Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 2
  1. #1

    Konfrence nderkombetare per shqipen standarde

    Nis konferenca ndrkombtare pr shqipen standarde

    Profesort, apel pr mbrojtjen e shqipes


    Jetmira Delia

    Gjuha shqipe ndodhet aktualisht nn trysnin e dialekteve dhe gjuhve t huaja. Ndrkaq q prej viteve tetdhjet vihet re nj indiferentizm i plot i shtetit pr politikat gjuhsore.

    Kto dy probleme jan vrejtur n ditn e par e Konferencs shkencore ndrkombtare me tem "Shqipja standarte dhe shoqria shqiptare sot". Qllimi i ksaj konference q zhvillohet n dy dit sht prkujtimi i tridhjet vjetorit t Kongresit t Drejtshkrimit t Gjuhs shqipe t mbajtur n vitin 1972, si dhe rishikimi i normave drejtshkrimore gjat ktyre viteve por dhe reflektimin e ndryshimeve n gjuhn standarte t shqipes. Gjat referateve t mbajtura nga studiues t ndryshm jan evidentuar disa karakteristika t zhvillimit t gjuhs shqipe gjat viteve t fundit si dhe nevoja e kujdesit nga shteti pr prdorimin e drejt t gjuhs standarte. Sipas gjuhtarve, historia e gjuhs standarte mund t ndahet n dy faza. Faza e par nis nga Kongresi i Drejtshkrimit t Gjuhs Shqipe mbajtur n vitin 1972 e deri n vitet tetdhjet, ku fillon dhe faza e dyt e cila shtrihet deri n ditt e sotme. Faza e par sipas tyre karakterizohet nga marrja e disa masave nga shteti pr prvetsimin e normave t gjuhs standarte ndonse jo t plota, prfshir ktu edhe organizimin e kurseve kualifikuese t msuesve, korrektorve dhe redaktorve letrar, si dhe krkesa pr prdorimin e gjuhs standarte n administrat. Ndrkaq, pas viteve tetdhjet vihet re nj indiferentizm i plot i strukturave shtetrore pr shtjet e politikave gjuhsore. Ajo q ndodh aktualisht me gjuhn shqipe sht futja e fjalve t huaja pa kriter, por, prve leksikut sht prekur edhe gramatika. Kjo ndodh m s shumti n media, qoft n at t shkruar apo elektronike. Pjesmarrs n kt konferenc jan studiues shqiptar, kosovar, maqedonas dhe nga diaspora. T pranishm jan gjithashtu edhe albanolog nga Italia, Gjermania, Franca e Amerika. Jan mbajtur nj sr kumtesash nga studiues dhe gjuhtar t njohur si; Idriz Ajeti, Rexhep Qose nga Prishtina, Shaban Demiraj nga Tirana dhe Leonardo Savoia nga Italia. Mbi "Shqipen standarte dhe shoqrin kosovare sot" referoi Idriz Ajeti ku theksoi faktin se "leksema kosovare ka nj prdorim t gjer. sht pr t'u habitur" - tha ai - "se sa thell ka deprtuar ndikimi i gjuhs s huaj n kt thesar t gjuhs shqipe". Leonardo Savoia, profesor i Universitetit t Firences, mbajti referatn "Aspekte ideologjike t nacionalizmit gjuhsor, dhe u prqndrua n shtjen e gjuhs kombtare, vshtruar n kuadrin m t gjer t t drejtave gjuhsore" ku, sipas tij, "t drejtat gjuhsore bjn pjes n t drejtat themelore t njeriut". Studiuesit kan qen mjaft t etur pr t folur rreth problemeve gjuhsore, shpesh duke kaluar kohn e vn n dispozicion, ndrsa do t ken mundsin q edhe gjat dits s dyt t konferencs t diskutojn pr t tjera probleme rreth gjuhs standarte dhe shoqris shqiptare
    ___________________________
    _______________________________

    Oj sharki e lehete si era , a ka ardhur ne Shqiperi pranvera?
    Jam martuar002

  2. #2
    Nje artikull i marre nga gazeta "55"

    Gjuha shqipe dhe pushteti i duartrokitjeve

    "A di t bhesh gjykats dhe xhelat i ligjit tnd?"

    NIE

    1.

    Te njoftimi se Akademia e Shkencave e Tirans n bashkpunim me Akademin e Shkencave dhe Arteve t Prishtins dhe Universitetin e Tirans do t organizoj nj tubim shkencor pr 30‑vjetorin e Kongresit t Drejtshkrimit shumkush lexoi kumtin se m n fund shteti po kujtohet njmend pr gjuhn shqipe. Televizioni shtetror, q nuk e di prse n do ditar prsrit me kmbngulje se sht televizion publik, nisi me i prcjell drejtprdrejt punimet prej Pallatit t Kongreseve.

    Pra dika t rndsishme paska ktu. Kthes?

    Tridhjet vjet jan nj koh e mjaftueshme me vrojtue 't mira pati nj kongres, 'fryte solli e si mund t ohen m tej, por edhe (sidomos) 'dme i solli gjuhs e si mund t ndreqen ato, aq sa mund t ndreqen sot.

    N fund t fundit dobia e nj pune matet me ndryshimet e mira q sjell; kjo sht njsoj e vrtet edhe n shkenc. far t rejash pruri n fatin e gjuhs shqipe ky tubim pr gjuhn e standardizuar dhe shoqrin shqiptare ("Shqipja standarde dhe shoqria shqiptare sot", 11‑12 nntor 2002), cilat jan vendimet premtuese t tij?

    Media publikoi nj rezolut t mbushur me fjalt "bn thirrje". Kjo thirrje t kujton nj OJQ. Por Akademia e Shkencave nuk sht OJQ. Ajo sponsorizohet prej shtetit, si institucioni m autoritar q duhet t grumbulloj e t mbshtet trurin pr t'i zgjidhur problemet madhore t kombit.

    Pra: pr t'i zgjidhur.

    Problemet e gjuhs s nj vendi t lir nuk rregullohen me thirrje drejtuar opinionit a kujtdo tjetr. Madje duke i prmendur her pas here e duke mos marr masa pr t'i zgjidhur, prftesa sht e kundrt: shoqria msohet me pranin e t kqijave e nis me u shqetsue gjithnj e m pak pr to.

    Ishte rasti q Akademia e instituti i saj i gjuhsis, t financuar prej shtetit, t vinin n tubim me ide t qarta far duhet ndryshuar. Dhe kto ide t pasqyroheshin n nj projekt t dokumentit kryesor t prgatitur me koh, si ndodh kudo n bot n tubimet serioze. Konferenca m pas mund ta rrzonte, ta ndryshonte a ta plotsonte at.

    Por vendin e nj dokumenti‑program e zuri nj thirrje gjyshrore pr ta dashur gjuhn dhe pr t ngritur nj a disa komisione dado.

    2.

    Disa prej plagve t gjuhs shqipe u prmendn e u trajtuan n ligjrime t veanta, hapur e me kthjelltsi. Por n to nuk u ndrhy; kurrfar strategjie e kontrollueshme nuk u prcaktua pr shrimin e tyre. U hijesuan me mbules presidiumesh, u prkundn me ninull mikrofonesh. Gjithka mbeti n mshirn e moralit t shtetit, i cili deri tashti nuk ka dshmuar asnj nerv t dridhshm lidhur me treguesin m t qart t identitetit europian t shqiptarve, me gjuhn shqipe.

    Se cilat jan disa prej ktyre pikave t dhimbshme, pr kt kam shkruar disa her n hollsi n kt gazet dhe ngjeti ("Gjuha shqipe: plagt e Gazullit e plagt e saj", qershor 2002, e t tjera). Por me q sht rasti po i cek shum prmbledhtas duke i par n lidhje me tubimin e fundit.

    far mungoi n kt tubim?

    3.

    N kt tubim mungoi m e para e m e thjeshta: nj kumt klithm i njzshm n emr t gjith pjesmarrsve pr qeverin q gjuha shqipe t futet menjher e me seriozitet t madh n programet e shkollave t mesme e t larta. Nj krkes e till prmendet diku pas nj lidhse "gjithashtu" midis paragrafve t rezoluts, thjesht "m ka ue nana me la gojn".

    N botn e qytetruar, prfshi SHBA, dy provimeve u kushtohet rndsi vendimtare: gjuhs amtare e matematiks. E kam pr vet n vend se si edhe pr t'u br msues i thjesht fiskulture n nj vend si Bullgaria provimi m i vshtir q i bn me ra n pesh konkuruesit pr akademin e kulturs fizike e sporteve sht gjuha bullgare. Me kt logjik pritej q Hirushes s deritanishme t quajtur Gjuh Shqipe t'i vishej kpuca e princit, t ciln ksaj gjuhe ia ka paracaktuar vet Zoti. Gjuha shqipe sht ndr m t vjetrat e m t mdhat e kontinentit, pr t mos prmendur nj vlersim t Kadares q e rendit ndr dhjet gjuht m t rndsishme t rruzullit. E pikrisht kjo gjuh shqipe vazhdon me qen zyrtarisht m e nnvleftsuara e m e shprfillura n at pjes t atdheut t saj q quhet Republika e Shqipris.

    N shkollat e mesme e t larta t Shqipris gjithka mund t msohet, vetm gjuha e shqiptarve jo. Gjithkush e di se gjuha mbi baza shkencore msohet vetm n shkoll. Ishte e udhs q Akademia, Universiteti, organizatort e tubimit, t kishin rn qysh m prpara n nj mendim t prbashkt me ministrin e arsimit dhe problemi t merrte rrug. Dhe n se nuk do t kishin gjetur mirkuptimin e nevojshm, ather, po, le t'i drejtoheshin opinionit me nj thirrje pr t krkuar mbshtetjen e tij n marrdhniet e tyre me shtetin, duke i shprehur qart mospajtime me t.

    Asnj qndrimi akademik institucional pr ta prmbysur kt dhun t heshtur shtetrore mbi gjuhn nuk u prcoll nga kjo konferenc.



    4.

    N kt tubim pritej q t shqyrtohej me prgjegjsi kombtare lehtsimi e lirimi i gjuhs shqipe prej rregullave t ngrira orwelliane, q u vendosn n koh t diktaturs, pikrisht n Kongresin e Drejtshkrimit 30 vjet m par.

    Njsimi i gjuhs n Kongresin Drejtshkrimit e sidomos pranimi e institucionalizimi i rregullave t reja drejtshkrimore n Kosov, n Maqedoni, N Mal t Zi e n t gjitha trevat e tjera shqiptare ose ku flitet shqip, pavarsisht nga t metat thelbsore t ktyre rregullave, pr rrethanat e kombit shqiptar ishte nj fitore historike. Ky njsim shrbente me e ruejt njsin (unitetin) e brendshme t krcnuar t kombit. Ky njsim u kundrvihej tezave prarse bizantine t Beogradit e mbshtetsve t tij, duke i dshmuar bots se shqiptart n Ballkan kan qen e mbeten nj komb i pandashm, pavarsisht nga coptimi e dhuna e historis mbi ta.

    N kt vshtrim akademikt e trevave jasht kufijve shtetror, q votuan pr normat e reja t drejtshkrimit, sadoq orwelliane, u dshmuan vizionar.

    Por kjo fitore historike pagoi nj hara t madh krejtsisht t panevojshm, duke u shndrruar gati n nj fitore si e Pirros pr gjuhn e m gjr. Kt hara krejtsisht t panevojshm ia pagoi politiks s dits.

    Ndrsa prej atij kongresi dukej se gjuha shqipe doli buzgaz, ajo buzqeshje e mbrthyer prej rregullave a la kompraikos t sillte ndr mend Njeriun q Qesh t Hygoit. Ose njerzit e qeshur t pikturave m prfaqsuese t realizmit socialist.

    Kongresi i Drejtshkrimit qe organizuar nn mbikqyrjen e rrept t kreut t piramids s kuqe, q prcaktonte njsoj edhe ku do t hapej nj pus nafte e ku do t mbilleshin hudhra, edhe ku do t hiqeshin y‑t pr t'u zvendsuar me i ose u. Me nj zell t tepruar ai prjashtoi mujshm thesare t pallogaritshme t gjuhs shqipe n dialektin geg t saj. Shqelmoi vlera q jan n prdorim prej rreth tri t katrtave t shqiptarve, t vetmet q ishin pasqyruar qindra vjet rresht edhe n shqipen e shkruar.

    Ky prjashtim nuk u b sipas kritereve shkencore. Ai u b sipas kritereve politike vetiake, q vetm kombtare nuk mund t quhen. Prapavijn e ktij prjashtimi e kam trajtuar m prpara e nuk sht vendi me u ndal tashti.

    5.

    Dshiroj me e shpalos qart qysh n fillim se nuk shtrohet problemi gegrishtja a toskrishtja.

    Problemi shtrohet: gjuha shqipe, pasi duke u ln mnjan pasurit e gegrishtes, u cunguan pasurit e vet gjuhs shqipe, pjes e pandashme e s cils jan njsoj si gegrishtja edhe toskrishtja. Shqetsimi kryesor nuk sht pse e psoi gegrishtja. Shqetsimi kryesor sht se duke u kryqzuar gegrishtja e psoi gjuha shqipe e qytetrimi shqiptar. Duke therur njrin ka n mes t lavrs krimi bie mbi kaun e therur, por n nj vshtrim t gjr dmi afatgjat bie mbi lavrtarin dhe arn e shterpuar.

    Kto pasuri t nprkmbura i prkasin fjalsit (leksikut), strukturs gramatikore dhe fonetiks. Aq i madh sht gjymtimi, saq shkrimtar t mdhenj q kishin shkruar e botuar vetm 20‑30 vjet m par, si Fishta, Mjeda etj., pr gjuhn e standardizuar u bn t largt e t pakuptueshm gati si arbresht e Italis. Pa fol pr kryevepra si Visaret e Kombit, Eposi i Kreshnikve etj., t cilat, bashk me autort e msiprm, pr t'i br t kuptueshme pr brezat e rinj duhet me i "prkthye" prej shqipes n shqip. Esht e kotorvatja me e fshh kt t vrtet me praktikn e strucit.

    Nj shkputje kaq e thell prej vlerave gjuhsore kombtare brenda 20‑30 vjetve nuk sht dshmuar n asnj gjuh t bots n koht e reja. Nj shkputje kaq e thell prej vlerave gjuhsore kombtare brenda 20‑30 vjetve nuk mund t jet n nderin e meritat e nj gjuhe t standardizuar dhe as n shrbim t qytetrimit e t njsis (unitetit) t popullit q e flet.

    Gjuha shqipe e standardizuar tashti i ngjan nj lumi q rrjedh npr nj shtrat t mbyllur e t zn n t katr ant me beton. Muret e betonta nuk ln asnj curril t kthjellt me u derdh n t. Kto mure duhen shprthyer me nj mendim shkencor, profesional. Duhen el presa q t vijn aty t gjitha prurjet e pastra prej tr trevave shqiptare.

    Ather far duhet br?

    6.

    Kongresi i Drejtshkrimit nuk sht nja tabu. As bibl nuk sht. As kushtetut dyqindvjeare, megjithse edhe kushtetuta t tilla monumentale amendohen.

    Rishikimi kritik i vetes sht vler dhe dshmi jetsie. Esht prgjegjsi e seriozitet. Akademikt tan dhe institucionet akademike nuk ka prse t vazhdojn me mbet skllevr t pushtetit t duratrokitjeve t tridhjet vjetve m par, hija e t cilit endet edhe sot prgjat mermerit t ftoht t zyrave. N qoft se rregullat e drejtshkrimit u vendosn n mnyr institucionale, n nj kongres, 30 vjet m par, prsri n n mnyr institucionale, n nj tubim shkencor, mund e duhet t ndryshohen e t prmirsohen ato.

    "A di t bhesh gjykats dhe xhelat i ligjit tnd?", thot Nija.

    Nuk duhet ngatruar tempulli me shrbestart q jan aty. Tempulli sht i shenjt por shrbestart mund t qllojn mkatar e kryemkatar. Gjuha shqipe sht tempull i shenjt por nuk sht i till Kongresi i Drejtshkrimit dhe as kuvendet e fardoshme t konjukturave shtetrore.

    Nj trajtim i mitizuar i Kongresit t Drejtshkrimit, q e quan t paprekshm, sht joshkencor e jodemokratik. Ai t le shijen e kohve kur thuhej "e di partia, partia nuk gabon".

    7.

    Disa flasin pr nj ligjsim t dy standardeve t shqipes, t standardit geg e standardit tosk. Mbase kshtu mendojn se qepet disi plaga q la shpata e Kongresit t Drejtshkrimit. Gjykoj se vshtrimi i tyre sht i paqndrueshm pr tri arsye thelbsore:

    ‑Mendimi pr t ligjsuar dy standarde t shqipes, standardin geg e standardin tosk, nuk ka baz shkencore, pasi si toskrishtja ashtu edhe gegrishtja prfaqsojn t njjtn gjuh, gjuhn shqipe. N cilin vend t bots s qytetruar jan ligjsuar dy standarde t s njjts gjuh? Frengjishtja e Marsejs (e jugut t Francs) ndryshon dukshm me frengjishten pariziane, megjithat asnj francez as n koht m t mendura nuk e ka lshuar iden e "dy frengjishteve". Italishtja napolitane ndryshon deri n dhimbje me fiorentinen e Dantes q prbn standardin letrar italian. Megjithat asnj italian as n koht m t mendura nuk e ka lshuar iden e "dy italishteve".

    Arsyeja sht thjesht se nj gjuh nuk ka si t bhet dy.

    ‑ Mendimi pr t ligjsuar dy standarde t shqipes, standardin geg e standardin tosk, nuk ka nj mbshtetje kombtare. Me ose pa dashje ai ndihmon me mbajt gjall me frymmarrje artificiale teorin e shpikur n laboratort antishqiptar q synon m i nda shqiptart e Shqipris, t jugut t saj, me shqiptart Shqipris s Mesme e t Veriut, prfshi Kosovn e viset shqiptare n Maqedoni, Mal t zi e n Kosovn Lindore. Beogradi ende flet pr "shqiptar" e "albanci".

    ‑Mendimi pr t ligjsuar dy standarde t shqipes, standardin geg e standardin tosk, nuk sht i jetsueshm nga pikpamja praktike: si do t zhvillohej msimi n shkolla? Cili do t ishte standardi i administrats shtetrore? E t tjera pyetje ksisoj.



    8.

    Ather mos jemi n rrug pa krye?

    Gjuha u fut me dashje n nj rrug pa krye dhe vazhdon me u mbajt n nj rrug pa krye. Por rruga megjithat krye ka. Duhet vetm vullneti i mir.

    Prmbysje e plot e Kongresit t Drejtshkrimit e rifillimi nga e para?

    Nuk sht koha me ndrmarr aventura prmbysse. Gjuha shqipe nuk sht kiosk megjithse mund t jet trajtuar si kiosk. Gjuha shqipe sht nj kala madhshtore. Pavarsisht se sht ndrhyr shum keq n arkitekturn e saj, me t tashti nuk mund t luhet rnd. Kemi boll halle t tjera si vend e si komb, pa u hyr edhe ktyre.

    N qoft se nuk sht koha me ndrmarr aventura prmbysse, nuk ka prse t mos rishikohet me themel Kongresi i Drejtshkrimit. T rishikohet me qllim q rregullat gjuhsore t disiplinojn nj shtrat t gjr pr lumin e gjuhs shqipe, ku t derdhen gurra e rrjedha nga t gjitha malet ku ka shqiptar, e jo vetm nga vendlindja e dikujt.

    Gjuha shqipe duhet t lirohet prej atyre pllakave t ngurta q ia zn frymn. Esht koha pr hapjen e njmendt t gjuhs, pr t'i liberalizuar me kritere shkencore rregullat ekzistuese, pr ta zhbunkerizuar gjuhn, pr t''ia zhveshur kmishn e llamarint t kohs s paranojs. Kjo sht detyr parsore. Pasurit e pafundme shqipe n gegrisht duhet t'i rikthehen n mnyr institucionale pronarit t ligjshm q quhet Gjuhs Shqipe.

    Kundrshtart e ksaj zgjidhjeje thon se nuk mund t bhet "shartim" i trajtave gegrisht me trajtat toskrisht t standardizuara.

    Por nuk e di me 'logjik t ndershme mund t prdoret fjala "shartim" kur kemi t bjm me t njjtn gjuh. Pr shartim mund t flitet vetm kur sht fjala pr dy gjuh t ndryshme. Por gjuha shqipe sht nj gjuh dhe vetm nj.

    Kundrshtart e ksaj zgjidhjeje shtojn se trajtat e gegrishtes, mnyra paskajore e t tjera, nuk ngjizen, nuk u prshtaten me "indet" e gjuhs standarde. Por si nuk u prshtatkan prderisa sht i njjti mish, i njjti gjak, t njjtat inde t gjuhs shqipe?

    Ose jan dy gjuh dhe nuk prshtaten, ose sht nj gjuh dhe duhet pr hapja e saj.

    Nse ata kan mendimin se gegrishtja dhe toskrishtja qenkeshin dy gjuh t ndryshme, sht e drejta e tyre t mendojn kshtu ose ndryshe. Po pikpamjen e tyre le ta shtrojn hapur, prse e fshehin?

    Nse nuk e kan kt mendim, ather teoria e tyre e "mosprshtatjes" s indeve t t njjtit trup sht vetm nj bomb tymse q pshtjellon.

    Kundrshtart e ksaj zgjidhjeje thon se paskajoren e kan zhvendosur edhe greqishtja e gjuht sllave t Ballkanit, q e kan pasur dikur.

    A duhet br kjo prqasje? Grekt dhe sllavt kan rrjedhat e tyre, shqipja dhe shqiptart t tyren. N shqip paskajorja ka qndruar, edhe sot e ksaj dite sht nj mnyr foljeje shum e prdorshme (deri edhe si mnyr urdhrore) prej mbi dy t tretave t shqiptarve. Ka pasur prirje q paskajorja t gjallrohet edhe n toskrisht. N kngn qindjveare "Pr mmdhen" t M. Gramenos vargu sht "Vraponi burra se s'ka me prit". Paskajorja gjindet edhe n disa kng popullore beratase e korare e mbase edhe gjetk, por un nuk e kam studiuar posarisht. Nuk ka arsye pse gjuha shqipe t detyrohet me dhun me ndjek shembullin e gjuhve bizantine, kur ajo vetvetishm ka ndjekur shembullin e gjuhve t mdha perndimore.

    N ann tjetr, nqoftse e kan zhvendosur greqishtja e gjuht sllave t Ballkanit, anglishtja e ka m t gjall se kurr, frengjishtja e italishja poashtu. Te Buzuku gjindet lidhorja, por vshtir se ky sht nj fakt kundr paskajores. Paskajorja e lidhorja mund t bashkjetojn, ato nuk jan t barabarta.

    Asgj t re t prekshme nuk solli n mnyr institucionale ky tubim n kt fush.

    9.

    N kt tubim pritej t prcaktoheshin disa masa t njmendta, t kontrollueshme, gjithnj n bashkpunim me institucione t tjera t shtetit, sidomos me ministrin e arsimit, pr mbrojtjen e gjuhs shqipe.

    Si e than nj numr dijetarsh, mjerisht gjuha shqipe po vazhdon me u shkatrrue pr dit.

    Po dmtohen keqas tri shtyllat themelore t saj: fjalori, struktura gramatikore e sistemi fonologjik.

    Po e shkatrrojn botimet zyrtare e jozyrtare, media dhe politika.

    Po e shkatrron shkolla e paaft, nj sistem shkollor tepr i dyshimt, ku vetm gjuh shqipe nuk msohet.

    Asnj t re nuk solli n mnyr institucionale ky tubim n kt fush, prve thirrjes n hapsir me stil OJQ‑je.

    Nuk m duket e drejt rrekja me i prligj sadopak disa dukuri shkatrruese pr gjuhn, duke i par ato si nj zhvillim i natyrshm i ndrveprimit t kulturave n kuadrin e integrimit n Europ.

    Integrimi n Europ sht nj ndrr dhe orientim i palkundshm i shqiptarve n t gjitha trevat. Por ai nuk mund t bhet duke ln peng veorit m t qensishme t identitetit kombtar t shqiptarve as t cilitdo popull tjetr.

    Europa sht sa e njsuar aq edhe e larmishme fal larmis s gjuhve, kulturave, traditave t kombeve q e prbjn. Duke qen thellsisht demokratik, qytetrimi perndimor sht edhe shum i ndjeshm, ai i pranon e i nderon edhe kulturat e traditat e qytetarve europian me origjin afrikane a aziatike; ata ndrtojn sinagoga e xhami n Paris, Berlin e Londr, hapin klube, organizojn koncerte. Aq m tepr Europa e nderon dhe e mon identitetin e kombeve europian, q prfaqsojn n mnyr origjinale pjes t qytetrimit t saj. Dhe shqiptart jan bashkthemelues t ktij qytetrimi e gjuha shqipe sht indoeuropiane.

    10.

    N kt tubim pritej t programohej ose t shpallej dika pr botimin e veprave themelore q kan t bjn me gjuhn e gjuhsin shqiptare dhe pr sponsorizimin e veprave t reja me pesh.

    Veprat e abejt q i thelluan e i vulosn prfundimet e Meyerit, Joklit e dijetarve t tjer t mdhenj mbi karakterin indoeuropian t gjuhs shqipe, pikrisht veprat e plota t ksaj mendjeje t ndritur q do ta meritonte nj shtatore n qendr t Tirans, n Tiran nuk jan botuar kurr. Lavdi Zotit q ia pati dal me i botue Akademia Shkencave e Prishtins qysh n vitet shtatdhjet, anipse nn sundimin serb, e sot kush sht i interesuar gjithsesi mund t'i gjej, ndonse me shum vshtirsi pr shkak t kopjeve t pakta. Nuk sht botuar kurr fjalori i Dizdarit pr orientalizmat n gjuhn shqipe, q vlersohet si m i miri e madje i vetmi n kt fush (abej e citon me dhjetra her n veprat e tij). Gjuha shqipe ka t njjtin Fjalor t vitit 1980 me vetm 35.000 fjal t nj siprfaqeje t kufzuar t gjuhs e jo t thellsis, t ribotuar kto koh me nj ripunim rreth 5 prqind, si sht thn, ka nnkupton vetm pastrimin nga disa tejpolitizime t kohs e asgj m tepr. Gjuhs shqipe ende i mungon nj fjalor q t prmbaj edhe etimologjin e fjalve, si e kan t gjitha gjuht e Ballkanit, t Europs posepo. I vetmi Fjalor Etimologjik i Gjuhs Shqipe sht hartuar e botuar n anglisht prej nj gjuhtari rus (Vladimir Orel) me 1998, i cili me gjith vlerat, duket se nuk i ka shptuar prirjes pr t gjetur sllavizma edhe aty ku ato sht vshtir t gjinden e t sajohen. Fjalort e Gazullit e Bashkimit ka qen e mundur t botoheshin prkatsisht nn pushtimin osman (1908) e nn pushtimin nazist(1942), por kurr nuk u (ri)botuan n Shqiprin e liruar. E vazhdojn t mos botohen.

    Srish asgj e re rreth ktyre (ri)botimeve nga tubimi i dy ditve t fundit.

    Ndoshta vetm nj pjes e vogl e shpenzimeve t ksaj konference do t kish mjaftuar me i botue t gjitha kto e vepra t tjera.

    11.

    Nuk i din Akademia dhe Instituti i Gjuhsis varrt e dhimbjet e mdha t gjuhs shqipe?

    Shqipris nuk i kan munguar e nuk i mungojn dijetart, as gjuhtart e mdhenj. Ata ishin edhe n tubimin n fjal. Por varet sa dgjohen e sa pyeten ata.

    N t shkuarn nuk jan pyetur, prkundrazi, jan par me dyshim si qe vepruar me abejn, ose jan fluturisur e degdisur n fund t bots, si prof. Selman Riza. Sot praktikisht dijetart e vrtet jokonformist jan t mbrijuar (spostuar), anipse n ndonj rast mund t thirren m shum si dekor n presidiume e n ndonj rast edhe mund t'u ofrohet foltorja. Pushteti i ka mnjanuar ashtu si ka vepruar me shumcn drrmuese t intelektualve t njmendt q vshtrojn vetm kah Perndimi e nuk e shesin shpirtin; ashtu si ka vepruar me shumcn drrmuese t intelektualve q e duan Shqiprin, ndaj s'e kan braktisur kurr, paka se e kan t pasigurt vet mbijetesn, pa fol pr m shum.

    Me sa duket jan gishtat e gjat t nj politike t vjetr ata q ndrhyjn prsri n Akademin e Shkencave e jo vetm aty.

    Katr vjet m par, pikrisht n tetor 1998, kjo akademi botoi "Platform pr zgjidhjen e shtjes kombtare shqiptare". Zgjidhja e shtjes shqiptare, sipas ksaj platforme, duhej t ishte Kosova me nj status Republike me kryeqytet Beogradin. E njjta tez, nxjerr prej sirtarve t mykur t politiks zyrtare t fillimit t viteve tetdhjet. Ather Shqipria ishte nn diktatur; koht e kushtet ishin krejt t tjera.

    "Nuk na le politika", qe prgjigja e drejtuesve t akademis menjher pas botimit t platforms.

    N t gjith botn e qytetruar shkenca sht shkenc e politika politik. Shkenca jep alternativat e saj sipas argumenteve shkencore. I merr a nuk i merr parasysh politika, q vepron mbi t tjera ligje, kjo sht shtje tjetr, kjo sht pun e politiks e jo e shkencs. Nse do t veproj ndryshe shkenca del prej shtratit t vet. Nse do t veproj ndryshe shkenca nuk mbetet m shkenc, por shndrrohet n nj aneks zezan t politiks.

    12.

    Kurrgj e re nga fronti i... gjuhs shqipe. Vetm dashuri pr kamerat, pr t dal para tyre. Dashuri n koh t kolers!

    Ather prse u mblodh tubimi i 11‑12 nntorit?

    E vetmja nevoj q ka gjuha shqipe sht nj vmendje sado e vogl e shoqris dhe sidomos e institucioneve t shtetit me ia shrue plagt dhe e mbrojt prej brejtjes e grryerjes s pamshirshme.

    Kjo shndoshje e kjo mbrojtje nuk bhen me jehonn e shuplakrrahjeve t tridhjet vjetve m par. As duke i prcjell kto tubime drejprdrejt n ekranin e kaltr t taksapguesve shqiptar, t cilt, ndrsa e duan e mbase jan gati me u flijue pr gjuhn shqipe, shum pak marrin vesh nga problemet teknike t saj.

    Shndoshja e mbrojtja e gjuhs shqipe mund t bhen me masa t prekshme energjike prej mendjesh q mendojn shqip e prej zemrash q rrahin shqip.

    Mehmet ELEZI

    Tiran, m 12 nntor 2002

Tema t Ngjashme

  1. Dshtimi i gjuhs standarde shqipe te gegt!
    Nga Davius n forumin Gjuha shqipe
    Prgjigje: 460
    Postimi i Fundit: 31-01-2010, 20:27
  2. Baza dialektore e gjuhs standarde
    Nga Albo n forumin Gjuha shqipe
    Prgjigje: 8
    Postimi i Fundit: 31-07-2006, 05:20
  3. Identiteti Kombtar dhe Gjuha Standarde
    Nga [A-SHKODRANI] n forumin Gjuha shqipe
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 16-04-2006, 12:01
  4. Dialekte dhe Standarde
    Nga Hyllien n forumin Gjuha shqipe
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 11-02-2005, 14:27
  5. Shqipja Standarde: ASHAK-u ngren komision rishikimi...
    Nga drini_n_TR n forumin Gjuha shqipe
    Prgjigje: 1
    Postimi i Fundit: 16-07-2004, 13:42

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •