Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 3
  1. #1
    Perjashtuar Maska e Sabriu
    Antarsuar
    29-12-2005
    Postime
    1,283

    Armiqt e shqiptarve: N krkim t themelit t politiks

    Enis Sulstarova , dhjetor 2006-janar 2007



    Fqinjt tan jan cmirzinj vetm ndaj faktit q ekzistojm. Ata krkojn t
    na e grabisin mendimin e ekzistencs son. Le t mendojm dhe t punojm pr
    vete dhe t mos ket asnj ndryshim midis toskve dhe gegve, ne jemi t
    gjith shqiptar dhe duhet t formojm nj Shqipri t bashkuar.
    Abdyl Frashri

    Do t ishte qesharake t besosh se nj popull i pambrojtur ka ve miq dhe
    nj llogaritje e mendur t supozosh se ndoshta armiku mund t mallngjehet
    nga mungesa e qndress
    Karl Shmit

    Nj prkufizim i politiks

    Karl Shmiti n esen Koncepti i politiks shkruan se kategorit themelore
    politike jan "miku" dhe "armiku" dhe thelbi i sjelljes politike t nj
    kolektivi njerzor sht dallimi midis miqve dhe armiqve (Schmitt, 1996:
    26). Ai arrin n kt prfundim duke e veuar sfern e politiks nga sfera
    t tjera t veprimtaris njerzore, pikspari morali, estetika dhe
    ekonomia. Pr prcaktimin e armikut t tij, nj kolektiv nuk niset nga
    karakteristikat morale, apo estetike t armikut, ose thjesht nga interesa
    ekonomike, armiku as nuk prcaktohet nga ndonj i tret neutral. Armikun e
    njohim ather kur ndjejm se ai sht ekzistencialisht i huaj pr ne dhe
    se, n rastin m t skajshm mund t angazhohemi n luft kundr tij. Pra,
    armiku zbulohet n rrethana konkrete prej pjesmarrsve:

    Vetm pjesmarrsit aktual mund ta njohin, kuptojn dhe gjykojn n mnyr
    t sakt rrethann konkrete dhe t vendosin mbi rastin e skajshm t
    konfliktit. Secili nga pjesmarrsit sht n pozitn pr t gjykuar nse
    kundrshtari i tij ka pr qllim t mohoj mnyrn e jetess s tjetrit dhe
    prandaj ai duhet ta zmbraps apo luftoj at me qllim q t ruaj trajtn e
    vet t ekzistencs (po aty: 27).

    Shmiti nuk e ka fjaln pr armiq vetjak, por pr armikun publik, ather
    kur "potencialisht nj kolektiv luftarak njerzor prballet me nj kolektiv
    t ngjashm" (po aty: 28). N prballjen e mundshme me armikun lindet
    politika. Politika nuk ka pr qllim luftn, por mundsia e lufts shkakton
    mendimin dhe sjelljen politike, sepse nga "kjo mundsi m e skajshme jeta
    njerzore merr tensionin specifik politik" (po aty: 35). Ather kur
    njerzit shtyhen prej rrethanave n nj pozit kur ndoshta do t'u duhet t
    japin jetn e tyre apo t marrin jetn e armikut, pikrisht grupimi i tyre
    me t ngjashmit pr t zmbrapsur rrezikun e prbashkt i jep prmbajtje
    politike sjelljes s tyre dhe institucioneve q ata themelojn, d.m.th.
    shteteve. N kt mnyr politika ka prparsi ndaj ligjshmris dhe kjo e
    fundit bazohet mbi vendimin politik q merret n rrethann e jashtzakonshme
    kur ligjet jan t pezulluara.
    Mundsia e konfliktit me armikun zbulon natyrn e kolektivit, sepse pyetja
    "kush jemi ne?" (miqt) gjen prgjigje nse arrijm t'i prgjigjemi pyetjes
    tjetr: "Pr cilat bindje jemi gati t vdesim?" (Valk, 2002: 43). Nse
    mendimtar t tjer me "miq" kuptojn at grupim t njerzve q me an t
    arsyes krkojn t zbulojn t Mirn, apo arritjen e rendit shoqror m t
    drejt, "miqt" e Shmitit grupohen pr nj shpallje t ekzistencs s tyre
    si kolektiv (po aty: 50).

    Lidhja e Prizrenit si shfaqje e kombit shqiptar

    Ideja e kombit shqiptar kishte koh q artikulohej prej intelektualve, m
    s shumti npr kolonit e shqiptarve dhe t arbreshve, por hera e par
    kur kombi shqiptar u shfaq si nj kolektiv politik n trojet etnike
    shqiptare ishte Lidhja e Prizrenit. Nnshkrimi i Traktatit t Shn-Stefanit
    tregoi se Perandoria Osmane nuk ishte m n gjendje t ofronte mbrojtje t
    trojeve shqiptare. Prball rrezikut t sulmit sllav n veri dhe lindje dhe
    paraqitjes s pretendimeve greke n jug, shqiptart nisn t
    vetorganizoheshin pr mbrojtje. Thirrja e Kongresit t Berlinit nga Fuqit
    e Mdha t Evrops u dha koh shqiptarve dhe mundsi q t paraqisnin edhe
    ata mendimet dhe krkesat e tyre mbi ndryshimin e kufijve evropian t
    Perandoris. Fiset e veriut kishin nisur tashm t lidheshin me
    njri-tjetrin prball prparimit t ushtrive serbe dhe malazeze (Skndi,
    2000: 44), mirpo rrezikimi njherazi i t gjith popullsive shqiptare n
    kufi me shtetet ballkanike i bashkoi pr her t par shqiptart n nj
    kolektiv pr t prballuar armiqt e tij. Nol Malkolmi mund t ket t
    drejt kur shkruan se shumica e krerve t fiseve dhe krahinave q u
    mblodhn n Prizren m 1878 e shihnin mbledhjen e tyre vese si nj zgjatim
    t kuvendeve t mparshme ndrfisnore pr t shuar gjakmarrjet dhe mbrojtur
    lirin e tyre ndaj rrezikut t jashtm dhe se pak prej tyre kishin dijeni
    mbi planet nacionaliste t Komitetit t Stambollit (Malcolm, 1998: 219),
    mirpo ata n at dit ishin grupuar n krkim t miqve sepse e ndjenin
    krcnimin e ekzistencs s tyre. Me an t kundrshtimit t armiqve, tashm
    shqiptart kishin filluar t artikulonin iden e kombit, si nj kolektiv i
    vetm prball kolektivve t tjer, kombin si nj "miqsi politike" t
    shqiptarve.
    Le t shohim disa prej dokumenteve t hartuar prej udhheqsve shqiptar n
    prag dhe gjat Lidhjes s Prizrenit. Prfaqsuesit e popullsis shqiptare t
    Shkodrs, Podgorics, Shpuzs, Zhabjakut, Tivarit, Ulqinit, Gruds,
    Kelmendit, Hotit dhe Kastratit i drgojn nga qyteti i Shkodrs m
    08.05.1878, nj protest ambasadorit francez n Stamboll, ku midis t
    tjerash shnojn:

    Fqinjt tan malazez, me an t sulmeve t vazhdueshme kundr qyteteve tona
    na kan detyruar prej shekujsh t jetojm n gjendje mbrojtjeje t
    prhershme dhe nprmjet veprimeve t tyre t egra kan br q t mos kemi
    asnj lloj sigurie. Ne katolikt dhe myslimant, vllezr q prej shekujsh
    dhe q jetojm n bashksi interesash e zakonesh, kemi qen gjithnj t
    bashkuar pr t'u rezistuar akteve t kusaris [t malazezve] dhe kemi
    derdhur lumenj gjaku pr t mbrojtur qytetet dhe fshatrat
    tona...Shkurtimisht, ne e shohim rrezikun q na krcnon dhe sa t vdesim
    nesr t poshtruar dhe t skllavruar, plqejm t asgjsohemi sot duke
    mbrojtur nderin dhe lirin ton, prandaj kemi vendosur t mos biem n
    skllavrin e Malit t Zi (Pollo & Pulaha, 1978: 12-13).

    N nj protest tjetr drejtuar Kongresit t Berlinit m 15.06.1878 nga
    popullsia e Podgorics, Shpuzs, Zhabjakut, Gruds e Kuit theksohet dallimi
    q ekziston midis vendasve dhe malazezve: "...nn presionin q i bri Rusia
    shtetit t lart osman, madhria e tij padishahu yn, u detyrua q t na
    lshoj nn sundimin e malazezve barbar, t cilt qysh prej katr shekujsh
    jan armiqt tan" (po aty: 30). Armiqsia e shqiptarve shprehej edhe ndaj
    serbve e bullgarve. Popullsia e Prizrenit m 24.05.1878 i shkruan
    ambasadorit francez n Stamboll:

    N t gjitha viset e vendit ton ose t fqinjve, q jan pushtuar, serbt e
    bullgart kan shkatrruar dhe kan marr npr kmb si nuk sht par m
    par kurr ndonjher, pasurit tona, shtpit tona, fmijt tan dhe nderin
    ton...prandaj do t ishte nj veprim jonjerzor dhe i padrejt q n t'i
    liheshim [n dor] nj qeverie dhe nj administrate sllave dhe bullgare, t
    cilat nuk kan asnj afri me ne dhe kan treguar [me koh] armiqsit e tyre
    (po aty: 16).

    Nse n citimin e msiprm shkruesit e protests nuk pranojn asnj qeveri
    q "nuk kan asnj afri me ne", n protestn e shqiptarve t Stambollit
    drejtuar Kongresit t Berlinit kundr pretendimeve territoriale greke,
    flitet n emr t kombit shqiptar si nj subjekt, si nj kolektiv i
    dallueshm qart prej kolektivve t tjer dhe me nj atdhe integral:

    Ne protestojm kundr coptimit t atdheut ton t dashur. Humbja e vendeve
    aq t shtrenjta pr qnien ton kombtare, si Janina, Narta dhe Preveza, nuk
    do t jet pr ne prve nj dnim me vdekje. Ne do t pranojm m mir t
    vdesim bashk me grat dhe me fmijt tan se sa t nnshtrohemi. Populli
    shqiptar sht i vendosur t ngrihet si nj trup i vetm, kundr lshimit
    qoft edhe t nj pllmbe toke t vendlindjes (po aty: 37-38).

    Ndr vendimet e para t Lidhjes s Prizrenit ishte shpallja e nj bese t
    prgjithshme q ndalonte gjakderdhjen mes shqiptarve dhe prqendronte
    vmendjen dhe energjit e tyre ndaj armikut t jashtm (Myzyri, 1994: 100;
    Skndi, 2000: 46). Nj interpretim t kohs pr kt bes na e jep Sami
    Frashri n artikullin e botuar m 05.07.1878 n shtypin e Stambollit:

    Ata kan marr vendim t prer dhe njri-tjetrit i kan dhn besn se [n
    rast pushtimi] do t luftojn pr t liruar atdheun derisa t mos mbetet
    qoft edhe nj njeri i vetm. Madje kan hapur edhe listat n t cilat po
    regjistrohen t gjith ata q jan t armatosur. Po ashtu kan hequr dor
    nga hasmrit e vjetra e nga gjaqet q kishin mes veti dhe jan pajtuar t
    gjith me njri-tjetrin (S. Frashri, 2000: 98).

    Nga ky citim kuptojm se bhet fjal pr nj mobilizim dhe prgatitje t
    ethshme pr luft kundr armikut dhe besa sht shpallur si nj mjet paqtimi
    brendashqiptar n funksion t lufts s mundshme. Sipas Kristo Frashrit,
    mbledhja e par e Lidhjes m 10.06.1878 mori katr vendime t rndsishme.
    Besa e prgjithshme vinte e treta, ajo paraprihej nga vendimi q t
    njoftohej Kongresi i Berlinit me an t nj peticioni popullor q asnj
    shteti t huaj nuk do t'i jepej asnj pllmb tok, nga vendimi pr
    ngritjen e nj fuqie t armatosur nn komandn e Lidhjes dhe pasohej nga
    vendimi pr barazin politike dhe juridike t mbar shqiptarve, pavarsisht
    nga prkatsia e tyre fetare (K. Frashri, 1997: 92-93). Mendojm se besa
    luan n kt rast nj rol qendror si nj mekanizm ndrmjets pr shfaqjen e
    subjektit politik shqiptar. N malsit shqiptare besa rregullonte
    marrdhniet shoqrore fisnore dhe ndrfisnore. N fillim mbledhja e krerve
    n Prizren u quajt "beslidhje", pra nj bashkim fisesh kundr armikut t
    jashtm, prpara se t merrte m von emrtimin "Lidhja Shqiptare" (Omari &
    Luarasi, 1997: 76), si pasoj e shtrirjes s bess n t gjitha krahinat
    shqiptare. Gjithashtu barazia politike e juridike e t gjith shqiptarve e
    ka burimin te tradita e bess, e cila n t drejtn zakonore t viseve t
    veriut "nuk i prkiste nj kaste t vogl kalorsish, nj elite, por ishte
    nj institucion q zbatohej gjersisht n jetn e popullit" (po aty: 13).
    Besa kshtu vendoste at barazi politike mes shqiptarve q n shtetin
    modern sigurohet me an t konceptit t "qytetarit". Besa e prgjithshme e
    Lidhjes n funksiononin e nj armpushimi t gjakmarrjeve e grindjeve
    vetjake shnon pr her t par shqiptart si subjekt politik prball
    armiqve, ajo ndan sfern e brendshme (t paqes dhe rendit) prej asaj t
    jashtme (t lufts dhe kaosit) si edhe sfern private (gjakmarrjet dhe
    mosmarrveshjet vetjake e fisnore) prej asaj publike (shqiptart si
    kolektiv).
    Gjithashtu besa shnon edhe at q Shmiti e quan "gjendje e
    jashtzakonshme", me fjal t tjera pezullimin e ligjeve dhe normave q
    rregullojn jetn e zakonshme si pasoj e shfaqjes s nj krcnimi t
    jashtm. Shmiti thot se "sovrani sht ai q vendos mbi t
    jashtzakonshmen" (Schmitt, 2005: 5) dhe kjo duhet kuptuar se sovrani vendos
    se kur ekziston gjendja e jashtzakonshme dhe se far duhet br pr ta
    eliminuar at (po aty: 7). Me beslidhjen e tyre n Prizren, krert
    shqiptar tregonin se dika e jashtzakonshme po u ndodhte t gjith
    shqiptarve dhe se u takonte s pari atyre t vendosnin se si duhej zgjidhur
    kjo rrethan dhe jo Ports s Lart. Lidhja e Prizrenit po merrte prsipr
    atributet e sovranit, q deri ather i takonin Sulltanit. Besa e
    prgjithshme i anashkalonte institucionet e shtetit osman ndrkoh q
    bashkonte n nj kolektiv shqiptart, geg a tosk, mysliman a t krishter
    qofshin. Ktu duhet shnuar se Shmiti gjendjen e jashtzakonshme e dallon
    prej gjendjes s urgjencs. Kjo e fundit krcnon atributet e subjektit dhe
    jo vet subjektin. Kur ekzistenca e subjektit si i till krcnohet,
    ather kemi t bjm me gjendje t jashtzakonshme (Lazar, 2006: 259).
    Gjendja e krijuar pas Traktatit t Shn-Stefanit pr Portn e Lart ishte
    urgjente, sepse viheshin n dyshim zotrimet e saj n Ballkan, por jo vet
    Perandoria si subjekt, prderisa Perandoria ishte nnshkruese e Traktatit
    dhe u ftua t merrte pjes n Kongresin e Berlinit. Ndrsa shqiptart e
    interpretuan si gjendje t jashtzakonshme, sepse, si e pam te protestat e
    tyre, pushtimi i tokave t tyre nga shtetet ballkanike ishte shtje
    ekzistenciale e kombit. Prball armiqve, Lidhja e Prizrenit afirmoi kombin
    shqiptar si subjekt.
    Marrdhniet e Lidhjes s Prizrenit me Portn e Lart ishin t ndrlikuara.
    Kur morn vesh pr pranimin nga ana e shtetit osman s lshimeve t
    territoreve shqiptare, popullata e zemruar e Prizrenit i vuri Ports vuln
    e tradhtis (Shpuza, 2000: 82). Nga ana tjetr duke i patur duart e lidhura,
    Porta e Lart e nxiti mbledhjen e krerve shqiptar n Prizren, duke dashur
    t'i jepte asaj nj karakter islamik. Pr kt shkak shpeshher argumentohet
    se dokumentet e para t Lidhjes, Kararnameja (Vendimet) dhe Talimati
    (Urdheresat) kan prmbajtje pro-sulltanore e islamike, jo kombtare
    shqiptare. N fakt nj analiz e vmendshme e ktyre teksteve brenda
    kontekstit t zhvillimeve t kohs, arrin n prfundimin se n to interesat
    e Ports paraqiteshin dytsore prball interesit pr t mbrojtur trojet
    etnike prej pushtimit t fqinjve dhe se referimet te sheriati nnkuptojn
    respektimin e ligjeve n fuqi. Interesante sht thirrja e parimeve t
    sheriatit pr t garantuar jetn dhe pasurin e t gjith shqiptarve
    jomysliman n emr t vllazrimit t prgjithshm prball armiqve t
    njjt (po aty: 104-121).
    N t gjith veprimtarin e saj, Lidhja e bnte dallimin midis shqiptarve
    dhe osmanve, apo turqve. Pr t dhn nj shembull, Lidhja Shqiptare n
    Gjirokastr n gusht t vitit 1880 merr vendimin se n rast se turqit ua
    lshojn tokat shqiptare grekve, ather do t formonte nj qeveri
    provizore. Npunsit e administrats aktuale osmane do t liheshin n pun
    vetm n qoft se ishin shqiptar, pa dallim feje (Pollo & Pulaha, 1978:
    112). Me fjal t tjera, do t zbatohej parimi nacionalist q t qeverisurit
    duhet t ken t njjtin identitet me ata q qeverisin. Organet e Lidhjes
    vepronin paralelisht me ato osmane, n disa vende duke i zvendsuar krejt
    kto t fundit. N fazn e fundit t Lidhjes kur u shpall autonomia dhe u
    formua qeveria e prkohshme, ndaj osmanve u kalua n veprime t hapura
    armiqsore, si ndaj pushtuesve fqinj. Kjo erdhi si pasoj e dorzimit t
    Ulqinit Malit t Zi, ku vullnetart shqiptar u prleshn me ushtrin e
    Dervish Pashs. Taksat mblidheshin pr llogari t Lidhjes dhe n vilajetin e
    Kosovs u ngritn gjykatat shqiptare q prdornin sheriatin dhe jo
    legjislacionin n fuqi osman. Paraplqimi i sheriatit prej gjykatave
    shqiptare nuk duhet par si paraplqim fetar, sepse me sheriat kuptohej
    sistemi i vjetr ligjor osman, prpara reformave prqendruese t Tanzimatit,
    i cili lejonte trajtat e autonomis vendore dhe n kt rast "ka rndsi
    fakti se 'sheriati' nuk u zbatua n interes t Perandoris Osmane, por t
    revolucionit lirimtar" (K. Frashri, 1997: 379).
    Lidhja u kujdes q t mos hynte n konflikt me t gjith armiqt n t
    njjtn koh. Pr sa ishte e mundur dhe meqense interesat e dy palve
    prputheshin, Lidhja nuk dshironte prballjen e hapur me Portn. Nisur nga
    kjo rrethan dhe t tjera pas saj n historin moderne t shqiptarve,
    Hysamedin Feraj nxjerr parimin themelor t politiks shqiptare:

    ...shqiptart asnjher nuk jan ndodh n situat ekzistenciale historike
    pr t zgjedhur ndrmjet s mirs dhe t keqes, por vetm ndrmjet t keqes
    dhe me t keqes: kush angazhohej pr 't mirn', lirimin nga t gjith
    pushtuesit, sunduesit, armiqt hynte n aventur politike q krcnonte
    ekzistencn e shqiptarve; kush bashkohej me m t keqen, me pushtuesin
    sundimtarin, armikun m t rrezikshm kundr armikut m pak t rrezikshm,
    po ashtu krcnonte ekzistencn e shqiptarve. E mir mbetej vetm angazhimi
    pr 't keqen' m t vogl: bashkimi me pushtuesin sundimtarin m pak t
    rrezikshm kundr armikut m t rrezikshm, e pastaj lirimin edhe prej tij.
    Kjo situat ekzistenciale politike e shqiptarve si qensues politik prbn
    metafizikn, parimin fillestar, arhen n t ciln mund t nxirren t gjitha
    parimet e tjera pr shpjegimin situacionalist t politiks shqiptare (Feraj,
    1998: 86-87).

    Ajo q thekson Feraj sht se sapo shqiptart e bn zgjedhjen midis miqve
    dhe armiqve n nj rrethan reale ku krcnohej ekzistenca e tyre, duke u
    shfaqur kshtu si nj kolektiv politik, ata duhej t zgjidhnin edhe midis
    armikut dhe armikut. Kt dilem ai e quan "metafizika politike shqiptare".
    Me fjal t tjera mund t shprehemi se n Lidhjen e Prizrenit u b dallimi
    midis "miqve" (kombi shqiptar), "mikut t prkohshm" (Porta e Lart, pr sa
    koh q ajo kishte armiq t prbashkt me shqiptart) dhe "armikut"
    (shovinistt fqinj).
    Dyzimi i Lidhjes pr qndrimin ndaj "mikut t prkohshm" ishte nj nga
    arsyet e shkatrrimit t saj. Kuvendi i Lidhjes n Dibr m 20.10.1881 doli
    me dy rezoluta drejtuar sulltanit. Krahu i moderuar krkonte prej sulltanit
    nj vilajet t vetm me autonomi t kufizuar, kurse krahu radikal krkonte
    me nj ton paralajmrues krijimin e vilajetit shqiptar me autonomi t gjer.
    Radikalt krkonin edhe formimin e nj qeverie t prkohshme, dika q i
    dukej e pamundur krahu t moderuar (K. Frashri, 1984: 284-285; 1997: 372).
    Pas dorzimit t Ulqinit dhe shpalljes s qeveris shqiptare, ushtrit
    osmane e shtypn Lidhjen dhe arrestuan shum prej krerve t saj.
    Megjithat, Lidhja e Prizrenit mbeti si pik referimi e politiks kombtare
    shqiptare.

    A jan shqiptart subjekt politik?

    Shqiptart shpalln pavarsin nga Perandoria Osmane, por shtetet
    ballkanike dhe Fuqit e Mdha e reduktuan shtetin shqiptar n nj hinterland
    pr t mbrojtur portet e Adriatikut e t Jonit. Coptimi i trojeve etnike
    solli problemin e qensimit t kombit shqiptar si subjekt politik. Karl
    Shmiti thot q nj popull t ekzistoj n sfern politike duhet q ai t
    jet i aft, qoft n rrethana t skajshme, ta bj vet dallimin midis
    miqve dhe armiqve: "ather kur ai nuk e ka m kapacitetin ose vullnetin ta
    bj kt dallim, ai pushon s ekzistuari politikisht" (Schmitt, 1996: 49).
    Mund t mendohet se pr shqiptart nn pushtim nuk do t kishte dyshime n
    prcaktimin e armikut, me t cilin n rastin e skajshm do t shkohej n
    konflikt, por kjo nuk mund t merret gjithmon si e dhn. P.sh. elita
    politike shqiptare n ish-Jugosllavi gjat shprbrjes s federats tregoi
    pavendosmri n prcaktimin e qart t krkess politike s cilt shqiptart
    do t'i prmbaheshin me do kusht. Ukshin Hoti pak m von do t shkruante:

    Partit politike n Kosov i artikulonin qllimet politike kryesisht prmes
    shprehjeve n kondicional: 'n qoft se', 'nse' dhe 'po qe se...ather'.
    n qoft se p.sh. do t ruhet integriteti territorial i Jugosllavis,
    ather do t luftohet pr nj republik t barabart sovrane n Jugosllavi;
    n qoft se do t lejohej prishja e kufijve t brendshm, ather do t
    luftohet pr nj republik shqiptare n Jugosllavi, e nse nuk do t ket
    Jugosllavi, ather do t ket Shqipri edhe pr shqiptart n Kosov! Fort
    bukur! Mirpo pr cilin opsion duhet luftohet? (Hoti, 1996: 142; kursivi
    yn).

    Ajo q do t thot Hoti sht se shqiptart nuk po vepronin si subjekt
    politik, si nj kolektiv, por po prshtateshin ndaj rregullimeve
    institucionale q i prcaktonin subjektet e tjera politike. Edhe pas lufts
    s viteve 1998-1999, elita politike shqiptare n Kosov duket se republikn
    e pret dhurat nga t tjert, Beogradi dhe faktort ndrkombtar, kur dihet
    se i pari kurr nuk do t pranoj vullnetarisht t heq dor nga Kosova dhe
    se faktort ndrkombtar do t detyrohen ksisoj t marrin parasysh
    vullnetin e tij. Adem Demai qysh n fillimet e viteve 1990 paralajmronte:
    "Bota sheh a jan m t gatshm shqiptart t flijohen pr lirin e tyre,
    apo serbt pr t'i mbajtur t okupuar kta dhe po shohim se m t vendosur
    jan serbt" (cituar nga Baleta, 1995: 7). Megjithse u betuan e u
    strbetuan se statusin e Kosovs do ta vendosnin brenda vitit 2006,
    ndrkombtart e shtyn vendimin dhe nuk ka asnj siguri se nuk do ta
    shtyjn prsri. Ministri i jashtm i Serbis kt shtyrje e brohoriti si
    fitore pr Serbin. A ka ndonj fuqi politike n Kosov q ta brohoras si
    fitore t shqiptarve?
    A e ka ndihmuar shteti shqiptar subjektifikimin politik t kombit? Nga vet
    pozita e dobt, pr pjesn m t madhe t ekzistencs s vet, Shqipria e
    ka patur t pamundur t'i deklaronte shtetet fqinje "armiq konvencional" t
    shqiptarve, sipas termit t Shmitit (Slomp, 2005: 508-509). Ruajtja me do
    kusht e paqes me fqinjt sht par si kusht themelor pr ruajtjen dhe
    fuqizimin e shtetit shqiptar, m mnyr q kur t vinte asti i
    prshtatshm, ky i fundit t vepronte si subjekt pr zgjidhjen e shtjes
    shqiptare, ashtu si shteti i Piemontit ndihmoi pr bashkimin e Italis. M
    qart kt argument e ka paraqitur Mitat Frashri m 1921, n trajtn e disa
    tezave:

    1. Kosova asht tok shqiptare.
    2. Kosova nuk e shpton Shqipnin, Shqipnia e shpton Kosovn.
    3. Pra, ne dim me shptue Kosovn, duhet ma par me forcue Shqipnin, se
    anija do nji hu q t lidhet.
    4. Pr me forcue Shqipnin duhet q t ket paqe.
    5. Pr me pas paqe, duhet me jetue mir me fqinjt.
    6. E shoh nj pun kriminale me u dhan kosovaret shpres t kot dhe me i
    marr n qaf.
    7. Duhet me i bind kosovart si me jetue urt e me ruejt interesat e tyre
    n rrug t nomit [ligjit] (M. Frashri, 1997: 279-280).

    Mirpo shteti shqiptar deri tani nuk ka qen n gjendje ta luaj rolin e
    Piemontit dhe pr kt sht kujdesur politika e fqinjve tan, t cilt
    nse nuk bien n nj mendje mbi ndarjen e Shqipris, ishin n nj mendje q
    shteti shqiptar duhet mbajtur prher i dobt. Nse Mitat Frashri ishte i
    sinqert n shpresn e tij se Shqipria nj dit do t vepronte si subjekt
    politik shqiptar, tezat e tij u morn dhe u prdorn pikrisht prej atyre q
    krkojn t'ia mohojn kt rol Shqipris dhe q pr miq t shqiptarve kan
    deklaruar fqinjt, qoft edhe me an t parulls "rruga e Shqipris pr n
    Evrop kalon nga Athina", apo "Milloshevii si di t bj luftn, bn edhe
    paqen", ose ata q jan mjaftuar vetm me nj "hapsir demokratike pr
    shqiptart n Ballkan". Prandaj Ukshin Hoti u thot shqiptarve t Kosovs
    q t'i heqin shpresat nga "shteti am": "...ne shqiptart e Kosovs, q
    dikur e kemi luajtur rolin e dors s par n themelimin e shtetit shqiptar,
    tani iniciativn pr bashkim ua kemi ln atyre t cilve u mbetet q
    fillimisht t modernizohen, ndrsa n ndonj t ardhme edhe t bashkohemi!
    (Hoti, 1996: 197). Ndrsa Hysamedin Feraj shkon m tej kur u thot
    shqiptarve n Kosov t supozojn se Shqipria nuk ekziston fare si shtet:
    "ka do t bnte Kosova sikur t mos ekzistonte shteti shqiptar? A do t
    pranonte t jetonte nn sundimin serb, apo do t prpiqej pr fitimin e
    pavarsis politike?" (Feraj, 1997: 115). Megjithat, nse ndiqet kjo
    logjik duhet br kujdes nga kurthi i t quajturit t Kosovs nj subjekt
    tjetr joshqiptar. Rexhep Qosja ka shkruar se tentativat pr krijimin e nj
    "kombi kosovar" kan ndikime shprbrse ndaj identitetit t kombit
    shqiptar. Kosovarizmi zvendson shqiptarizmin duke qen "rrjedhimisht,
    ideologji kundrhistorike me t ciln do t mposhtej prgjithmon ideja q e
    ka lvizur historin e popullit shqiptar prej Lidhjes s Prizrenit e kndej:
    ideja e bashkimit kombtar" (Qosja, 2006). N fakt, sht Kosova ajo q
    gjat shek. XX e ka marr prsipr prfaqsimin si subjekt t kombit:
    "...historia na ka treguar se Kosova tregoi pathyeshmrin e kombit
    shqiptar, i shrben si mur mbrojtjeje shtetit shqiptar nga rreziku serb, po
    i shrben kombit shqiptar si ushtar pararoj dhe si kundrpesh ndaj
    krcnimit t shovinizmit grek" (Baleta, 1995: 21).
    Politikn zyrtare t Shqipris gjat komunizmit mund ta karakterizojm me
    termat e Karl Shmitit si nj "revolucionar global" q luftonte pr idealet
    abstrakte te revolucionit proletar botror dhe q tek kapitalistt dhe
    revizionistt e t gjitha ngjyrave shihte "armiq absolut" (Slomp, 2005:
    512). Brenda vendit ishte krijuar psikologjia masive se e gjith bota ishte
    armiqsore ndaj shqiptarve dhe n kt mnyr enverizmi u hiqte shqiptarve
    aftsin pr t dalluar miqt nga armiqt. Pas rnies s komunizmit, elita
    politike thekson vazhdimisht se Shqipria nuk ka armiq dhe parulln "t
    gjith jan armiq" e ka zvendsuar me parullat "nuk kemi armiq", apo
    "gjith botn i kemi miq". Ndikimi i ktyre parrullave n psikologjin
    masive sht po ai i enverizmit, sepse shqiptarve u mpihet aftsia pr t
    dalluar miqt nga armiqt (Feraj, 1999). Prandaj, n Shqiprin e sotme kemi
    munges t politiks, sepse sht hequr dor nga kategorit klasike t
    politiks: miku, armiku, sovraniteti, interesi kombtar, reciprociteti,
    agjent n shrbim t t huajit, etj. (Feraj, 2003: 9-13). Sfera publike
    sht zvendsuar nga ajo private, me politikant q ndjekin interesat
    vetjake, ato t pasuesve t tyre, apo t vendeve fqinj, por jo interesat
    kombtare. Hysamedin Feraj thot:

    Problemi i Shqipris nuk sht se ka shum politik, po se nuk ka fare
    politik. Po ashtu thuhet se n Shqipri duhet ndrtuar "shoqria civile",
    ndrsa problemi i Shqipris sht ndrtimi i "shoqris politike". Problemi
    i Shqipris sht se ka vetm "shoqri civile", sfer t privates, por nuk
    ka "shoqri politike". Sigurisht duke mos pas "shoqri politike" edhe
    "shoqria civile" nuk sht mirfilli civile. Por problemi madhor i
    Shqipris sht ndrtimi i shoqris politike dhe jo i shoqris civile. Pa
    ndrtimin e nj shoqrie politike, Shqipria nuk mund t dal nga kriza e
    saj totale (po aty: 19-20).

    Ktu sht vendi t ngrem pyetjen se 'duhet t bjm, ose me fjalt e
    Ukshin Hotit, "ka mund t bhet q shqiptart t jen subjekt politik
    ndrkombtar dhe jo vetm objekt?" (Hoti, 1996: 261). Prgjigja sht se
    duhet t rizbulojm miqt dhe armiqt tan. Shqiptart kudo ku ndodhen, n
    Shqipri, Kosov, Ish-Republik Jugosllave t Maqedonis (IRJM), Mal t Zi,
    Greqi e diaspor duhet t binden se armiqt i shohin ata si kolektiv dhe pr
    t'u mbrojtur sa m mir duhet edhe ata t veprojn si kolektiv. Kjo do t
    thot se miqt e shqiptarve n radh t par jan vet shqiptart. Me
    fuqizimin e faktorit shqiptar, pavarsisht ndarjeve shtetrore, krahinore,
    fetare e gjeografike, shqiptart do t gjejn miq ndrkombtar. Pa i bindur
    faktort ndrkombtar se kombi shqiptar sht faktor pa t cilin nuk mund
    t realizohen interesat gjeopolitike n Ballkan e m gjer, nuk mund t
    bjm miq ndr faktort ndrkombtar.
    Duhet t pyesim veten "'do t thot t jesh shqiptar?" n rrethanat e
    sotme. Prgjigja duhet t jepet jo thjesht me an t miteve t s shkuars,
    as me an t ndonj abstraksioni filozofik, por kryesisht nisur nga
    rrethanat ekzistenciale n t cilat gjendet kombi tani. "Cili sht
    shqiptar?" ishte nj pyetje vendimtare n vitet 1912-1913, ather kur
    caktoheshin kufijt e shtetit shqiptar. Ishte pyetje q prcaktonte jetn
    dhe vdekjen. Ishte pyetje q n jug t Shqipris e bnte Komisioni
    Ndrkombtar: A duhej marr pr baz gjuha, si donin nacionalistt
    shqiptar, apo feja, si donin grekt? Nj pyetje e till shtrohet edhe sot:
    "A jan 'homogjent' shqiptar apo grek?", "A jan himariott shqiptar apo
    grek?", "A jan eshtrat e zhvarrosura n Kosin t grave dhe fmijve
    shqiptar apo t ushtarve grek?". Nga prgjigjet e ktyre pyetjeve varet
    shumka. Nuk jan thjesht shtje individuale apo t t drejtave t
    njeriut, por t kolektivit t quajtur "shqiptar". N mnyr t ngjashme kur
    ambasadort grek n Tiran deklarojn me cinizm se prve atyre n Alpet e
    Veriut, t gjith shqiptart jan me prejardhje helene dhe se duhet t
    kthehen sa m par n etnin dhe fen e t parve, apo se amt nuk u
    przun nga trojet e tyre, por ikn vet, nuk sht thjesht shtje e
    mohimit dhe e mbrojtjes s vrtets, por nj sulm, nj qndrim armiqsor i
    nj kolektivi tjetr kundr shqiptarve. Ashtu sikundr edhe ligji grek i
    lufts me Shqiprin nuk sht nj anakronizm apo i drejtuar vetm kundr
    amve, por pjes thelbsore e sulmit kundrshqiptar.
    Le t'i braktisim iluzionet: kemi apo nuk kemi interes t quhemi shqiptar,
    t tjert na shohin si t till, si nj kolektiv. Ata na llogarisin si
    kolektiv edhe kur veprojn kundr nj pjese prej nesh dhe ne duhet t
    reagojm si kolektiv q t kemi sukses. Spastrimi etnik n Kosov u drejtua
    kundr shqiptarve. N vend q t krkonin falje pr krimet e prbindshme
    dhe t'u prgjroheshin shqiptarve pr sigurin e pakics serbe n Kosov,
    serbt me arroganc krekosen se kan n dor elsin e statusit dhe jan n
    sulm pr t rifituar at q humbn. Me an t "ekstraterritorialitetit" t
    manastireve dhe komunave te reja strategjike me shumic serbe q po krijohen
    po prgatitet boshnjakzimi i Kosovs. Shqiptart duhet t shikojn se si po
    shkon shtet-formimi n Bosnj-Hercegovin, t pyesin nse mund t quhet ajo
    nj shtet sovran dhe pastaj t vendosin nse sht ajo trajt sovraniteti q
    dshirojn pr Kosovn. Kushtetuta e vjetr e IRJM, prej s cils
    sllavomaqedonasit hoqn dor vetm nn krcnimin e armve t UK, i
    trajtonte shqiptart si pakic etnike. Nse partit shqiptare n IRJM do t
    vazhdojn t jen armiq t njra-tjetrs, ather pozita faktike e
    shqiptarve n at shtet do t mbes ajo e qytetarve t dors s dyt.
    Greqia ndrsa ua mohon shtetsin greke amve ua dhuron me "bujari" atyre
    q shpreson se do t jen kolon e pest n Shqipri. Shqiptart q shpallen
    grek ta ken t qart se qoft edhe pasivisht, thjesht si numr, po i
    shrbejn shovinizmit grek. Nse nj pjes e popullats shpall se nuk e njeh
    armikun, ather ata rreshtohen prkrah tij (Schmitt, 1996: 51).
    N kto rrethana ekzistenciale pr kombin, atyre q qahen pr munges t
    nj programi t shtjelluar kombtar, duhet t'u prsrisim fjalt e Abdi
    Balets: "Programi i shqiptarve sht me dy fjal: kemi programin e Lidhjes
    s Prizrenit" (Kabashi & Baleta, 2005: 39). Programi sht bashkim,
    organizim dhe mobilizim i t gjith shqiptarve q t japin ndihmesn e tyre
    n forma t ndryshme dhe n ball t ndryshm kundr armiqve. T mos
    mendojm se po shpallm se nuk kemi armiq, kjo ka pr t'i shkurajuar ata:
    "Do t ishte qesharake t besosh se nj popull i pambrojtur ka ve miq dhe
    nj llogaritje e mendur t supozosh se ndoshta armiku mund t mallngjehet
    nga mungesa e qndress" (Schmitt, 1996: 53).

    Burimet:

    Baleta, A. (1995) Shqiptart prball shovinizmit serbo-grek. Tiran: Koha.

    Feraj, H. (1997) Pavarsia sht e shenjt. Tiran: Koha.

    Feraj, H. (1998) Skic e mendimit politik shqiptar. Tiran: Koha.

    Feraj, H. (1999) "Kadare krcnon shqiptart". Gazeta Rimkmbja. Tiran,
    09.03.1999.

    Feraj, H. (2003). Kriza e prkryer e Shqipris. Tiran: Eurorilindja.

    Frashri, K. (1984) Abbdyl Frashri. Tiran: 8 Nntori.

    Frashri, K. (1997) Lidhja shqiptare e Prizrenit (1878-1881). Tiran: Toena.

    Frashri, M. (1997) Kthimi i Mitat Frashrit. Tiran: Phoenix.

    Frashri, S. (2000) Kush e prish paqen n Ballkan: Publicistika e Sami
    Frashrit turqisht. Pej: Dukagjini.

    Hoti, U. (1996) Filozofia politike e shtjes shqiptare. Prishtin.

    Kabashi, B. & Baleta, A. (2005) Vetm nacionalizmi e shpton kombin
    shqiptar. Tiran: Rimkmbja.

    Lazar, N. C. (2006) "Must Exceptionalism Prove the rule? An Angle on
    Emergency Government in the History of Political Thought". Politics &
    Society, 34 (2): 245-275.

    Malcolm, N. (1998) Kosovo: A Short History. New York: New York University
    Press.

    Myzyri, H. (red.). (1994) Historia e popullit shqiptar. Tiran: Shtpia
    Botuese e Librit Shkollor.

    Omari, L. & Luarasi, A. (red.). (1997) Historia e shtetit dhe e s drejts.
    Tiran: Luarasi.

    Pollo, S. & Pulaha, S. (red.). (1978) Akte t Rilindjes Kombtare Shqiptare
    1878-1912. Tiran: Instituti i Historis i Akademis s Shkencave t RPS t
    Shqipris.

    Qosja, R. (2006) "Identiteti shqiptar dhe identiteti kosovar". Gazeta
    Korrieri. Tiran, 07.02.2006.

    Schmitt, C. (1996) The Concept of the Political. Chicago, London: The
    University of Chicago Press.

    Schmitt, C. (2005) Political Theology: Four Chapters on the Concept of the
    Sovereignty. Chicago, London: The University of Chicago Press.

    Skndi, S. (2000) Zgjimi kombtar shqiptar 1978-1912. Tiran: Phoenix &
    Shtpia e Librit dhe e Komunikimit.

    Slomp, G. (2005) "The Theory of the Partisan: Carl Schmitt's Neglected
    Legacy". History of Political Thought, 26 (3): 502-519.

    Shpuza, G. (2000) Kuvendime pr historin kombtare. Tiran: Dituria.

    Valk, F. V. (2002) "Decisions, Decisions: Carl Schmitt on Friends and
    Political Will". Rockfeller College Review, 1 (2): 38-52.

  2. #2
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    24,524
    Postimet n Bllog
    3
    Karl Shmiti n esen Koncepti i politiks shkruan se kategorit themelore
    politike jan "miku" dhe "armiku" dhe thelbi i sjelljes politike t nj
    kolektivi njerzor sht dallimi midis miqve dhe armiqve (Schmitt, 1996:
    26).
    Nuk e kisha degjuar ndonjehere qe politika perkufizohet nga "miq" dhe "armiq" dhe mendoja se politika ne demokraci eshte vetem perfaqesimi i interesave te shumices i shprehur me anen e votes se lire. Kurse ne arenen nderkombetare, politika e jashtme e nje shteti eshte e diktuar ne menyre te drejtperdrejte nga politika e brendshme e tij. Perseri, jane interesat e asaj shumices demokratike qe imponojne jo vetem politikat e brendshme por edhe politikat e jashtme. Dhe per vende te vegjel si Shqiperia, prioritetet e politikes se jashtme jane vetem arritja e objektivave te politikes se brendshme.

    Ata qe e perkufizojne politiken me dashurine dhe urrejtjen e miqve dhe armiqve jane ata njerez qe nuk arrijne te shohin apo vleresojne sic duhet lirine e individit ne nje shoqeri demokratike. Dhe ne menyre gati te pandergjegjshme, ata nuk respektojne as verdiktin e shumices se shprehur me vote pasi mund te bier ndesh me bindjet e tyre personale.

    Perkufizimi i mesiperm i shkon per shtat vetem politikes se rregjimit komunist ne Shqiperi ku per te perligjur izolimin total te vendit, nje njeri sadist si Enver Hoxha injektonte urrejtjen per "armikun imagjinar te popullit" edhe ne mendjet e foshnjave ne barkun e nenes. Dhe breza te tere shqiptaresh u rriten me ate "politiken e urrejtjes" per gjithcka jo-shqiptare.

    Lidhja e Prizrenit si shfaqje e kombit shqiptar
    Nese Lidhja e Prizrenit eshte datelindja e kombit shqiptar, atehere shqiptaret jane nje popull me nje vetedije kombetare 1 shekullore, nje popull i vonuar ne cdo aspekt te jetes. Pa harruar, qe Lidhja e Prizrenit nuk ishte nje nisme e ndermare nga vete shqiptaret, ishte nje nisme e sulltanit te perandorise turke per ti perdorur shqiptaret si koka turku ne mbrojtje te kompaktesise se territoreve te perandorise otomane te kercenuara nga fqinjet malazeze, serbe dhe austriake. Nese Lidhja e Prizrenit mori nje karakter kombetar, kjo eshte mbase per merite absolute te Abdyl Frasherit qe frymen otomane e zevendesoi me frymen kombetare te ketij kuvendi.

    Per mua kombi lindi ne 2 mars 1444 ne Lezhe, ne ate qe njihet ne historine shqiptare si Beselidhja e Lezhes. Eshte mbase hera e pare ne histori qe fiset shqiptare bashkohen se bashku dhe ngrihen mbi interesat e ngushta fisnore per nje interes te perbashket si popull e si komb: mbrojtjen e LIRISE se tyre si popull me nje tradite te lashte.

    Vetem Haxhi Qamilet si Baleta, dhe ata qe u pelqen te citojne ata, u pelqen te anashkalojne mesjeten shqiptare per te perligjur nje "identitet ndryshe" nje identitet te ngritur nga hici, nje identitet qe per ta fillon ne fund te shekullit te XIX dhe jo qe ne shekullin e XV. Keta jane ata qe cdo 28 nentor nuk festojne as lirine dhe as mesazhin e vazhdimesise qe ai flamur dhe ajo dite percjellin per te gjithe brezat e shqiptareve.

    A jan shqiptart subjekt politik?
    Pyetja e duhur qe duhet te besh per kohen qe jetojme eshte: A jane shqiptaret te lire? A-ja e interesave kombetare te cdo populli eshte liria. Asgje nuk eshte me e shenjte se ajo dhe te gjitha te mirat e tjera jane derivat i saj.

    Mua me kenaqet shpirti kur shoh se shqiptaret sot jane me te lire se kurre ndonjehere tjeter ne historine e tyre dhe e ardhmja premton akoma me shume qe kjo liri te hedhi rrenje ne jeten shqiptare dhe te ridimensionoje cdo aspekt te jetes se shqiptareve dhe popullit shqiptar si nje te tere.

    Ata qe e vene theksin tek "politika" jane ata qe lundrojne kundra-rrymes natyrale te nje populli. Dhe rrymen natyrale te rrjedhes se lumit te nje populli e dikton po liria. Liria per kete kategori njerezish eshte e frikshme pasi ate qe e mbjell dhuna, e shkaterron liria. E pare ne kete aspekt, "politika" per ta nenkupton nje filtrim apo frenim te lirise.

    Ata qe kane nje etje te pashuar per njohjen e historise se shkuar te popullit shqiptar, ndjejne nje mirenjohje te thelle shpirterore per ate lirine e fituar qe ne po trashegojme sot fale sakrificave te qindra brezave para nesh.

    Albo
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 09-01-2007 m 13:57

  3. #3
    i/e regjistruar Maska e saimiri-uk
    Antarsuar
    13-01-2003
    Vendndodhja
    All over Albania
    Mosha
    41
    Postime
    250
    Sabri, temat ne mendimin tim sa me shkurt pasi njerzit merziten nga gjatesia e shkrimit,
    Nga informacionet e mija e ardhmja e Shqiperise eshte integrimi ne Bashkimin Europian. Tani, Europa dihet qe ka problemet e veta me vendet anetare, si komunikimi, kushtetuta etj etj. BE eshte ne rritje, zhvillim e ndryshim konstant, kur ne te ardhmen nuk ka redesi se cfare gjuhe flet e flamur ngre. Kufinjte do hapen qe njerzit te levizin te lire dhe punojne kudo. Rendesi ka aftesia per te mirekuptuar dhe jetuar paqerisht me te gjitha kombet dhe rracat njerezore.
    Per sa i perket armiqve te Shqiperise ata nuk mund te bejne asgje pa ndihmen tone.
    E kemi te qarte se cfare duhet ne Shqiperi? Kemi rene dakort per pika te ndryshme rreth jetes ne Shqiperi? A ka nje institut mbareshqiptar per koordinimin e shkencave albanologjike? A ka nje qender per studimet strategjike shqiptare mbarekombetare? A e kane te qarte shqiptaret ne cdo ane kufitare se cfare kerkohet nga ata? A kerkojne shqiptaret llogari apo te mbajne dike pergjegjes? A jemi te korruptuar si komb? E kemi qejf me marre dhe dhane rryshfete? A i tallim/diskriminojme njerezit te tjere, te semuret mendore ose fizik, te rinj si pa pervoje e te vjeter pse te thyer?
    A i bejme ne pyetje dhe kerkojme llogari si votues konkurenteve te ndryshem politik? A votojme per kandidatin me te mire? apo votojme per filanin se eshte miku, kushuriri, i njohuri yne ose i filanit e na nxihet faqja po te mos votojme per ta.
    Nuk jam i sigurte qe eshte bere ndonje pune serioze per pyetjet e lartpermendura. Ne mendimin tim brezi i ri qe po del eshte brez palidhje.
    Me sa kam vene re Iliri e ka zhvilluar shume idene qe "te miren e te keqen ta kerkojme tek vetja" qe nuk eshte gje e keqe.
    Mendohuni dhe reflektohuni!
    Ndryshuar pr her t fundit nga saimiri-uk : 10-01-2007 m 04:50

Tema t Ngjashme

  1. Bekoi armiqt e mi, o Zot
    Nga Kryeengjelli n forumin Komuniteti orthodhoks
    Prgjigje: 54
    Postimi i Fundit: 10-05-2007, 18:17
  2. Shkaqet e mjerimit t Shqipris
    Nga Iceberg n forumin Problematika shqiptare
    Prgjigje: 53
    Postimi i Fundit: 19-03-2005, 18:56
  3. Cili sht synimi i AKSH-s?
    Nga Faik n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 65
    Postimi i Fundit: 04-12-2003, 04:22
  4. Prgjigje: 14
    Postimi i Fundit: 11-05-2003, 17:04
  5. Akuza ndaj kryebashkiakut Rama
    Nga Vinny_T n forumin Tema e shtypit t dits
    Prgjigje: 426
    Postimi i Fundit: 11-05-2003, 16:57

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •