptare dhe ndrhyrjet pran ministrit t Jashtm austriak t asaj kohe, bri q shum treva e vendbanime t shtetit t ri ti shptonin aneksimit nga fqinjt. Vepra e tij shkencore sht prqendruar thuajse e tra mbi Shqiprin. Studimet e Ippenit kan br t ndriohen shum aspekte t jets fisnore n Shqiprin e Veriut, t historis s Lidhjes s Prizrenit etj, duke hyr kshtu n radhn e shklqyer t albanologve t monarkis austro-hungareze, q fillon me Hahnin e vijon me Gustav Meyerin, Hopfin, Franz Nopscan, Milan Shuflajn, Gustav Weigandin, Norbert Joklin etj.
    "Babai i shtetit sht Ismail "Qemali", e zbuloi Edvin shkenctari!"

Tema t Ngjashme

  1. Video e ushtarve grek n Internet indinjon shqiptart
    Nga Ingenuous n forumin Tema e shtypit t dits
    Prgjigje: 207
    Postimi i Fundit: 22-09-2011, 14:58
  2. Mocioni, Berisha flet pr gjithka, por jo pr Fazlli
    Nga njemik n forumin Tema e shtypit t dits
    Prgjigje: 47
    Postimi i Fundit: 19-12-2008, 10:44
  3. Shqipria dhe binomi Itali-Greqi
    Nga Davius n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 14-03-2007, 22:11
  4. Prse friksohen europiant nga Shqipria?
    Nga FЯODO n forumin Problematika shqiptare
    Prgjigje: 10
    Postimi i Fundit: 04-08-2005, 00:41

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •