Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 4
  1. #1
    Rising Star and Legend Maska e Davius
    Antarsuar
    20-04-2003
    Vendndodhja
    Underground
    Mosha
    39
    Postime
    11,956

    far fshihet pas titujve t librave?

    Disa autor kan vrar mendjen gjat, t tjer e kan lidhur me shtje personale, por ka edhe plagjiator

    A do t kishin pasur t njjtin sukses disa nga veprat m t mdha t letrsis sikur t kishin pasur tituj t tjer, t ndryshm nga ata me t cilt njihen sot? Kt nuk mund ta dish, por nj gj sht e sigurt: secili titull "fsheh" shpesh nj histori po aq interesante sa edhe ajo e rrfyer n libr. Ja disa prej tyre...

    "The Great Gatsby" ("Gatzbi i Madh") (1925)

    Scott Fitzgerald hoqi mundime t mdha pr ti vn titullin romanit t tij t tret. Ndr kandidaturat e shumta, t cilat i zgjidhte dhe i hidhte posht pafund s bashku me botuesin e tij, ishin variantet: "Trimalchio", "Banketi i Trimalchios", "Mes pirgut t hirit dhe milionerve", "Gatsby" e shum variante t tjer. N fakt, ishte botuesi ai q i eliminoi nj nga nj t gjith titujt e tjer, pr t prfunduar tek ai me t cilin vepra e famshme e Fitzgeraldit njihet sot, pra "Gatzbi i Madh". Po prse Gatsby? Sepse, sipas botuesit, sht nj emr q evokon dhun. Pr ata q e kan lexuar veprn, emri i heroit kryesor, por jo ai reali, sht Jay Gatsby, ndrsa emri i vrtet, James Gatz. Domethnia e emrave Gatsby dhe Gatz qndron n rrnjn "gat", q ngjan me fjaln angleze "gun", arm, me t ciln personazhi kryesor i jep fund jets. Edhe pse libri nis me optimizm, ai prfundon n mnyr t dhimbshme. Gatzbi, pavarsisht jets q bnte n fillim, sht nj individ pa rrnj, pa miq, pa dashuri dhe n fund edhe pa jet. N funeralin e tij morn pjes vetm tri persona dhe ky ishte trishtimi i fundit, ndaj gjetja e titullit "Gatzbi i madh" sht nj ironi sarkastike. Prve referimit me personazhin kryesor, autori ia vuri emrin romanit t tij duke synuar q ai t ishte "Nj roman i madh amerikan". Sipas biografve t tij, Fitzgerald n mnyr t ndrgjegjshme po prpiqej q n gjurmt e Melville dhe James t ndrtonte nj epok t re t letrsis amerikane. Pr Fitzgerald, "Gatzbi i madh" sht vepra e tij m e mir dhe me kt mendim bashkohet edhe pjesa m e madhe e lexuesve. Titulli mund t konsiderohet si tentativ e autorit pr t prshkruar dhe dhn ndjenjat e shoqris amerikane t epoks. N libr ndrrat pr madhshti, pasuri dhe sukses, q formuan mitin e kombit amerikan, u shtypn brutalisht.

    "Nj mij e nntqind e tetdhjet e katr" (1949)

    Fillimi i viteve 80 t shekullit t kaluar nuk ka qen ndonj periudh shum e mir. Dy superfuqit, t superngarkuara me arm, ishin n nj gjendje lufte t pashpallur, por q mund t shprthente n do moment acarimi. Qeverit ishin shum autoritare dhe forcat e rendit gati pr dhun. Bota perndimore po ndrronte pr ditn kur i gjith ky makth do t merrte fund dhe shpresat e vlerat njerzore do t ringjalleshin e do t triumfonin. Pr sa i prket titullit t librit t famshm t Orwell-it, jan br shum tentativa pr t zbuluar domethnien e tij. Shpjegimi m binds sht ai i teoris s kthimit pas t vitit, domethn Orwell e mbaroi s shkruari librin n vitin 1948 dhe "48" e kthyer mbrapsht del "84". Por nga ana tjetr, Orwell nisi ta shkruante librin n vitin 1943, pr ngjarje q zhvilloheshin n vitet 80. Nj tjetr teori po n lidhje me titullin e librit sht ajo e njohur si argumenti i "Jack Londonit". N romanin e tij, "Thundra e hekurt" (1908), nj libr i adhuruar nga Orwell-i vet, Shtetet e Bashkuara t Ameriks qeverisen nga nj grup oligarksh fashist, t cilt e kontrollojn popullsin prmes t ashtuquajturve "mercenar". N kt vepr, data e prfundimit t "qytetit t mrekullueshm" Asgard sht viti 1984. Por kjo dat nuk z ndonj vend t rndsishm n librin e Londonit. Ja edhe nj argument i tret intrigues n lidhje me prse-n e titullit, q ka t bj me gruan e par t Orwell-it, Eileen. Ajo botoi nj poezi n nj revist shkollore n vitin 1934, titulli i s cils sht: "Fundi i shekullit 1984" dhe trajton temn e nj shoqrie t s ardhmes, n t ciln shkenctart kontrollohen prmes telepatis. Ndoshta ky mund t jet nj shpjegim binds, duke qen se Orwell-i n libr flet pak a shum pr nj gj t till. N historin e letrsis, t rralla kan qen ato raste kur titulli i nj vepre ka ngjallur nj kuriozitet t till sa n rastin e librit t Orwell-it dhe jo vetm kaq, por ka pasur shum nga ata q e kan konsideruar kt dat orwelliane, si datn e prmbushjes s ndonj profecie t frikshme. Ndaj, kur erdhi viti 1985 dhe asgj nuk ndodhi, pr kt kategori njerzish duhet t ket qen nj lehtsim i madh. Por, pavarsisht se ajo dat i prket s shkuars, vazhdon t mbetet nj mister shum m tepr se orwellian.

    "Lolita" (1955)

    "Lolita" sht nj nga ato romane n t cilat protagonisti nm rolin e rrnimtarit. sht kaq mrekullisht i sinqert dhe brilant, sa ne lexuesit jemi gati tia falim t gjitha mkatet. T ndrrosh nj vajz 12-vjeare? Epo mir, n fakt ishte ajo q e joshi burrin. N fakt, duket si nj histori e pashkruar m par, por n fakt mund t kemi t bjm me nj plagjiarizm. N vitin 1916, nj gazetar gjerman, nn nj emr t rrem, shkroi nj libr me tregime, titulluar "Xhakonda e mallkuar". Njri prej tyre, nj tregim prej vetm 12 faqesh, quhej "Lolita". Historia sht e shkurtr dhe aspak trheqse e pr m tepr e shkruar pa ndonj stil t veant, prve faktit se ngjan tmerrsisht me Lolitn e Nabokovit. A sht e mundur q vepra e madhe e Nabokovit t jet nj plagjiatur, duke filluar q nga titulli? N fakt, kur doli libri me tregime i gjermanit, autori rus ishte vetm 17 vje, por kjo nuk prbn ndonj fakt binds. Nabokov, s bashku me familjen, u largua nga Rusia n vitin 1919 dhe pas tri vitesh studimi n Kembrixh ai u zhvendos n Berlin, n vitin 1922. N kt qytet ai jetoi pr 15 vjet, gjat t cilave u martua, pati nj djal, shkroi disa romane dhe fitoi shum reputacion. Por po n Berlin jetonte edhe autori i "Lolits" s par dhe libri i tij ndodhej ende n librarit e kryeqytetit dhe Nabokovi lexonte gjermanisht shum mir. A kemi t bjm me nj "vjedhje"? Gjykojeni vet.

    "Moby Dick" (1851)

    "Moby Dick" ishte nj balen q ka ekzistuar me t vrtet. N koht kur ato ishin t shumta n numr dhe duke mos pasur frik nga njerzit u afroheshin edhe brigjeve, lundrtart u vinin edhe emra, t cilt ishin veanrisht t uditshm. Nj ndr m t famshmit ka qen "Mocha Dick", emr ky i vendosur sipas ishullit Mocha n brigjet e Kilit. Thuhet se ajo kishte mbytur 30 burra. Kishte prmbysur 4 anije dhe ishte autorja e shum zullumeve t tjetra detare. Burimi kryesor i informacionit t shkrimtarit Herman Melvill ishte nj artikull n nj revist i vitit 1839 i titulluar: "Mocha Dick, ose Balena e Bardh e Paqsorit". Pikrisht nga ky artikull lindi titulli i librit shum t famshm. Pr sa i prket ndryshimit nga Mocha n Moby, kjo sht e vshtir q t shpjegohet.

    "Hamlet" (1600)

    Legjenda e "Hamlet"-it daton 400 vjet para ekzistencs s vet Shekspirit. Historia u shfaq pr her t par n anglisht n vitin 1608. Shekspiri e ka shkruar tragjedin rreth vitit 1600, ka do t thot se burimet pr veprn ai i kishte marr vetm nga materiali pr "Hamlet"-in n gjuhn frnge. Por ka edhe nj tjetr burim, kt her n anglisht: sht nj dram, q tani ka humbur, e dikujt me emrin Thomas Kyd, autori i "Tragjedia spanjolle". N kt dram prmendet Hamleti. Kjo mendohet t jet nj tjetr burim i prdorur nga Shekspiri pr veprn e tij t famshme. Ndrkoh, ekziston edhe nj fakt i uditshm. Vet Shekspiri kishte nj djal me emrin Hamnet. Hamnet dhe Hamlet jan shum t ngjashm njri me tjetrin, ka mund t nnkuptoj nj mundsi sipas t cils ose vepra ka marr emrin e t birit, ose i biri emrin e veprs. Hamnet lindi n vitin 1585, ndrsa Hamleti u shkrua 15 vjet m von, n vitin 1600 dhe ka mundsi q vepra ta ket marr emrin nga biri i Shekspirit. Hamnet vet vdiq n moshn 11-vjeare, n vitin 1596, 4 vjet para se Shekspiri t shkruante tragjedin. Por ka edhe teori t tjera n lidhje me influencn e ndrsjellt t emrave. E para sht q bab e bir nuk ishin shum pran njri-tjetrit (Shekspiri e kaloi gjith kohn q Hamneti ishte gjall n Londr) dhe historia vet bn fjal pr nj princ danez. Ndoshta Shekspiri e zgjodhi historin pr t futur n t gjith dhimbjen q ndiente pr humbjen e parakohshme t t birit. Ndrsa nj teori e tret thot se emrin Hamlet Shekspiri ia bri si dhurat t birit ditn e pagzimit, duke u zotuar q do t krijonte pr nder t tij nj vepr t pavdekshme.

    "Rreth bots pr 80 dit" (1872)

    sht nj titull i thjesht dhe prshkrues. Po a e ka zanafilln vetm tek ideja e Jules Vernes pr librin e tij shum interesant? Vet autori francez sht shprehur se ideja pr librin i lindi teksa po lexonte nj artikull t Tomas Cok, n lidhje me nj udhtim prreth bots. Nga ana tjetr ekziston nj person, karriera e t cilit sht shum e ngjashme me udhtimin 80-ditor rreth bots t personazhit kryesor, Phileas Fogg, dhe nuk do t ishte e ndershme ta lije pa prmendur nj person t till. Ai sht manjati amerikan i hekurudhave, me emrin George Francis Train. Ai lindi n vitin 1829 dhe e nisi gjithka si nj lundrtar q merrej me tregtin e opiumit. M pas shkoi n Britanin e Madhe, ku futi n vend tramvajin e par, i cili prej andej u prhap m pas si mjet udhtimi urban n t gjitha qytetet m t mdha t Evrops. Me pasurin q grumbulloi, George u kthye n Amerik dhe financoi hekurudhat e vendit. Pas atij realizimi, ambicia e tij ishte politika. Ai filloi fushatn n vitin 1869, me nj ambicie t qart: marrjen e presidencs s vendit. N mesin e fushats ai deklaroi se kishte ndrmend q t kryente nj udhtim rreth bots pr vetm 80 dit, ose ndoshta edhe m pak. Udhtimin e nisi nga Nju Jorku n fund t korrikut t vitit 1870, duke marr rrugtimin me tren deri n Kaliforni dhe n 1 gusht i hipi anijes pr n Jokohama. Prej andej, n Hong-Kong, Singapor, Kanalin e Suezit dhe Marsej. N Marsej pati probleme, pasi revolucioni e pengoi t shkonte m tutje. Atij iu krkua nga revolucionart t fliste n favor t tij, por gjrat nuk shkuan vaj dhe ai prfundoi n burg. M n fund, pas nj apeli pr ndihm, br nga media ndrkombtare, arriti t lirohej, por jo para 13 ditsh, ka bn q objektivi i tij pr nj rrotullim rreth bots brenda nj kohe t caktuar t mos realizohej sipas parashikimeve. Ai u kthye n atdhe n fund t dhjetorit, duke humbur nga afati 2 muaj. Gjithsesi, zgjedhjet presidenciale t vitit 1972 u fituan nga Ulysses S. Grant. Udhtimi i tij nuk pati ndonj jehon, por trhoqi vmendjen e t famshmit shkrimtar i cili ishte n krkim t temave interesante. N fund t vitit 1870 ai e prpunoi iden e udhtimit t Phileas Fogg-ut dhe ia shiti at n form seriali tregimesh gazets "Le Temops", q e publikoi n copza t prditshme. Vet Verne nuk e ka pohuar kurr faktin q frymzimi i librit t tij ishte nga udhtimi i amerikanit aventurier. Vet George jetoi deri n vitin 1904 dhe kreu edhe tri udhtime t tjera rreth planetit, duke thyer rekordin e parashikuar dhe duke e prshkruar distancn pr vetm 60 dit, pra n dy muaj. N nj intervist shum koh pas botimit t librit ai e akuzoi Verne si "hajdut" t ides s tij, pr ti rn bots n 80 dit. Por pr lexuesin q e ka shijuar dhe vazhdon ta shijoj udhtimin e Phileas Fogg, pak rndsi ka nga i erdhi autorit ideja. E rndsishme sht se ajo aventur nuk humbi, por u prjetsua n nj vepr t mrekullueshme.

    Gazeta Shqip
    My silence doesn't mean I am gone!

  2. #2
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    12-07-2006
    Vendndodhja
    tirane
    Postime
    856
    ndonjehere fshihet shume...
    e ndonjehere fshihet asgje...

    ka disa pseudo shkrimtare, qe gjetjes se titullit i japin shume rendesi...dhe ti si lexues kur e merr ne dore librin, thua kushedi sa intrigues do te jete...por kur e mbaron zbulon se nuk eshte gje tjeter, vecse nje flluske sapuni...

    une si lexuese nuk i jap fare rendesi titullit...

    nese nje liber eshet i bukur, mua me pelqen dhe pike...edhe pse titullin mund ta kete...."Pula"pershembull....

  3. #3
    Citim Postuar m par nga engjellorja Lexo Postimin
    ndonjehere fshihet shume...
    e ndonjehere fshihet asgje...

    ka disa pseudo shkrimtare, qe gjetjes se titullit i japin shume rendesi...dhe ti si lexues kur e merr ne dore librin, thua kushedi sa intrigues do te jete...por kur e mbaron zbulon se nuk eshte gje tjeter, vecse nje flluske sapuni...
    Tamam e njejta gje qe me ka ndodhur mua, po besoj edhe shume njerezve te tjere me Kodin da Vini...

    E vetmja gje e bukur qe kishte ky liber ishte fjala "fund"!

  4. #4
    i/e regjistruar Maska e mondishall
    Antarsuar
    28-11-2006
    Vendndodhja
    Ne Selanik te Greqise
    Mosha
    65
    Postime
    2,690
    Kur nje liber behet i njohur, titullit i shumefishohet aq shume vlera, sa behet binjak me emrin e shkrimtarit. Ne kete rast, me te vertete me duket sikur titulli ka fuqine permbledhese te idese te vepres. Kujtoj, psh, Shkelqimi dhe mjerimi i kurtizaneve, Dombi dhe i biri, etj, etj, etj...

Tema t Ngjashme

  1. Prgjigje: 1013
    Postimi i Fundit: 30-06-2011, 13:05
  2. Le Monde des livres - Bota e librave
    Nga oiseau en vol n forumin Enciklopedia letrare
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 28-01-2006, 11:29
  3. Perkthimi i librave dhe filmave
    Nga njeriu2006 n forumin Gjuha shqipe
    Prgjigje: 6
    Postimi i Fundit: 09-12-2005, 20:13
  4. Gafa e Herrit, perizoma mes librave
    Nga Asteroid n forumin Tema shoqrore
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 10-06-2003, 11:03

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •