Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 8
  1. #1
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    08-08-2007
    Postime
    197

    Kritik, ese, recension

    N kt rubrik do t prezentoheshin studime, vshtrime kritike, recensione dhe ese mbi libra t ndryshm sidomos nga fusha e letrsis.
    N baz t gjurmimeve t mia kujtoj se kjo rubrik i mungon forumit

  2. #2
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    08-08-2007
    Postime
    197
    Recension


    Ismet Aliu

    RRUGTIMI I NDRPRER I POETIT

    Astrit Bytyi: “Yllin tim e thrras”, (poezi, ribotim i plotsuar), botoi Klubi Letrar “De Rada”, Ferizaj, 2007


    N vend t hyrjes/biografi

    Astrit Bytyi (1975-1999)
    Poeti A. Bytyi, ishte student i letrsis, kur iu prgjigj thirrjes s atdheut dhe ra n mbrojtje t tij. Dshmori i Kombit, Astrit Bytyi, Buzqeshja djaloshare e t cilit tanim sht shkrir n bronz, la pas vete me dhjetra poezi n dorshkrim, t cilat u prmblodhn dhe u botuan n librin “Yllin tim e thrras” 2000. Ndrkaq, n vitin 2002, doli libri “Njeriu i idealeve” ku u prezantuan tre poet dshmor: Haki Braha, Enver Topalli dhe Astrit Bytyi.
    Me q m von u gjeten ende dorshkrime t pabotuara t Astritit, lindi nevoja q t ribotohej prmbledhja e poezive “Yllin tim e thrras” (2007), e cila u plotsua dhe u pasurua me krijimet q u gjetn si dorshkrime. Nj poezi, q e kishin ruajtur muzat nga zallahia dhe flaka e lufts, u gjet n rrobat e poetit me rastin e zhvarrimit, n t ciln poezi poeti krijon tekstin dhe nntekstin, ku dhimbja pasqyrohet n pamjen e trisht dhe brenda shpirtit t poetit.

    2
    Si duket, Astrit Bytyi qysh para se t shkrinte penn me pushkn, i kishte gdhendur poezit, me nj mjeshtri prej artisti dhe i kishte prgatitur pr shtyp, ndrkaq, sipas datave t vna n fund t poezive as n fushn e frontit nuk e kishte braktisur poezin. Bile, aty-ktu, edhe pse muzat po arratiseshin nga flakn e lufts, do t krijoj poezi me shprthime t forta poetike si: Vjesht n shpirtin tim”, “Vlan 11.11.98 etj., (poezi e gjetur n rrobat poetit me rastin e zhvarrimi), t ciln po e japim t plot ktu
    VLAN, M 11.11. ‘98
    ndrr e trisht jeta
    Ktu midis shtpish t djegura
    Tr bloz e hi.
    O Zot,
    n kmb ve oxhaqet
    paskan mbetur.

    Simbolik e bardh
    Si fundshpresa e njeriut n agoni.


    Koncepti i vlerave

    Prmbledhja e poezive “Yllin tim e thrras”, sht e ndar n pes njsi ciklike. ”Gishtrinjt e territ”, “Klithja e profetit”, “Deti i trazuar”, “Uni im i mashtruar” dhe “Nj dit do t rritet bari”.
    Prmbledhja hapet me poezin “Ktu” q mton t jet programatike, ndrkaq mbyllet me poezin “Mbi varr” q sht krijim prmbyllse, dhe nj lloj testamenti poetik. Nj motiv i till sht i njohur prgjithsisht n letrsi, vese t Astriti sht fuqia dhe saktsia e parandjenjs, e cila deklarats i jep fuqin e nj monologu poetik.

    Astrit Bytyi, n orvatjet e pareshtura, pr t bukurn, t asaj t bukures ideoestetike q sublimohej n shpirt e materializohej n art, n z t iltr poetik-refleksiv; si tham edhe m lart ngeli n gjysm t rrugs, si kan ngelur mjerisht shum her artistt n gjllimin ton hapsinor dhe kohor q krkonte flijime.
    Autori e kishte t qart se cils rrug duhej ecur, e kishte thell n shpirt dhe ndrdije shprthimin e sublimes, prandaj ndezi dritn n altarin e liris...Dy ant e medaljes, poezia dhe JetVdekja krijojn harmonin si rrall te ndonj poet tjetr. Prandaj, autori, ka arritur t’i bj bashk penn dhe pushkn, dy mike t liris q i kan dhn prjetsin (Shyqri Galica te Njeriu i idealeve f.9)

    N prmbledhjen me titull simbolik “Yllin tim e thrras” me vargun e tij t kondensuar dhe her-her me plasticitetin e figurs, autori arrin t krijoj nj unitet brenda vargjeve dhe trsis ideotematike t njsis poetike-poezis, ndrsa brenda trsis s vllimit kemi oscilime sa u prket vlerave. Pra, nj lavjerrs q lviz brenda shprthimeve t formsimit t bots poetike. Por, interesimet e tij, mbarshtimi i lnds dhe shija estetike n nj numr krijimesh, e bjn tekstin poetik t njsive ciklike si trsi t nj t foluri fleksibil, ku kemi dhe nntekstin.
    Autori objektivin e tij e prqendron n krkim t nj “Dielli t ri”, sepse “Dielli reflektor i fikur” sht mashtrim.
    Me mjeshtri autori e shtreson vargun, e rrudh figurn, prandaj t folurit poetik del i liruar nga rrfimi dhe deskripcioni, dhe kshtu krijohet nj ligjrat poetike q mton t krijoj tekstin polivalent n nj numr t konsiderueshm punimesh.
    Rrudhja e figurs dhe kondensimi i vargut, jan me mas, kshtu q nuk e cenojn n asnj mnyr trsin e njsive poetike, prkundrazi e bjn t thell dhe meditative si n vargjet: /Kujtimet jan copa dheu,/mbi t cilat rritet bari (“Nj dit do t rritet bari”.)
    Nj pjes e poezis s ktij libri, ku dominon e Zeza, Terri, Vetmia, Grilat, Dhoma e ftoht e burgut, Dilemat, kemi tendenc t t shprehurit eruptiv, q sht rezultat i realitetit t hidhur; njkohsisht tregon se autori rreket n mnyr obsesive me tema ekzistenciale, gj q shpreh pjekurin dhe prvojn artistike. Edhe pse shprthimet gati-gati eruptive nuk arrijn t formsohen e t sublimohen gjithher sa duhet, prapseprap lexuesi i vmendshm do t hetoj se autorit i sht ndrprer RRUGTIMI i sapofilluar i krkimit t thellsive t t folurit poetik dhe formave.
    Disa poezi, me ngjyrat e tyre, t kujtojn nj vetmi dhe dhembje migjeniane, ndrkaq, shpesh vargu ka ekspresivitetin e vargut lorkian.
    “N t gjelbrtn e syrit tnd, /kalors i gjelbr. /Gjelbr trokon,/ gjelbr kundron,/gjelbr klith (“Kalors i gjelbr”)

    E gjith prmbledhja poetike “Yllin tim e thrras”, flet se autori ishte n formim t sigurt t individualitetit t tij krijues. Nj prshtypje e till krijohet kur zhytesh n disa nga vargjet q krijojn njsin poetike t nj teksture me shtrirje polidimensionale si n kto vargje t poezis “Heshtje”: /”Era heshti,/ Diku nj shpell e vodhi/ atje tej./Un e syt e mi n pritje.

    Prmbledhja “Yllin tim e thrras”, me temat, idet, qasjet dhe me kndvshtrimin, lexuesin e bn pr vete, duke i sjell knaqsi estetike.

    Parandjenja/artistikja

    Poeti Astrit Bytyi n poezin “Mbi varr” q sht renditur si prmbyllsja e prmbledhjes dhe q sht poezi testament, e parandien vdekjen. Prndryshe, parandjenja pr fundin jepet si imazh edhe n krijime tjera. Nj motiv i till, si potencova edhe m lart, sht knduar te shum poet, por t Astriti kujtoj se sht paksa m i veant. Pse?!
    Poezia q i prin librit “Ktu” dhe ajo q e prmbyll “Mbi varr”, jan prologu dhe epilogu i jets dhe ekzistencs, brenda t cilave mbyllet nj kaptin dhe fillon nj tjetr: Derdhja e trupit n bronz, n prjetsi.
    Poeti gjllimin e tij, q sht edhe sensi i prmass s kolektivitetit e fillon: (/Ktu/ sht rrnja/ Q s’ shkulet/ sht uji q dua ta pi/ Dhe ajri/ Dhe zjarri) dhe e prmbyll me vargun: “Jam dhe un.” (poezia “Ktu”, f17) Ndrkaq epilogu sht testament i nj dokumentariteti artistik, ku poeti s’ lutet, por urdhron: “Mos ma lagni dheun/ Mos ma lagni varrin/ (“Mbi varr” f.95)
    Prsritja retorike e vargut, prkatsisht, ngjyrimi nuancor dhe-varr n kt tekst poetik krijon ndjenjn e dhimbjes dhe krenaris njkohsisht, sepse poeti kalon n at pjesn tjetr t jets, t cilit edhe i plqen, sepse vdes sall fizikja, ndrkaq jeton atdhetarja dhe artistikja, njra derdhur n letr, tjetra derdhur n bronz, prandaj, poeti nuk do lot.

    recensioni sht marr nga revista
    "FORUM"

  3. #3
    mall Maska e bili99
    Antarsuar
    05-04-2007
    Vendndodhja
    USA
    Mosha
    57
    Postime
    1,804
    Vargu ne leter, emri atdhetar ne bronz, gjaku ne flamur!

    Pergezime per kete teme i nderuar Trysil, teme e qelluar. Pergezime poashtu qe e ke nisur me recensionin e sinqert dhe te dhimbshem "Rrugetimi i nderprere i Poetit" te autorit Ismet Aliu( pergezime autorit recensionit gjitheashtu).Nje perkushtim modest per kete poet luftetare qe ka hedhur ngjenja ne leter si trashigimi per lexuesin deri ne frymen e fundit, dhe me atdhedashuri dhe sakrifice sublime ka lene trashigimi vargun dhe lirine per popullin e vet,ka lene jeten per popullin e vet, ne kete bote vdektaresh ,gjate rruges se vet per ne perjetesi.Lavdi poetit- deshmorit

    me nderime,
    bili99
    Ndryshuar pr her t fundit nga bili99 : 27-12-2007 m 19:26
    I Ilirides jam Iliri,
    dhe i lire dua me mbet.
    Per cfardo xhevahiri,
    Shqiperine se jap per jete

  4. #4
    i/e regjistruar Maska e GeoF
    Antarsuar
    01-07-2008
    Vendndodhja
    Fier, ku nje kile tru shitet sa nje filxhan me fara
    Postime
    188
    Poezia si ikon

    Parafjal pr librin me poezi “Ikonat e thyera” t Gentjan Banajt

    1

    Midis zhurms s hatashme q bn politika dhe mediat e ndryshme, midis lajmeve t prditshme me dhun dhe vrasje n jetn ton t ashpr, kur na mungon prej kushedi sa kohsh nj gazet letrare, leximi i nj libri me poezi sht sa nj befasi e kndshme, aq dhe nj luks.

    T till ndjesi prjetova ndrsa m ra n dor ky vllim me poezi i poetit Gentjan Banaj.

    T shkruash poezi n kohn e sotme n pamje t par duket si marrzi. Dhe “marrzia” duket se dyfishohet kur kmbngul pr botimin e saj. Jetojm n nj koh sa t uditshme aq dhe absurde. Jetojm n nj koh kur pr poezin e brisht mbahet nj qndrim brutal, i pashpirt. Mbahet ky qndrim nga shtetart, nga politikant, nga biznesment po se po, madje dhe nga ata prej t cilve pritej m pak nj qndrim i till - nga librart.

    Jetojm n nj koh kur poetve u duket se gjithka shkon s prapthi, kur gjithka duket se sht e lidhur me paran, me fitimin, me ndrtimet qiellgrvishtse ku burojn parat lum, me biznese dhe trafiqe ku przihen armt dhe vdekja, por pak, pr t mos thn askush nuk kujtohet pr kt art t vjetr sa bota dhe ndoshta m njerzorin, me t cilin jan edukuar brezat njri pas tjetrit, poezin…

    Koh e keqe pr lirikn, thot nj poet kosovar.

    Por poett shpesh kan sfiduar botn dhe kohn kur jetojn. Dhe kjo ndodh se ata besojn te thelbi i pazhbshm i poezis, te arti q bjn, te kumtet njerzore q prcjellin. Ndaj dhe poezia ka mbijetuar. sht shkruar, sht botuar, sht prcjell goj m goj e dor m dor. Sepse ata besojn te shenjtria e poezis, e shikojn at si ikon, jetojn me t dhe i falen si Shn Mris.

    Nj dshmi t mbijetess s poezis un do t quaja dhe kt prmbledhje poetike t Gentjan Banajt.

    2.

    N kt atmosfer, Gentjan Banaj shfaqet para lexuesit me vllimin e dyt me poezi t titulluar “Ikonat e thyera”. Vllimin e par e ka botuar dhjet vjet m par nn titullin “Parajs n plehra”. Pra, n nj hark kohor prej dhjet vjetsh, pasi ka akumuluar dhe ka reflektuar mbi botn q e rrethon, autori dshmon se jo vetm nuk ka hequr dor nga besimi tek ikona e tij, por se sht edhe m i vendosur t ec prpara n kt rrug sa t ndrrt aq edhe toksore, sa t dhimbshme aq dhe t magjishme t poezis.

    Natyrisht, n kt vllim t dyt ai shfaqet me nj pjekuri m t madhe n krahasim me librin e tij t par q e ka botuar kur ishte 23 vje. Tashm ai ka nj prfytyrim m t qart botn dhe ngjarjet, pr dukurit mbi t cilat vjershron, me nj prirje t dukshme pr t filozofuar mbi metaforat dhe gjetjet artistike t tij. Si e till, poezia e Gentit t v n mendime. T v n mendime me poezin q krijon pr nj t qar fmije buz rruge, pr nj nn q shkon n varreza dhe rnkon “Ah, bijt e nns, mu plakt nn dh”, pr nj puthje q ftohet “nga mirupafshim n lamtumir”, pr ca imazhe q i feksin nga Rruga e Qumshtit, pr mesnatn q i ka ngecur n fyt “si nj lmsh trishtimi”, pr nj “pranver t dimruar blerimvrar”, pr trokthin e frikshm t Kalit t Trojs…

    Duke lexuar me vmendje poezit e Gentjan Banajt ndien menjher atmosfern e dhjet viteve t fundit q kemi prjetuar t gjith s toku n kt Shqiprin ton. Npr vargjet e poetit davaritet mjegulla e dhimbjes dhe trishtimit njerzor n nj koh t vshtir sikurse kan qen n t vrtet kto vite q kemi ln pas. I liruar nga prangat e paragjykimeve dhe t censurs, poeti jeton me hallet njerzore, i ndien ato gjer n asht, dhe nga thellsia e shpirtit i feksin metaforat, rimat dhe ritmi shpesh i ndrkryer i poezive t tij. “Jeta t kryqzon,/ pas ngjarjeve t mdha!/ Vdesim nga pak/ duke i ikur agimit”, shkruan ai te poezia “Muzg”. Ndrsa prfytyrimi i tij merr prmasa kozmike te poezia “Imazhe nga Rruga e Qumshtit”: “Pas ndarjes, ti nesr e mrzitur/ Do t rendsh me hapa harrimi,/ Lkura e bardh, si nga prekja do t dridhet/ Tek magjia e purpurt e perndimit”.

    Por shqetsimi i tij si poet dhe qytetar prtej kombsive dhe nacionalizmave absurde, sintetizohet mjaft bukur n poezin “Prse”, t ciln po e sjell t plot n vijim:

    Foshnjat
    T do kombsie
    Qajn njsoj.
    Loti – alfabet i njjt.
    T qeshurat pa ndryshim…
    Prse, pra,
    Kufij, luftra
    Puthim si gjarprinj?!

    Kshtu mund t ndaleshim dhe t analizonim poezit e ktij vllimi. Por e rndsishme sht fryma, shpirti q shkndijon npr to dhe besoj se kt do ta kap menjher lexuesi.

    Sepse poezia e Gentjanit, megjithse sintetike, sht e qart dhe e kuptueshme.

    3.

    Gentjan Banaj n mnyrn se si e percepton realitetin dhe raportet q krijon me t npmjet poezis, duket se ka krijuar nj fizionomi t vetn dhe prpiqet q n do poezi t jet ai dhe jo hije e t tjerve. I till sht ai edhe kur i kndon dhimbjes, trishtimit, ndarjes, thinjave t shtatorit, njerzve t tij m t afrt, bots dritterr dhe asaj m t bukurs, ndjenjs sublime t dashuris. Ai nuk kufizohet tek uni i tij si qytetar dhe poet, as n qytetin ku banon. Poezia e tij sht prgjithsuese, ka shtrirje dhe rreket t prfshij brenda saj sa m shum fate njerzore. Por kjo sht shum e rndsishme pr poetin. Prirja drejt individualitetit krijues esht shenj e seriozitetit dhe prkushtimit artistik. sht vler e patjetrsueshme pr krijuesin zri origjinal dhe mbi t gjitha ndrgjegjsimi se rruga e poezis sht e gjat, tepr e gjat dhe e vshtir. Pr m tepr kur dihet se ky art ka shnuar kulme marramendse me emra q vezullojn prej shekujsh me nj drit t paprsritshme. Poezia sht nj krkim i pandrprer dhe i mundimshm. Uroj q Gentjan Banaj ta ket kuptuar kt dhe t mos stepet n kt rrug t vshtir dhe magjepsse njhersh.

    Nuk mjafton q poezin ta shohsh si ikon…

    Xhevdet Shehu
    Shkurt 2008

  5. #5
    i/e regjistruar Maska e GeoF
    Antarsuar
    01-07-2008
    Vendndodhja
    Fier, ku nje kile tru shitet sa nje filxhan me fara
    Postime
    188
    Eshte nje teme e bukur dhe nje shkembim i mire idesh , eksperiencash, vlerash .
    Ju uroj gjithe te mirat dhe ne vecanti , mendjes suaj te mprehte.
    Miqesisht Gentjan Banaj

  6. #6
    i/e regjistruar Maska e GeoF
    Antarsuar
    01-07-2008
    Vendndodhja
    Fier, ku nje kile tru shitet sa nje filxhan me fara
    Postime
    188
    Kujtoj se kjo eshte nje esse nga poeti kosovar Sabit Idrizi botuar ne shtypin letrar nrreth vellimit me te ri poetik "Ikona te Thyera"
    PRPJEKJE SIZIFIANE PR DALJE NGA NATA

    Duke u nisur nga fakti se gjithka ka shkruhet n vargje nuk sht poezi, sidomos tash kur shijet dhe krkesat pr t bukurn jan t atij niveli sa nuk mund ti knaq gjithkush e me gjithka, jam tejet i lumtur q npr duar kam nj dorshkrim t Gentjan Banajt.
    Duhet thn, q n fillim, se ajo q e veon poezin e Gentjan Banajt, prve tjerash, sht mbizotrimi i mendimit mbi ndjenjn, prandaj poezin e tij, me disa prjashtime, do ta quaja poezi filozofike. Pra, thn ndryshe, n kt prmbledhje me poezi hetohet nj prpjekje sizifiane e autorit pr t dal nga nata dhe pr tu futur hullive t pafundme t drits. Prandaj, i zhytur n ankthin e ndrrs s agimt, q prplitet diku labirinteve t thella t nats, Gentjan Banaj, me maturin e nj urtaku, rrugton andej nga duhet t jet drita, si nj Krisht i kohve tona, gjithher me ndjenjn e vetflijimit n shpirt, pr ti shptuar t gjith ata q prher e m shum po i prpin terri, sado q sht plotsisht i vetdijshm se kjo rrug nuk sht aspak e leht, pr shkak se:

    Koka sht veshur me mbrmje
    Metafora t frikshme
    Pushtojn trojet pa tapi t trurit

    Mesnata, si thellsia m fatale e territ, sado q zbardh agimi, ende e mban n ankth poetin.

    Zbardhi mngjesi
    Mesnata m ka ngecur n fyt
    Si nj lmsh trishtimi

    Ngase: ...dhe nata varros dika.

    Her her, duket sikur poeti bie n fatalizm dhe sikur jetn e sheh me pesimizm t skajshm.

    sht ag, por prap errsir

    Apo; Si n shtratin e kuq t netve pa ag.

    Mirpo, nuk sht ashtu. Prball ndrydhjeve, thinjave, territ, perndimit, fletve t verdha, vyshkjeve, shkrettirave, vajeve, klithmave, vdekjeve, varreve, zhgnjimeve, lotve, dhembjeve, uris, lypsve, lakut... poeti e v kurban veten e tij, ngase tabani ku e ndrton ai jetn e ndrrt pr t gjith njerzit sht dashuria, sht lumturia, sht e njerzishmja...
    Prndryshe, ky edhe sht misioni i vrtet i krijuesit, kshtu q:

    Me kupa metaforash
    Dehen poett

    Me kupn e drunjt t gjakut
    Me kupn e qelqt t lotit

    N kt koh t pakoh, kur, fatkeqsisht, mbi grmadhat e t njerzishmes po i ngre ngadal e pahetueshm muret prditshmria orientuese dhe po rndon me krejt peshn e vet mosprfillse mbi vlerat shpirtrore, ky z i mbl e melankolik njkohsisht, q m vjen andej nga Myzeqeja e Muzave, m duket si nj klithm n shkrettir, q krkon nj pik uj kthjellimi pr ti ujitur ndrrat e veta q po i vdesin diku xhunglave t harress.


    Sabit IDRIZI

  7. #7
    i/e regjistruar Maska e GeoF
    Antarsuar
    01-07-2008
    Vendndodhja
    Fier, ku nje kile tru shitet sa nje filxhan me fara
    Postime
    188
    Pershendtje lexuesve te anlizave dhe te esseve. Mendova te shtoja ne kete teme parafjalen qe eshte botuar ne botimin e librit me poezi te poetit Y.Mucaraku. Eshte njekohesisht dhe nje veshtrim kritik .Mendova se do tu jene te dobishme adhuruesve te kritikes dhe nxenesve e studenteve gjate detyrave me shkrim qe ata kane. Uroj te jem i dobishem ......Genti.



    KOHE QE APELON , APO INKUIZICION ?
    (Rreth vllimit me poezi “Inkuizicioni Modern “ t Ylli Muarakut)


    Receptort e ndiesive reflektojn me ndrthurjen e zrit real dhe klithjes s brndshmne shpirtrore n t prditshmen ton.

    Poezia sht fusha e lakmuar dhe njkohsisht grma e par dhe e fundit pr t hyr n portn e ndjenjave t thella dhe t paprsritshme .
    Poezia lind me poetin dhe jeton prjetsin e kohrave.
    Poett, kryesisht krijuesit e rinj, jan n nj luft dy dimensionale; e para , n krkim t individualitetit dhe formimit; e dyta, n prpjekje me pamundsit e shfaqjes dhe t reklamimit q ofron ky realitet i ashpr , adhurues dhe her-her zhgnjyes. Krahas emrave t sprovuar dhe me potencial artistik,n galeri vijn dhe emrat e rinj, q hyjn n ring me kurajn e sfidantit dhe mesazhin e vazhdimsis s ktij arti t lasht sa zri i ndrgjegjes.
    2
    N kt prballje dyfishe , si nj krijues n formim , poeti Ylli Muaraku shpalos para adhuruesit t fjals poetike, vllimin e dyt me poezi “Inkuizicioni Modern”.
    Titulli intrigues apelon kushtet e realitetit.Pozicioni i tij n raport me kohn sht modest .Duke e par veten si nj njsi t vogl n prmasat gjigante t universit , ai nuk revoltohet . Ai e sheh veten kudo , duke e marr n analiz, duke medituar rreth prpjekjeve pr t`u pastruar me forcn e fjals .

    Vetja ime,
    Pik vese endur npr nat
    Prcjell prej rrezes s nj ylli.
    ( Zri im)

    Imazh poetik ky, q na sjell n afr me nj nga zrat e shquar t hermetizmit italian .(S.Kuasimodo me vllimin e hershm “Dhe mbrmja ia beh n ast”)
    Ai e sheh veten n dritn e nj ylli q vezullon shpresn pr ngjyra m t mira, n kristalin e nj vese q s`mund t jet tjetr, vese shpirti.
    Ndonjher, ky vzhgim n formn e nj klithme t arsyetuar , shkon prtej pozicionit t tij t natyrshm.Ai sht i barabart me nj pik vese q shum thjesht, ndryshimi atmosferik pas pak orsh do ta transformoj.Ai nuk kursehet dhe t filozofoj lidhur me kt argument t metaforizuar bukur dhe nprkmbur natyrshm nga prditshmria dhe interesat e vogla, nga interesat e atyre njerzve q kan marr n dor shoqrin dhe prbjn m pas kohn.
    Duke u arratisur nga terminologjia e but , krijon imazhe metaforike me ngjyra t forta pesimizmi.
    Dikur/ Fjal t panjohura/ Zbrazti e kohs mbi qenie/ Pastaj dikur/ Fjal t mohuara/ Mosqenie e njeriut n koh/ Tani/Njerz t panjohur/ Mikroskop i kohs i prishur/ Pastaj/ Vetvete t mohuara do ringjallen?
    Kur do t kthehet kuptimi i piks s ujit?
    (Dyshimi)
    Retorika filozofike jep ankthin e ekzistencs s qnies n koh.
    Ky shqetsim shndrrohet n nj z t vullnetshm dhe pr evidentimin e problemeve sociale.
    Dhe kur e drejta njerzore shkelet lehtsisht, keqprdoret , ai nuk nguron t bhet klithm e ktij ekuilibrimi………

    Pendes,
    Kuptime kockore t rrokjeve
    Pikuditse t do skaji si pasaktsi e pathn
    Kye
    Q strukin udhtar t vetmuar me
    Kmbana t shurdhta.

    Metali ngre ndrtesa mshire
    Fiton tmerrin me dhembje.

    Liria s’ka rrnj tek kameleoni.
    (Prbuzje)

    Shqetsimi i tij duket dhe si qytetar , si pjes e shoqris q her-her karakterizohet nga gjestet e amoralitetit,
    “kmba e kohs ngre pluhur q prek trurin “ ose “juda puth me copn e buks s thyer n duar “ e t tjera shprehje metaforike q mund t vecojm nga moria befasuese e ksaj poezie.
    E gjith kjo gjndje do t krkonte formn e shprehjes, dhe nse zri nuk prbn pesh pr t barazuar kt peshore t anuar, ather ai do t ngrej kultin e vet t vetmis dhe t adhurimit t perfektes, natyrs.
    Refleksiv ndaj elementve t saj, ai do t dshironte ta prkufizonte at me t gjith madhshtin q ajo ka.Por dhe ajo njsohet uditshm me at kristal t shpirtit t njeriut q sht i destinuar t humbas n kaosin pashpres . Me nj vshtrim paksa ndryshe, natyra ka humbur formn fillestare, sepse fatkeqsisht , ajo sht rikrijuar nga dora njerzore .sht shfytyruar.Me keqardhje, ai prshkruan t tashmen e ksaj “Natura morte” dhe ardhmria nga ky pod duket e uditshme….
    Rikrijim i materies/do send merr nj kuptim t ri;/Jehona e vrazhd e natyrs,/Bim edhe kafsh,/Bashkudhtart e lasht t peshkut tashm me luspa bronxi.
    Qesharake vakumet e arit...../ Jet e re,/ Delfin q zbaviten n gropa mazuti,/Qenie t dehura prej delireve,/Pisha trupdrejta, fosile t shenjuara;
    Ktu ngjizet shemblltyra marroke e diellit.
    (Rikrijim)

    Dhe t gjitha kto nga se;

    Mpihet Dielli, era verbohet,
    Shfaqet nj djall tmerrsisht njerzor,
    Marrzisht frymzues.
    (Soditje)

    Pra;t gjitha kto, t vshtruara mbi nj emrues t prbashkt q e shoqron vargzuesin.Vesa kristalore dhe drita e leht e nj ylli, sa e largt , aq edhe shpresdhnse , e kulluar pr t par hijet e dukurive .
    Mbi kt kontrast t fotografuar n nj ast agimi.
    Por jo gjithka ka nj ngjyrim t errt, dramatik dhe t pashpres.Zri i poetit sht thirrja shpirtrore pr t apeluar kohn.Ai v n dukje dhe sht dshmi e gjall se `ndodh prreth.Nga kjo pik nuk mbetet tjetr , vese t kthejm syt dhe t rindrtojm me kujdes ekuilibrin e humbur.
    3

    Vizioni i tij poetik nuk prkufizohet brnda parimit te thjesht t prshkrimit t gjndjeve emocionale. Ky do t ishte rasti m i zakonshm kur do t mjaftoheshim me vizatimin e gjndjes apo imazhit, duke harruar forcn shprthyese te emocioneve, mendimin.

    Vzhgimi i tij, ndodh gjat nj procesi t ekranizuar nga vesa, nga loti, n xhamin e thyer t kohs..
    Pr t prcjell shijen dhe gjndjet befasuese, autori prdor prmbi t gjitha forcn emocionale .Prozodia e kuptimsis dhe e ligjrimit shprfillet natyrshm e pse jo dhe qllimshm tek vargzimi i ktij autori.
    Ylli kryesisht, preferon intesitetin e figurave dhe t metaforave.
    Dy figura q bien n sy ndjeshm dhe q prbjn t veantn stilistikore jan asidenti dhe elipsa.
    Heqja e lidhzave , `ka dominon n do poezi, lejon kuptimin e pavarur t shprehjeve metaforike.Secila njsi funksionon njkohsisht si nj ide e veuar dhe si pjes e s gjiths.
    Mungesn e gjymtyrve ndrmjetse midis vargjeve(elipsi i kontekstit) duhej t ishte m pak e theksuar q t krijohej nj lidhje organike midis tyre deri n gjndjen apo mendimin final.
    Ka nj sr fjalsh emrues, pr t cilat vet autori shprehet se i plqen t ndiej shijen dhe forcn e tyre.Kto fjal e ngarkojn disi vargun dhe shpesh ojn n penges semantikn e tyre.Pra , me mjetet stilistikore autori duhej t punoj m tepr pr t dhn ide t qarta dhe gjendje t kulluara.

    Duke prcjell kt libr me vargje interesante dhe urimin pr nj krijimtari t sukseshme , t shpresojm q koha t rikthej syt nga fjala artistike. Kritika letrare me punn e mirfillit shkencore t`i jap shkathtsi dhe ecuri prpara sukseseve dhe krijuesve t rinj.
    Koha nuk mund t ec pa ndjer zrin e emocioneve dhe pa prkrahur zrat e rinj q tentojn t hyjn n rrugn e bukur t poezis.


    Gentjan BANAJ Maj 2008
    Ndryshuar pr her t fundit nga GeoF : 25-08-2008 m 16:48

  8. #8
    i/e regjistruar Maska e GeoF
    Antarsuar
    01-07-2008
    Vendndodhja
    Fier, ku nje kile tru shitet sa nje filxhan me fara
    Postime
    188
    DISA MENDIME PR POEZIN E GENTJAN BANAJT
    (rreth vllimit poetik: Ikona t Thyera, 2008.)




    nga ANDI MEAJ

    1. (ab imo pectore*)

    N librin poetik t Gentjan Banajt Ikona t Thyera sht edhe poezia Fmij t lagjes sime:

    Luanin t qeshur ata fmij
    Vraponin
    N rrugicn e ngusht t shtpis time t vjetr.

    Ishte m e gjer kjo rrugic dhe
    Skishte kufij me mure t larta sa ditt e fmijris time.

    Kta fmij vrapojn mbi nj karroc bebesh.

    Atje sht dhe buzqeshja jote e dlir dashuria ime
    Dhe skishte kufij dhe mure
    T gjer sa humbja dhe ndarja jon.

    ǒkam nj dshir ti shtyj t gjith kta djem
    Me nj klithm trumcaku mbi kt loj
    T mbetur si relike e fjalve t tua
    Kur un me pantallona t shkurtra pasditesh
    Dgjoja qeshjen dhe thirrjen tnde... shoku im, shoku im,

    Por kam frik se do ta vras lojn
    Me shpatullat prej burri
    E duart e mbushura me lot nga malli pr ty.

    Skishte gardhe dhe kufij midis shtpive.

    N muret e ronitur t shtpis s vjetr
    Me nj gurz pragu e kam gdhendur emrin tnd
    Dhe aromn tnde n kt kopsht t vogl ndrrash
    E kam ruajtur
    Dhe prqafimin tnd
    kur ti rrije si nj verore n qafn time.

    Dhe skishte mure fmijria...
    T larta sa ky shtat i trisht burri.

    Ja dhe dera ku sht shkruajtur dita e fundit.

    Tani sht harruar, bashk me fjalt e gjyshes
    mos e hap at der bir... t ikn fmijria, birooo.

    Por ika un prej asaj dere dhe srish nuk guxoj ta prek
    ...se ikin kta fmij q vrapojn
    ikn dhe ti
    dhe fjalt e tua
    shoku im... shoku im
    e bhem srish ky trishtim,
    I gjer sa mungesa jote,
    I lart sa ky mur q nuk m l t t shoh.

    Po kalbet kjo der,
    Ndoshta nga lott
    Dhe ca nga flokt e tu t verdh
    Kan mbetur si ditt tona
    N t arat e saj.

    Dhe e shkruaj prsri emrin tnd dhe emrin tim
    N nj gur t djegur...
    ...e nuk rritem kurr pr ty,
    Moj shtpiza ime e vjetr!

    Gentjan Banaj n kt poezi gjith nota lirike e melankolike, si nj SY i sprovuar e mjeshtror, na kap prdore, na on kah asaj kthine, jo t errt, por diellore, jo t harruar, por t fshehur me kujdes, jo t pluhurosur, por t mirmbajtur n kujtes, FMIJRIS.
    Fmijria na paraqitet apo shfaqet her si: Rrugica e ngusht e shtpis sime t vjetr, Pantallona t shkurtra pasditesh, e her me: Rrije si verore n qafn time, N muret e ronitur t shtpis s vjetr e her n paralajmrimin e gjyshes (t gjitha gjysheve t bots), Mos e hap at der bir... t ikn fmijria, birooo!
    Dhe ajo (FMIJRIA) e kmbyer n drit na del sysh prmes detajeve aq bukur t spikatura prej poetit G.Banaj, n form lodre, t qeshure, regtimash t para t zemrs, britmash t hareshme t shoqeve e shokve, duke na hipur srish mbi ato karrot e sajuara me kushineta, apo duke na rikthyer t luajm me kaolet e shtypura t birrave, t ngulim e t hedhim pinca** n balt, t luajm kukafshehtas n lulishten para pallatit apo t luftojm me shpata e shigjeta me rrugicn prkarshi e t sakatojm srish gjunjt tan t vegjl n futbollin e lagjes.
    Ndihet nj nostalgji e magjishme, nj fluiditet, nj pafajsi q i rri mbi kok ksaj poezie, por aq sa t ngazllen e t prthith me hirin e bukuris s saj, aq edhe t ngashren, t fut n nj melankoli, por sdo ta quaja nj melankoli trishte, por nj trisht t mirdashur gati gati shpresndjells, se dikur, diku, kemi qen ca krijesa t gzuara, pa vramendje pr at q do t vij, plot hare dhe mbi t gjitha e mbi t gjitha, KEMI QEN DIELL, NJ DIELL RRZLLITS, q me dritn e tij, na e ngroh shpirtin e fytyrn sa her e kujtojm at (FMIJRIN).

    2.(veritas odium parit***)

    Ndr poezit e tjera t bukura t ktij libri mund t prmend disa, por pr t mos ia hequr krshrin lexuesit, po citoj: TRIPTIK PA KOK (Me ato vargje aq mbreslnse e metafizike: .../kasapi puth gurin pas vdekjes /qengji qesh pas vdekjes... /); PA TY (Me at vetmi t sendrtuar si sende q bien: .../N heshtjen time /sendet e tua /Bien si copa t flakta /q zhurisin mall... /); IKJE (Me at perndim aq mallngjyes e nostalgjik: .../Shoh flokt ku lind dielli /Dhe kuptoj q jam perndim... /); KUR UN (Me at varg aq sendshpirtzues: .../Nj qiri dha shpirt... /); UN DHE TRNDAFILI (Me at t kuqe trndafili q na hedh rrnj sa her presim dik q e duam: .../Ti ndoshta ke ikur /Por mua m ngacmon e kuqja e trndafilit /Q i ka rrnjt tek un... /); SHT AG (Me at dashuri q shfaqet e konsumohet, por si gjithnj l pas pamjaftueshmri, vetmi n vetshuarje: .../sht ag, por prap errsir. /Ti shfaqesh nazike /Dhe sfumohesh vetmi... /); IKONA T THYERA (Me at blicin e jets son q her her na ndrion e her her na l n errsir: .../T pash n blicin e nj kohe /Dhe ti m pe si bust t anuar /Tek zgjasnim duart marramendsh /si arna t kohs son t arnuar... /); TEMPULL (Mjaftojn pak metra katror /Pr ta par t ngujuar, /Brenda katr faqesh /ndrrn. /Tatuazh mbi mure! /); EMBLEM (.../Gur q digjet qiri. /Gur-njeri,... /); KUR JAM ME TY (.../ndrr e bukur pas syve t tu /M thot ik, m lodhe, mjaft /E prej sysh t rrjedh si lot /Edhe ndrra bhet ankth. /) e shum t tjera...

    3.(ubi mel ibi apes****)

    Poezia e Gentian Banajt (1974), sht her lirike, her meditative e her filozofike. Ajo lndn poetike e mban n baraspesh t ndjenjs e t mendimit filozofik duke mos rnduar as nga njri e as nga tjetri krah. Metafora dhe simbolika prdoren n shrbim t asaj q do t shpreh autori, pa shprdorim dhe duke ruajtur gjithnj gjuhn poetike t kthjellt e me domethnie t reja.
    Ky mendoj se duhet t jet funksioni i poezis, t ndrtoj imazhe dhe jo ti errsoj ato. Edhe kur poezia e tij shkruhet me varg t rregullt, ajo na vjen me ngjyra t kohs, sepse brenda vet poetit sht ngjizur edhe tradita edhe prditshmria me prjetimet e saj moderne.
    Tipar dallues i ksaj poezie sht se n thellsi t vargzimit krijohet nj amalgam mes s kaluars son poetike dhe t ardhmes (moderniste), e cila na shfaqet mes prthyerjesh, realitetesh dhe historish t vogla njerzore q na krijojn befasi dhe emocione estetike t veanta.
    Poeti Gentjan Banaj, vjen me librin e tij t dyt poetik pas dhjet vjetsh.
    A ia ka vlejtur kjo pritje kaq e gjat?
    Mendoj se ia ka vlejtur pr dy arsye: 1) pr vet autorin q u shfaq n letrat shqipe n vigjilje t mijvjearit t ri si nj shpres e re avangard, ku ai, si dhe ne t brezit t tij, nuk e prjetuam si krijues at periudh kohore, se bashk me lirin e t shprehurit prej ndrydhjes e ndalimit t regjimit komunist, vrshuan edhe libra (sa letr e pem t shkuara dm!!!), shum lumenj librash, shkruar nga njerz q skishin botuar, q skishin folur, q bile as q kishin arritur t radhisnin aq rreshta sa t mundnin t mbushnin nj faqe e jo m t botonin lloj lloj vllimesh, sa ti mbulonin kok e kmb, por ia ka vlejtur edhe pr nj arsye tjetr m t fort se: 2) sht nj libr q ia vlen ta lexosh, e ta rilexosh. Na duhen t till, t na shrbejn si shtylla orientuese n kt larushsi antivlerash poetike e prozaike, q na serviren kudo: n TV, n librari, n rrug, n kafene, n promovime, ku nuk ndihesh mir mes lavdeve t pamerituara drejtuar bejtexhiut t radhs.
    Dhe t gjith ne t brezit ton na duhet ta mbrojm poezin e vrtet si ka filluar t bj edhe Gentjan Banaj.
    Libri ka rreth 90 poezi. sht nga t paktt vllime poetike q do t mund t udhtoj drejt zemrave t lexuesit poezidashs shqiptar, bile do t ankorohet e do t hedh spirancn aty pr nj koh q snjeh koh.
    Poeti Gentjan Banaj sht nj vler n kto kohra t kqija pr VLERAT, ku vlersohen fasadat, pasurit, sa pehlivan je, sa t fort t ndjekin pas, sa miq politikan ke, kostum ke veshur a makin nget, pra besoj fort se ky poet sjell at lloj poezie cilsore e bashkkohore q ishte e pakt, jo se para viteve 90-t sbhej poezi cilsore, por sepse u hoqn ato ndrydhje e barriera censuruese. Duke u bazuar n traditn m t mir poetike shqiptare e bashkkohore dhe n stilin e tij t veant, presim q Gentjan Banaj t na dhuroj emocione t reja poetike.

    15/12/2011

    ---------------------------------------------------------------------------
    ab imo pectore* - (lat. me iltrsi, me zemr t hapur.)
    Pinca** - (lodr e sajuar, nj cop dru i vogl me nj gozhd n maj, q hidhej duke e ngulur n balt.)
    veritas odium parit*** - (lat. e vrteta lind urrejtje.)
    ubi mel ibi apes**** - (lat. ku ka mjalt atje jan blett.)

Tema t Ngjashme

  1. Dr. Ibrahim Rugova - Presidenti i par i Republiks s Kosovs
    Nga Albanino n forumin Elita kombtare
    Prgjigje: 2055
    Postimi i Fundit: 27-11-2014, 11:11
  2. Veshtrim kritik i romanit ''I huaji ''- Albert Kamy.
    Nga Biondina n forumin Mentori akademik
    Prgjigje: 11
    Postimi i Fundit: 10-10-2011, 19:47
  3. Kritik ndaj msuesve t fes islame n Austri
    Nga DYDRINAS n forumin Problemet ndrkombtare
    Prgjigje: 4
    Postimi i Fundit: 10-02-2009, 20:42
  4. A ekziston masa kritike e materjes ne gjithesi?
    Nga buki19 n forumin Komuniteti musliman
    Prgjigje: 2
    Postimi i Fundit: 26-11-2005, 13:24
  5. Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 16-05-2005, 10:48

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •