Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 8 prej 8
  1. #1
    albanian Maska e Vicianum
    Antarsuar
    28-09-2006
    Postime
    133
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Historia e qytetit t Vushtrris

    Vushtrria - sht qytet i antik por edhe modern, ndodhet n pjesn veriore t Kosovs.N veri kufizohet me Mitrovicn, n lindje me Besiann, n jug me Kastriotin, n jug-perndim me Drenasin dhe n perndim me Sknderajn. Siprfaqja e trsishme e saj prfshin 345 km. Ndrkaq, vlersohet t ket rreth 105.000 banor, nga t cilt mbi 90% shqiptar. Nn administrimin e Kuvendit Komunal t Vushtrris jan t prfsshira 67 fshatra. Qytetin e Vushtrris e prshkojn Lumi Sitnica, si lumi m i madh, q prshkon tejprtej teritorin e Komuns, ndrsa dy lumenj m t vegjl: Trstena dhe Studimja, kalojn npr qytetin e Vushtrris.ndrkaq gjuht zyrtare jan shqipja, serbishtja dhe tash s fundi turqishtja. Ndrtimet e bra mbas lufts Vushtrrin e bjn nj qytet tepr atraktiv oft pr tu vizituar apo edhe pr t investuar n kt qytet q pr disa shekuj ka qen qyteti m i madh i Kosovs por edhe ndr qytetet m t mdha t Ballkanit dhe fatmirsisht mbas lufts srish ky qytet antik me vlera t jashtzakonshme e ka marr prap shklqimin e dikurshm. Se Vushtrria sht qytet kulturor e vrtetojn edhe disa monumente q ndodhen n vet qytetin e Vushtrris si Ura e gurit e cila sht nn mbrojtjen e UNESKOS, Hamami i qytetit, Kshtjella(Kalaja)e Vushtrris,Ceshmja e qytetit,Xhamit disa shekullore,Teqja,Shtpit e vjetra,Rrugt me kalldrm,Varrezat muslimane,etj...

    Historia

    Vushtrria sht lokalitet antik, q daton qysh nga mesjeta, edhe para Perandoris Romake, prkatsisht q nga koha e Dardanve. Vushtrria, n kohn e vjetr sht quajtur VICIANUM - VICIANA (Ana e Viqave), nj emr ky i lasht ilir. Se Vushtrria n kohn antike sht quajtur VICIANA, dshmon edhe mbishkrimi i gjetur n rrethin e Kumanovs, q konsiderohet shenj e kahjes s rrugs pr n Vician.

    Viciana n fund t shekullit i para l. K. pushtohet nga Pernadoria Romake. Gjat periudhs s pushtimit romak (I-V) Viciana kishte arritur nj zhvillim t konsiderueshm ekonomik dhe kulturor.

    N vitin 395, pas shkatrrimit t Pernadoris Romake Viciana mbeti n kuadr t Bizantit. Ndrkaq fiset turke dhe sllave q erdhn n Ballkan n shkekullin VI-VII e shkatrruan kt gadishull dhe toponimet e vjetra Pellazgo - ilire ua prshtatn gjuhve t tyre. N mesjet Viciana shnohej me emrin VIITRINA (Trina e viqave), ndrsa sllavt kt emr e sllavizuan duke e quajtur "VUITRN "

    N shekujt II-III n Vician dominonte Krishtrizmi, ndrsa pas ndarjes s krishtrizmit m 1054 n katolicizm dhe ortodoksizm, pjesa m e madhe e popullats s Vicians ishte katolike.

    N shekullin XIV Perandoria Osmane filloi t'a pushtoj Ballkanin. N Vushtrri prezenca e osmanve s pari shnohet n vitin 1439, ndrsa defenitivisht u pushtua m 1455. Vendosja e administrates osmane n Vushtrri, bri q n kt qytet t prhapet feja islame, dhe t ndrtohen xhami, hane, medrese, hamame (banjo publike) etj. Gjat shekujve XV-XVIII, Vushtrria ishte ndr qytetet m t mdha n Ballkan dhe n Perandorin Osmane dhe qendr e sanxhakut m t rndsishm t Perandoris Osmane. Marr nga Interneti: Hajdin ISLAMI, Vushtrri-Kosov[1]

    Gjat Lufts s Par Botrore, prkatsisht gjat viteve 1915 - 1918, Vushtrria u pushtua nga Austro - Hungaria. N Luftn II Botrore (1941- 1945) Vushtrria me rrethin i takonte zons s pushtuar nga gjermant. M 21 nntor 1944, n Vushtrri u vendos administrata komuniste jugosllave, kundr s cils ishte e tr popullata e saj.

    N mars 1989, dhuna shatetrore serbe e rrnoi Kushtetutn e Kosovs t vitit 1974. Srish, kundr ksaj dhune u ngrit e tr popullata, e cila rezultoi prfundimisht me luftn e armatosur t popullit t Kosovs kundr ksaj dhune shtetrore dhe gjenocidi, e organizuar nga Ushtria lirimtare e Kosovs (UK) dhe e ndihmuar nga ndrhyrja e forcave t NATO - s, (Mars - Qershor 1999) e cila i dha fund ksaj gjendje. Gjat ksaj lufte, n Vushtrri me rrethin jan vrar mbi 500 shqiptar civil dhe jan zhdukur mbi 100 t tjer. Forcat e NATO-s hyn n Vushtrri m 16 qershor 1999.

    Gjeografia

    Territori i komuns s Vushtrris gjendet n pjesn veriore t Kosovs. Komuna ka form t zgjatur n drejtim t veriut(gjatsia max. afr 34 km)dhe sht m tepr e zgjeruar n mes(gjersia max.23 km)dhe me nj gjatsi t vijs kufitare prej afro 104.5 km. Territori i komuns s Vushtrris gjendet n mes ktyre kordinatave gjeografike:X1:205009 dhe X2:210705Y1:424120 dhe Y2:425518.

    Ekonomia

    Degt kryesore t veprimtaris ekonomike n Vushtrri gjat viteve 1918 - 1941 kan qen: bujqsia, blegtoria, zejtaria, tregtia etj. N baz t regjistrimit t vitit 1928 n Vushtrri jan prodhuar-grumbulluar rreth 300 deri 400 vagon drith. Ndrkaq jan prodhuar 5.500 dema dhe buaj pr therrje, 6.000 dhi pr lesh dhe 1500 kg djath dhe kakavall. N Vushtrri ishte e zhvilluar edhe zejtaria. Kishte kryesisht lkurpunues, metalprpunues, plhurpunues, etj.

    Sa i prket industris, Vushtrria kishte 5 mini-elektrana t lshuara m 1929 dhe nj sharr druri me rrym. sht interesant t theksohet se n vitin 1922 n Vushtrri u themelua Banka Kreditore e Vushtrris. N vitin 1921 vetm qyteti i Vushtrris (pa fshatra) kishte 4.667 ose 940 shtpi.

    Gjat 70 - ve, pati disa lvizje pozitive sa i prket zhvillimit ekonomik, kur u ngritn disa kapacitete industriale, si ishin: fabrika e llamarins s zinkuar, fabrika e konfeksionit, ajo e bojrave dhe llaeve, etj. N kt periudh funksiononin edhe tri ndrmarrje publike si dhe nj ndrtimore. Gjat ksaj periudhe u vu n funksion edhe sistemi i ujitjes, i cili ishte prparsi e madhe pr fermert lokal. M 1976 u aplikua masa e grupzimit t tokave, q intensifikoi zhvillimin e bujqsis s ksaj treve.

    Ekonomia e Vushtrris u riaktivizua pas lufts, por n shkall shum t ult. Sektori privat sht bartsi kryesor i zhvillimit ekonomik. Gjithsej biznese t regjistruara n komun jan 1739, ku dominojn ndrmarrjet tregtare.

    Numri i NVM-ve sht n rritje, kryesisht mbi baz t shfrytzimit t mjeteve vetanake t buiznismenve, sepse ende ka pak kredi dhe me kushte t pavolitshme. N vitin 2002 vetm 13 NVM, prej tyre 10 nga lmi i tregtis, jan q kan marr kredi nga banka. Njra nga kto kredi do t shfrytzohet pr ndrtimin e kapaciteteve industriale pr prpunimin e patates.

    Tradicionalisht, sektort m t zhvilluar jan :
    bujqsia (ekstenzive)
    zejtaria
    industria e tekstilit dhe
    prpunuese.
    Industria pas konfliktit t fundit ka shnuar rnie t dukshme dhe se kapacitetet e saj funksionojn vetm 20 %. N bujqsi shumica e tokave jan t pjerrta, nga t cilat shum syrsh jan t zhveshur, kurse t tjerat shfrytzohen pr kullota dhe prodhimtari bujqsore. Vushtrria sht prodhuesi m i madh i patates n Kosov. sht n fazn prfundimtare vendosja e pajisjeve n fabrikn e re ( t par) t prpunimit t patates, e cila starton me prodhim n fillim t muajit shkurt.Vushtrria posedon nj tok tejet kualitative me rreth 15,879 ha, nga t cilat rreth 7000ha jan nn sistemin e ujitjes.

    Sektori i shrbimeve kryesisht prfaqsohet me dyqanet pr riparimin e automjeteve, sallonet e bukuris dhe rrobaqepsis dhe me disa ndrmarrje ndrtimore. Kto shrbime mbulohen 85 % nga sektori privat, prderisa shrbimet publike dhe industriale ofrohen nga ndrmarrjet publike komunale, q jan n pronsi shoqrore dhe t cilat nuk arrijn t plotsojn m shum se 50% t nevojave.

    Kontrolli i fort nga niveli qendror i shpenzimit t mjeteve buxhetore si dhe buxheti i dobt komunal jan faktort ky q prkufizojn zhvillimin e ngadalshm t ekonomis s komuns me rrethin. Pr vitin 2003 jan aprovuar vetm 4,800,000 mjete buxhetore, duke prfshir edhe t hyrat vetanake, me kt struktur: 40% pr zhvillim ekonomik, 25% pr shtje sociale dhe 35% mbrojtje t ambientit.

    Regjioni ka potenciale natyrore q ofrojn mundsi pr turizm: n ann perndimore shtrihen malet e Qyqavics , kurse n ann lindore malet e Shals. Ekzistojn pasuri natyrore siprfaqsore dhe dhe nnsiprfaqsore, nga t cilat momentalisht shfrytzohen guroret dhe thngjilli.Ndrkaq, magneziti dhe burimet termale nuk shfrytzohen akoma.

    Papunsia dhe punsimi i pjesshm sht rreth 40 %, me shkalln m t lart n vendet rurale. Shkall e lart e papunsis ekziston gjithashtu edhe tek femrat, t rinjt dhe inxhiniert.

    Kultura

    Para masave t dhunshme serbe t viteve 1990-1999, komuna e Vushtris ka pasur 9 biblioteka publike me 77. 284 libra. Biblioteka kryesore ka pasur 34. 049 libra, kurse degt n Maxhunaj, Dumnic, Samadrexh, Pantin, Strofc, Duboc, Smrekonic dhe Prelluzh kan pasur 43. 235 libra. Lufta serbe, ka goditur bibliotekat e ktij qyteti. Dy biblioteka, n Strofc dhe Duboc kan qen djegur nga zjarri i dors serbe, derisa bibliotekat e Smrekonics dhe t Prelluzhs kan qen dmtuar. N kt komun, 38.564 libtra dhe inventari kan qen zhdukur. Jeta kulturore n Vushtri sht e begatshme. Pr kt ndr t tjera prkujdeset edhe shoqria "Vicianum" e cila ka hapur shkolln me drejtime t ndryshme duke filluar nga drejtimi pr vallzim, kndim e deri tek drejtimi pr aktrim. Sukseset e tyre nxnsit e ksaj shkolle i prezentojn n festivalet dhe gara t orgaizuara nga vet shoqria drejtor i s cils sht Qamil Sahiti. Po ashtu n qyetetin e Vushtrris ushtrojn veprimtarin e tyre edhe disa shoqri tjera kulturore si ajo e Ansamblit t valleve pran Shtpis s Kulturs n Vushtrri, pastaj Shoqata kulturore turko-shqiptare nga Vushtrria"eshme", pastaj ansambli nga Shtruhera"Bahri Kuqi",dhe disa shoqria tjera nga qyteti i Vushtrris. Aktivitet me rndsi n qytetin e Vushtrris sht edhe Takimi i Poeteshave Shqiptare n Vushtrri, i cili ka karakter garues dhe ka filluar t mbahet q nga viti 1976 dhe jan mbajtur vazhdimisht n prjashtim t vitit 1981 dhe gjat viteve t lufts s fundit n Kosov. Ky manifestim sht mbarkombtar dhe n t marrin pjes poeteshat m t njohura shqiptare nga Kosova,Shqipria,Maqedonia,Malii Zi,Lugina e Preshevs dhe nga diaspora. Kurse disa nga monumentet e trashgimis kulturore n Vushtrri, q posedojn vlera arkitektonike dhe q prbjn thesarin e trashgimis kulturore t Vushtrris por edhe t Kosovs jan: Kshtjella e qytetit, Hamami i qytetit, eshmja, Ura e gurit, Xhamia e arshis, Xhamia Gazi Ali Beg, Xhamia Karamanli, Teqeja, varreza t ndryshme si edhe shum objekte tjera banim si edhe komplekse t ndrtesave dhe dyqaneve t vjetra.

    Kt Biografi t Vushtrris e prgatita fal, literaturs, njohurive t mija si dhe materialeve t tjera t marrura n internet.

    Prgatiti pr ''Forumin Shqiptar'': Hajdin ISLAMI, Vushtrri - Kosov

  2. #2
    * Yllza e forumit *
    Antarsuar
    02-10-2004
    Vendndodhja
    Gjilan
    Postime
    455
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    Per cdo vit shkoj ne "Takimet e poeteshave"
    nje qyteze shume e lezetshme dhe me njerez mjaft buajare e mikprites..siq duket kete e kane trasheguar nga lashtesia.
    ArsGothic

  3. #3
    i/e regjistruar Maska e Kreksi
    Antarsuar
    20-11-2004
    Vendndodhja
    Franc
    Postime
    5,618
    Faleminderit
    339
    44 falenderime n 43 postime
    Doren ne zemer, Vushtrria apo Viniciumi ka nj historike te bujshem nga e kaluara.
    mirepo njerezit e atije vendi disi me koken larte fare nuk ia dijne vleren. Nuk kane perfituar asgje nga kjo dhe planin urbanistik e kan shkatrruar ...
    Veshtire eshte te luftosh ndaje integrizmit aty....qe e ka rrokur perpara kete qytetrim ende te pa emancipuar....

  4. #4
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    02-05-2009
    Vendndodhja
    ne Prishtin
    Mosha
    32
    Postime
    1
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    nuk di qfar te them qyteti ma i vjeter ne Kosov dhe qyteti per nga rinia papunsia nuk e di qysh u harru ky qytet kaq shpejt vlerat kulturore e tjera fabrikat qe kan qen ne dispozit tash nuk funksionojn asnje vetem privat duhet te punohet vet komuna e Vushtrris duhet te punoj ne ket drejtim per me qel ndonje pun per te rinin e kti qyteti te Bukur

  5. #5
    Perjashtuar
    Antarsuar
    29-09-2007
    Vendndodhja
    Windy City Chicago.USA
    Postime
    840
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Citim Postuar m par nga Kreksi Lexo Postimin
    Doren ne zemer, Vushtrria apo Viniciumi ka nj historike te bujshem nga e kaluara.
    mirepo njerezit e atije vendi disi me koken larte fare nuk ia dijne vleren. Nuk kane perfituar asgje nga kjo dhe planin urbanistik e kan shkatrruar ...
    Veshtire eshte te luftosh ndaje integrizmit aty....qe e ka rrokur perpara kete qytetrim ende te pa emancipuar....
    sa per plan urbanisitik me duket se tash kan filluar te levizin pak por si von kjo si duket eshte vetem per voten qe e kerkojn prap PDK

  6. #6
    i/e regjistruar Maska e shalja1
    Antarsuar
    18-05-2009
    Postime
    429
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    eshte qyeti i bukur ku gjithmon sundin e kan mulaket po ka njerz te mrekullueshem

  7. #7
    i/e regjistruar Maska e fegi II
    Antarsuar
    19-10-2012
    Postime
    426
    Faleminderit
    13
    20 falenderime n 18 postime

    Pr: Historia e qytetit t Vushtrris

    Kur u ndrtua Kalaja e Vushtrris?
    Bota Sot | 24.09.2014 Nehat SHAQIRI
    Kalaja e Vushtrris gjendet n qendr t qytetit. Historiant shqiptar si Dr. Sknder Riza, Dr. Jahja Dranqolli dhe shum t tjer thon se kalaja sht ndrtuat n kohn antike iliro-dardane.

    Historiani nga Vushtrria, Avdi Mehmeti, pr gazetn “Bota sot”, thekson n mnyr eksplicite se kalaja sht ndrtuar n shekullin e shtat (VII) nga perandori bizantin Faraoni Justinjani i Par (I).

    Konstatimin e tyre e mbshtet sidomos ekzistenca e themeleve t vjetra mbi t cilat sht ndrtuar kalaja. Ismet Bylykemini nj ekspert i njohur i trashgimis historike nga Vushtrria me vendbanim n Turqi, tregon se themelet e vjetra ishin zbuluar n vitin 1981 kur po punohen pr restaurimin e kalas.

    At vit z. Bylykemini ishte antar i ekspedits hulumtuese. Si pohohet n nj shkrim t profesorit Hilmi Sarai, me titull Lashtsia, emrtimi dhe trashgimia kulturore, historike arkeologjike e qytetit t Vushtrris, dshmi tjetr pr autorsin ilirodardane t kalas, deri von ka qen ekzistenca e disa gurve t ashtuquajtur qift piramidal, me mbishkrime t kohs s Ilirve. Por, fatkeqsisht kta gur nuk jan m.

    Historiani Avdi Mehmeti thekson se kalaja ishte shkatrruar dhe rindrtuar n mesjet.

    Ndrsa, udhprshkruesi i njohur turk, Evlia Qelebia q ka jetuar n shekullin XVII, kur kishte prmendur Vushtrrin kishte thn “pasi e kishte pushtuar Vushtrrin Sulltan Murati i par e kishe shkatrruar kalan, mirpo ajo u rindrtua disa her dhe ka mbijetuar deri m sot”.

    N kohn antike kalaja kishte shrbyer si strehimore pr pushimin e karvanve tregtare. Historiani Avdi Mehmeti thekson se, kalaja gjat sundimit Osman, nj koh kishte shrbyer si burg, pastaj si depo armsh e sipas nevojs, kalaja sht prdorur edhe pr qllime t tjera.

    Kalaja e vjetr sht ndrtuar nga gurt e lidhur me glqere. Siprfaqja e kalas sht 1100 metra katror. Ajo e ka pirgun me siprfaqe afr 100 metra katror. Muret e kalas jan t larta 10-12 metra, kurse trashsia e tyre sht 3-4 metra.

    Dikur kalaja kishte edhe gypat e kanalizimit. Ata gypa jan gjetur gjat grmimeve. Diametri i tyre ishte afr 40 cm. Ndrsa brenda kalas gjendet nj zgafell q sipas legjends n rast rreziku do t shrbente pr t dalur n lumin Sitnica.
    http://botasot.info/kultura/329177/k...-e-vushtrrise/
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  

  8. #8
    i/e regjistruar Maska e Vinjol
    Antarsuar
    28-04-2002
    Vendndodhja
    Fier
    Postime
    1,568
    Faleminderit
    43
    59 falenderime n 51 postime

    Pr: Historia e qytetit t Vushtrris

    ky eshte qyteti im
    ky eshtre qyteti i te pareve te mij ne kosove
    sa per dijeni
    vushtrria eshte qyteti me i vjeter ne kosove
    por eshte njikohesisht dhe qyteti me i varfer
    turppppppppppp
    per politiken e atij vendi
    Mos u mundo te behesh njeri i suksesshem por me mire te behesh i vlefshem..

Tema t Ngjashme

  1. Rrethimi i Shkodres dhe tradhtia e Esat Pashes
    Nga Dreri n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 5
    Postimi i Fundit: 22-03-2016, 03:37
  2. Pasqyra e temave historike
    Nga Fiori n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 4
    Postimi i Fundit: 31-05-2011, 16:43
  3. HISTORIA E QYTETEVE SHQIPTARE (edmondfieri)
    Nga Eni n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 1
    Postimi i Fundit: 12-03-2008, 15:28
  4. apollonia qytet i lashte ne territorin e Ilirise
    Nga baraliu sedat n forumin Arkeologji/antropologji
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 31-01-2006, 09:38
  5. Historia e Shkodres ne 1913
    Nga Eni n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 3
    Postimi i Fundit: 25-02-2003, 14:04

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •