Close
Faqja 1 prej 2 12 FunditFundit
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 20 prej 21
  1. #1
    SHQIPTAR Maska e ARIANI_TB
    Antarsuar
    30-12-2005
    Postime
    4,531
    Faleminderit
    5
    22 falenderime n 21 postime

    Rexhep Qosja: T vrtetat e vonuara

    T gjith flisnin prnjher. Zrat i kishin t fort, kundrshtues dhe t padurueshm. Jorealitetin e kthenin n mundsi, mandej n parashikim, mandej n fakt t pamohueshm, ashtu si bjn gjithmon njerzit kur dshirat u shndrrohen n fjal. VILIJEM FOKNER, ZHURM DHE TRBIM

    Bota mshirplot dhe piktoreske e t verbrve t mir ka marr fund, tani sht mbretria e egr, mizore dhe e pamshirshme e t verbrve. Sikur t shihje at q shoh un, do t dshiroje t ishe i verbr. T besoj! HOZE SARAMAGO, VERBRI



    Qllimet e kundrta

    Populli thot: m mir von se kurr.

    Vazhdoj t besoj n etikn intelektuale me t ciln jam pajisur duke lexuar rilindsit tan dhe mendimtart evropian: luftoji mashtrimet edhe n qoft se lufta duket e kot. Kurr ssht von.
    Kam pritur shum reagime n trajtesn Realiteti i shprfillur me t ciln i jam prgjigjur polemiks s Ismail Kadares ndaj pikpamjeve t mia mbi identitetin kombtar dhe vetdijen fetare, por n asnj rast nuk kam pritur q aq shum ngjyr politike dhe ideologjike do t hidhet n fytyrn time!
    Kjo prgjigje e dyt ndaj polemiks s dyt, n t vrtet ndaj pamfletit t Ismail Kadares me titullin Pabesia e nj polemisti, t botuar n gazetn Shekulli, m 17 maj 2006 dhe, pastaj, t ribotuar n disa gazeta edhe n Prishtin, prpos n gazetn Epoka e re, n t ciln sht botuar prgjigjja ime Realiteti i shprfillur, botohet me vones. Dhe, kjo vones ishte e detyrueshme: ishte pasoj e pjesmarrjes s shum vetjeve n kt polemik midis tij dhe meje, qoft me shkrime n gazetat e Tirans e t Prishtins, qoft me letra e artikuj n forume t ndryshme n internet. Megjithse reagimet vazhdojn, sado m rrall, konsideroj se nuk sht e nevojshme t pritet m shum: mendimet kryesore jan thn, ndjenjat m t paprmbajtura, ndoshta, jan shprehur.
    Prgjigjja ime, prap, do t jet e gjat por, megjithat, shum m e shkurtr se pamfleti i Ismail Kadares bashk me pamfletet e disa prej miqve t tij, q jan kujdesur aq shum t m prpunojn ideologjikisht, politikisht dhe fetarisht, duke m vn prpara turli flamujsh!
    Qllimi i prgjigjes sime dallon rrnjsisht prej qllimit t pamfletit t Ismail Kadares. Ndrsa ai shkruan me pezm, ab irato, dhe ka pr qllim kryesor t m fyej, madje, si e thot lehtsisht njri nga reaguesit, t m prbuz, qllimi im sht krejtsisht tjetr: qllimi im sht q t shpjegoj shtjet e ngritura ashtu si duhet ti shpjegoj njeriu q nuk pranon t zvendsohen arsyeja me urrejtjen e argumenti me mashtrimin, domethn qllimi im sht q t bj nj prgjigje q do t mund t ishte e dobishme pr letrsin, pr historin e letrsis, pr kulturn dhe, ndoshta, pr politikn ton. Si as n prgjigjen e par, Realiteti i shprfillur, as tani, n t dytn, un, natyrisht, nuk i lejoj vetes ti shmangem rolit q ka intelektuali n jetn kulturore, politike dhe shoqrore n prgjithsi e q sht, si sht thn shum her prpara meje prej shum intelektualve: kuptimi dhe shpjegimi objektiv, i ndershm i njmendsis. T dhnat q sjell, prfundimet q bj prej primtimit t tyre, mund t jen t padshiruara, madje, t hidhura, qoft pr vetje, qoft pr grupe, por un nuk fyej dhe nuk prbuz knd. Fyerja dhe prbuzja nuk ishin mjet imi n asnj koh - pavarsisht sa e ngrysur mund t ishte ajo dhe n asnj situat - pavarsisht sa krcnuese mund t ishte ajo.
    Si lexues i veprave t Ismail Kadares, prandaj edhe i intervistave dhe prgjigjeve q ka dhn ai pr gjykimet e t tjerve mbi krijimtarin e tij, kam par se ai me lehtsi ka shqiptuar shpesh fyerje dhe prbuzje pr ata, t cilt pr veprn e tij dhe pr t nuk mendojn e nuk shprehen si do t donte ai. Fyerja dhe prbuzja jan dshmuar kshtu si mjet i tij i shpesht n qrimin e hesapeve me oponentt n diskutimet mendore. M kujtohet se si nj kritik, t mospajtuar me t, do ta quante plehurin, nj tjetr plehrishte, nj t tret halldup, nj t katrt grxho! M kujtohet se si bamirsin e vet t dikurshm do ta quaj homoseksual! M kujtohet se si plehurinat, plehrishtet, halldupt, grxhot, homoseksualt kur e kur do ti quaj edhe tradhtar, kurse simbolin lufts s Kosovs pr pavarsi, Adem Demain do ta quaj mendje t thar dhe pa atdhe!
    Si dihet, n prbuzjen gjithmon mbshtetet ideologjia e racizmit. Ata q e din se sa gojlshuar sht shkrimtari Ismail Kadare, mund t jet se nuk jan befasuar shum kur n sprovn e tij mbi Identitetin evropian t shqiptarve, me t ciln i sht prgjigjur trajtess sime Ideologjia e shprbrjes, kan par se ai nuk prmbahet nga prbuzja ndaj bots islame e kjo domethn nuk prmbahet nga shprehja e racizmit ndaj ksaj bote!
    T jem i sinqert: nuk kam pritur se mund t jem i fyer prej tij jo vetm pr nj sr arsyesh pr t cilat nuk mund t flas ktu, por edhe pr arsye se n trajtesn time Ideologjia e shprbrjes, kundr s cils sht ngritur me sprovn Identiteti evropian i shqiptarve, askund nuk e kam prmendur dhe nuk e kam prmendur sepse n asnj rast nuk kam menduar pr t. As nuk e kam prmendur Ismail Kadaren n at trajtes, as nuk kam cituar n fardo mnyre ndonj vepr, intervist a deklarat t tij. Pse, ather, ai e fillon kt polemik? Pse, ather, ai shkruan nj librushk kundr meje? Pse, ather, ai m fyen me fjalt q kurr nuk do ti prisja prej tij? Pse, ather, ai aq leht tregohet i pabes ndaj meje? Pse, ather, e shfrytzon trajtesn time Ideologjia e shprbrjes pr t filluar nj polemik pr shtje fetare, sado un n trajtesn e prmendur merrem edhe me shtjen e gjuhs standarde dhe me prpjekjet pr krijimin e identitetit kombtar kosovar?
    Sigurisht kishte nj arsye, n t vrtet nj interes t veant vetjak pr kt.

  2. #2
    SHQIPTAR Maska e ARIANI_TB
    Antarsuar
    30-12-2005
    Postime
    4,531
    Faleminderit
    5
    22 falenderime n 21 postime
    VAZHDIM!!!

    Sa m larg nga e kaluara komuniste

    Ata q i kan lexuar veprat publicistike t Ismail Kadares pas daljes n Franc, dhe ata q i kan lexuar a dgjuar intervistat dhe deklaratat e tij t ndryshme n kt koh, dhe ata q sadopak i kan prcjell paraqitjet e tij botore n Atdhe, n Evrop e n SHBA, ata nuk e kan pasur t vshtir t binden se ai po bnte shum prpjekje pr t krijuar prfytyrim t ri pr veten: nj prfytyrim q, vetkuptohet, do t ndryshonte plotsisht prej prfytyrimit q pr t ishte krijuar n kohn e komunizmit. Dhe, kto prpjekje as nuk ishin t papritura, as nuk ishin shum, shum t uditshme. Nj varg shkrimtarsh, nga vendet ish-komuniste, q kishin qen pjestar t nomenklaturave komuniste, q i kishin shrbyer prtokas komunizmit, q kishin qen t privilegjuar si Ismail Kadare apo prafrsisht si Ismail Kadare nga udhheqjet komuniste, do t bjn prpjekje q t lahen e t shprlahen sa m fort prej s kaluars s tyre! Por, prpjekjet e Ismail Kadares pr t ikur sa m larg nga e kaluara e tij komuniste, do t jen m origjinale dhe m t veanta se t shumics s bashkmendimtarve e t ngjashmvepruesve t dikurshm qoft n vendet e tjera ish-komuniste, qoft n Shqipri.
    Ndryshe prej shum shkrimtarve t tjer oborrtar t komunizmit, q do t prpiqen t krijojn prfytyrim t ri pr veten duke e kritikuar komunizmin, n radh t par, si ideologji dhe praktik shtypse mbi lirit dhe t drejta themelore t njeriut, mbi lirin e krijimtaris dhe lirin e ndrgjegjes, Ismail Kadare do ta prqendroj kritikn kundrkomuniste mbi njeriun q e kishte prkrahur, q e kishte mbrojtur, q e kishte afirmuar, q e kishte br t mundshm prkthimin e veprave t tij t para n gjuhn franceze: Enver Hoxhn. Nuk mund t thuhet se Ismail Kadare nuk e dinte, se nuk kishte lexuar, se diktatort nuk lindin diktator, por diktator i bjn, kryesisht, t tjert: t ngjashmit me Ismail Kadaren - ata q turren pr t’u ngritur, pr t’u shquar, pr t prfituar sa m shpejt duke u servilizuar sundimtarve. “Nuk qndron problemi te Cezari q triumfon mbi t tjert - shkruante filozofi bask Ortega Y Gaset - por te t tjert q i bjn t mundur Cezarit t triumfoj”. Dhuna e diktaturs nuk sht dhun e br me duart e diktatorit, por dhun e br me duart e atyre q n emrin e tij ushtrojn dhun: e vetjeve t etshme pr pushtet - e frikacakve, e servilve, e mashtruesve t ndryshm, e demagogve t ndryshm, e dhuntarve t ndryshm. Diktatori, vrtet, krijon sistemin e dhuns, ngrihet n saj t dhuns, por falangat e dhuntarve e mbajn dhe e zbatojn at sistem.
    Ismail Kadare e kishte kuptuar se kritika e tij e paskohshme kundrkomuniste, se kritika e tij komunizmit pas varrosjes s komunizmit, mund t ishte e bindshme dhe, sidomos, prshtypjelnse n qoft se do t prqendrohej n Mitin e komunizmit shqiptar, n Zotin e komunizmit shqiptar – n Enver Hoxhn. T kritikosh komunizmin pas varrimit t komunizmit – kjo ishte dukuri e prgjithshme, kjo ishte pun e thjesht, kt e bnin t gjith, madje edhe ata apo, sidomos, ata, q komunizmit i kishin shrbyer m s prulshmi n institucione t ndryshme t pushtetit dhe n fusha t ndryshme t jets shoqrore; por t kritikonte komunizmin nj shkrimtar me popullorsi t jashtzakonshme n kohn e komunizmit, t kritikonte Mitin e komunizmit, Zotin e komunizmit, biri i tij shpirtror, krenaria e tij letrare artistike dhe, pse jo, teorike ideologjike, si konsiderohej ather Ismail Kadare - e kjo do t thoshte shum m tepr se ’mund t thoshin kritikat e t tjerve, kjo kishte kuptim shum m t madh, kjo kishte jehon shum m t gjer, kjo ishte kritik pambarimisht shum prshtypjelnse. T kritikosh komunizmin, dhunn e tij, patologjin e tij politike, ideologjike dhe, mbi t gjitha, praktike, prmes kritiks s Zotit t komunizmit dhe ta kritikosh duke zbuluar edhe t kqijat e supozuara intime t tij - e kt mund ta bnte vetm ai q kishte qen i afrt me t, q kishte shkruar roman-apoteoz dhe apoteoza pr t, e t cilit s’ka se si t mos i besohej.
    Ikja e Ismail Kadares prej s kaluars komuniste dhe prej Zotit t komunizmit shqiptar, babait shpirtror, Enver Hoxhs, sado jehuese, sado prshtypjelnse nuk do t jet e mjaftueshme pr rehabilitimin, prandaj as pr popullorsin atje ku Ismail Kadare ishte i interesuar t deprtonte, t ishte i pranuar dhe i popullarizuar. Pr kt arsye Ismail Kadare do t kujdeset t gjej edhe nj tem tjetr pr trajtim intelektual, pr vetrrfim t ndryshuar q do t jet politikisht e koniunkturshme dhe q do t zgjoj kureshtjen pr t dhe pr krijimtarin e tij, q do t’ia el dyert e deprtimit n tregun letrar.
    Dhe, kjo tem do t quhet: feja.

  3. #3
    SHQIPTAR Maska e ARIANI_TB
    Antarsuar
    30-12-2005
    Postime
    4,531
    Faleminderit
    5
    22 falenderime n 21 postime
    VAZHDIM!!!

    Qndrimet kundrmyslimane

    Shihej qart se bota, fatkeqsisht, po hynte gjithnj e m dukshm n kohn e frkimeve fetare, t cilat studiues t dukurive globale do t’i quajn konflikt i qytetrimeve: i qytetrimit islamik dhe i qytetrimit t krishter. Natyrisht, shkrimtari Ismail Kadare nuk mund t qndronte pa thn mendimin e tij pr shtje fetare, sepse ai nuk kishte qndruar kurr asnjans, eunuk, ndaj problemeve m t mprehta t prtashsis. Interesat e tij letrare dhe politike krkonin q Ismail Kadare, kur drejtprdrejt e kur ndrmjetsueshm, t’i shprehte pikpamjet e tij fetare. Dhe, ai do ta bj kt si gjat disa retushimeve m siprfaqsore a m rrnjsore t disa veprave letrare, ashtu edhe n intervistat, n deklaratat dhe n veprat e ndryshme publicistike. Dhe, do ta bj kt n fillim m kujdesshm e me kalimin e kohs gjithnj e m zshm. Nuk sht e vshtir pr t vrejtur se n ato retushime, shkrime publicistike, intervista e deklarata ai nuk i trajton t barabarta dinjitetet e fes myslimane dhe t fes s krishter. N njrn an duke folur shprfillshm apo, madje edhe fyeshm ndaj fes myslimane, ai do t bhet propagandues gjithnj e m i prkushtuar i fes s krishter n ann tjetr. Ndryshe prej shkrimtarit anglez me prejardhje pakistaneze, Salman Ruzhdi, i cili do t shkruaj romanin e shpallur kundrmysliman, Vargjet satanike, pr ’shkak, mandej, do t jet i shtrnguar t’i kaloj disa vite n “ilegalitetet”, Ismail Kadare do t jet m i kujdesshm dhe nuk do t shkruaj vepr t veant t till. N qoft se Salman Ruzhdiut nuk do t mund t’i afrohej me fuqin krijuese, Ismail Kadare do t’ia kaloj atij me vigjilenc, e cila koh pas kohe do t’i dobsohej deri n ditt tona. Qndrimet e tij kundrmyslimane, ndrkaq, t shprehura, sidomos, n shtypin e huaj, prpos atyre t cilve Ismail Kadare prpiqej t’u binte n sy, u kishin rn n sy edhe lexuesve shqiptar, prej t cilve do t priten me keqardhje t veant. Do t bhen edhe reagime. Nj prej reagimeve t tilla do t botohet edhe n javoren e Prishtins, Zri, m 27 maj 1992. N t, prpos t tjerash, thuhet:
    “Qendrat Islame Shqiptaro-Amerikane n Shtetet e Bashkueme t Ameriks, mbajtn nj takim n Xhamin e Qendrs Islame Shqiptaro-Amerikane n Nju-Jork – Nju Xhersi, pr t shqyrtue dhe diskutue bashkrisht, disa qndrime tejet negative, sa absurde, aq edhe indinjuese t shkrimtarit shqiptar Ismail Kadare, t shprehun kohve t fundit, si n vepra t tija ashtu edhe prmes t intervistave t tija n shtypin e jashtm, dhe t cilat jan drejtue direkt kundr myslimanizmit.
    Takimi i naltprmendun, nuk e kishte pr qllim, me i dal n mbrojtje fes islame, sepse at e mbron kultura e vet mijravjeare dhe themeli i saj q asht libri i shejt: Kur’ani, meq populli shqiptar i takon tri besimeve, ku ma se 70 % i takojn besimit islam, dhe kto tri besime, nuk i kan sjell ndonji t keqe, por prkundrazi, gjithmon mirkuptim, harmoni dhe vllaznim, dhe si konseguenc e gjith ksaj, vijm n prfundim, se shprehjet e pakontrollueme t shkrimtarit kriptokomunist Ismail Kadare, i cili islamizmin, t cilin po ta zbrthejsh do t thot PAQE, e krahason me ideologjin komuniste, e cila nuk njef fe as Zot, familje as tradit; dhe me bindje t plot themi: se ky akt asht i drejtuem n radh t par kundr krejt kombit shqiptar...
    Tue qen se, Ismail Kadare, n dukje i takon besimit islam, tubimi n fjal, u distancua nga qndrimet e padrejta dhe tejet t damshme pr kombin shqiptar t Ismail Kadares, tue i kualifikue ato si t dmshme, t padrejta, antinjerzore dhe antihumane, dhe pr antishqiptare – t mos flasim”.
    Nuk ka dyshim se krijimtaria e Ismail Kadares n kohn e komunizmit dhe krijimtaria e veprimtaria e tij pas rnies s komunizmit dshmojn se ai e kishte msuar me koh msimin: nj shkrimtar bhet i rndsishm varsisht sa sht politikisht i prdorshm. Ai do t dij t jet politikisht i prdorshm sot jo m pak se dje! Lobi shqiptar tashm i krijuar pr Ismail Kadaren n Nju-Jork, dshmon qart se retushimet fetare t disa veprave t tij, paraqitjet kundrmyslimane dhe, sidomos, propagandimi i kthimit n fen e t parve i sjellin prkrahje dhe i premtojn shklqime t reja emrit t tij: prkthime e mime ndrkombtare! mimi i pamerituar i Kshillit Kombtar Shqiptaro-Amerikan ishte njri prej tyre!

  4. #4
    SHQIPTAR Maska e ARIANI_TB
    Antarsuar
    30-12-2005
    Postime
    4,531
    Faleminderit
    5
    22 falenderime n 21 postime
    VAZHDIM!!!

    Esadizmi

    N prgjigjen e tij Pabesia e nj polemisti, Ismail Kadare i shmanget plotsisht diskutimit pr shtjet q kishte ngritur n sprovn Identiteti evropian i shqiptarve. Nuk jam i sigurt pr ciln arsye m shum i shmanget diskutimit: pr shkak se nuk do t heq dor nga qndrimet raciste ndaj Lindjes myslimane, ndaj qytetrimit mysliman, prandaj edhe ndaj fes myslimane, apo pr shkak se nuk do q pr qndrimet e tilla t shkruhet edhe nj her n gazeta.
    N qoft se n prgjigjen Pabesia e nj polemisti i sht shmangur rrshqitjes s srishme n racizm, nuk mund t thuhet se i ka shptuar rirrshqitjes n myslimanofobi. Dshmi pr kt sht qndrimi i tij ndaj Haxhi Qamilit – nj figure fare skajore historike.
    Nuk ka dyshim se ideologjia e Haxhit Qamilit, n qoft se mund t flitet fare pr nj ideologji t tij, ishte e jashtkohshme, prandaj edhe n shprputhje me t prtashmen dhe t ardhmen e Shqipris dhe t popullit shqiptar n prgjithsi. Por, gjithashtu, nuk ka dyshim se Ismail Kadare pr arsye fetare e sheh qimen n syrin e Haxhi Qamilit, por nuk e sheh traun n syt e disa figurave t tjera historike n t njjtn koh. Ai e tejzmadhon rebelimin e nj njeriu, pa far ndikimi t veant politik, kundr feudalve, duke e njjtsuar kt rebelim me nj ideologji pothuaj mosekzistuese filoturke. Nuk mund t besohet se prijsi i nj kryengritjeje fshatare kundr feudalve dhe kundr sundimit t t huajve, sidomos, serbve e grekve, n Shqipri, nuk e dinte se n vitet 1914 - 1915 as nuk mund ta bnte Turqin m sovrane t Shqipris dhe t shqiptarve, as nuk do t mund ta onte Shqiprin prtej Adriatikut e Mesdheut dhe ta bashkonte me Perandorin e dikurshme Otomane. Shqipria ishte shtet me kufij t caktuar ndrkombtarisht, t njohur q nga Konferenca e Ambasadorve n Londr dhe ajo ishte br shtet kur ishte liruar nga Perandoria Otomane, q tashm quhej e shkatrruar.
    Pr kt arsye mund t thuhet se shum m e rrezikshme pr Shqiprin shtet dhe pr shqiptart komb ishte politika tradhtare e Esad Pash Toptanit, i cili n Luftn e Par Ballkanike ua kishte lshuar Shkodrn malazezve, kurse pas luftrave ballkanike kishte hyr n marrdhnie politike dhe ushtarake me Serbin. Esad Pash Toptani kishte shkuar dy her n Nish n takime me kryeministrin e Serbis, Nikolla Pashiq, dhe i kishte drguar katrqind ushtar shqiptar, ithtar t vet, n ushtrin serbe, q po merrte pjes n Luftn e Par Botrore. Pr shkak t politiks separatiste dhe pr shkak t pajtimit me pushtimin serb, Esad Pasha do t quhet tradhtar dhe pr tradhti do t jet i vrar n Franc. Esad Pash Toptani dhe Nikolla Pashiqi do ta ekzekutojn Haxhi Qamilin jo pr shkak t politiks s tij prej turkoshaku, po pr shkak t mospajtimit t tij me politikn tradhtare t t parit dhe t mospajtimi me pushtimin e t dytit. E kjo domethn se do ta ekzekutojn si kryengrits shqiptar.
    Ta gjykosh tani nj kryengrits, qoft edhe t pajisur me ide turkomane, pr ide q s’mund t sillnin pasoja e t heshtsh tradhtin e nj separatisti q bashkpunonte me pushtuesin e tokave shqiptare dhe, madje, t Shqipris shtet ky gjithsesi nuk mund t quhet atdhetarizm shum i kthjellt. Cila sht m e durueshme: t trajtohesh tradhtar si Esad Toptani a kryengrits turkashak, por kundrserb, si Haxhi Qamili? Po t na dnonte Zoti t zgjidhnim dhunshm, Ismail Kadare, pa dyshim, do t zgjidhte t parin. Dhe, le ta zgjedh e le t jet – esadist!
    Lindjefobia e kjo domethn myslimanofobia mund t konsiderohet arsye pse, prpos tradhtis s Esad pash Toptanit, Ismail Kadare e hesht edhe politikn, po ashtu, kundrhistorike, t dy figurave t tjera t asaj kohe po ashtu skajore historike: e hesht politikn e Marka Gjonit e t Preng Bib Dods. N qoft se Haxhi Qamili na qenka lektisur kot pas nj pushtuesi t dbuar, q n Shqipri kurr m nuk do t mund t sundonte, Marka Gjoni dhe Preng Bib Doda i bnin dm t dyfisht Shqipris: n njrn an bnin politikn e prkrahjes s pushtimit italian, kurse, n ann tjetr, bnin politikn separatiste t shpalljes s Mirdits autonomi - njri i ledhatuar nga Beogradi e tjetri nga Cetina.
    Gjykimi i nj kryengritsi pr nj iluzion politik e lnia n heshtje e dy separatistve, politikat e t cilve mund t tregoheshin m t rrezikshme pr Shqiprin dhe pr shqiptart, gjithsesi nuk duket gjykim i drejt historik. Pas gjykimit t till, n njrn an, dhe pas heshtjes s till, n ann tjetr, nuk sht e vshtir t shihen motive ideologjike fetare.


    Reagimet ndaj polemiks

    N gazetat e Tirans dhe n gazetat e Prishtins, deri sot kur po e shkruaj kt prgjigje, jan botuar shum reagime ndaj polemiks midis Ismail Kadares dhe meje. Numri m i madh i reagimeve n gazetat e Prishtins n t vrtet jan reagime m par t botuara n gazetat e Tirans.
    Si historian i letrsis shqipe nuk di shkrim q t ket nxitur m shum reagime se ’ka nxitur prgjigjja ime Realiteti i shprfillur ndaj sprovs Identiteti evropian i shqiptarve me t ciln Ismail Kadare i kishte kundrshtuar pikpamje e mia t paraqitura n kreun Identiteti kombtar dhe vetdija fetare t trajtess Ideologjia e shprbrjes. Le t thuhet se m i madh se numri i reaguesve q shtjet e ngritura n kt polemik kujdesen t’i trajtojn objektivisht, pa paragjykime fetare, politike, partiake, ideologjike, pa anime miqsore e t tjera, sht numri i reaguesve, t cilt nuk dshmojn se jan t liruar prej disa paragjykimeve t tilla apo prej animeve miqsore. Nuk sht e vshtir pr t vrejtur se paragjykimet dhe animet e tilla posarisht shprehen n shkrimet e disa gazetarve, publicistve dhe t disa miqve indigo t Ismail Kadares.
    Ndr mediat q do t mbajn qndrim objektiv, mjerisht, nuk do t mund t radhitej pa sadopak ngurrim as gazeta Tirana observer dhe nuk do t mund t radhitej n radh t par pr shkak t pyetjes q do t’ua bj t ftuarve pr deklarata n lidhje me polemikn: a mendoni se polemika e dmton imazhin e shkrimtarit ton t madh Ismail Kadare? Me t njjtn arsye do t mund t bhej pyetja: a mendoni se polemika e dmton imazhin e shkrimtarit, historianit t letrsis dhe intelektualit ton t madh Rexhep Qosja? Shum m normale, m frytdhnse p kulturn e diskutimeve intelektuale e politike do t ishte pyetja, q prjashton gara e hierarki sportive: sa ndrion shtjen e sa i kontribuon s vrtets kjo polemik?
    Inkuadrimi i kryeministrit t Shqipris, Sali Berisha, n kt polemik n ann e Ismail Kadares sikur i shpjegon kto paragjykime dhe anime t disa reaguesve. Partit n pushtet, po e tregon edhe kjo polemik, ende prcaktojn politikn, etikn dhe estetikn e shumve prej nesh, prandaj edhe t shum gazetave dhe mediave elektronike.
    Disa nga miqt e Ismail Kadares, si edhe miku i tyre, n reagimet e botuara bjn prpjekje q t’i zhvlersojn pikpamjet e mia - duke i shtrembruar e duke i falsifikuar dhe q t m zhvlersojn mua - duke m fyer kur m but e kur m vrazhd se ai! Bjn prpjekje t krijojn prshtypjen n opinion se kjo polemik n t vrtet sht polemik, si thot njri prej tyre, midis nj shkrimtari t madh, botror, dhe nj shkrimtari normal, domethn, thot ai, lokal! U mbeti pa thn, si e tha njri q s’i duartroket Ismail Kadares, se kjo n thelb sht polemik midis Goliatit dhe Davidit. Gjedhet mitologjike prsriten! Bariu i vetmuar, Davidi, me nj shkop n dor dhe me llastik n brez, ka marr guximin t’i kundrvihet Goliatit. Pr t krijuar bindjen se ksaj radhe Goliati do t jet ai q do ta mund mendrisht dhe moralisht Davidin, miqt e Ismail Kadares, bashk me t, do t m bjn nj portret t shmtuar, t cilin do t donin ta shihnin gjithmon n galerin kombtare t portreteve.
    ka do t thon ata pr mua?

  5. #5
    SHQIPTAR Maska e ARIANI_TB
    Antarsuar
    30-12-2005
    Postime
    4,531
    Faleminderit
    5
    22 falenderime n 21 postime
    VAZHDIM!!!

    T gjith portretistt e mi

    Pavarsisht pse un pr ta kurr s’kisha thn fjal portretizuese, ata do t thon:
    se un jam nj enverist, q e mundon nostalgjia pr Enverin,
    se un jam Enver i Letrave,
    se m mundon nostalgjia
    edhe pr Jugosllavin
    edhe Serbin,
    se jam njeri q kam ngritur nj flamur t ri, t quajtur flamuri i myslimanizmit,
    se un jam gardian i Lindores,
    se un jam taliban,
    se jam blasfemues i religjionit,
    se po ndrtoj nj politik dhe nj ideologji t re, s cils do t shohin si do t’ia vn emrin;
    se jam hi m pak se nj delirant,
    se kam ide fikse,
    se hidhem n ekstreme,
    se jam njeri me karakter autarkik,
    se kam qejf t m quajn baba i kombit dhe
    bac i dijes n Kosov,
    se t gjitha kto q po i shkruaj – i shkruaj pr arsye se dshiroj t m trajtojn numr nj e jo numr dy n komb;
    se n duel me nj ish-kryetar n Kosov
    humba,
    se n zgjedhjet lokale n Kosov n vitin 2000
    humba,
    se n zgjedhjet e 3 korrikut n Shqipri
    humba,
    Se jam halldup,
    Se jam grxho,
    se jam nj nga mbytsit e nj idiome (t gegrishtes),
    se jam ballabani i vonuar,
    se jam nacionalist fondamentalist (ndoshta fundamentalist),
    se jam nj skriboman,
    se po prpiqem t bj perestrojkn ton,
    se jam nj shkrimtar lokal, domethn i njohur vetm n Bregun e Diellit, n Prishtin!
    se jetoj me kompleks gjenerali,
    se jam gjeneral i pamundsuar,
    se jam kolos i lidhun!
    Se duhet t m dbojn prej Kosovs!
    Se, se, se, se, se...!
    Portretizuesve t mi, t dhuruar me dhuntin q t bjn portrete me epitete, q t fyejn t tjer, nuk do t’u prgjigjem n fyerjet dhe n falsifikimet e pikpamjeve t mia. Do t merrem vetm me shtjet, pavarsisht prej cilve reagues jan t ngritura, diskutimin e t cilave e moj t nevojshm. Kjo do t thot se para se t’ia jap fjaln portretizuesit m t talentuar dhe, njkohsisht, m t muar n artin ton figurativ, kryeministrit t Shqipris, Sali Berisha, do t flas edhe pr disa shqetsime t reaguesve t tjer ndaj polemiks.

  6. #6
    SHQIPTAR Maska e ARIANI_TB
    Antarsuar
    30-12-2005
    Postime
    4,531
    Faleminderit
    5
    22 falenderime n 21 postime
    VAZHDIM!!!

    Vetm e vrteta i bashkon njerzit

    1. Disa nga reaguesit shprehin shqetsimin se polemika midis Ismail Kadares dhe meje do t shkaktoj ndarje mes intelektualve shqiptar, e ndoshta, edhe mes kosovarve dhe shqiptarve, si po na ndajn ata q bjn prpjekje t kota t krijojn identitetin kombtar kosovar dhe nj gjuh tjetr, standarde pr t. Edhe m i mpreht sht shqetsimi i atyre q thon se kjo polemik, n rastin m t keq, mund t shkaktoj ndarje fetare!
    sht pr nderim shqetsimi i ktyre reaguesve, por, disa t tjer mendojn se nj shqetsim i till sht i paarsyeshm. Nj polemik, sado e ashpr dhe sado e shtrir, nuk mund t krijoj ndarje, sepse polemikat, q sqarojn shtjet, n thelb synojn mnjanimin e ndarjeve. Ato edhe s’mund t bhen si duhet midis njerzve q, megjithat, s’do t mund t merreshin vesh. Prvoja historike, kudo dhe kurdo, ka dshmuar se ndikim t padshiruar mund t ushtrojn, n radh t par, problemet e fshehura, problemet kulturore, politike, morale, shoqrore, e t tjera q mbulohen me, ta themi, tepih politik. Nuk e thot populli i urt kot: plaga q fshihet nuk shrohet. Sqarimi i problemeve m par se ’i ndan, i afron njerzit. Nuk e them un i pari se njerzit prher bashkohen vetm rreth t Vrtets dhe t Drejts. Rreth mashtrimeve, gnjeshtrave, kodeve t rrejshme, njerzit mund t bashkohen vetm prkohsisht - derisa t mos i shohin e t mos i kuptojn.
    Dukshmria (transparenca) nuk sht kot nocion aq i muar n vendet me tradita m t gjata demokratike. Meqense e kan shijuar gjat dobishmrin e saj, ato vende jo rastsisht po krkojn q ta zbatojm edhe ne.


    Ku e lam Kosovn?

    2. sht e uditshme dhe, njkohsisht, treguese pse si nj numr i reaguesve, kur flasin pr identitetin shqiptar, kan parasysh vetm Shqiprin. Pr kt arsye emrvendi Shqipri bhet zvendsim pr emrnjeriun shqiptar. I pari q e bn kt sht Ismail Kadare kur, duke folur pr identitetin e shqiptarve n sprovn Identiteti evropian i shqiptarve, thot at fjalin e papranueshme: “Letrat e Shqipris jan t qarta”! Nuk ka dyshim se kjo sht nj piknisje e gabuar pr do gjykim pr identitetin e shqiptarve. Nuk mund t gjykohet shkencrisht pr shtje t identitetit shqiptar duke pasur parasysh vetm Shqiprin, domethn duke mos pasur parasysh t gjith shqiptart n Ballkan dhe shqiptart n diaspor. Gjykimi pr pjesn nuk mund t zvendsoj gjykimin pr trsin. Pjesa, sado e madhe dhe sado e rndsishme qoft, nuk sht trsia. Ata q pr identitetin e shqiptarve do t gjykojn duke pasur parasysh t gjitha trevat shqiptare e jo vetm Shqiprin shtetrore, t gjith shqiptart e jo vetm ata q jetojn n Shqiprin shtetrore, nuk do t’i lejojn vetes q t shprfillin prbrsit e shumt t kulturs e t qytetrimit mysliman n identitetin e gjithsishm, t prbashkt, historik t shqiptarve. Piknisja metodologjike e Ismail Kadares, e formuluar n fjalin prjashtuese ndaj Kosovs “Letrat e Shqipris jan t qarta” si edhe e miqve t tij reagues ndaj ksaj polemike, vetm sa i frymzon prpjekjet e disa vetjeve, disa grupeve dhe ndonj institucioni n Kosov pr krijimin e identitetit kombtar kosovar. E shqiptart n Shqipri, n Kosov, n Maqedoni, n Mal t Zi, n Luginn e Preshevs dhe kudo qofshin sot vetm s bashku prbjn identitetin e prbashkt, t prbr, t gjithsishm shqiptar. Pr identitetin kombtar shqiptar si pr nj identitet t prbashkt, t gjithsishm, historik mund t flasim vetm kur t’i marrim parasysh t veantat e shqiptarve t krahinave t ndryshme, t dialekteve t ndryshme, t feve t ndryshme dhe t politikave e t fateve t ndryshme historike shqiptare, sidomos prej coptimit t trojeve shqiptare n Konferencn e Ambasadorve n Londr n vitin 1912 - 1913.

  7. #7
    SHQIPTAR Maska e ARIANI_TB
    Antarsuar
    30-12-2005
    Postime
    4,531
    Faleminderit
    5
    22 falenderime n 21 postime
    VAZHDIM!!!

    Besimi dhe mosbesimi

    3. Ka nga reaguesit q e quajn t papranueshm konstatimin tim mbi rndsin e prbrsit fetar (mysliman) n identitetin e prgjithshm, historik, shqiptar. Qndrimin e tyre t till e mbshtesin n konstatimin se qenkemi populli m mosbesimtar n Evrop, me ’rast pohimi m mosbesimtar tingllon ktu si vlersim pozitiv. N qoft se, sipas konstatimit t ktyre reaguesve, ne, vrtet, qenkemi populli m mosbesimtar n Evrop - m mosbesimtar se popujt me tradita m t gjata shtetrore e demokratike dhe me tradita m t pasura kulturore, mos do t thot kjo se ne qenkemi populli m i prparuar, m i zhvilluar, m i kulturuar i Evrops? Le ta japin ata vet prgjigjen pr kt pyetje, kurse un po shtoj: ndoshta n kohn e komunizmit edhe mund t radhiteshim ndr popujt, si i quajn ata, m mosbesimtar t Evrops, por nuk jam aspak i sigurt se sot jemi aq mosbesimtar sa dje. Dshmi pr shtimin e prkushtimeve fetare t pjestarve t t tri feve mund t shihen e mund t dgjohen kudo: n familje, n kisha e n xhami, n hapsirat para tyre, n shkolla e n fakultete, n institucione t shkencs, t kulturs e, madje, t politiks. Ata q i shpallin shqiptart popullin m mosbesimtar n Evrop sot, mund t mos besojn, ndoshta, n qoft se u thuhet: n institucione shkencore n Prishtin, pr shembull, para, ta themi, njzet vjetsh nuk dihej nse e agjronte kush ramazanin, kurse sot kt e bjn jo pak prej tyre, prpos t tjersh, edhe kshilltar shkencor; n shkollat e mesme n Kosov, para njzet vjetsh, ta themi, nuk dihej nse agjronte ndonj nxns a ndonj msues, arsimtar a profesor, kurse sot dihet pr shum e shum prej tyre; n xhamit e Kosovs para njzet vjetsh nuk dihej nse shkonte t falej ndonj profesor fakulteti, kurse sot sht gjithnj e m i dukshm numri i tyre q t premteve shihen n xhami. N Kosov sot me rituale fetare varrosen edhe antar t ndjer t Akademis s Shkencave e t Arteve t Kosovs; por, n Kosov sot me rituale fetare ngjet t varrosen edhe ish-funksionar t lart, madje, edhe m t lartit, t Komitetit Krahinor t Lidhjes s Komunistve t Kosovs. Si n Kosov, prkushtimet fetare mbas rnies s komunizmit jan shtuar edhe ndr shqiptart n Maqedoni, n Luginn e Preshevs dhe n Mal t Zi. T mos i shohsh kto sot do t thot t mos e shohsh njmendsin. Dhe, t shprfillsh prbrsit e besimit mysliman, - q n Kosov e n Shqipri kan ardhur nga Lindja turko-arabe - e kjo do t thot edhe t kulturs me baz besimin mysliman n identitetin e gjithsishm shqiptar, do t thot t shprfillsh njmendsin: t shprfillsh njmendsin qoft pse nuk je n gjendje ta shohsh, qoft - ka, mjerisht, ngjet m shpesh - pse nuk dshiron ta shohsh t till far sht ajo. E kur flitet pr identitetin e shqiptarve n prgjithsi e jo vetm pr identitetin e shqiptarve n Shqiprin shtetrore do t duhej t dihej se n Kosov, n Maqedoni, n Luginn e Preshevs dhe n Mal t Zi, jetojn sot gati gjysma e shqiptarve n Ballkan, kurse mbi 95 pr qind e ktyre shqiptarve i takojn besimit mysliman.
    Besimin e autorve t pohimit se shqiptart na qenkan populli m mosbesimtar n Evrop e prgnjeshtrojn edhe t dhna t tjera ndr t cilat mund t prmendet nj emision i udhhequr prej Alban Dudushit n Top Channel, n t cilin, prpos se u theksua racizmi i Ismail Kadares, u paraqitn t dhna pr rnien e numrit t martesave t prziera e pr shtimin e numrit t konflikteve fetare dhe kto t dhna flasin, ndoshta, pr forcimin, apo, madje, pr tejshquarjen e vetdijes fetare n jetn ton.
    4. Njri prej reaguesve do t ma marr pr t keq se pr njrn prej shtjeve pr t ciln sht folur n prgjigjen ndaj sprovs s Ismail Kadares paskam folur si myftiu i nj qyteti ton. Dhe, kjo se paskam folur ashtu si paska folur edhe myftiu, nuk e di nse fola un prpara tij apo ai prpara meje, qenka e palejueshme. Mos do t thot kjo se nj intelektual pr asnj shtje nuk do t duhej t fliste si flet nj myfti? Dhe, mos do t thot kjo se do gj q thot nj myfti q prpara qenka e papranueshme? Nuk e di nse shqiptuesit t ktij pohimi i shkon mendja se vetm n kohn e komunizmit ishte e padshiruar, madje, e palejuar q t thuash dika q do t pajtohej me at q pr at dika e paska thn nj myfti, nj kardinal a nj rabin!
    Nuk e di si mund t kuptohet m par ky qortim: si paragjykim fetar, si myslimanofobi, apo si nj klishe komuniste e strehuar n ndrdijen e qortuesit. Pak m e vrazhd, ndoshta, do t mund t quhej kshilla e reaguesit tjetr, i cili shqiptarve q mund t mos mendojn si ai ua tregon udhn e pelegrinazhit, pr t zgjidhur, si thot, brengat e veta! A bash kshtu duhet t flas nj shqiptar ortodoks pr shqiptarin mysliman q pr haxhillk shkon n Qabe apo nj shqiptar mysliman pr vllan ortodoks q pr pelegrinazh shkon n Patrikann e Stambollit e pr vllan katolik q pr pelegrinazh shkon n Vatikan?!


    Krahasime q s’bhen

    5. Nj reagues tjetr pa ndonj ngurrim dhe pa ndonj hamendsim shprfill kritikn letrare, teorin letrare dhe historin letrare e kjo domethn shkencn e letrsis n krahasim me letrsin. ’m duhet mua, mendon ai, studimi i veprs s nj shkrimtari kur e kam at vepr? ’m duhet mua, thot ai pa ngurrim, monografia e Rexhep Qosjes pr Naim Frashrin? Dhe, un nuk e di a nuk i duhet kjo monografi pse e paska shkruar Rexhep Qosja apo pse qenka e shkruar mbi krijimtarin e Naim Frashrit? Ky pohim shqiptohet pr t’u dshmuar pohimet e disa miqve t Ismail Kadares e, pastaj, edhe mendimi i kryeministrit t Shqipris, se polemika ndaj s cils reagojn ata sht polemik midis dy autorve me popullorsi t ndryshme: nj shkrimtari, nj poeti - botror dhe nj kritiku, nj historiani letrar - lokal! Ta lm krahasimin midis popullorsive e t merremi me krahasimin vlersues midis fushave krijuese: midis poezis dhe shkencs, midis poezis dhe trajtave t tjera t veprimtaris mendore t njeriut.
    Krahasimet vlersuese midis arteve t veanta dhe midis arteve e trajtave t tjera t veprimtaris mendore t njeriut, si jan shkenca dhe filozofia, quhen t tejkaluara, t papranuara, t gabuara, sepse t gjitha artet, t gjitha shkencat dhe filozofia i duhen njeriut, jan shprehje e mendsive t tij dhe i shrbejn jets s tij. I takon nj kohe t shkuar koncepti romantik sipas t cilit poezia dhe muzika prfaqsojn dshmin m t fuqishme t gjeniut ashtu si i takon nj kohe t shkuar koncepti hegelian sipas t cilit poezia (e kjo domethn letrsia) i takon fmijris, kurse filozofia dhe shkenca pjekuris s njerzimit. Pr kt arsye n kulturat e zhvilluara nuk bhen krahasime vlersuese midis shkrimtarit dhe kritikut, midis shkrimtarit dhe shkenctarit, midis shkrimtarit dhe filozofit.
    Studiuesi i njohur polak, Henrik Markievi, thot, fjala vjen, se sot “gjithnj e m dukshm po hiqen kufijt midis letrsis dhe filozofis, shkencs, reportazhit ose publicistiks”; studiuesi francez, Robert Eskarpi, thot se ka shum vepra t shkruara me qllim funksional q mohen si vepra t vrteta letrare; teoriku i njohur i letrsis, Cvetan Todorov, n trajtesn Nocioni i letrsis, fjala vjen, thot se “do tip i ligjrimit q zakonisht e quajm letrar e ka tipin e ngjashm jo letrar me t cilin sht m i afrt se me nj tip tjetr t ligjrimit letrar”. Krijuesit e ndryshm t arteve, t shkencs dhe t filozofis mohen jo varsisht pse njri sht poet, tjetri shkenctar e i treti filozof, po varsisht prej vlers, kuptimit, rndsis s veprave t tyre. Cili intelektual francez do t thoshte, fjala vjen, se Rasini, Kornej a Molieri jan m t muar n kulturn franceze se Dekarti? Asnjri. Cili intelektual francez do t thoshte se Lamartini sht m i muar e m i rndsishm pr kulturn franceze sesa Rusoi? Asnjri. Cili intelektual francez do t thoshte se Pol Valeri n kulturn franceze sht m i muar e m i rndsishm se Henri Bergsoni apo Gustav Lansoni? Asnjri. Cili intelektual gjerman do t thoshte se Gte dhe Shileri pr kulturn gjermane jan m t rndsishm se Kanti dhe Hegeli? Asnjri.
    N letrsin italiane t shekullit nntmbdhjet dhe t shekullit njzet kan krijuar me mijra poet, prozator e dramaturg, por ndr, t themi, pes shkrimtart m t lavdishm t shekullit nntmbdhjet hyn kritiku dhe historiani i letrsis italiane, Francesko de Sanktis, kurse ndr m t lavdishmit e shekullit njzet hyn kritiku dhe esteti Benedeto Kroe. Albert Kamy dhe Zhan-Pol Sartri jan dy nga figurat m t mdha t letrsis franceze t shekullit njzet, por jan aq t mdhenj, aq t muar e aq t rndsishm n kt letrsi dhe n letrsin botrore n prgjithsi, jo vetm si prozator, por edhe si filozof, kritik, eseist, intelektual me formim dhe ndikim universal - Sartri dhe jo vetm si prozator e dramaturg, po edhe si mendimtar, kritik, intelektual i gjithanshm - Kamy.
    ’prfaqsojn mijra e mijra romancier n krahasim me Herodotin, Plutarkun, Livin, Tacitin, Erazmon, Bekonin, Montenjin, Lesingun, Vikon, Volterin, Didron, Renanin, Tenin, t cilt trajtohen shkrimtar t mdhenj sepse jan, para s gjithash shkenctar, mendimtar, moralist t mdhenj?
    Krahasimet vlersuese midis intelektualve tan, midis krijuesve tan, varsisht prej fushs krijuese me t ciln merren, nuk e tregojn t vrtetn pr rndsin dhe pr rolin e tyre t prgjithshm n letrsin dhe n kulturn kombtare.


    Sovjetizimi dhe evropianizimi


    6. Disa prej reaguesve - ithtar t Ismail Kadares, - nuk ngurrojn q n reagimet e tyre t m mbajn ligjrata pr evropianizimin e letrsis shqipe, duke i treguar me gishtin tregues evropianizuesit dhe kundrevropianizuesit e saj, duke e br Ismail Kadaren evropianizues e mua kundrshtar t ktij evropianizmi. Jan turrur t marrin nj flamur q s’iu takon, ndrsa Ismail Kadaren si shum her dhe pr shumka e vn prpara! E ai, pr t’u treguar ka s’ishte e pshtyn edhe njrin nga msuesit e tij t dikurshm: ernishevskin.
    ’mund t thuhet pr kto pohime dhe pr kto krahasime?
    Mund t thuhet: mbi tridhjet e pes vjet i ka kaluar Ismail Kadare duke e sovjetizuar jo vetm me poezi e me proz, po edhe me shkrime kritike dhe “teorike” letrsin dhe kulturn shqiptare.
    Prmasat e vrteta t ksaj dukurie n krijimtarin e tij mund t shihen n gjith shtrirjen e saj vetm kur t studiohet ajo.
    E sovjetizimi dhe evropianizimi jan koncepte t paprputhshme, madje, t papajtueshme. E sovjetizimi dhe evropianizmi jan praktika letrare, artistike dhe kulturore n prgjithsi, t ndryshme, t paprputhshme dhe t papajtueshme. Shkrimin e fundit apo, ndoshta, t fundit teorik dhe historiko-letrar, me t cilin i kontribuohej sovjetizimit t letrsis shqipe, t shkencs letrare dhe t kulturs shqiptare, Ismail Kadare do ta shkruaj n astet kur po dgjoheshin grahmat e fundit politike, ideologjike dhe sistemore t komunizmit n Evrop dhe po fillonte sovjetizimi i letrsis dhe i kulturs shqiptare: n vitin kur po shnohej dyzetepesvjetori i lirimit. Ishte kjo fjala teorike dhe historiko-letrare e Ismail Kadares mbi amshimin e realizmit socialist, e paraqitur n Konferencn Shkencore Koha jon, letrsia, shkenca letrare n njrn nga sallat e Pallatit t Kongreseve m 13 nntor 1989, q do t botohet mandej n numrin e janarit 1990 t revists Nntori. Ishte kjo fjala teorike dhe historiko-letrare e Ismail Kadares me t ciln ai zhvlersonte t ashtuquajturn letrsi dekadente, mikroborgjeze, domethn evropiane, me t ciln e shpallte t prjetshme letrsin e realizmit socialist dhe me t ciln e madhronte edhe njher rndsin e vijs s Partis pr letrsin dhe artet. N Evrop nuk kishte krijues, nuk kishte intelektual, q nuk shihte se n arkivolin e komunizmit po nguleshin gozhdt e fundit kurse Ismail Kadare i shkruante himn pr pavdeksin! N letrsin shqipe kurr nj poet s’ishte treguar m kundrprofet. Fatmirsisht nj numr i prozave dhe i poezive t Ismail Kadares nuk e dshmojn teorin e tij me t ciln propagandohej sovjetizimi i mtejshm i letrsis dhe i kulturs shqiptare. Dhe, fatmirsisht, krijimtaria e tij letrare dhe publicistike pas rnies s komunizmit sht krijuar n kundrshtim me at teori. Por, pesmbdhjet vjet vetdije pr nevojn e evropianizimit nuk jan shpagim i mjaftueshm pr mbi tridhjet e pes vjet teori dhe propagand pr sovjetizimin e letrsis dhe t kulturs shqiptare n prgjithsi.
    N vitet kur Ismail Kadare bnte sovjetizimin teorik dhe, n nj pjes t madhe, praktik t letrsis shqipe, un bja shum prpjekje pr evropianizimin e saj: evropianizimin e gjithanshm t saj. Dhe, kjo dshmohet jo vetm n referencat e prdorura n veprat e mia pr letrsin shqipe. Dhe, kjo dshmohet n indekset e emrave n veprat e mia pr letrsin shqipe dhe pr kulturn shqiptare. Mbi 95 pr qind e emrave t shkrimtarve, t krijuesve t tjer t arteve t tjera, t filozofve, t shkenctarve n veprat e mia jan emra shkrimtarsh, krijuesish t arteve t tjera, filozofsh dhe shkenctarsh evropian - francez, gjerman, anglez, italian, spanjoll, holandez dhe amerikan. Dhe, kjo dshmohet edhe me pikpamjet teorike n sprovn time Letrsia kombtare dhe letrsia botrore ose afrimi prmes ndryshimeve, t botuar n vitin 1972. Dhe, kjo dshmohet edhe me koncepte teorike n veprn Tri mnyra t shkrimit shqip, t shkruar n fund t viteve shtatdhjet, n t ciln politizimi dhe ideologjizimi, domethn sovjetizimi, q predikonte e zbatonte Ismail Kadare n njrn an, kurse folklorizmi, n ann tjetr, trajtohen si pengesa pr evropianizimin e letrsis, t arteve, t dijeve, t kulturs son n prgjithsi e kjo domethn si penges e evropianizimit t identitetit ton. T thuash, prandaj, ’thot Ismail Kadare pr veten dhe ’thon magnetofonat e tij pr rolin tim dhe rolin e tij n evropianizimin a evropianizimin e letrsis dhe t kulturs son do t thot t mos e shohsh t vrtetn, t mos e pranosh t vrtetn dhe t mos barazosh t pabarazueshmit si do t thot njri prej magnetofonave t tij.
    Si po zgjidhet shtja kombtare

    7. Nj numr i reaguesve, megjithse i vogl, i quajn t jashtkohshme e kjo domethn anakronike diskutimet pr shtje q po diskutohen n kt polemik e n reagimet ndaj saj dhe i quajn kshtu t jashtkohshme, domethn anakronike, sepse u tingllojn shum kombtare. N kohn e globalizmit, q, mendojn, u sjell vetm t mira kombeve, preokupimet kombtare, thon, t largojn prej qllimit kryesor, q sht zhvillimi ekonomik dhe ngritja e mirqenies s qytetarve. Nuk jan kto, natyrisht, deklarimet e para, as t vetmet n disa nga mediat tona n Prishtin dhe n Tiran, n t cilat ideja kombtare quhet tashm ide e tejkaluar. Harrohet se, si po shihet n t gjitha ant e planetit, kombi sht edhe m tej ajo forca, e cila, si e thoshte De Goli, e lviz historin. Popuj t mdhenj nuk jan m pak nacionalist se popuj t vegjl, q ende s’kan zgjidhur as shtjen kombtare, as shtjen demokratike. Dhe, harrohet se autor perndimor, evropian dhe amerikan, n vendet e t cilve globalizmi predikohet m s shumti, thon se: 1. kapitalizmi me tregun e lir, 2. t drejtat e njeriut me demokracin liberale sekulare, dhe 3. shteti kombtar prfaqsojn tri parimet mbi t cilat qndrojn e sotmja dhe e ardhmja e Perndimit dhe e njerzimit. Dhe, harrohet se ne, si komb, ende nuk e kemi zgjidhur shtjen kombtare dhe, si duken punt, nuk do ta zgjidhim prfundimisht as n kt cikl historik. sht e vrtet se pozita e shqiptarve n Maqedoni, n Serbin Jugore dhe n Mal t Zi sadopak po prmirsohet dhe sht e vrtet se Kosovs do t’i njihet pavarsia me ose pa far kufizimesh, por sht e vrtet se shqiptart mbesin t ndar, si ishin, n pes shtete! E ashtu i coptuar si shqiptart nuk sht asnj popull evropian. Bashksia ndrkombtare nuk ua ka paracaktuar disa kufizime bisedimeve mbi statusin e Kosovs pr hir t shqiptarve, po, n radh t par, pr hir t serbve. Vullneti i, t themi, 10 pr qind t serbve t Kosovs vihet kshtu mbi vullnetin e 90 pr qind t shqiptarve dhe t tjerve n Kosov. Sikur t mos favorizohej vullneti i serbve, shqiptarve t Kosovs do t’u njihej e drejta e popullit t ndar dhunshm prej shumics s tij: e drejta e bashkimit me Shqiprin.
    E, sa rndsi t madhe do t kishte bashkimi i Kosovs me Shqiprin edhe pr Kosovn, edhe pr Shqiprin, ndoshta, vetm tani po shihet plotsisht. Prpara mendoja se duke u bashkuar me Shqiprin do t shptonim njher e prgjithmon prej Serbis. Tani mendoj, ndrkaq, se duke u bashkuar me Shqiprin, njkohsisht, do t shptohej Kosova prej Kosovs dhe Shqipria prej Shqipris. Domethn: bashkimi do t kishte rndsi jo vetm ekzistenciale, ekonomike e politike, po edhe shoqrore, intelektuale dhe morale. Vetm t bashkuar shqiptart do t bheshin ka mund t jen, ka s’do t duhej t jen dhe ka do t duhej t jen edhe n pikpamje shoqrore, edhe n pikpamje t shndetit moral.
    Pr kt arsye jo diskutimet intelektuale pr shtje kombtare, pra edhe pr identitetin, po mohimet e nevojs pr diskutime t tilla mbi shtje kombtare mund t quhen t jashtkohshme dhe t jashtvendshme.






    Kategori e ndryshueshme


    8. Disa nga reaguesit, madje edhe nga reaguesit q nuk mbajn ann e asnjrit polemist, thon se q t dy polemistt e trajtojn identitetin si dika t ngurt, t ndrtuar njher e prgjithmon, domethn t pandryshuar. N shkrimet e mia Ideologjia e shprbrjes dhe Realiteti i shprfillur nuk shikohet ashtu identiteti i asnj populli. Si shihet prej sprovs Identiteti evropian i shqiptarve dhe si thuhet pr t edhe n prgjigjen time Realiteti i shprfillur, ashtu e shikon identitetin Ismail Kadare. Un, prkundrazi, e trajtoj si kategori historike, dinamike, domethn t ndryshueshme. N prgjigjen Realiteti i shprfillur nuk e kam quajtur t arsyeshme, prandaj as t nevojshme, t prsris disa pohime themelore pr shtje t identitetit. Kam supozuar se lexuesi q e prcjell kt polemik e aq m par lexuesi, q reagon ndaj saj, do t ket lexuar jo vetm sprovn e Ismail Kadares, Identiteti evropian i shqiptarve, me t ciln e fillon kt polemik, por edhe trajtesn time Ideologjia e shprbrjes, kreut t s cils mbi identitetin kombtar dhe vetdijen fetare ai i sht kundrvn me at sprov. E n at trajtes, prpos t tjerash, un them: “Identiteti i nj populli sht kategori historike: n procesin historik ai vjen duke u pasuruar apo, madje, duke u varfruar dhe, rrjedhimisht, m pak a m shum duke ndryshuar. N procesin historik identitetet e kombeve marrin dhe japin, sepse fatmirsisht marrin dhe japin kulturat e tyre, qytetrimet e tyre n takim e dialog me kultura e qytetrime t kombeve t tjera”. Populli shqiptar, them, sht popull i kontinentit evropian, por popull i kontinentit evropian q ka br shtpin n at pjes t kontinentit, ku jan takuar pushtues t nisur nga Perndimi n Lindje dhe pushtues t nisur nga Lindja n Perndim, ku jan takuar e grshetuar kultura dhe qytetrimi antik grek dhe romak, bizantin dhe latin, feja e krishter dhe feja myslimane, kultura dhe qytetrimi evropian dhe kultura dhe qytetrimi islamik. Meqense populli shqiptar pr rreth 500 vjet ishte i sunduar prej Perandoris Otomane sht e kuptueshme t thuhet se historia e tij pr 500 vjet ishte histori e lidhur, para s gjithash, me historin e ksaj Perandorie. Gjat ksaj historie nj prqindje shum e madhe e popullit shqiptar kishte pranuar fen e sunduesit dhe, duke prvetsuar fen, kishte pranuar shum, shum prbrs shpirtror dhe material t kulturs dhe t qytetrimit t tij: kultura dhe qytetrimi jan prcaktues tepr t rndsishm t identitetit t popujve. T mohosh kto t vrteta do t thot t mos shohsh dhe t mos pranosh t vrtetn, po t bsh propagand politike kush e di prse dhe kushedi pr knd. Krahasimi i shqiptarve me spanjollt prandaj, si bn Ismail Kadare, sht plotsisht i paqlluar pikrisht pr arsye se spanjollt nuk jan islamizuar dhe, pr arsye se nuk jan islamizuar, lidhjet e kulturs dhe t qytetrimit t tyre me kulturn dhe me qytetrimin arab jan fare t pakta dhe fare siprfaqsore.








    Letrarsia dhe pavarsia?


    9. Njri ndr reaguesit e par n polemikn midis Ismail Kadares dhe meje do t thot, ndoshta pr t thn se sa e pakt, e parndsishme sht vepra ime kritike, eseistike, historike-letrare, letrare n krahasim me at t Ismail Kadares se q prej vitit 1980 nuk merrem me kritik e me krijimtari letrare e shkencore! Kritika e literaritetit, thot ai, q ka filluar t zhvillohet prafrsisht n at koh, m ka nxjerr prej radhve t kritikve dhe, n prgjithsi, t studiuesve t letrsis shqipe dhe t krijimtaris letrare. Meq isha marr me studime sociologjike letrare, thot ai, nuk do t jem n gjendje t’u bashkohem radhve t letrarsiologve!
    Harron t thot ai, ndrkaq, se letrarsis un i thoja vler estetike dhe me studimin e vlerave estetike t letrsis shqipe isha marr para se vlerat estetike t pagzoheshin letrarsi!
    Pohimi i ktill pjell prfundimin se veprat e mia Nocione t reja albanologjike , botuar m 1983, Historia e letrsis shqipe – Romantizmi, n tri vllime, botuar m 1984 - 1986, Porosia e madhe (monografi pr Naim Frashrin), e botuar n vitin 1986 e t tjera, t botuara pas vitit 1980, pra, pas atij viti kur kritika mbi letrarsin m paska nxjerr nga studimi i letrsis shqipe, i paska shkruar kloni i Rexhep Qosjes! N qoft se ky reagues ndaj polemiks midis Ismail Kadares dhe Rexhep Qosjes nuk arrin ta prcaktoj as prafrsisht me saktsi vitin kur qenkam br hallall me letrsin, me kritikn, me eseistikn dhe me studimin historik t letrsis, (sado do t mund ta bnte kt po t shikonte kronologjin e veprave t mia q e boton rregullisht Shtpia botuese TOENA n kopertinat e botimeve t Rexhep Qosjes), ai thot t vrtetn kur pohon se pas atij viti un, vrtet, kam filluar t merrem shum me shkrime politike, me publicistik dhe me politik. N vend se letrarsis, vrtet, u jam kushtuar shkrimeve politike dhe publicistike gjithnj duke besuar se kto shkrime nuk do t jen nj pun e kot. M ishte mbushur mendja se shum m t rndsishme se nj varg shkrimesh apo, madje, veprash pr letrarsin e, sidomos, pr letrarsin e veprave q kan pak letrarsi, do t jen pavarsia e Kosovs dhe demokracia e Shqipris dhe e Kosovs. M ishte mbushur mendja, oh sa gabueshm, se, si e thon teorik dhe estet bashkkohor, edhe publicistika mund t ket vlera letrare, kur e kur m shum, madje, se disa vjersha, drama, tregime a romane.
    E pse m ishte mbushur mendja se m e rndsishme se t merresha me studime t letrsis e t bhesha “letrarsiolog”, ishte t merresha me shkrime politike dhe publicistike?
    Dhuna gjithnj e m e madhe dhe gjithnj e m e prshtrir e Serbis dhe e Jugosllavis mbi popullin shqiptar n Kosov, n Maqedoni dhe kudo jetonin pjestar t tij n republikat ish-jugosllave; shkrimet gjithnj e m t shumta t shkrimtarve e t intelektualve t tjer serb, maqedonas e, kur e kur malazez, kundr shqiptarve, n t cilat aq shum shtrembrohej, falsifikohej e vrteta pr historin dhe kulturn shqiptare, me t cilat n t vrtet nnmoheshin historia dhe kultura shqiptare, interesi historik pr ndrkombtarizimin e shtjes s Kosovs dhe t shtjes shqiptare n trsi, ideali i lirimit nga sovraniteti sllav – t gjitha kto do t m shtyjn q t mos u bashkohesha letrarsiologve, t lija prkohsisht kritikn letrare, historin e letrsis, dramn dhe prozn e t’u kushtohem shkrimeve politike dhe publicistiks! Fryt i par i ksaj pune publicistike do t jet vepra Populli i ndaluar, n t ciln ishte prmbledhur pjesa m e madhe e shkrimeve n t cilat i kundrqndroja politiks serbo-jugosllave ndaj shqiptarve, n t cilat tregoheshin t gjitha llojet e dhuns shtetrore ndaj shqiptarve, n t cilat maskohej shovinizmi intelektual serbo-maqedonas ndaj shqiptarve dhe, njkohsisht, tregohej se ka, dshironin shqiptart, si e shihnin ardhmrin e tyre ata. Dhe, sidomos, ka pashmangshm, iu takon si e drejt natyrore dhe historike atyre. Dhe, kt vepr do t detyrohem ta botoj n Zagreb, sepse jugosllavistt tan nuk kishin lejuar t botohej n Kosov.
    Po, me shkrime politike e publicistike do t shtrngohem t merrem edhe m tutje.
    Prpos kundr dhuns shtetrore serbe e maqedonase, prpos kundr ideologjis kundrshqiptare q predikonin intelektual serb, maqedonas e malazez, do t shtrngohem t shkruaj edhe kundr politiks s atyre partive tona q thoshin se po ndrtojn rend demokratik nn dhunn serbe.
    Dhe, jo vetm kaq.
    Do t shtrngohem t shkruaj edhe kundr politiks s kryetarit t athershm t Shqipris, Sali Berisha, i cili t drejtat e shqiptarve n Kosov her i rrgjonte n t drejta njerzore dhe kulturore e her i prparonte n nj autonomi shum m t kufizuar se autonomia e vitit 1974 n kuadrin e Serbis.
    Do t detyrohem t shkruaj kundr kryetarit t Shqipris, Sali Berisha, i cili vazhdonte ta furnizonte me naft Jugosllavin e mbetur (Serbia dhe Mali i Zi), q ishte vn n bllokad ekonomike nga bashksia ndrkombtare!
    Do t detyrohem t shkruaj kundr politiks s kryetarit t Shqipris, i cili ideologjin e qndress vepruese, domethn ideologjin e lufts lirimtare, q do t frymzoj krijimin e Ushtris lirimtare t Kosovs, e quante ideologji t terrorizmit, kurse mua personalisht, “ideolog t terrorizmit shqiptar”. Si do t msoj m von, kur do t shkoj n Strasburg e n Uashington, n delegacionet e Kosovs, shum prej ktyre shkrimeve publicistike pr gjendjen dhe synimet e shqiptarve n ish-Jugosllavi, pavarsisht pse kryetari Sali Berisha m kishte shpallur ideolog t terrorizmit, ishin prkthyer n kancelarit amerikane dhe evropiane.
    N kt koh, kur shkrimtari Ismail Kadare vazhdonte n Paris t merrej me letrsi, por edhe t pezmatonte shqiptart e besimit mysliman me deklarata kundrmyslimane e t predikonte kthimin n fen e t parve, n krishterimin, Rexhep Qosja vazhdonte t merrej me shkrime politike e publicistike duke br beteja intelektuale pr trajtimin evropian t shtjes shqiptare, pr pavarsin e Kosovs, pr demokracin e Shqipris e t Kosovs, pr fatin evropian t popullit shqiptar n prgjithsi dhe duke pritur do nat polict serb q do ta onin atje prej nga nuk mund t dinte kur do t kthehej dhe a do t kthehej fare. ’kishte ather m rndsi pr Kosovn e pr Shqiprin; pr demokracin n Kosov e n Shqipri; pr evropianitetin e Kosovs e t Shqipris - studimi i letrarsis apo publicistika n fjal - le ta thot reaguesi q merret me kronologjin e puns sime.

    Kryeministri i gjithkundshm


    Nuk kam pritur, nuk kam pritur sidomos mbasi m kishte shpallur “ideolog t terrorizmit shqiptar” se ish-kryetari i Shqipris, Sali Berisha, do t merret rishtazi me mua. Dhe, nuk kam pritur, nuk kam pritur dhe as n ndrr nuk kam par, se Sali Berisha do t merret prap me mua, tani n cilsin e kryeministrit t Shqipris. Por, si e ka thn shkrimtari i njohur anglez, Gream Grin, n Ballkan jan t mundshme t papriturat m t paimagjinueshme! N Ballkan sht e mundshme t imagjinohen kentaur dhe t lindin Drakulla! N Ballkan dhe vetm n Ballkan sht e mundshme q nj ish-kryetar, i cili me politikn e tij ekstremisht t djatht, e kishte uar vendin te pragu, madje, pak prtej pragut, t lufts qytetare, i cili me politikn e tij ekstremisht t djatht i kishte sjell vendit shum viktima dhe shum shkatrrime materiale, i cili me politikn e tij ekstremisht t djatht, e kishte futur vendin n aventurn financiare t piramidave, i cili gjat politiks s tij kishte shpallur gjendje t jashtzakonshme dhe n at gjendje t jashtzakonshme ishte rizgjedhur kryetar, i cili, pr shkak t asaj politike, me aso pasojash politike, ekonomike, shoqrore dhe morale, ishte prmbysur me revolucion t vonuar demokratik (ashtu si u prmbysn Shevarnadze n Gruzi dhe Janukovi n Ukrain), n Ballkan, pra, dhe vetm n Ballkan sht e mundshme q nj ish-kryetar i till t rikthehet n politik dhe t rikthehet, madje, si kryeministr. Dhe, n Ballkan dhe vetm n Ballkan sht e mundshme q nj ish-kryetar i till t gzoj prkrahjen, madje, prkrahjen servile, t shkrimtarit q ende festohet si shkrimtar i par kombtar, madje, si shkrimtar botror! Thash n Ballkan e do t duhej t thuhej: te ne, dhe vetm te ne! Se vetm te ne sht e mundshme q nj ish-kryetar i prmbysur nga pushteti pr arsyet pr t cilat ishte prmbysur Sali Berisha t rikthehet n pushtet si kryeministr. Thash n Ballkan e do t duhej t thuhej: te ne, dhe vetm te ne. Se, vetm te ne sht e mundshme q nj shkrimtar, i cili i ka shrbyer diktaturs, pavarsisht si quhet ajo, n mnyrat politike, ideologjike, teorike dhe letrare si i ka shrbyer Ismail Kadare diktaturs komuniste, t kthehet ngadhnjimtar edhe n demokraci dhe t bhet msues i paprgjegjsis intelektuale dhe morale si n kohn e komunizmit.
    Nuk iu deshn as nnt muaj n pushtet, por tani i rikthyer si kryeministr, dhe Sali Berisha filloi t merret edhe me voglsin time. Pr fatin tim t mir, ksaj radhe nuk po m quan m terrorist, si m quante kur ishte kryetar, edhe pse terrorizmi sht fjala q n fjalorin e tij dhe t shkrimtarit t tij po zvendson fjaln komunizm dhe, ashtu, sht br fjal shum e leverdishme politikisht dhe fjal shum e leverdishme letrarisht pr ta. Ksaj radhe ish-kryetari i Shqipris, tani kryeministr, m ka caktuar fat m t durueshm: m trajton vetm t pabarabart me shkrimtarin e tij!
    Pse po merret dhe si po merret me mua ish-kryetari, tani kryeministri yn?
    Pr nj kryeministr, i cili sillet si shumministr, i cili n vend t ministrit t Mjedisit flet edhe pr pun t ujsjellsve e t kanalizimeve, i cili n vend t ministrit t Ekonomis flet edhe pr pun t tatimeve, i cili n vend t ministrit t Arsimit flet edhe pr pun t Akademis s Shkencave, i cili n vend t ministrit t Bujqsis flet edhe pr pun t gripit t pulave t gjora, i cili n vend t ministrit t Turizmit flet edhe pr pun t pastrimit t plazheve, i cili n vend t ministrit t Punve t Jashtme flet edhe pr pun t pasaportave, i cili n vend t ministrit t Shndetsis flet edhe pr prostitucionin, i cili n vend t ministrit t Rendit Publik flet edhe pr xhepaxhinjt, i cili gjat emisionit t lajmeve n TVSH, q fillojn n orn 2000, ngjet t paraqitet shtat her, duke marr kur shtat e kur shtatmbdhjet minuta, nj ish-kryetar, tani kryeministr, n t vrtet shumministr i till sht e kuptueshme, madje, e domosdoshme q ta thot fjaln, q do t mohet fjal e fundit, edhe pr nj polemik ashtu t nxeht si sht polemika midis shkrimtarit t tij, Ismail Kadare, i quajtur shkrimtar (politik) botror dhe shkrimtarit kundr tij, i quajtur lokal, Rexhep Qosja!
    Dhe ta thot jo gjithkund e para gjithkujt, po atje ku do ta dgjoj gjith populli: n konferenc me gazetart.
    Nuk flet ku nuk dgjohet prej t gjithve ish-kryetari e tani kryeministri yn.
    Si foli dhe ka foli ai n kt konferenc me gazetart?
    I pyetur, n kt konferenc t madhe me gazetart, n t ciln, prpos gazetarve t t gjithave mediave, ishin edhe kshilltar, sekretar, adjutant e truproja t tij, denjtar vendor e t huaj, dhe t tjer t ftuar nergut pr ta dgjuar, i pyetur, pra, se ka mendon pr polemikn midis Ismail Kadares dhe Rexhep Qosjes, ish-kryetari, tani kryeministri yn, Sali Berisha, q n fillim tha:
    “T jem i sinqert nuk i kam lexuar ato polemika, sepse nuk mund t barazoj t pabarazueshmen, t pabarabartin, jo nuk i barazoj”.
    Pikuditje!
    Ish-kryetari, tani kryeministri yn, q n fillim e thot se sht i sinqert - se sinqeriteti sht virtyti i tij i dshmuar gjithmon e gjithkund. N saj t ktij sinqeriteti ai, m n fund, ishte br sekretar i organizats s Partis s Puns n Fakultetin e Mjeksis n Tiran.
    ka thot mandej ai n kt sulm t ri t sinqeritetit?
    Thot se nuk i ka lexuar ato polemika!
    Pikuditje!
    E pse nuk i ka lexuar ato polemika pr t cilat nuk ngurron t shfaq mendim ai?
    Nuk i ka lexuar sepse ishte i zn duke lexuar deklaratn servile t Ismail Kadares n pamfletin Pabesia e nj polemisti, n t ciln e arsyeton, si di ai ta arsyetoj, politikn e tij deri n vitin 1997 dhe e dnon, ashtu si di ai ta dnoj, revolucionin e vonuar demokratik q e prmbysi at!
    Vetm pr kt arsye nuk i ka lexuar ato polemika ai?
    Jo vetm pr kt arsye. Nuk i ka lexuar kto polemika edhe pr arsye se ai, ish-kryetari, tani kryeministri, nuk mund t barazoj t pabarazueshmen.
    Pikuditje!
    Nuk i ka lexuar ato polemika edhe sepse nuk mund t barazoj t pabarazueshmen?
    Jo vetm pse nuk mund t barazoj t pabarazueshmen, por edhe pse nuk mund t barazoj t pabarabartin.
    Pikuditje!
    ka bn ish-kryetari, tani kryeministr, kur nuk mund ta barazoj t pabarazueshmen dhe t pabarabartin?
    Ia v vuln e tij ksaj pabarazie n t ciln shkruan: jo nuk i barazoj.
    Pikuditje!
    Va bene.
    Edhe pse nuk i ka lexuar ato polemika midis shkrimtarit t tij politik botror, Ismail Kadare dhe shkrimtarit lokal, Rexhep Qosja, shumministri yn do t’i prgjigjet kshtu pyetjes: “Ju ciln tez mbroni pr identitetin shqiptar kombtar?”
    “Mendimi kombtar shqiptar kalon npr veprn e Ismail Kadares. Dhe n qoft se Ismail Kadare ka nj merit jo letrare, po m t gjer, ka meritn se n tr veprn e tij ka mbledhur copzat e shpirtit kombtar. Jo kaq solid. Sepse nuk mund t them se ishte kaq i trunguar, i inkorporuar dhe nga t gjitha kohrat deri m sot e ka mbledhur at, jo me frymn e nj nacionalisti t smur, por e ka mbledhur at n frymn e nj nacionalisti pozitiv qytetar, qytetar trsisht. Personalisht e kam pasur dhe e kam kt bindje, q n kt aspekt Ismaili sht rilindsi modern. T jem i sinqert, nuk i kam lexuar ato polemika, sepse nuk mund t barazoj t pabarazueshmen, t pabarabartin, jo nuk i barazoj”
    Pikuditje!
    Va bene! Va bene!
    Pyetjes mjaftueshmrisht t qart “Ju ciln tez mbroni pr identitetin shqiptar kombtar?” i prgjigjet si shkruan m lart: kodr pas bregut! Meqense nuk mund ta lavdroj pr ka kishte thn pr identitetin e shqiptarve sepse nuk mund t pranoj n njrn an shprfilljen e prbrsve mysliman n identitetin e gjithsishm, historik, shqiptar, kurse, n ann tjetr racizmin e tij ndaj popujve mysliman t Afriks e t Azis ather ai lavdron Ismail Kadaren pr dika tjetr! sht, vrtet, diplomat kryeministri Yn. Ai e di se pr ne dinakria sht menuria m e madhe! Po t vlersonte tregimin e Ismail Kadares pr identitetin e shqiptarve dhe nevojn e mbajtjes s tyre sa m larg, edhe gjeografikisht, nga Lindja, do t shtrngohej t dnonte myslimanofobin dhe racizmin e tij. Po, meqense kt s’mund ta bnte se do t humbte shkrimtarin e prkushtuar, ai e lavdron pr merita t tjera.
    Hajde ta primtojm pak kt deklarat t kryeministrit ton dhe t shohim far logjike dhe far etike e stolis at.








    Deductio ad absurdum (1)


    Nga kalon mendimi kombtar shqiptar? Npr cilat rrug, fusha, male, lumenj, dete, vende, kontinente?
    Mendimi kombtar shqiptar kalon npr veprn e Ismail Kadares.
    Pik dhe s’ka tjetr! S’ka pikuditje!
    Dhe n qoft se Ismail Kadare ka nj merit jo letrare, po m t gjer, cila sht kjo merit jo letrare po m e gjer e tij?
    Ismail Kadare ka meritn se n tr veprn e tij ka mbledhur copzat e shpirtit kombtar.
    Pikuditje!
    Kush, kur dhe me ka e copzoi ashtu shpirtin ton kombtar?
    Nuk ka prgjigje!
    ka doli prej atyre copzave t shpirtit kombtar, q mblodhi Ismail Kadare?
    Doli nj shpirt jo kaq solid.
    Pse shpirti kombtar ishte jo kaq solid?
    Sepse nuk mund t them se ishte kaq i trunguar?
    Pikuditje!
    A vetm sepse nuk mund t thuhet se ishte kaq i trunguar?
    Jo, por edhe sepse nuk ishte kaq i inkorporuar.
    Pikuditje!
    Ku do t duhej t kishte qen kaq i inkorporuar?
    S’ka prgjigje!
    Kur e pa shpirtin kombtar ashtu t copzuar, ashtu t patrunguar dhe ashtu t painkorporuar, ka bri shkrimtari politik Ismail Kadare?
    E thash: mblodhi copzat e shpirtit kombtar.
    Nga cilat kohra i mblodhi copzat e shpirtit kombtar ai?
    Nga t gjitha kohrat deri m sot.
    Edhe nga kohrat ilire?
    Nuk ka prgjigje!
    Edhe nga Mesjeta?
    Nuk ka prgjigje!
    Edhe nga koha e komunizmit?
    Nuk ka prgjigje!




    Deductio ad absurdum (2)


    Si i ka mbledhur shkrimtari politik Ismail Kadare copzat e shpirtit kombtar, jo kaq solid?
    I ka mbledhur jo n frymn e nj nacionalisti t smur.
    Pikuditje!
    Po n far fryme i ka mbledhur Ismail Kadare copzat e shpirtit kombtar jo kaq solid, ashtu t patrunguar dhe t painkorporuar?
    I ka mbledhur n frymn e nj nacionalisti pozitiv?
    A vetm n frymn e nj nacionalisti pozitiv?
    Jo vetm n frymn e nj nacionalisti pozitiv, por edhe n frymn e nj nacionalisti pozitiv qytetar.
    Pikuditje!
    Pozitiv qytetar?
    Pikuditje!
    Qytetar trsisht.
    Pikuditje!
    far bindje keni pasur pr Ismail Kadaren n kt aspekt?
    Personalisht e kam pasur dhe e kam kt bindje, q n kt aspekt Ismail Kadare sht rilinds modern.
    Kur pr njrin thuhet se ishte rilinds modern, mos do t thot kjo se kemi edhe rilinds tradicional?
    Pa dyshim.
    far dallimi ka midis rilindsit modern dhe rilindsit tradicional sipas mendimit tuaj?
    Rilindsi modern sht nacionalist pozitiv qytetar, qytetar trsisht, kurse nacionalisti tradicional sht nacionalist i smur?
    Mos do t thot kjo se Naim Frashri, Pashko Vasa, Gjergj Fishta, Ismail Qemali, Andon Zako ajupi, Faik Konica, Luigj Gurakuqi, meq ishin nacionalist tradicional, jan nacionalist t smur?
    Nuk ka prgjigje!
    Meqense Ismail Kadare sht nacionalist pozitiv qytetar, trsisht qytetar, kush sht sot nacionalist i smur?
    Nacionalist i smur sht ai q kuturis t polemizoj me nacionalistin pozitiv qytetar, trsisht qytetar.
    Pikuditje! Pikuditje! Pikuditje!


    Conclusio


    far vepre (letrare, shkencore, publicistike) u krijua prej atyre copzave t shpirtit kombtar, jo kaq solid, q nuk mund t thuhet se ishte kaq i trunguar dhe kaq i inkorporuar, q mblodhi Ismail Kadare?
    U krijua nj vepr letrare dhe publicistike moderne.
    A mund t thuhet, zoti kryeministr, se prej atij shpirti jo kaq solid, t patrunguar dhe t painkorporuar, prpos asaj vepre letrare dhe publicistike moderne politike, Ismail Kadare krijoi edhe vepra t realizmit socialist n t cilat njkohsisht u krijuan nj varg mitesh, si miti i komunizmit, miti i proletariatit ndrkombtar, miti i lufts s klasave, miti i udhheqsit t madh proletar, i cili prapa kishte historin, miti i barazis pa t pabarabart, miti i ardhmris ku do t punosh sa t jesh n gjendje, por do t t jepet sa t kesh nevoj e mite t tjera?
    No coment!
    Va bene! Va bene! Va bene!


    Dora e gjat e kryeministrit


    Mbas primtimit t msiprm, t cilin ndonj lexues mund ta lexoj si nj ske humoristik - ndonse ske nuk sht - sht e nevojshme t thuhen edhe disa fjal pr deklaratn q kryeministri i Shqipris, Sali Berisha, ka dhn n konferenc me gazetart, mbi polemikn midis Ismail Kadares dhe Rexhep Qosjes, domethn midis nacionalistit pozitiv qytetar, trsisht qytetar - si e quan ai t parin dhe nacionalistit t smur - si l t kuptohet se e quan ai t dytin, midis rilindsit modern - si e quan ai t parin dhe rilindsit tradicional - si l t kuptohet se e quan t dytin.
    N botn demokratike perndimore e kur thuhet n botn demokratike perndimore, zakonisht, mendohet n Evropn Perndimore dhe n SHBA, n Kanadan dhe n Australin nuk mund t ngjas q nj ish-kryetar shteti, nj kryeministr, nj kryetar Kuvendi, nj ministr, t fusin hundn n polemika midis intelektualve dhe t japin gjykime e t bjn vlersime n dobi t njrit a t tjetrit pavarsisht nga partishmria e njrit a tjetrit, pavarsisht nga rndsia, dobia a mosdobia e shtjeve rreth t cilave polemizojn ata. Krijimtaris shpirtrore n botn demokratike i njihet pavarsia t ciln, mendohet, njerzit politik nuk duhet ta lndojn me gjykimet e tyre politike. Njerzit politik n kt bot mund t jen miq me krijues t ndryshm - shkrimtar, shkenctar, filozof, artist, por n pun t krijimtaris dhe t marrdhnieve t tyre me krijues t tjer nuk przihen. Krijimtaria shpirtrore trajtohet e veant, prandaj nderohet edhe njfar sjellje m pak a m shum e veant e krijuesve. Vetm n despotit, n tiranit, n diktaturat e ndryshme, n rendet totalitare, njerzit e politiks i kan lejuar dhe i lejojn vetes t fusin hundn, duart dhe kmbt n pun t krijimtaris, n diskutimet midis krijuesve, n polemikat e tyre, n marrdhniet e tyre. Nuk mund t thuhet se ish-kryetari e, tani, kryeministri, Sali Berisha, nuk i di rregullat e sjelljes s mir, normale qytetare, trsisht qytetare, demokratike t njerzve t politiks n fushn e krijimtaris shpirtrore dhe n diskutimet midis krijuesve t ndryshm. Dhe, nuk mund t thuhet se ish-kryetari dhe, tani, kryeministri Sali Berisha nuk e di sesa shum dhe sesa prgjithmon jan komprometuar przierjet e njerzve t politiks n fushn e krijimtaris shpirtrore, przierjet e despotve, tiranve, diktatorve, kryetarve, kryeministrave, kryetarve e sekretarve t partive, pavarsisht si jan quajtur a si quhen ata, n arte, n filozofi, n shkenca, n jetn, n marrdhniet, n diskutimet dhe n polemikat e krijuesve. Sigurisht i di ai t gjitha kto, por kur bhet kryetar a kryeministr, nuk do t’i dij. E ka dshmuar kt ai edhe n mandatin e par si kryetar, edhe n mandatin e dyt, mbasi u rizgjodh n gjendje t jashtzakonshme dhe filloi ta dshmoj edhe tani, posa u zgjodh kryeministr! Ather, gjat mandatit si kryetar, jo rrall paraqitej me gjykime pr letrsin, pr artet, pr shkencat, pr krijuesit e ndryshm letrar, artistik, shkencor. Kujt nuk i kujtohet fjalimi i tij me rastin e riatdhesimit t trupit t Faik Konics n Tiran? Pse t flasin kolegt pr t? ’rndsi mund t ket fjala e tyre? Duhet t flas kryetari dhe vetm kryetari i shtetit!
    Dhe, jo vetm kaq dhe jo vetm kshtu. Ai, kryetari, duhej t fliste, madje, ta thoshte fjaln vendimtare pr institutet shkencore, pr Akademin e Shkencave, pr drejtort e instituteve dhe pr kryetart e Akademis.
    I zbriste dhe i ngrinte drejtort e atyre instituteve shkencore! I zbriste dhe i ngrinte kryetart e Akademis! E bnte kryetar Akademie dik q s’ishte antar Akademie dhe i krcnonte se do t’i zhbnte nga antarsimi n Akademi antart e Akademis! I bnte t gjitha kto ish-kryetari dhe, megjithat, gzonte simpatin e deklaruar t Ismail Kadares! Si edhe tani!
    Dhe, tani, prap e njjta kng! N duet: kryeministri-shkrimtari!
    Kryeministri duhet ta thot fjaln pr gjuhn standarde!
    Kryeministri duhet ta thot fjaln pr punt n institutet shkencore dhe pr fatin e instituteve shkencore!
    Kryeministri duhet ta thot fjaln pr punt n Akademin e Shkencave dhe pr fatin e Akademis s Shkencave!
    Kryeministri duhet ta thot fjaln pr punt n universitetet dhe rreth universiteteve!
    Kryeministri duhet ta thot fjaln, q do t jet fjala kryesore, fjala-platform, pr polemikn midis dy shkrimtarve!
    Pse jo? Pse jo kur e pyesin gazetart? Pse jo kur fjala e tij pritet edhe prej shkrimtarit t tij, Ismail Kadare?
    Pse jo kur sht i gjithdijshm i gjithkundshm dhe i gjithfuqishm?
    Pse jo kur i lejohet t jet i gjithmundshm, i gjithkundshm dhe i gjithfuqishm?
    Pse jo?!
    Kryeministri yn, politikani me gjestet, me sjelljet, me metodn, me stilin, me mentalitetin m joevropian n politikn shqiptare, e ka nj shembull prej t cilit ka msuar shum, si un prej Erazmos.
    E dini si quhet msuesi i tij?
    Si jo? Kush nuk e di? Quhet Xhugashvilli. Prpos se kryesonte Partin dhe Shtetin, ai donte t kryesonte mendimet edhe n gjuhsi, n letrsi, n ekonomi, n pedagogji, n psikologji, n filozofi, madje, edhe n astronomi, prandaj nuk ngurronte ta thoshte fjaln e fundit qoft pr Shollohovin e Pasternakun, qoft pr Dostojevskin e Gorkin, qoft, madje, pr psikanalizn dhe teorin e relativitetit.
    Porsi Xhugashvilli pr Dostojevskin dhe Gorkin, pr Shollohovin dhe Pasternakun, edhe kryeministri yn do t jap mendimet pr Konicn, Ismail Kadaren dhe voglsin time!


    Tipologu i nacionalizmit


    Dhe, jo vetm kaq.
    sht e njohur se Xhugashvilli sht marr, “teorikisht”, edhe me shtje t kombit dhe ka br nj tipologji, ’sht e vrteta t thjesht, t nacionalizmit, duke dalluar nacionalizmin pozitiv dhe nacionalizmin negativ. Tipologjin e msuesit t tij shpirtror, kryeministri yn do ta prpunoj m shkencrisht, prandaj prpos nacionalizmit pozitiv dhe nacionalizmit negativ, do t dalloj edhe nacionalizmin qytetar, trsisht qytetar, dhe nacionalizmin e smur! Tipologjit e nacionalizmit prej vitit 1815 e deri sot, q kan br sociolog dhe politikolog bashkkohor evropian dhe amerikan, atij nuk i hyjn n pun. Jo. Pse t’i hyjn n pun atij punimet e atyre q dallojn nacionalizmin integrues, nacionalizmin humanist, nacionalizmin agresiv, nacionalizmin jakobin, nacionalizmin hegjemonist, nacionalizmin separatist, nacionalizmin prshtrirs e tipat e tjer t nacionalizmit? Me tipat e ktill t nacionalizmit nuk mund t’i karakterizoj kryeministri yn as intelektualt q do t donte t linte pa goj, as intelektualt q adhuron, q luajn bishtin sa her e shohin. Prpos tipave t nacionalizmit pozitiv dhe t nacionalizmit negativ, atij do t’i hynte n pun posarisht tipi i nacionalizmit t smur. E pr nacionalistt e smur, kryeprokurori i Xhugashvillit, Vishinski, kishte parapar dnim t veant: veimin e pafund n mendinn e burgut!
    Prpos tipolog i nacionalizmit, kryeministri yn sht edhe kritik letrar dhe historian i letrsis. Me shije t holl, vrtet, faikkoniciane, prpos vlersimit t krijimtaris s krijuesve t ndryshm t letrsis shqipe, ai bn edhe shkallzimin e tyre varsisht prej rndsis gjuhsore-artistike dhe politike t veprs s tyre! N konferencn e siprthn me gazetart ai do t merret vetm me besnikun e tij dhe me mua. Dhe, sigurisht, pas leximit shumvjear t veprave tona, pas shqyrtimeve analitike dhe sintetike t tyre, ka mundur t konstatoj se besniku i tij dhe un jemi t pabarazueshm, sepse jemi t pabarabart!
    N ka e mbshtet pohimin e tij kritik, teorik dhe historiko-letrar mbi pabarazin e Ismail Kadares dhe t Rexhep Qosjes? N gjith krijimtarin e njrit e t tjetrit apo n vepra t veanta t njrit e t tjetrit? N gjithanshmrin e njrit dhe n gjithanshmrin e tjetrit? N krahasimin, ta themi, midis romanit t njrit, Dimri i madh dhe romanit t t dytit, Vdekja m vjen prej syve t till, q jan botuar prafrsisht n t njjtn koh? N krahasimin e romaneve Jeta, loja dhe vdekja e Lul Mazrekut dhe Nj dashuri dhe shtat faje, q po ashtu jan botuar prafrsisht n t njjtn koh? N krahasimin e ditarve t njkohshm Ra ky mort e u pam dhe Tronditja e shekullit? N krahasimin e polemikave Identiteti evropian i shqiptarve dhe Realiteti i shprfillur?
    Mos konstatimin e tij kritik, teorik dhe historiko-letrar, mbi pabarazin, n t vrtet pakrahasueshmrin e Ismail Kadares dhe Rexhep Qosjes, kryeministri yn e mbshtet n kulturn e prgjithshme t njrit dhe n kulturn e prgjithshme t tjetrit; n njohurit e njrit dhe n njohurit e tjetrit pr letrsin botrore; n njohurit e njrit dhe nj njohurit e tjetrit mbi filozofin dhe mbi shkencn; n njohurit teorike dhe metodologjike t njrit dhe n njohurit teorike dhe metodologjike t tjetrit; n erudicionin e njrit dhe n erudicionin e tjetrit, q dshmohen n krijimtarin e tyre letrare, shkencore, publicistike, polemike; n procedimet dhe teknikat e reja krijuese q dshmohen n veprat e njrit dhe n veprat letrare t tjetrit; n pasurin e imagjinats s njrit dhe n pasurin e imagjinats s tjetrit; n vllimin e prgjithshm t krijimtaris s njrit dhe n vllimin e prgjithshm t krijimtaris s tjetrit; n kontributin e prgjithshm krijues dhe intelektual t njrit dhe n kontributin e prgjithshm krijues dhe intelektual t tjetrit pr kulturn kombtare; n kontributin intelektual dhe politik t njrit dhe n kontributin intelektual dhe politik t tjetrit pr ndrkombtarizimin e shtjes s Kosovs dhe t shtjes shqiptare n prgjithsi; n kontributin e njrit dhe n kontributin e tjetrit pr demokracin n jetn kombtare? N pyetjet e ktilla kryeministri yn, q bhet njkohsisht kritik letrar dhe historian i letrsis, nuk na jep prgjigje. Pse ta jap? Dhe, si ta jap?
    Konstatimin e tij kritik, teorik dhe historiko-letrar mbi pabarazin, n t vrtet mbi pakrahasueshmrin e Ismail Kadares dhe t Rexhep Qosjes, kryeministri yn e mbshtet jo n krahasimin e t dhnave t siprthna, q mund t shihen n krijimtarin e njrit e n krijimtarin e tjetrit; konstatimin e tij kritik, teorik dhe historiko-letrar mbi pabarazin, n t vrtet mbi pakrahasueshmrin e Ismail Kadares e t Rexhep Qosjes ish-kryetari dhe, tani, kryeministri yn duket se e mbshtet n shrbimet e t parit dhe n kritikat e t dytit?
    Le ta mbshtes!
    Se ish-kryetari e, tani, kryeministri yn, Sali Berisha, ka qejf q n njrn an t ket t pakrahasueshm, domethn t pabarabart, kurse, n ann tjetr, t shquaj t par, domethn bajraktar, u binda kto dit mbas raportit t UNICEF-it, n t cilin, prpos t tjerash, thuhej se n Shqipri ka rreth 190 mij fmij t braktisur, q jetojn n varfri t skajshme. Kryeministri i Shqipris ka koh q t merret me polemika midis intelektualve dhe me intelektual, por kryeministri i Shqipris nuk ka koh q t merret me fmijt e braktisur, me kushtet, n t cilat i z nata dhe i el mngjesi ata fmij t gjor. I zuri n goj, por pa brtitur si e ka zakon ai, vetm mbasi u shpall raporti i UNICEF-it. Dhe, ka tha se? Tha se prej tash, e kjo prej tash do t thot prej astit kur e eli ai gojn pr ta, fmija do t jet n Shqipri, derisa ai t jet kryeministr, “i pari i t parve”!
    Fmija, pra, do t jet “i pari i t parve”!
    Fmijt do t jen t part e t parve!
    Si Ismail Kadare n letrsi! N letrsin e politizuar!
    Si Sali Berisha n politik!
    Mbasi e dgjova raportin e UNICEF-it pr numrin e fmijve t braktisur nn pushtetin e Sali Berishs e kuptova pse kryeministri i Shqipris u fut n polemikn midis Rexhep Qosjes dhe Ismail Kadares, por pa u distancuar nga racizmi i Ismail Kadares ndaj arabve, ndaj myslimanve n ish-republikat e Bashkimit Sovjetik, ndaj t ngjyrosurve n prgjithsi, pale dhe ndaj kujt tjetr!
    Shumka s’duhet t kuptoj se shum shtrenjt po m kushtojn kto q po i kuptoj!












    Edhe kryeparlamentarja futet n polemik


    Edhe kryetarja e Kuvendit t Shqipris, Jozefina Topalli, e quajti t nevojshme q t inkuadrohet n polemikn midis Ismail Kadares dhe Rexhep Qosjes. Pr dallim prej kryeministrit, Sali Berisha, i cili hyrjen e tij n polemik e bri botore n konferencn me gazetart n Tiran, kryetarja e Kuvendit, Jozefina Topalli, e bri kt n Konferencn Evropiane t Kryetarve t Kuvendeve, n veri t Evrops. Me at rast, para kryetarve t kuvendeve t vendeve evropiane, ajo e quajti t arsyeshme, madje, t domosdoshme, t prmend historin shqiptare q, si tha, “daton prpara 2000 vjetsh”; t prmend gjeografin shqiptare q, si tha, “na ka vendosur jo n cep, por n brendsi t Evrops”; dhe t prmend, n fund, edhe identitetin e shqiptarve t cilin, e quajti t domosdoshme ta quaj, “trsisht evropian”, pra, jo pjesrisht, po “trsisht evropian”!
    Sikundr mund t shihet, edhe pr kryetaren e Kuvendit t Shqipris, Jozefina Topalli, si edhe pr Ismail Kadaren, gjeografia sht prcaktuesja vendimtare e identitetit t vetjeve dhe t popujve. Pr kt shkak, ndoshta, ajo u mbajti kryetarve t Kuvendeve t Vendeve Evropiane nj msim nga gjeografia (dhe antropologjia) me ’rast bri prpjekje q, sikundr Ismail Kadare, ta fus Shqiprin sa m n brendsi t Evrops, duke e larguar sa m shum prej Turqis dhe, n prgjithsi, prej Lindjes turko-arabe me shpres se ashtu do ta largoj prej atyre prbrsve t kulturs e t qytetrimit t asaj Lindje q mund t’iu ken ngjitur dikur a mund t’i ngjiten tani Shqipris! Edhe zonja Jozefina Topalli gjat prpjekjes s saj pr ta rehatuar Shqiprin sa m larg Lindjes myslimane, e harroi Kosovn dhe e la aty ku e kishte ln Ismail Kadare kur tha se sa i prket identitetit, “Letrat e Shqipris jan t qarta”!
    Kryetarja e Kuvendit t Shqipris, Jozefina Topalli, harroi se popujt e brendsis s Evrops, prej m t vegjlve e deri te m t mdhenjt, jo vetm Shqiprin po krejt Ballkanin e vendosin mu n cepin e Evrops. Pr kt arsye edhe kan krijuar nocionet gjeografike Ballkani Perndimor e Ballkani Juglindor. Ata, sigurisht, nuk mrziten si kryeparlamentarja jon, Jozefina Topalli, dhe si shkrimtari yn, Ismail Kadare, pse Shqipria dhe Ballkani n trsi gjenden n cep t Evrops. Dhe, pse t mrziten? N cep t Evrops, t Veriut t Evrops, jan Finlanda, Norvegjia dhe Suedia, kurse n cep t Jugut t Evrops jan Portugalia, Spanja dhe Italia. Pavarsisht pse n ann tjetr t Mesdheut i kan vendet e Veriut afrikan, as Portugalia, as Spanja, as Italia nuk kan dshmuar ndonjher se mrziten pse i Madhi Zot i ka vendosur n cepin jugor t Evrops. N qoft se marrin parasysh se vendosja gjeografike n cepin jugor t Evrops u sjell dobi t mdha prej turizmit, ather mund t besojm se cepin nuk do t pranonin kurrsesi ta ndrronin me brendsin e Evrops.
    Mund t besohet se prpjekja e kryetares s Kuvendit t Shqipris, Jozefina Topalli, pr t’i bindur njher e prgjithmon kolegt e vet, kryeparlamentart e vendeve evropiane, se Shqipria nuk gjendet n cep, po n brendsi t Evrops dhe se identiteti i shqiptarve sht jo vetm evropian, po “trsisht evropian”, do t’i ket shtyr ata t’i bjn njri-tjetrit dy pyetje: e para, pse ka nevoj kjo zonj ta lviz Shqiprin prej cepit t Evrops, ku e ka vendosur i Madhi Zot dhe ta oj n brendsi t saj dhe, e dyta, pse ka nevoj kjo zonj ta theksoj, madje, ta tejtheksoj se shqiptart kan identitet evropian, madje, “trsisht evropian”? Do ta ken pyetur ashtu njri-tjetrin, n radh t par, pr arsye se shumica prej tyre do t ken qen pr vizita zyrtare edhe n Shqipri, edhe n Maqedoni, edhe n Kosov dhe gjat ktyre vizitave mund t ken par shumka n gjeografin shqiptare dhe mund t ken msuar pr historin shqiptare, q sht evropiane dhe jashtevropiane, dhe nuk jan mrekulluar nga evropiania e saj dhe nuk jan shastisur nga jashtevropiania e saj - si ajo. Kshtu, pr shembull, mund t ken msuar se historia shqiptare rreth 500 vjet ishte e lidhur me historin e Perandoris Otomane dhe gjat ktyre pes shekujve prqindja m e madhe e shqiptarve kishin marr fen myslimane dhe, mandej, shumka prej kulturs dhe qytetrimit mysliman. T kujdesshm n sjellje qysh din t jen evropiant e, sidomos, politikant, ata nuk do t’i ken thn zonjs son: gjith ato xhamia n gjeografin shqiptare, gjith ata hoxhallar e myezin, gjith ato medrese, gjith ata haxhi q shkojn n Qabe, gjith ata t vjetr e t rinj, fshatar e intelektual q mbushin xhamit dhe hapsirat para xhamive t xhumave, gjith ato varrime dhe gjith ato varre n t cilat varrimet bhen me ritualin mysliman, gjith ata t br synet - rreth pes milion shqiptar t br synet, e shumka tjetr, flasin pr nj identitet evropian t shqiptarve vetm me kushtin n qoft se identitetin evropian nuk e njjtsojm me krishterimin. Se, gjith ato q u prmendin jan prbrs t kulturs dhe t qytetrimit mysliman n identitetin e shqiptarve, q bashk me prbrsit e kulturs dhe t qytetrimit t krishter ndrtojn IDENTITETIN E GJITHSISHM HISTORIK SHQIPTAR.
    Sidoqoft, retorika e kryetares s Kuvendit t Shqipris mbi zhvendosjen e Shqipris (pa Kosovn, pa Maqedonin, pa Luginn e Preshevs dhe pa Malin e Zi) prej cepit t Evrops n brendsi t Evrops dhe njjtsimi i identitetit t shqiptarve trsisht me fen e krishter nuk flet mir pr politikn ton. Kjo retorik dshmon se politika jon vazhdon t jet shum e shtir dhe shum servile. Dhe, e br me gjuh t till t shtir, servile e t rrejshme, kur e kur bhet edhe dmsjellse. Evropa dhe SHBA s’duan t pavrteta, s’duan gnjeshtra.
    Shndrrimet e leverdishme


    Si vlersimi i kryeministrit t Shqipris, Sali Berisha, pr pakrahasueshmrin midis Ismail Kadares dhe Rexhep Qosjes, ashtu edhe deklarata e kryetares s Kuvendit t Shqipris, Jozefina Topalli, pr identitetin shqiptar, e nxitur prej polemiks midis tyre, tregojn se sa t thella jan rrnjt e mentalitetit komunist n politikn ton. Pavarsisht pse quhen njerz politik n rend demokratik, ata nuk ngurrojn ta vazhdojn praktikn komuniste t mbajtjes nn sqetull t krijuesit q u shrben dhe t prndjekjes s krijuesit q kritikon!
    ’sht e vrteta, Ismail Kadare sht kujdesur q lajkatueshm t’i ftoj ta marrin nn sqetull. Duke ditur se ku i dhemb dhe me ka mund ta mallngjej kryeministrin Sali Berisha ai do ta shfrytzoj pamfletin Pabesia e nj polemisti pr ta paraqitur at si ngadhnjyes politik e moral n ngjarjet e vitit 1997, q rndojn shum tragjikisht n jetshkrimin politik t ish-kryetarit dhe, tani, kryeministrit t Shqipris. Edhe pse n prgjigjen ndaj sprovs s tij me t ciln e kishte filluar kt polemik nuk e kisha prmendur vitin 1997, Ismail Kadare nuk do t ngurroj q at vit ta prdor pr ta ngritur disponimin e padronit t tij t ri kundr meje! Dhe, do t shkruaj: “N at koh (n vitin 1997 R. Q.), shqiptart, kudo q gjendeshin, ran n zi e n depresion. E midis ziz u ngrit ve nj z i ngazllyer q e prshndeste at gjm, duke e pagzuar si “revolucion i vonuar demokratik”. Prfundimet q nxjerr Ismail Kadare prej ksaj fjalie jan kto: shqiptart, kudo gjendeshin ata, n pranver t vitit 1997, ran n zi e n depresion sepse prej pushtetit ra Sali Berisha. Oh, sa gjm e madhe! E dgjoi at gjm pr Sali Berishn edhe Ismail Kadare n Paris! E dgjoi dhe u prlot! Por, e vrteta pr vitin 1997 kurrsesi nuk sht ajo q e thot Ismail Kadare. Sikur shqiptart t kishin rn n zi e n depresion nuk do t kishte pasur kush t’i tregonte Sali Berishs se Shqipria e vitit 1997 nuk mund t sundohet me venomet e vitit 1917. Me politikn e tij ekstremisht t djatht ai shkaktoi deformime t mdha, t padurueshme n jetn politike, shoqrore dhe ekonomike t vendit, prandaj populli u ngrit kundr asaj politike. N t vrtet populli shqiptar n Shqipri, n vitin 1997, bri revolucion demokratik t vonuar, t vonuar pr shkak se rendi i vendosur n vitin 1991, pas rnies s komunizmit, u kthye shpejt n despotizmin e, si e quajti gazeta angleze The economist, njeriut t shekullit tetmbdhjet q kishte n duar mjetet teknike t shekullit njzet! Ismail Kadare e di se me revolucione t quajtura t mndafshta, t portokallta, demokratike, u prmbysn edhe Millosheviqi n Serbi, edhe Shevernadze n Gruzi, edhe Janukovii n Ukrain, i cili, si Sali Berisha n Shqipri, u rikthye sivjet n pushtet. Historia nuk shkon vetm prpara, por, fatkeqsisht, ndonjher kthehet edhe mbrapa. Ardhja e Sali Berishs n pushtet n Shqipri, si edhe ardhja e Janukoviit n Ukrain, sht nj kthim i ktill mbrapa i historis s Shqipris si i historis s Ukrains.
    Nuk mund t thuhet se Ismail Kadare nuk di gj pr revolucionet e mndafshta, revolucionet demokratike dhe ecjet e historis jo vetm prpara, por ndonjher edhe mbrapa.
    Por, si pr shumka tjetr, ashtu edhe pr vitin 1997, pr revolucionin e vonuar demokratik dhe pr kryeministrin e tanishm t Shqipris, prej Ismail Kadares nuk mund t pritet e vrteta: prej tij mund t pritet vetm “e vrteta” q pr t sht e leverdishme! T lm, prandaj, mnjan, zin dhe depresionin e Ismail Kadares pse n vitin 1997 populli prmbysi regjimin despotik oriental t Sali Berishs dhe ta lm mnjan pa brejtje t ndrgjegjes pse po lm mnjan vajin e nj shkrimtari me shum popullorsi, i cili shqiptart q kundrshtojn regjimin as m par e as m von s’ka ngurruar t’i quaj kur halldup, kur jashtqitja e kombit! T lm mnjan vajtimin e tij pr fatin e Sali Berishs n vitin 1997 dhe gzimin e tij pr rikthimin e tij n pushtet n vitin 2005 dhe t shohim se me far shkathtsie sht kujdesur dhe vazhdon t kujdeset ai q t’i ndrroj qyrqet politike n varsi nga stint politike.
    Nuk sht aspak e mundimshme t konstatohet se, duke filluar prej prmbledhjes s par, Frymzime djaloshare, e cila paralajmronte nj talent t ri n letrsin shqipe, q do ta prjetsonte iden komuniste, e deri te sprova Identiteti evropian i shqiptarve dhe vetintervista Pabesia e nj polemisti, Ismail Kadare nxiton q t paraqes dshmi t shkruara - n vargje, n proz, n publicistik e n eseistik se mendon dhe krijon n frymn e kohs e kjo n frymn e kohs pr t do t thoshte n pajtim me krkesat e Partis s Puns - dikur, kurse n pajtim me krkesat e tregut politik - sot. Nj pjes e madhe, shum e madhe e krijimtaris s tij jo vetm publicistike, por edhe n poezi e n proz, mban vuln e ktij nxitimi pr t’iu prshtatur ktij tregu e kjo do t thot pr t prfituar pr veten, pr statusin vetjak n do situat.
    Shembujt jan t shumt.
    Ja disa prej tyre, sado po l mnjan shembujt e moshs s re.
    Kur e ka quajtur t leverdishme ta arsyetonte prishjen e Shqipris komuniste me Bashkimin Sovjetik “revizionist”, e cila, n vend se t sillte lidhjen me Perndimin - me Evropn Perndimore dhe SHBA apo zbutjen e dogmatizmit ideologjik e politik shqiptar, do t sjell ashprsim t madh dhe kthim nga Kina pr s teprmi e dogmatizuar, Ismail Kadare do t shkruaj Dimrin e madh, n t cilin Enver Hoxha do t prjetoj apoteozn m t madhe, historike, do t ngrihet n figur mitologjike kombtare, dhe do ta prjetoj kt apoteoz mitologjizuese pr ka se?: pse e kishte shptuar Shqiprin nga revizionizmi hrushovian, kurse Bashkimi Sovjetik do t prjetoj kritikn m shkatrruese pse po e tradhtonte marksizm-leninizmin burimor, domethn stalinian, q ishte flamuri i athershm i Ismail Kadares!
    Kur e ka quajtur t leverdishme ta arsyetoj “teorikisht” rolin historik t Shqipris n luftn pr mbrojtjen e pastrtis ideologjike t marksizm-leninizmit, n t vrtet t stalinizmit, n njrn an nga rreziku prej imperializmit amerikan e, n ann tjetr, nga rreziku prej revizionizmit sovjetik, Ismail Kadare do t shkruaj artikuj pr nevojn e ruajtjes s karakterit kombtar dhe marksist-leninist t krijimtaris shpirtrore: t letrsis, t arteve n prgjithsi dhe t shkencs, ndr t cilt hyn edhe artikulli Rreth ndikimeve t huaja dhe karakterit kombtar t letrsis, t botuar n gazetn Zri i popullit m 8. 4. 1973.
    Kur e ka quajtur t leverdishme t propagandoj artistikisht sloganin e Partis s Puns dhe, natyrisht, t sekretarit t saj, Enver Hoxha, se Shqipria komunist sht nj kshtjell e pamposhtshme, s cils nuk kan ka t’i bjn as imperialistt amerikan, as revizionistt sovjetik, se Shqipria komuniste, n t vrtet, sht nj kshtjell n t ciln vetm sa mund t thyejn dhmbt edhe t part, edhe t dytt, edhe Hrushovi, edhe Kenedi i lavdishm, Ismail Kadare do t shkruaj romanin me tem nga koha e luftrave kombtare kundrturke n krye me Gjergj Kastriotin - Sknderbeun. Dhe, ky roman, i shkruar me frymzime politike dhe ideologjike, n saj t tems s “largt” historike, dhe, natyrisht, prirjes rrfimtare t autorit, pavarsisht prej piknisjes propagandistik, do t dal roman i suksesshm, pr dallim prej Dimrit t madh, i cili do t mbetet nj roman politik i dobt, n t vrtet nj publicistik e shkruar n trajt t prozs letrare.
    Kur e ka quajtur t leverdishme t’u bj jehon direktivave Partiake mbi shndrrimet revolucionare n jetn e fshatit shqiptar, Ismail Kadare do t shkruaj romanin - reportazh, Dasma, n t vrtet romanin - jehon e revolucionit kulturor kinez n Shqipri!
    Kur e ka quajtur t leverdishme t’u bj jehon ngjarjeve, figurave historike, ideologjike dhe politike kombtare, kongreseve, datave partiake e shtetrore, Ismail Kadare do t shkruaj vjersha, poema, artikuj, sprova, trajtesa me t cilat do t’i popullarizoj ato ashtu si dshirohej nga udhheqja politike e shtetrore q t popullarizoheshin dhe do t satirizoj “pashallart e kuq”, q vijn politike t Partis, ideologjin e saj, po e deformonin, duke e shfrytzuar pr leverdi vetjake!
    Posa ka rn komunizmi dhe e ka quajtur t leverdishme sa m par t distancohet nga idhulli i tij, babai i tij shpirtror, frymzuesi i tij, Enver Hoxha, Ismail Kadare do t filloj nj fushat t jashtzakonshme, t pandrprer, kundr tij.
    E kaluara vetjake, bamirsia e diktatorit ndaj tij, nuk e kishin penguar as nj grim pabesin e tij dhe nuk e kishin penguar jo ku s’do t duhej ta pengonin - n kritikn e regjimit t tij, po ku do t duhej ta pengonin - n trillimin e gnjeshtrave pr jetn intime dhe qllimet e tij - si sht, fjala vjen, pohimi se me uri donte ta lodhte popullin pr ta sunduar m leht!
    Kur do ta quaj t leverdishme q Ushtrin lirimtare t Kosovs ta quaj lirimtare, Ismail Kadare ashtu do ta quaj, por kur partit e krijuara nga radht e UK-s dhe prkrahsit e saj i kan humbur zgjedhjet n vitin 2000, Ismail Kadare menjher do ta ndrroj pllakn, duke harruar ka kishte shkruar dje pr UK-n dhe do t filloj t’u kndoj kng atyre q ishin ngritur kundr saj dhe lufts s saj, madje edhe atyre q gjat lufts kishin krkuar ndrprerjen e fushats s bombardimeve mbi Serbin, mbi ushtrin e policin e saj, madje, do t’u kndoj kng edhe atyre q gjat lufts do t’i ojn dhurata Millosheviqit n shtpin e tij n Beograd dhe do t provojn t formojn qeveri kuislinge n Prishtin!
    Kur do ta quaj t leverdishme ta quaj aventur komuniste krijimin e Ushtris lirimtare Kombtare n Maqedoni, Ismail Kadare do t’i quaj pjestart e saj “klysh t Enverit”, por kur faktort ndrkombtar do ta shpallin t ligjshme kt ushtri dhe do t’i pranojn prfaqsuesit e saj si pal t ligjshme n bisedimet pr statusin e shqiptarve n Maqedoni, Ismail Kadare do t’i rehabilitoj “klysht e Enverit” dhe shum shpejt do t gjej mangetofonat q do ta ndrrojn edhe disponimin e tyre ndaj tij!
    Kur do t bhen protestat e rinis shkollore m 17 e 18 mars 2004 n Kosov, n t cilat do t bhen edhe veprime t papranueshme e t palejueshme, si ishte dmtimi i disa monumenteve serbe t kultit e i disa shtpive t romve e egjiptianve, Ismail Kadare do t nxitoj q t’i “zbuloj” organizuesit e tyre n radht e komunistve dhe islamistve kosovar, duke quajtur kshtu edhe komunist edhe islamist fmijt, shumica prej t cilve ishin n djepa n kohn e komunizmit!
    Dhe, kshtu prej viti n vit, kur e kur edhe prej muaji n muaj!
    Dhe, kshtu, duke u shndrruar sipas leverdive politike dhe letrare, Ismail Kadare do t mbrrij deri te sprova e ngjyrosur me racizm Identiteti evropian i shqiptarve, n t ciln do t prmbledh disponimin e tij kundr Lindjes, sidomos turko-arabe, kundr prbrsve mysliman n identitetin e gjithsishm, historik t shqiptarve; dhe deri te ftesat pr kthim n fen e t parve t br gjithnj me qllim q t’u shrbejn leverdive t tij q prmblidhen n nj qllim: n mimet letrare! A vetm n mimet letrare?
    Dhe, kshtu, prirja pr shndrrime ashtu t shpeshta do t bhet pika e alefit (e Horhe Luis Borhesit) n t ciln do t takohen sukseset politike e letrare t Ismail Kadares, n t ciln, n t vrtet, do t takohen popullorsia e tij e mbshtetur politikisht, shrbimet q bn ai pr kt popullorsi dhe rnia e tij intelektuale-morale.
    Dhe, kshtu, dshira pr t ikur sa m larg prej t kaluars komuniste dhe prej t tanishmes myslimane e qet Ismail Kadaren n pozita mendore kur e kur ekstreme, duke i br shndrrimet e tij tepr theqafse dhe duke shkaktuar tollovi logjike e morale n shkrimet e tij publicistike, prandaj edhe n polemikn mbi identitetin e shqiptarve.




    PRFUNDIM


    Po i kthehem edhe njher kryeministrit t Shqipris, Sali Berisha.
    Pjesmarrjen e tij, t shkurtr, po t efektshme, n polemikn midis Ismail Kadares dhe Rexhep Qosjes, kryeministri yn, Sali Berisha, e prfundoi tamam ashtu si i prfundojn, zakonisht, politikant krahinor pjesmarrjet n ngjarje kulturore: duke dekoruar kushrinjt dhe besnikt e tyre. Ai e dekoroi me kt rast oponentin tim me nj medalje t muar, n t ciln me shkronja t arta kishte shkruar: ISMAIL KADARE – RILINDS MODERN!
    Kryeministri yn, sigurisht, ka dgjuar pr rilindsit, por medalja me t ciln e stolisi gjoksin e shkrimtarit, t prkushtuar ndaj tij me nj ndrprerje t shkurtr kur socialistt ishin n pushtet, tregon se ai rilindsit ose nuk i ka lexuar, ose nuk i ka kuptuar.
    Pse mund t thuhet kshtu?
    Mund t thuhet kshtu sepse, po t’i kishte lexuar dhe po t’i kishte kuptuar si do t duhej t kuptoheshin veprat e tyre dhe porosit q u kan ln brezave t ardhshm, kryeministri i Shqipris, Sali Berisha, nuk do ta dekoronte ashtu leht Ismail Kadaren me medaljen n t ciln sht shkruar togfjalshi “rilinds modern”.
    Dhe, nuk do ta dekoronte pr tri arsye kryesore:
    e para, nuk do ta dekoronte pr arsye se rilindsit tan, kurr dhe kurrkund, nuk kan shprehur ide raciste ndaj Lindjes turko-arabe, n prgjithsi myslimane, si shpreh Ismail Kadare n sprovn “Identiteti evropian i shqiptarve”;
    e dyta, nuk do ta dekoronte pr arsye se rilindsit tan kurr dhe kurrkund, pavarsisht a ishin mysliman, katolik a ortodoks, nuk i kan lejuar vetes t shprehin qndrime kundrmyslimane, si shpreh Ismail Kadare tani e pesmbdhjet vjet t shkuara, duke filluar prej veprs publicistike “Nga nj dhjetor n tjetrin”;
    e treta, nuk do ta dekoronte pr arsye se rilindsit tan, kurr dhe kurrkund, pavarsisht a ishin katolik, ortodoks a mysliman, nuk i kan lejuar vetes t bjn propagand n dobi t fes s krishter, katolike a ortodokse, dhe nuk i kan ftuar bashkkombsit t kthehen n fen e t parve, domethn n fen e krishter, si po bn Ismail Kadare tani e pesmbdhjet vjet t shkuara, duke filluar prej veprs publicistike “Nga nj dhjetor n tjetrin” dhe si bri edhe n sprovn “Identiteti evropian i shqiptarve”.
    Intelektual t pakorruptueshm, vetje me karakter t fuqishm, t cilt as nuk shiteshin, as nuk mund t bliheshin me asnj mim, atdhetar t prkushtuar deri n vdekje ndaj Atdheut t vet - Shqipris, ata kurr nuk do t shfaqnin mendime dhe kurr nuk do t bnin veprime, me t cilat do t mohohej pluralizmi fetar, do t cenohej baraspesha fetare e me t cilat do t ndikonin shprbrshm (integrueshm) n shoqrin shqiptare.
    E kuptueshme.
    Ata ishin t vetdijshm se pr Shqiprin dhe pr bashkimin e popullit shqiptar mund t punohej vetm duke mbrojtur iden e pluralizmit fetar dhe duke nderuar njsoj q t tri fet t cilave u takonin bashkkombsit e tyre: fen katolike, fen ortodokse dhe fen myslimane, domethn duke i trajtuar plotsisht t barabarta dinjitetet e t tri ktyre feve. T vetdijshm pr kt, ata e kishin br ideal jetsor, q do t ket rol aq t madh pr tolerancn fetare dhe pr bashkimin e popullit shqiptar, sloganin historik: FE E SHQIPTARVE SHT SHQIPTARIA.
    Nuk sht e uditshme, prandaj, pse Qeveria e themeluesit t shtetit shqiptar, Shqipris, e pjestarit t brezit t fundit t rilindsve, qeveria e Ismail Qemalit t lavdishm, e konsideronte vepr penale shfrytzimin e fes pr nevoja politike. Apo politiko-letrare!
    T shprehsh qndrime kundr njrs prej ktyre tri feve, si po bn koh pas kohe Ismail Kadare kundr fes myslimane dhe t bsh propagand n dobi t njrs a n dobi t dy prej ktyre feve, si po bn Ismail Kadare n dobi t krishterimit, do t thot t ngrihesh kundr idealit t rilindsve. E ata q n jetn shqiptare, n kulturn dhe n politikn shqiptare, ngrihen kundr idealit t rilindsve – pluralizmit fetar dhe - trajtimit t barabart t dinjiteteve t t tri feve t shqiptarve, nuk mund t jen as rilinds modern, as kurrfar rilindsish.
    Propaganda fetare me t ciln po merret Ismail Kadare tani e pesmbdhjet vjet t shkuara, qoft ajo n dm t fes myslimane, qoft ajo n dobi t fes s krishter, pikrisht pse sht propagand n kundrshtim me idealin e rilindsve, n thelbin e vet sht veprimtari q mund t ket vetm efekte kundr kombtare.
    N do vend n kt bot, ku jetojn pjestar t feve t ndryshme, pavarsisht jan apo nuk jan t nj prejardhjeje etnike, dinjitetet e feve trajtohen plotsisht, dhe vetm plotsisht, t barabarta. Nuk ka fe m shum dhe fe m pak t mir; nuk ka fe m shum dhe fe m pak t dinjitetshme; nuk ka fe q m shum se fet e tjera meriton t predikohet dhe fe q duhet t diskriminohet. Ndjenjat fetare jan ndjenja t veanta. N politikat e menura, q i bjn njerz largpams, nuk harrohet se feja nuk pranohet kollaj, por as se feja nuk ndryshohet kollaj. T mohosh pluralizmin fetar, t shprehsh qndrime kundr nj feje, n kt mes kundr fes myslimane, si bn Ismail Kadare tani e pesmbdhjet vjet t shkuara dhe si bri edhe n sprovn q ka nxitur kt polemik; t prkrahsh me shkrim ato qndrime si bn disa prkrahs t tij; dhe, m n fund, t sillesh ndaj atyre qndrimeve si u solln kryeministri i Shqipris, Sali Berisha dhe kryetarja e Kuvendit t Shqipris, Jozefina Topalli, do t thot t tregohesh i paprgjegjshm ndaj shtjeve q krkojn prgjegjshmri t madhe dhe t vazhdueshme.
    Kto tregojn se sa shum sht e nevojshme q n Shqipri dhe n Kosov t bhet ka sht br me koh n shum vende jo vetm me popullsi shumfetare, por edhe njfetare: t miratohet ligji pr fen. E n ligjin pr fen, ndoshta, do t shpalleshin t komprometueshme jo vetm idet raciste dhe qndrimet kundr ksaj a asaj feje, po edhe prkrahja q ideve dhe qndrimeve t tilla ngjet t’u jepet me heshtje ose ndrmjetueshm prej institucioneve politike, partiake a shtetrore.
    Duke i dhn fund ksaj prgjigjeje lexova se Ismail Kadare e ka ngritur edhe nj shkall m lart fyerjen ndaj meje! Nuk do t’i prgjigjem me thnien e popullit: i merituari pr prbuzje - prbuz! Nuk do t’i prgjigjem as me thnien e shkrimtarit t njohur amerikan, Logan Smith: “Ai q prbuz tjetrin, ai zakonisht ka arsye t friksohet vet nga prbuzja”.
    Por, do t’i prgjigjem me: asgj e uditshme! Pse t mos m fyej edhe mua Ismail Kadare, kur ai qe pesmbdhjet vjet fyen rreth pes milion shqiptar mysliman n Ballkan? Pse t mos m fyej edhe mua Ismail Kadare kur qe pesmbdhjet vjet ai fyen t gjith shqiptart mysliman n diaspor? Pse t mos m fyej edhe mua Ismail Kadare kur qe pesmbdhjet vjet fyen elitn e vdekur kulturore dhe politike kombtare: Abdyl Frashrin, Naim Frashrin, Sami Frashrin, Hoxha Tahsinin, Ismail Qemalin, Lumo Skendon, Hasan Prishtinn, Bajram Currin, Eqrem abejn e shum t tjer! Si me idet raciste dhe qndrimet kundrmyslimane t shprehura n sprovn q ka nxitur kt polemik, ashtu edhe me gjuhn agresive, fyese, prbuzse q po prdor, ai vetm sa po prpiqet t arsyetoj programin e tij “profetizues” fetar t shprehur n veprn publicistike “Nga nj dhjetor n tjetrin”, n vitin 1991, n t cilin, prpos t tjerash, thuhet: “prirja e Shqipris do t ishte drejt fes s krishter, ngaq ajo lidhej me kulturn, kujtimet e vjetra dhe nostalgjin e kohs paraturke. Me kalimin e viteve feja e von islamike, e ardhur bashk me otomant, do t zbehej, (s pari n Shqipri e m pas n Kosov), gjersa t’ia linte vendin fes s krishter, ose m sakt kulturs s krishter. Kshtu q s paku nga nj e keqe (ndalimi i fes m 1967), do t vinte nj e mir. Kombi shqiptar do t bnte nj korrigjim t madh historik, ka do t shpejtonte bashkimin e tij me kontinentin mm: Evropn.” ’mund t’i thuhet tani pas botimit t librushks raciste “Identiteti evropian i shqiptarve”, ktij projektuesi t konvertimit kolektiv t pes milion shqiptarve n Ballkan - projektuesit t nj tragjikomedie shqiptare? Pr t’iu prgjigjur si duhet, n t vrtet pr t’i shpjeguar motivet e majmunrive t ktilla mendore t Ismail Kadares do t duhej t bhej primtimi sociologjik dhe psikologjik i ksaj “filozofie” katastrofale politike, fetare, morale dhe, natyrisht, letrare, por t leverdishme pr t - t ksaj “filozofie” servile, t pa dinjitet elementar, n thelb tepr fyese pr shqiptart n trsi e jo vetm pr ata t besimit mysliman.
    Pr t gjitha arsyet e siprthna mund t thuhet se qndrimet e prsritura t Ismail Kadares kundr fes myslimane, s cils i prkasin rreth dy t tretat e popullit shqiptar, n njrn an, dhe thirrjet pr “korrigjimin e madh historik”, domethn pr kthimin n fen e t parve - n fen e krishter, n ann tjetr, prbjn prpjekje kundrkulturore dhe kundrhistorike n jetn kombtare shqiptare. Ato jan qndrime me ndikim jo m pak shprbrs (integrues) n shoqrin e sotme shqiptare se prpjekjet kundrhistorike:
    - pr krijimin e identitetit kombtar kosovar,
    - pr krijimin e nj gjuhe tjetr standarde pr kt identitet, dhe
    - tejshquarjet, tejtheksimet e vetdijes fetare.
    Sado t paramenduara si qndrime servile ndaj qarqeve t caktuara politike e intelektuale evropiane, ato n thelb jan qndrime kundrdemokratike, q bien ndesh me filozofin e sotme politike evropiane dhe amerikane, q sht e ndrtuar mbi pluralizmin fetar, mbi lirin e ndrgjegjes, mbi tolerancn dhe mbi trajtimin e barabart t dinjitetit t feve dhe t njerzve.
    Komprometimi intelektual, politik dhe moral i ideve raciste t Ismail Kadares ndaj Lindjes jo vetm turke dhe arabe dhe i qndrimeve t tij mohuese ndaj pluralizmit fetar n jetn kombtare shqiptare, komprometimi pra, i ktyre ideve dhe qndrimeve kundrhumane dhe kundrdemokratike t Ismail Kadares, n prgjigjet e mia Realiteti i shprfillur dhe T vrtetat e vonuara, ishte m se i nevojshm. Kjo, besoj, sht arritur.
    T prsris.
    N Evropn e bashkuar – doemos, por n Evropn e bashkuar do t hyjm duke mos prbuzur popuj t tjer si bn Ismail Kadare.
    N Evropn e bashkuar – doemos, por n Evropn e bashkuar do t hyjm duke mos mohuar veten si bn Ismail Kadare kur mohon prbrsit mysliman n identitetin e gjithsishm, historik, shqiptar.
    N Evropn e bashkuar – doemos, por n Evropn e bashkuar do t hyjm duke zbatuar standarde evropiane, duke pranuar e duke krijuar vlera, vrtet, evropiane.
    N Evropn e bashkuar – doemos, por n Evropn e bashkuar do t hyjm dinjitetshm, pa servilizm, pa gnjeshtra e mashtrime, q jan br mjeti i politiks son.

  8. #8
    i/e regjistruar Maska e Brari
    Antarsuar
    23-04-2002
    Postime
    18,892
    Faleminderit
    59
    120 falenderime n 110 postime
    feja ma e fort ne kosov..e kam than dhe njiher tjetr..nuk eshte muslimanizmi apo katolicizmi..por kallashkizmi..

    nji shembull..

    boll fetar musliman ish drin ekremi i rexhajve.. .. por asnji sguxon ta mbroje sepse vrasesit i perkasin.. fese kallash-kiste te sektit pojataxhi-shlere..

    boll fetar ka qen myftiu i gostivarit po askush sguxon ne kosov e makedoni me ba ciu ..se cka u ba me te ngratin.. tash 2 vjet i zhdukur.. sepse e din mire muslimanet andej se.. rrembyesit jan te asaj fese ma te forte.. kallashkiste plackiste te sektit le.pe.ke-shlere..

    dhe qosja asht pejgameri i ktyre sekteve kallashkoiste..
    deri ne vlor 97 e deri tash pikrisht feja kallash-hane e qoses triumfoj..

    dhe jo me kot pejgamerin e tyre qosen.. e shpetun dhe e cun shnosh te rrum si molla.. militantet kallash-haniste qahere kur 2 milion e ca musliman shqiptare(qe po i dojka fort kinse ky mu.t akademu.ti..) u grine nen bajoneten arkanoiste..


    kjo eshte e verteta..
    po i mujka tana fete kallashi i kapterrit rus kallashnikov..

    apo jo or ti tutsi.. ish miku i Drinit.. qe lexon ktu .. e sbzan..

    shkurt..

    qosja kte radhe ka marr rolin me ndihmue zotnin e ri edvin.. duke ja shtue hordhit me katundar fanatik.. ktej dhe andej..

    i duket se si gjat po shkon qajo parti e rugoves me vota te popullit shqiptar e tash mendon me kallash -kiste e fanatik-oiste ta munde me zgedhje votimesh.. ..sepse revolucion sban dot ai ne kosov se slen unmiki..
    kurse ne shqipri spo e duron dot qat 3 korrikin e duhet permbys.. e atje mundet me u ba revolucioni kallshkoist edhe i here.. me hordhi muslo fanatike.. ne sherbim te edvinave.. e pastaj i kthehet dhe kryqit ai.. nuk e ka problem..

    mjeshter eshte..
    ku i beri kto kurse..
    ??

    cfar qni besnik i nomenklatyres staliniste..

    nga nuk e rrutllon me i ra shiu ne kallamoq te vet..
    Ndryshuar pr her t fundit nga Brari : 20-08-2006 m 03:45

  9. #9
    SHQIPTAR Maska e ARIANI_TB
    Antarsuar
    30-12-2005
    Postime
    4,531
    Faleminderit
    5
    22 falenderime n 21 postime
    TAKIMI I MADH



    T mendojm. T mendojm ndershm dhe,
    vetm ndershm, qoft edhe kundr t gjithve,
    sepse ashtu mendojm pr t gjith.

    Romen Rolan



    Premisa t gabuara

    Si e kam parapar n parafjaln e saj, trajtesa mbi idet integruese n shoqrin e sotme shqiptare, e botuar n vazhdime n gazetn e Prishtins Epoka e Re dhe n gazetn e Tirans, Korrieri e, pastaj, e botuar edhe si libr me titullin Ideologjia e shprbrjes nga Shtpia botuese TOENA ka shkaktuar nj sr reagimesh si n Shqiprin shtetrore ashtu edhe n Kosov. Nuk e di a sht m i madh numri i reagimeve pajtuese a numri i reagimeve mospajtuese. Si t parat ashtu edhe t dytat dshmojn, ndrkaq, se shtjet e ngritura n at trajtes ishte e nevojshme t ngriheshin. Shkrimtari i madh argjentinas, Horhe Luis Borhes, thot se “Libri q nuk e prmban kundrlibrin mund t konsiderohet i panevojshm”. do libr, pavarsisht a sht letrar a shkencor, e prmbarojn lexuesit, miq dhe kundrshtar t autorit, qoft duke e pohuar, qoft duke e mohuar.
    Pr t’iu prgjigjur t gjitha reagimeve do t duhej t shkruaja nj libr m t madh se Ideologjia e shprbrjes, i cili, sigurisht, do t shkaktonte reagime t reja t prshkuara edhe prej m shum ndjenjash se reagimet e deritashme.
    N vend se t gjithave, do t’i prgjigjem vetm reagimit t Ismail Kadares, Identiteti evropian i shqiptarve. Kjo domethn se mbesin pa prgjigje t gjith reaguesit e tjer ndaj trajtess Ideologjia e shprbrjes:
    1. predikuesit e identitetit kombtar kosovar, si identitet kombtar i ri n Ballkan;
    2. predikuesit e gjuhs s dyt standarde pr folsit me identitet kombtar kosovar;
    3. thirrsit pr kthimin e shqiptarve mysliman n “fen e t parve”, si gjoja kusht pr pranimin m t shpejtuar t Shqipris shtetrore dhe t Kosovs n Bashkimin Evropian!
    N reagimin e Ismail Kadares Identiteti evropian i shqiptarve do t prgjigjem pr kto arsye kryesore: e para, pse e ka shkruar nj shkrimtar dhe publicist i njohur, me popullorsi t veant; e dyta, pse n kt reagim sht i prmbajtur nj shprdorim dhe nj shtrembrim i disa pikpamjeve t mia, sidomos, i pikpamjeve mbi ndikimin e mundshm integrues t vetdijeve t tejshquara fetare n shoqrin e sotme shqiptare; e treta, pse ky reagim ka shkaktuar jehon ndr lexuesit shqiptar si n Shqiprin shtetrore ashtu edhe n Kosov dhe, e katrta, dhe, m vendimtarja, pse n kt reagim jan shprehur ide dhe jan krijuar prfytyrime, q nuk e nderojn kulturn shqiptare.
    Sprova e Ismail Kadares, Identiteti evropian i shqiptarve, sht e mbshtetur n premisa t gabuara: n prpjekje pr t dshmuar, n njrn an kundrshtit kulturore midis Evrops e Lindjes myslimane, kurse, n ann tjetr siprin e identitetit evropian ndaj identiteteve t tjera, para s gjithash, ndaj identitetit mysliman! Dhe, kjo sipri sht – t prdor nj togfjalsh t Zhan-Pol Sartrit – sipri raciste.
    Gjykimet e ktilla t Ismail Kadares, gjithsesi shum befasuese, nuk mund t mos shikohen si rrjedhoj e disa dukurive dhe disa disponimeve t prtashme politike dhe fetare n bot. Nuk mund t mos mendohet se tani kur, si pasoj e fundamentalizmit islamik, t tejshkallzuar mbas pushtimit amerikan t Irakut, sht rritur disponimi kundrmysliman n disa vende perndimore; kur kryetari Xhorxh Bush bn mobilizimin politik t krishterimit; kur emri i profetit Muhamed dhe fjalt islam, mysliman, xhami, shkaktojn sndisje n mjedise t ndryshme perndimore; kur, si thon studiues, po kthehet epoka e konflikteve midis krishterimit e islamit dhe e kryqzatave; kur disa politikan shqiptar n Kosov e quajn politikisht t leverdishme pr karriern e vet t ndrrojn fen; kur, si pasoj e sjelljeve shprfillse t disa politikanve shqiptar ndaj dinjitetit t fes myslimane, gjithnj e m shum shqiptar mysliman n Kosov e n Shqipri ndihen t diskriminuar, ja, tani, Ismail Kadare pandeh se i ka ardhur asti i dshiruar q t dgjohet pr disa oktava m lart zri i tij, m par i pshpritur, kundr identitetit mysliman, n t vrtet kundr prbrsve mysliman n identitetin e prbashkt, t prgjithshm, historik, t shqiptarve!
    Pr kt arsye sht shum e nevojshme q kto ide dhe kto prfytyrime t Ismail Kadares t hidhen posht me koh dhe pa hamendjesime.
    Do ta bj kt vendosmrisht edhe pse me shum keqardhje pr shum arsye n kt prgjigje detyrimisht t gjat.
    Nuk e bj kt pse e kam emrin mysliman Rexhep. Jo.
    Nuk e bj kt pse shkoj n xhami a pse fali pes vaktet e dits! Jo. As nuk shkoj n xhami pr t’u lutur as nuk falem n asnj vakt t dits. Jo.
    E bj kt pr hir t perndive t mi: t Vrtets dhe t Drejts.
    E bj kt pr t njjtn arsye pr t ciln kam shkruar mijra faqe gjat shum vjetve t kaluara: pr t mbrojtur bashkkombsit, bashkqytetart,prej padrejtsive t pushtetit, prej dhuns s shtetit serb dje, dhe prej diskriminimit pavarsisht kush e bn kt diskriminim sot.
    E bj kt pr t njjtn arsye pr t ciln n vitin 1994 kam mbrojtur krishterimin shqiptar prej disa shpjegimesh t disa bashkqytetarve tepr t prkushtuar si mysliman, pr ka dhe kam shkruar n librin Tronditja e shekullit.
    E bj kt pr t qen ku duhet t jet gjithmon intelektuali i vrtet: n ann e liris, t t voglit, t t pambrojturit, t t diskriminuarit.
    E bj kt pr t qen shpirtrisht i lir pavarsisht prej mimit q paguaj pr kt liri. E un jam i lir sepse kam zgjedhur t Vrtetn dhe t Drejtn.
    Sprova e Ismail Kadares, Identiteti evropian i shqiptarve, nuk sht reagimi i tij i par mospajtues ndaj pikpamjeve t mia letrare dhe kulturore. N shkrimin Rreth ndikimeve t huaja dhe karakterit kombtar t letrsis, t botuar n gazetn Zri i popullit m 8.4.1973, me t cilin i prgjigjej shkrimit tim Letrsia kombtare dhe letrsia botrore ose afrimi prmes ndryshimeve, t botuar n prmbledhjen Panteoni i rralluar n vitin 1972, ai m akuzonte si “tellall i kozmopolitizmit”, q, me gjuhn e athershme politike do t thoshte se po predikoja evropianizimin dhe amerikanizimin e letrsis shqipe. Tani, 34 vjet m von, ai m akuzon se kinse po e mohoj at q ather e predikoja!
    Un, natyrisht, nuk po e akuzoj Ismail Kadaren tani se, para 34 vitesh, duke predikuar veimin e Shqipris dhe identitetin stalinist, n t vrtet predikonte kundrevropianizimin! Un vetm po v n dukje se perndia i shndrrimeve Protej, i cili e ka dhuruar Ismail Kadaren edhe me dhuntin e nxitimshndrrimeve pr t qen politikisht sa m i koniunkturshm, ia ka parathn edhe kt nxitimshndrrim, fryt i t cilit sht sprova Identiteti evropian i shqiptarve.
    Po, t’i lm njher pr njher kto dy shkrime t nj kohe t kaluar dhe t merremi me reagimin e tanishm t Ismail Kadares Identiteti evropian i shqiptarve ndaj trajtess sime Ideologjia e shprbrjes, n t vrtet ndaj kreut t ksaj trajtese Identiteti kombtar dhe vetdija fetare, q sigurisht nuk do t jet nxitimshndrrimi i tij i fundit. Dhe t shohim sa t vrtetn dhe sa t drejtn do t’ia flijoj qllimit t tij: shprfilljes s identitetit mysliman si njri nga prbrsit fetar t IDENTITETIT KOMBTAR SHQIPTAR.

    Shprehit e vjetra

    Kritikn e pikpamjeve t mia mbi ndikimin e mundshm integrues t vetdijes s tejshquar fetare n shoqrin e sotme shqiptare, prandaj edhe n identitetin kombtar, Ismail Kadare e fillon ashtu si filloheshin shkrimet politike dhe ideologjike n kohn e komunizmit: duke ia vn gishtin tregues komplotit t armiqve t brendshm dhe t jashtm politik e klasor dhe duke krkuar likuidimin e tyre moral! Dy ngjarje politike i shrbejn Ismail Kadares pr t br politikisht dhe ideologjikisht t dyshimta, n t vrtet kombtarisht t dnueshme, pikpamjet e mia mbi shtjen e trajtuar: e para, ardhja e kryekomisionarit t Bashkimit Evropian, Baroso, n Tiran n lidhje me nnshkrimin e afrm t marrveshjes s Shqipris me Evropn dhe, e dyta, fillimi i bisedimeve pr statusin e ardhshm t Kosovs, q sapo kishin filluar n Vjen. Un isha ai q, ja, me veprimtari mendore dhe politike po sabotoja fitoret q sapo dukeshin n horizontin shqiptar!
    Po, t’ia japim fjaln vet Ismail Kadares:
    “Sa m shum q nnshkrimi i marrveshjes s Shqipris shtetrore me Evropn afrohej, aq m fort ndiheshin murmurimat. Sa m shum q afrohej caktimi i statusit t Kosovs, me fjal t tjera, besimi i Evrops e i Ameriks se Kosova mund t hynte si shtet i pavarur n familjen kontinentale, aq m kmbngulse bhej krrokama se shqiptart ishin si mish i huaj, pra i padashur, pr Evropn.”
    Dhe, m tej:
    “S’ishte mbushur as java e fillimit t bisedimeve t Vjens pr statusin e Kosovs, e s’kishin kaluar ve disa or q avioni i kryekomisionerit evropian Baroso, ishte ulur n aeroportin e Tirans, kur murmurimat disi kaotike u shtuan. Ato u shfaqn madje edhe atje ku priteshin m pak, si pr shembull, n ndonj deklarim t akademikut nga Kosova, Rexhep Qosja”.
    Meqense presjet i v edhe ku s’duhet, nuk sht e uditshme pse Ismail Kadare nuk e v pikuditjen ku duhet: n fund t ksaj fjalie.
    Po t lm rregullat e piksimit e t gramatiks e t shohim logjikn.
    Pr t par sa larghedhse sht kjo logjik politike po i kthejm dy pasuset e cituara n trajtn e bashkbisedimit sepse, kshtu, do t msojm m mir ka n thelb mendon autori dhe si mund t’i prgjigjet ndonj lexues.
    ka po ngjante ndr shqiptart n astet kur po afrohej nnshkrimi i marrveshjes s Shqipris shtetrore me Bashkimin Evropian?
    Po ndiheshin murmurimat.
    (Mungon pikuditja).
    ka po ngjante n astet kur po afrohej caktimi i statusit t Kosovs, me fjal t tjera besimi i Evrops e i Ameriks se Kosova mund t hynte si shtet i pavarur n familjen kontinentale?
    Aq m kmbngulse bhej krrokama se shqiptart ishin si mishi i huaj, pra i padashur, pr Evropn!
    Cilt ishin kta krrokats?
    S’ka prgjigje!
    ka ngjau pak para se t mbushej java e fillimit t bisedimeve t Vjens pr statusin e Kosovs, e s’kishin kaluar ve disa or q avioni i kryekomisionarit evropian, Baroso, ishte ulur n aeroportin e Tirans?
    Murmurimat kaotike u shtuan edhe m shum.
    Prej nga erdhn ato murmurima kaotike?
    Prej nga priteshin m pak.
    Prej nga priteshin m pak?
    Nga ndonj deklarim i akademikut nga Kosova, Rexhep Qosja.
    Akademiku nga Kosova? Pse e quan akademiku nga Kosova? A vetm nga Kosova? Ai n zemr s’e ndan Shqiprin nga Kosova. Pr ta larguar prej Shqipris shtetrore apo pr t treguar se nuk njihet n Shqiprin shtetrore?
    S’ka prgjigje!
    Mos kur thua se priteshin m pak do t thuash se, megjithat, nuk sht q nuk priteshin fare murmurima kaotike prej gojs s tij?
    Megjithat, murmurima t tilla kaotike priteshin edhe prej tij?
    Si mund t priteshin murmurima t tilla q t’i i pandeh kaotike prej tij kur ai ka shkruar mbi 3500 faqe pr shtjen e Kosovs dhe shtjen shqiptare n prgjithsi dhe t gjitha kto faqe jan dshmi e prpjekjeve t tij pr t’u elur dyert e shtpis s madhe evropiane edhe pr shqiptart? Si mund t priteshin murmurima t tilla kaotike prej tij, q ti i pandeh kundrevropiane kur aq prpjekjet mendore dhe politike ka br dhe bn ai pr t sjell vlerat dhe standardet evropiane n jetn e popullit t vet?
    S’ka prgjigje!
    Dhe, ja se si e dshmon Ismail Kadare pohimin e tij se edhe prej meje priteshin murmurima kaotike kundr ardhjes s kryekomisionarit evropian, Baroso, n Tiran n lidhje me nnshkrimin e marrveshjes me Shqiprin dhe kundr bisedimeve t Vjens pr caktimin e statusit prfundimtar t Kosovs, domethn pr kthimin e Shqipris shtetrore dhe t Kosovs n familjen mm.
    “Prve nervozizmit t paprligjur ndaj asaj tradite kulturore q ka qen lidhur me katolicizimin e hershm shqiptar, nervozizm q nuk l pa prekur mbajtjen e portretit t Nn Terezs n institucionet e Kosovs, n kto shkrime (pra n shkrimet e Rexhep Qosjes-R.Q) spikat dika e errt dhe e rrezikshme: ndarja e identitetit shqiptar”.
    Nuk ka dyshim se Ismail Kadare nuk sht “i ngatht nga mendja” q t mos e kuptoj t vrtetn dhe t drejtn, por Ismail Kadare sado prpiqet t lahet e t shprlahet nga e kaluara politike dhe ideologjike, nuk arrin t lirohet prej shprehive mendore t krijuara n at t kaluar. Ato shprehi bjn q n shkrimin tim t mos shoh ka n thelb ka dhe q n shkrimin tim t fus ka nuk ka! N trajtesn pr idet integruese n shoqrin e sotme shqiptare askund, me asnj fjali, nuk jam marr me “traditn kulturore q ka qen e lidhur me katolicizmin e hershm shqiptar”. N qoft se n kt shkrim me asnj fjali nuk jam marr me at tradit kulturore, shtrohet pyetja: ku e gjen Ismail Kadare at “nervozizm t paprligjur” t Rexhep Qosjes ndaj “tradits kulturore q ka qen e lidhur me katolicizmin e hershm shqiptar”?
    N veprat e mia? Jo.
    N shkrimin pr Gjon Buzukun, Nj vazhdim a nj fillim i madh, t paraqitur n sesionin shkencor, n Ulqin n vitin 1995, me rastin e 440-vjetorit t Mesharit? Jo.
    N Antologjin historike t letrsis shqipe, t botuar nga Enti i Teksteve dhe i Mjeteve Msimore t Kosovs n Prishtin n vitin 1985, n t ciln jan prfshir edhe Formula e pagzimit dhe prkthime e shkrime t Buzukut, Lek Matrangs, Frang Bardhit, Pjetr Budit, Pjetr Bogdanit, Gjon Nikoll Kazazit, Ndue Bytyit, Filip Shiroks, Ndre Mjedjes, Zef Skirovit, Luigj Gurakut, Hil Mosit? Jo.
    N Historin e letrsis shqipe, Romantizmi I-II-III, t botuar pr her t par n vitin 1984-1985, n t ciln, prpos autorve t besimit ortodoks dhe mysliman, natyrisht, jan paraqitur edhe autort katolik, mes t cilve edhe Zef Skiroi, t cilit Ismail Kadare ather mund t’ia prmendte emrin vetm dnueshm? Jo
    N studimet, trajtesat, sprovat e mia t botuara n revista n Prishtin pr Ndre Mjedjen, Filip Shirokn, Luigj Gurakuqin, Gjergj Fishtn? Jo.
    N studimin mbi periodizimin e letrsis shqipe prej Rilindjes e deri sot, t botuar pr her t par n vitin 1973 dhe t mbajtur, mandej, si ligjrat edhe n Akademin e Shkencave t Shqipris, n t ciln sht folur edhe pr Gjergj Fishtn dhe sht folur n nj koh kur Ismail Kadare pr t shqiptonte akuza tepr t rnda me t cilat e zhvlersonte krijimtarin e Fishts dhe, n prgjithsi, letrsin e klerikve katolik? Jo.
    N librin Tri mnyra t shkrimit shqip, n t ciln flitet edhe pr Gjon Buzukun, Pjetr Budin, Frang Bardhin, Pjetr Bogdanin, Ndre Mjedjen, Gjergj Fishtn? Jo.
    Askund n veprat e mia – n monografit, studimet historike, trajtesat, sprovat, antologjit e mia, askund nuk mund t gjendet far “nervozizmi i paprligjur ndaj asaj tradite kulturore q ka qen e lidhur me katolicizmin e hershm shqiptar”. Prkundrazi: pr secilin q gjykon ndershm, mund t gjendet nj prkushtim, vrtet, i madh, si edhe ndaj gjith letrsis shqipe. Ku e gjen ather Ismail Kadare at “nervozizm t paprligjur” t Rexhep Qosjes “ndaj tradits letrare q ka qen e lidhur me katolicizmin e hershm shqiptar”? Ku, vrtet?
    Mos n nxitimet e tij t tanishme pr t qen politikisht i koniunkturshm duke u paraqitur si mbrojts kinse i asaj tradite q dikur e zhvlersonte, madje e mallkonte politikisht, ideologjikisht dhe artistikisht? Mos pr t’i krijuar vetes edhe mundsin “e prligjur” q t bhet politikisht dhe letrarisht i koniunkturshm duke mbrojtur gjoja edhe nj figur politikisht fort t koniunkturshme sot: duke mbrojtur Nnn Tereze prej meje thuajse ajo “tradita kulturore q ka qen e lidhur me katolicizmin e hershm shqiptar” dhe Nna Tereze pashmangshm jan n lidhje historiko-letrare?
    E bn kt lidhje t paligjshme Ismail Kadare pr t pasur mundsin “e ligjshme” q t shpreh habin e tij- t mbrojtsit tmerrshm t vonuar t “asaj tradite kulturore q ka qen e lidhur me katolicizmin e hershm shqiptar”- se si mendja ime – e mbrojtsit t asaj tradite kur ai e mohonte dhe fyente – nuk e arsyeton” mbajtjen e portretit t Nns Tereze n institucionet e Kosovs.” Dhe, ktu, pikrisht n mospajtimin tim me mbajtjen e portretit t Nns Tereze e t Paps n institucione partiake e administrative t Kosovs, Ismail Kadare pandeh se paska zbuluar Djallin e Tasmanis, pr ka do t’i shprehet mirnjohje nga shqiptart n Kosov e n Shqiprin shtetrore, ndoshta n Evrop apo, pse jo, edhe n Nju-Jork! Zbulimi i ktij Djalli q u ngritka edhe kundr vnies s portretit t Nns Tereze n institucionet n Kosov e bn shum t koniunkturshm katehizisin politik dhe ideologjik t Ismail Kadares.


    Prdorimi politik i emrit t Nns Tereze

    Po cila sht e vrteta pr qndrimin tim ndaj mbajtjes s portretit t Nns Tereze n institucionet e Kosovs, n t vrtet n nj institucion partiak dhe n nj institucion administrativ t Kosovs? Nuk sht e vrtet se jam ngritur me “nervozizm” kundr mbajtjes s portretit t shenjtores, Nna Tereze, n institucionet e Kosovs; e vrtet sht, vetm, se jam ngritur dhe ngrihem pa nervozizm kundr prdorimit politik t emrit, t portretit dhe t veprimtaris s misionares dhe humanistes, Nna Tereze, prej disa fundamentalistve fetar dhe disa koniunkturistve politik gjithnj pr interesat e tyre fetare - n rastin e par dhe pushtetore – n rastin e dyt. T them se menjher pas vdekjes s saj, pr Nnn Tereze kam botuar nj sprov dhe kam dhn dy deklarata: njrn t krkuar prej BBC-s e tjetrn prej mediave t Prishtins. Qndrimi im ndaj emrit dhe portretit t Nns Tereze sot nuk mund t mos jet i kushtzuar nga prdorimi fundamentalist fetar dhe politik i atij emri dhe atij portreti. Mbas gjith asaj q sht br dhe po bhet rreth Nns Tereze, domethn mbas gjith ktij prdorimi e shprdorimi politik t emrit, t portretit dhe t veprimtaris s saj si misionare dhe humaniste, nuk e quaj kombtarisht t menur mbajtjen e portreteve t saj qoft n institucionet politike e shtetrore t Kosovs, qoft n institucione politike e shtetrore t Shqipris shtetrore. Jo. sht tejtheksuar se veprimtaria prej humanisteje e Nns Tereze sht e pandar, madje, e kushtzuar, nga veprimtaria e saj prej misionareje katolike. Papa Gjon Pali i Dyt ka shpallur disa qindra t shenjt, gjithsesi, thon njohs t tij, m shum se t gjith papt para tij. Ndr shenjtort dhe shenjtoret q ka shpallur Ai dhe q kan shpallur papt para tij natyrisht se nuk ka ortodoks, hebre, hindus, mysliman. T gjith jan shpallur shenjtor dhe shenjtore sepse ishin t jashtzakonshm si katolik. sht e kuptueshme se prej t gjith atyre q e shikojn portretin e Nns Tereze, kudo qoft i vn ai, q e shikojn shtatoren e saj kudo qoft e ngritur ajo, q e lexojn emrin e saj kudo qoft i shkruar ai, Nna Tereze perceptohet si shenjtore katolike. Kot prpiqen t na e mbushin mendjen prdoruesit fetar dhe politik t emrit, t portretit dhe t veprimtaris s saj humaniste, se Nna Tereze meriton t jet portreti, shtatorja, mbishkrimi mbizotrues n institucionet politike e shtetrore, n institucionet kulturore t qyteteve shqiptare, sepse sht fituesja e vetme shqiptare e mimit Nobel. mimi Nobel i sht dhn edhe shkenctarit dhe humanistit shqiptar, Ferid Murati, zbulimi shkencor i t cilit sht i rndsishm pr t gjith njerzit n t gjitha kontinentet dhe jo vetm pr t smurt, t varfrit e t braktisurit e bots, para s gjithash, t Indis. Por, Ferid Muratit nuk i ngrihet kund nj shtatore, nuk stoliset me emrin e tij ndonj institucion kulturor, nuk vihet portreti i tij n ndonj institucion politik e shtetror. Pse? Sepse Ferid Murati nuk sht i krishter prandaj emri dhe portreti i tij nuk mund t shprdoren pr nevojat e mobilizimit politik t krishterimit dhe pr nevojat karrieriste t koniunkturistve tan politik dhe kulturor.
    N fund t shtjellimit t siprthn sht e kuptueshme t shtrohet pyetja: ku i on shqiptart prdorimi i till i tejshtrir e i tejmadhruar fetarisht i emrit, i portretit dhe i veprimtaris s Nns Tereze? ka u sjell shqiptarve, t cilt u takojn jo vetm dy a tri, po pes feve (katolike, ortodokse, myslimane, protestante dhe ateiste) prdorimi aq irracional i emrit, i figurs dhe i veprimtaris s nj shenjtoreje sa edhe emri i aeroportit t Tirans pagzohet me emrin e saj: NNA TEREZE, edhe pse dokush mund ta dij se prej atij aeroporti, ashtu si edhe prej do aeroporti n kt bot, mund t ngrihen nesr edhe aeroplan luftarak, q do t bombardojn fshatra e qytete e t vrasin burra, gra, fmij, t varfr e t smur, t cilve ajo ua kishte kushtuar jetn? ka do t thot ky mitologjizim n thelb fetar, pr arsye fundamentaliste fetare dhe t koniunkturshme politike, i nj shenjtoreje n nj vend shumfetar? Logjika e jep kt prgjigje: do t thot nxitje e pjestarve t feve t tjera, para s gjithash, t fes myslimane, q e njjta gj t bhet me emrat dhe me portretet e figurave t shquara fetare t fes s tyre. Pr kt arsye emri, portreti dhe shtatorja e Nns Tereze duhet vn n mjedise fetare, humanitare dhe shndetsore e jo edhe n aeroportin e Tirans, e jo edhe n institucione politike e shtetrore, e jo edhe n sheshe t qyteteve. Bashkjetesa e harmonishme mes feve t cilave u takojn shqiptart, baraspesha historike midis ktyre feve, interesat historike t popullit shqiptar e krkojn sot si dje, nesr si sot, q emrat, portretet dhe shtatoret e figurave t njohura, t shquara e t mdha kombtare, historike dhe kulturore, si jan Gjergj Kastrioti-Sknderbeu, Gjon Buzuku, Marin Barleti, Pjetr Budi, Frang Bardhi, Konstandin Kristoforidhi, Vaso Pasha, Abdyl, Sami dhe Naim Frashri, ajupi, Fan Noli, Faik Konica, Ismail Qemali, Hasan Prishtina, Gjergj Fishta, Ndre Mjedja, Eqrem abej Aleksandr Moisiu dhe t sa e sa piktorve, skulptorve, kompozitorve, shkenctarve, krijuesve e artistve t tjer t mos zvendsohen nga emra, portrete, shtatore kleriksh, shenjtoresh, q perceptohen para s gjithash si vetje fetare – katolike, myslimane, ortodokse. T siprprmendurit jan emra vetjesh q mbahen mend pr veprat kulturore q kan ln a pr bmat historike q kan br, q kan pasur, kan dhe do t ken funksion integrues n jetn e popullit shqiptar sepse vepra e tyre, krijimtaria e tyre, veprimtaria e tyre kulturore, shoqrore, politike i shrbente Shqipris, u shrbente t gjith shqiptarve. Pavarsisht s cils fe i takojn, ata perceptohen ndryshe se ’perceptohet Nna Tereze: perceptohen kryekput si krijues e veprimtar atdhetar e jo si fetar.

    Identiteti dhe identitetet

    Prve, si e pam, pr nervozizmin q “nuk l pa prekur mbajtjen e portretit t Nns Tereze n institucionet e Kosovs”, Ismail Kadare m fajson edhe se po e ndaj “identitetin evropian” t shqiptarve n “identitet mysliman” dhe n “identitet t krishter”. Dhe, kjo ndarje q bkam un i ngjan atij si nj muzik e njohur, q e ka dgjuar shum her. I shqetsuar prej tingujve t ksaj muzike t dgjuar shum her, sht e kuptueshme pse ai ua prkujton lexuesve shum i sndisur pasojat e nj ndarjeje t till, domethn t nj muzike t till! N vend t gjith fjalive, n t cilat numrohen ato pasoja, po e citoj vetm fjalin prmbyllse: “Prartje t tilla, n prag t afrimit t portave t Evrops, prpara se t ishin komike, jan thellsisht tragjike. Si t tilla, ato krkojn nj prgjigje t qart, serioze dhe pse jo, t prer. N raste t tilla parimi kryesor sht se nj popull sht ai q sht dhe s’ka nevoj as pr pudr zbukurimi e as pr bloz prmuese”.
    Bukur apo jo!
    Nj popull sht ai q sht.
    S’ka dyshim.
    Dhe, s’ka nevoj pr pudr zbukurimi.
    Pa dyshim.
    As pr bloz prmuese.
    Pa dyshim.
    Kur e zbukurojm nj popull me pudr zbukurimi?
    Kur e quajm evropian dhe t krishter, pa dyshim.
    E kur e shmtojm me bloz prmuese?
    Kur e quajm joevropian dhe mysliman, pa dyshim!
    Domethn: pudra zbukuruese mund t qitet vetm n fytyrn evropiane dhe t krishter, kurse bloza prmuese vetm n fytyrn joevropiane dhe myslimane!
    Kjo sht prgjigjja e qart, serioze dhe, pse jo e prer e Ismail Kadares!
    Bukur apo jo! Muzika ngjan shum e njohur apo jo!
    Po, t’i kalojm njher pr njher gjykimet e ktilla “serioze”, serioze n mnyr raciste, t Ismail Kadares dhe t merremi pak me katehizisin e tij t identitetit.
    Prej sprovs s tij Identiteti evropian i shqiptarve shihet se Ismail Kadare e trajton identitetin si dika t dhn njher e prgjithmon, q e prcaktojn gjeografia, lidhja gjinore, ngjyra e lkurs dhe... hajde gjeje ka m! “S’duhej ndonj filozofi pr t kuptuar se fet mund t ishin t ndryshme, por identiteti, ashtu si lidhja gjinore, mbetej gjithmon nj”! Kultura materiale dhe shpirtrore, feja, tradita, zakonet, historia – si t mos ishin fare: ato nuk ln kurrfar shenjash n identitetin e vetjeve, grupeve etnike dhe popujve! Ku sht dgjuar kjo? Maturanti q do t gjykonte ashtu pr identitetin n Bashkimin Evropian dhe n SHBA-t do t prsriste klasn. Ndikimin e fes n prbrjen e identitetit Ismail Kadare jo vetm se e mohon, por edhe e prbuz! Thuajse nuk ka par dhe thuajse nuk ka dgjuar se fet jan prbrs shum i rndsishm i identitetit, aq t rndsishm sa shum her dhe shumkund jan br prcaktues t tij. Po t mos ishte kshtu nuk do t flitej, pr shembull, pr qytetrimin e krishter dhe pr qytetrimin islamik. Dhe, po t mos ishte kshtu nuk do t shkruante Semjuel Hantingtoni veprn e tij Konflikti i qytetrimeve, n t ciln baz t qytetrimeve q ai, fatkeqsisht, i pandeh n konflikt, quan fen myslimane, n njrn an, dhe fen e krishter, n ann tjetr!
    N sprovn e tij Ismail Kadare gjykon dhe bn prgjithsime pr identitetin duke mos pasur parasysh se kemi identitet t veant dhe identitet t prgjithshm; identitet vetjak dhe identitet kolektiv; identitet konvencional dhe identitet t ri; identitet historik dhe identitet kulturor; identitet politik dhe identitet mendor; identitet fetar dhe identitet shtetror. E t tjera. T gjitha kto identitete, q jan identitete m pak a m shum t veanta, t nj rrafshi m t ngusht, bashkohen n nj prgjithsi, n nj t tr, q do t’i themi identiteti kombtar.
    Dhe, m konkretisht: kemi shqiptar me identitet kosovar, shqiptar me identitet lab, shqiptar me identitet geg, shqiptar me identitet tosk, shqiptar me identitet mirditas, shqiptar me identitet malsor, por t gjitha kto identitete t veanta bashkohen n at prgjithsin, t prgjithshmen, t trn, q i themi identiteti kombtar shqiptar.
    Dhe, m tej: kemi shqiptar me identitet katolik, shqiptar me identitet ortodoks, shqiptar me identitet mysliman, shqiptar me identitet protestant dhe shqiptar me identitet ateist, por t gjitha kto identitete t veanta, m t ngushta, m t vogla, n saj t prbashktave t prmbajtura n secilin prej tyre bashkohen n at prgjithsin, n at t prgjithshmen, n at t trn q i themi IDENTITETI KOMBTAR SHQIPTAR.
    Ai q i ka t qarta kto, ai q ka kuptim pr marrdhnien e t veantave me t prgjithshmen, nuk do t akuzoj k se po ndan shqiptart n t krishter dhe n mysliman vetm pse konstaton se kemi shqiptar me identitet t krishter dhe shqiptar me identitet mysliman- se ata si t krishter (katolik, ortodoks, protestant) dhe mysliman jan t gjith shqiptar: jan shqiptar n saj t prbashktave shqiptare t prmbajtura n seciln prej feve t tyre.
    Pse, ather, Ismail Kadare el dern e elur prej meje para tij?!

    Evropa shumkulturore

    Ashtu si nuk do ta kuptoj drejt marrdhnien e identiteteve fetare shqiptare me identitetin kombtar shqiptar, po ashtu Ismail Kadare nuk do ta kuptoj drejt as marrdhnien e identitetit kombtar shqiptar me identitetin evropian! Nuk sht e vshtir pr t par se togfjalshin identitet evropian ai e njjtson me projektin politik evropian, domethn me Bashkimin Evropian, si bashksi e shteteve dhe popujve evropian, n njrn an dhe me krishterimin, n ann tjetr. Nuk ka dyshim se shtetet dhe popujt, q do t prbjn Evropn e Bashkuar, do t ken nj identitet politik – shtetror, si nj prgjithsi, si nj e tr, si nj e prbashkt e t veantave politike dhe shtetrore t shteteve q do ta prbjn. Evrops s Bashkuar t gjitha shtetet q do ta prbjn do t‘ia dhurojn, t mos thuhet do t’ia flijojn, t veantat e tyre politiko-shtetrore, por nuk do t mund t thuhet se Evrops s Bashkuar do t’ia flijojn, s paku tani pr tani, identitetet e tyre kombtare, n t cilat jan t prmbajtura veantit q nnkuptojn historia, gjuha, feja, tradita, kultura, zakonet e t tjera. Nuk e di si do t jet sot pesdhjet a sot njqind vjet, por sot pr sot shihet se t gjith popujt evropian, q prbjn Bashkimin Evropian, kujdesen t ruajn prbrsit e identitetit t tyre kombtar: historin, gjuhn, fen, kulturn, traditn e prbrsit e tjer. Bashkimi Evropian bhet Evrop e kombeve.
    Prpos me projektin politik evropian, domethn me Bashkimin Evropian, togfjalshin identitet evropian Ismail Kadare e njjtson edhe me krishterimin. Ky njjtsim, historikisht i shikuar, nuk sht i sakt. Kontinenti evropian nuk ka prejardhje vetm t krishter. sht i madh numri i intelektualve dhe i politikanve evropian t cilt vitin e kaluar e kan kundrshtuar nismn pr t futur n Kushtetutn e Bashkimit Evropian konceptin mbi prejardhjen e krishter t kontinentit. Shkrimtari dhe teoriku i njohur italian, Umberto Eko, e kundrshton at nism pr dy arsye:
    e para, pr arsye politike, dhe,
    e dyta, pr arsye historike.
    Arsyeja politike: nuk duhet t futet n Kushtetutn e Bashkimit Evropian koncepti mbi prejardhjen e krishter t kontinentit, sepse Evropa e ardhshme duhet t jet, thot ai, projekt politik dhe vizion antropologjik e kjo, projekt politik dhe vizion antropologjik, pr t e nnkupton Evropn shumkulturore, shumfetare dhe, gjithnj e m dukshm, shumracore, shumngjyrshe – jo vetm t bardh.
    Arsyeja historike: nuk duhet t futet n Kushtetutn e Bashkimit Evropian koncepti mbi prejardhjen e krishter t kontinentit sepse e kaluara e kontinentit, thot ai, nuk sht plotsisht e krishter. Kulturn evropiane e kan pasuruar: matematika e Indis, mjeksia arabe, filozofia dhe shkenca greke, kur e kur e zbuluar n Evrop prmes arabve, filozofia dhe shkenca romake, gjuha latine si gjuh e ritualeve t shenjta, mitet dhe adetet pagane me trajtat e politeizmit, monoteizmi i hebrenjve. E t tjera.

    Ide raciste

    Nuk mund t them a sht a s’sht Ismail Kadare i nj mendjeje me intelektualt dhe politikant evropian, q jan ngritur kundr futjes n kushtetutn e Bashkimit Evropian t konceptit mbi prejardhjen e krishter t kontinentit, por mund t them se disa ide dhe disa mendime t tij t prmbajtura n Identitetin evropian t shqiptarve do t priteshin mir prej publicistes s njohur italiane, Oriana Falai,dhe prej kult-shkrimtarit francez, Mishel Uelbek, q n vendet e tyre jan akuzuar pr ide raciste!
    Pse do t mund t priteshin mir prej asaj publicisteje dhe prej atij shkrimtari disa ide dhe mendime t shkrimtarit ton?
    Sepse jan ide raciste.
    “Letrat e Shqipris – shkruan Ismail Kadare n Identitetin evropian t shqiptarve – jan t qarta.
    Populli shqiptar nuk ka identitet gjysmak, t shtir apo t fshehur pas lajlelulesh mashtruese. Identiteti i tij sht gjithashtu i qart, pavarsisht se dikush nuk dshiron ta shoh, e dikujt nuk i intereson ta shoh”.
    Kush jan ata q nuk dshirojn ta shohin kt identitet t qart t shqiptarve?
    S’ka prgjigje!
    Kush jan ata t cilve nuk u intereson ta shohin identitetin shqiptar, q nuk sht i “fshehur pas lajlelulesh mashtruese”?
    S’ka prgjigje!
    A ka identitete t fshehura pas” lajlelulesh mashtruese”?
    S’ka prgjigje!
    Pse s’thuhet se edhe letrat e Kosovs jan t qarta?
    S’ka prgjigje!
    ka thuhet m tutje?
    Thuhet:
    “Gjeografia, gjja m kokfort n bot, dshmon e para evropianitetin shqiptar. Zelli i atyre q me do kusht duan ta zbehin disi edhe kt fakt kokfort, arrin disa her t krijoj prshtypjen se Shqipria sht n skaj t Evrops dhe fill pas saj nis Turqia, ose Azia. Ndrkaq, kur hedh syt n hart vren se gjer n at kufi shtrihen s paku tri shtete t tjera: Maqedonia,Greqia dhe Bullgaria. Pr t mos prmendur at q quhet “Turqia evropiane”. Popullsia shqiptare, ashtu si e gjith kontinentit evropian, sht e bardh. Ashtu si gjuha, ajo quhet, n rastin m t favorshm, pasardhse e ilirve, n m t pafavorshmet, e trako-ilirve”.
    A sht e mundshme?
    Shkrimtari sht br msues i gjeografis: po na tregon se Shqipria sht n Evrop. Nxnsit q do t prgjigjeshin sakt do t merrnin not dhjet!
    A sht e mundshme!
    Muzika, vrtet, ngjan si e njohur! Tragjikisht e njohur.
    Shqipria dhe Kosova, kur sht fjala pr identitetin, i paskan letrat e ndara! E msuam prej gojs s Ismail Kadares se letrat e Shqipris jan t qarta, por far jan letrat e Kosovs. far jan letrat e shqiptarve n Maqedoni? far jan letrat e shqiptarve n Mal t Zi? far jan letrat e shqiptarve n Luginn e Preshevs?
    T paqarta!
    Pse nuk qenkan t qarta letrat e Kosovs? Pse nuk qenkan t qarta letrat e gjith shqiptarve t tjer kudo qofshin ata? Prgjigjen na e jep, natyrisht, vet Ismail Kadare: duke i ndar letrat e Kosovs prej letrave t Shqipris shtetrore!
    Dhe, kjo prgjigje nuk sht e bindshme pr arsye se gjeografia, “gjja m kokfort n bot”, at q e dshmon pr Shqiprin shtetrore do t duhej ta dshmonte edhe pr Kosovn dhe shqiptart e tjer, s paku n Ballkan.
    Gjeografia sht nj “gj” shum e dashur nga shkrimtari yn. Pse? Sigurisht pr dy arsye: e para, pr arsye se e dshmon evropianitetin e shqiptarve t Shqipris shtetrore dhe, e dyta, pse Evropn e ndan, n saj t Gjirit t Bosforit, t Mesdheut, dhe t Gjirit t Gjibraltarit, prej Azis dhe prej Afriks! Ismail Kadare sht i gzuar pse Shqipria shtetrore sht m larg prej Azis se disa shtete t tjera evropiane me identitet evropian. Ai sht i gzuar pse midis Shqipris shtetrore dhe Azis shtrihen tri shtete: Maqedonia, Greqia dhe Bullgaria. “Pr t mos prmendur at q quhet “Turqia evropiane”! Dhe, kt erekshtetin tjetr, Turqin evropiane, ai e fut n thonjza!
    Pas ktyre margaritarve gjeografik, me t cilt e stolis qafn e Shqipris, shkrimtari yn na e dhuron kryemargaritarin gjeografik me mimin e t cilit shpreson t na bj t lumtur t gjithve: “Popullsia shqiptare, ashtu si e gjith kontinentit evropian, sht e bardh”. N qoft se gjeografia u ka caktuar shqiptarve dhe evropianve t tjer fatin q t jen t bardh, mos gjeografia ua ka caktuar fatkeqsin aziatikve dhe afrikanve q t jen t verdh, t vrugt, t zinj? Mos ngjyra sht arsyeja pse Ismail Kadare dshiron t na mbaj sa m larg prej tyre?
    Nuk sht gjeografia e vetmja frymzuese e ides raciste t Ismail Kadares: frymzim t njjt mund t’i sjellin atij edhe historia e arkeologjia. Dgjojeni:” “Ashtu si gjuha, ajo quhet (popullsia shqiptare – R.Q) n rastin m t favorshm, pasardhse e ilirve, n m t pafavorshmet, e trako-ilirve"! Meqense, si e thon studiuesit e tij, racizmi sht “botkuptim q s’pranon t’i moj dinjitetet t barabarta”, ather na del se rumunt e shkret, si pasardhs t dakve, fis trakas, nuk mund t ken dinjitet t barabart me pasardhsit e ilirve, madje, as t iliro-trakasve.
    Po, t’i lm pr pakz idet raciste dhe t merremi me frymzuesen e tyre kryesore: me gjeografin.

    Gjeografia lvizse

    sht e uditshme pse Ismail Kadare, megjithse do t ket qen n kontinente t ndryshme, sigurisht, n Amerik, n Azi dhe n Afrik, nuk do t shoh se deri ku arrin roli i gjeografis n prcaktimin e identitetit t popujve dhe t grupeve t ndryshme etnike. Nuk sht shum e vshtir, edhe n qoft se nuk kemi pasur fatin q, prpos Evrops, t shohim edhe kontinente t tjera, t pranojm se gjeografia, vrtet, flet shum pr identitetin e popujve e t grupeve etnike por, megjithat, nuk i thot t gjitha pr t. Prpos gjeografis, edhe nj sr faktorsh t tjer marrin pjes, cili m pak e cili m shum, n prcaktimin e identitetit t tyre.Mund t thuhet se dikur, para, fjala vjen, katr-pes shekujsh, gjeografia, vrtet, e prcaktonte plotsisht ose prafrsisht plotsisht, identitetin e popujve dhe t grupeve t ndryshme, por m von ky ndikim i saj do t vij duke u paksuar gjithnj e m dukshm. Zbuluesit e kontinenteve e t vendeve t reja, Kristofor Kolombo, Ferdinand Magelani, Amerigo Vespui dhe hulumtuesit e kontinenteve t zbuluara, mandej, posarisht t Afriks, Azis dhe Ameriks Jugore do t jen t merituar – do t thoshin kozmopolitt apo do t jen fajtor – do t thoshin kundrshtart e tyre – pse lartmadhria e saj gjeografia pothuaj ka rn prej fronit t lart t identitetit.
    Pse mund t thuhet kshtu?
    Mund t thuhet kshtu sepse jan t shumt shembujt q e dshmojn shfronsimin e gjeografis n mbretrin e identitetit.
    Nuk ka dyshim se dikur, para zbulimit t kontinenteve t reja, gjeografia e kontinentit t Australis e prcaktonte identitetin (fizik, shoqror dhe kulturor) e aborixhanve; gjeografia e Ameriks e prcaktonte identitetin e majve, inkve, shoshonve, ejenve, apave, komanve e t fiseve t tjera indiane; gjeografia e kontinentit t Afriks e prcaktonte identitetin e zezakve, t arabve dhe t popujve a grupeve t tjera q n at kontinent jetonin; gjeografia e kontinentit t Azis e prcaktonte identitetin e persianve, tani t quajtur iranas, t afganve, t kinezve, t japonezve, t vietnamezve, t hindusve, t tajlandezve e t tjerve. Ajo koh, ndrkaq, ka kaluar prgjithmon dhe nuk do t kthehet m. Kontinentet e reja, Amerika dhe Australia, jan banuar me popullsi t kontinenteve t vjetra, para s gjithash, me popullsi t Evrops, t Afriks dhe t Azis. Prej gjysms s dyt t shekullit njzet lvizjet e njerzve prej shteti n shtet, prej kontinenti n kontinent jan br m t shpeshta. Tani njerzit sikur e marrin gjeografin me vete: n shpin dhe n shpirt.
    ka po shohim tani?
    Tani po shohim, natyrisht ata q duan t shohin, se anglezt, skocezt dhe irlandezt, fjala vjen, t cilve dikur ua prcaktonin identitetin ishujt britanik, e kan ruajtur identitetin e tyre historik edhe n Amerik, n Kanada, n Australi dhe n Republikn Jugafrikane, natyrisht, t pasuruar me prbrs apo me ngjyresa prbrsish, q ka sjell koha dhe q ka sjell bashkjetesa me popuj t tjer n ato kontinente. Apo jo? Arabt jetojn n dy kontinente, n kontinentin e Azis dhe n kontinentin e Afriks, prej t cilve Ismail Kadare, pikrisht pse arabt jetojn atje, prpiqet aq shum ta largoj Evropn, sidomos, Shqiprin, por arabt e kontinentit aziatik pothuajse nuk ndryshojn prej arabve t kontinentit afrikan: kan t njjtin identitet – arab, me prejardhje, me gjuh, me fe, me kultur, me qytetrim pothuaj t njjt.
    T’i afrohemi edhe m tepr Evrops.
    Turqit jetojn n kontinentin e Azis dhe n kontinentin e Evrops, q jan t ndar nga Bosfori, por turqit e Turqis Evropiane nuk ndryshojn me asnj prbrs t identitetit prej turqve t Azis.
    Rust jetojn edhe n Evrop edhe n Azi, por rust e kontinentit evropian kan t njjtin identitet q kan rust aziatik.
    Shqiptart jetojn n Ballkan, n kt pjes t skajshme t Evrops, e jetojn edhe n SHBA-t, n Kanada dhe n Australi, por shqiptart ballkanik, q kan pasur rastin t vizitojn bashkkombsit e tyre n ato kontinente, nuk thon se e kan ndryshuar identitetin, s paku jo ata q kan lindur n Ballkan. Prkundrazi.Thon se shqiptart q jetojn n kontinente t tjera nuk jan m pak shqiptar se ne n Ballkan: e kan tejuar atje identitetin kombtar dhe e ruajn traditn kulturore me shum dashuri.
    Se sa sht br i paqndrueshm roli i gjeografis n prcaktimin e identitetit t popujve e t grupeve t ndryshme etnike n kt planet m s miri, ndoshta, e tregojn hebrenjt. Fati tragjik historik i ka shprndar n disa kontinente, n vende t ndryshme t kontinentit evropian, t kontinentit aziatik dhe t kontinentit amerikan, por, prap, edhe nse prpiqen shum q t’u prshtaten kushteve politike, shoqrore, kulturore n vendet ku jetojn, prap e ruajn identitetin historik t hebrenjve.
    Por, sa i paqndrueshm sht br ndikimi i gjeografis n identitetin e popujve e t grupeve t ndryshme na e thot edhe deklarata e shkrimtares s njohur amerikane, Emili Dikinson. I takonte brezit t ashtuquajtur brezi i humbur i shkrimtarve amerikan; kishte vendosur t jetonte nj koh larg Atdheut t vet – n Evrop, n Paris. Kur, m nj rast, miqt evropian e pyesin: a friksohet se duke jetuar aq gjat larg atdheut, larg SHBA-ve, do t mbetet pa rrnj, ajo do t prgjigjet: “ka m duhen rrnjt n qoft se nuk jan rrnj q mund t’i marr me vete”. Kjo shkrimtare, me popullorsi, kryesisht, t pakt, por, megjithat, shkrimtare gjeniale, para Lufts s Dyt Botrore e kishte vrejtur at q ne as shtatdhjet vjet pas saj nuk po e vrejm: se gjeografia nuk sht m ka ishte. Kush ju beson t dhnave sendore mund t bindet se t njjtn fjali t shkrimtares amerikane do t mund ta shqiptonin edhe Fani Noli, Faik Konica, Arshi Pipa, q kan jetuar dhe kan vdekur n SHBA-t,Naim Frashri e Sami Frashri, q kan jetuar dhe kan vdekur n Azi, n Stamboll; Vaso Pasha q ka vdekur n Azi, n Liban; Andon Zako ajupi q ka vdekur n Afrik, n Egjipt; Filip Shiroka q ka jetuar dhe ka vdekur n Azi, n Liban, dhe , sot, Naum Prifti dhe Naim Balidemaj, q jetojn e krijojn n Nju-Jork.
    ’duan t thon t gjitha kto t dhna?
    Duan t thon, ndoshta, se gjeografin mund ta shpallin edhe m tej faktor vendimtar n prcaktimin e identitetit t popujve e t grupeve t ndryshme etnike vetm ata politikan e intelektual, t cilt, kur flasin pr gjeografin dhe identitetin, n thelb mendojn pr gjeografin e kohs s Kristofor Kolombos. Harrojn se, prpos lvizjeve t njerzve prej kontinenti n kontinent, edhe teknika e teknologjia, mediet elektronike, interneti dhe globalizimi i egr, ndikojn n identitetin e popujve m shum se gjeografia e shfronsuar.

    Identiteti dhe kultura

    Prpos gjeografis, Ismail Kadare do ta vr edhe kulturn n shrbimin e prpjekjeve t tij pr t qruar hesape njher e prgjithmon me prbrsit mysliman t identitetit t shqiptarve. sht bindur, m n fund, se vetm me gjeografin nuk e ka kryer punn. Prpos nocioneve, m s shpeshti t pasqaruara a t keqkuptuara, do t prdor ai edhe krahasime, metafora e simbole pr t’i mohuar e, kur nuk arrin t’i mohoj, pr t’i zhvlersuar ata prbrs. Si shkrimtar do ta quaj t arsyeshme apo, ndoshta, edhe t obligueshme q m s pari t qroj hesape me letrsin e bejtexhinjve e cila, sipas tij, sht fryt i lufts q bnte Perandoria otomane, “pr zbehjen e identitetit shqiptar dhe zvendsimin me at otoman” edhe pse kjo letrsi nuk ka luajtur ndonj rol t veant n krijimin a mbajtjen e identitetit t shqiptarve mysliman. N kt betej fitoren e pandeh t paracaktuar, pr ’arsye edhe mund t shkruaj:” “Letrsia e bejtexhinjve, pr shembull, njfar brumi i przier shqiptaro – turk, u thye prfundimisht, si nj sajes prej qerpii prej murit hijernd e monumental , ndonse t ftoht, t tradits s letrsis dygjuhshe shqiptaro-latine”.
    Sa m kujtohet, as Osman Myderrizi, as studiuesit e tjer t pakt para tij apo pas tij t letrsis s bejtexhinjve, nuk kan shkruar se autort e saj ishin t detyruar prej pushtetit turk q t shkruanin ashtu si shkruanin, domethn se ajo letrsi ishte e till far ishte sepse n Perandorin Otomane kishte nj doktrin teorike-letrare dogmatike, s cils, deshn s’deshn, ishin t detyruar t’i prmbaheshin shkrimtart, n radh t par shkrimtart shqiptar. Sa dihet, n Perandorin Otomane nuk kishte nj formacion letrar, q do t quhej “realizmi otoman” apo, “realizmi despotik”. Perandoria Otomane, si e thon historian t saj evropian, q kan jetuar n Stamboll si prfaqsues diplomatik t vendeve t tyre evropiane, ishte nj shtet kur m pak e kur m shum despotik, si mbretrit e asaj kohe n Evrop.Ka madje historian evropian q thon se Perandoria Otomane, s paku deri n shekullin XIX, ishte shtet q e karakterizonte toleranca etnike. Mos t ishte kshtu, thon ata, nuk do t mbahej aq gjat. N kt mbretri ngjante, sigurisht, shpesh, q fatkqijt e shpallur fajtor t nguleshin n hunj, por edhe n mbretrit evropiane ngjante q fatkqijt e shpallur fajtor t digjeshin n turr t drurve! Mund t besohet se ndonjri nga t dnuarit m par do t zgjidhte djegien n zjarr se nguljen n hu, por mund t kishte edhe t till q m par do t zgjidhte nguljen n hu se djegien n zjarr! Barbaria politike ishte ligji i kohs edhe n Azi edhe n Evrop. Bejtexhinjt shqiptar shkruanin ashtu si shkruanin jo pse ishin t detyruar t’i nnshtroheshin lufts s Perandoris Otomane “pr zbehjen e identitetit shqiptar” dhe pr “gjymtimin e trurit t tyre”, por pse vet, vullnetarisht, kishin vendosur t shkruanin ashtu: przieshm! Letrsia e bejtexhinjve shkruhej prej vetjeve, q kishin kryer far shkolle fetare n gjuhn turke, arabe a persiane, ashtu si shkruhej letrsia e krishter prej vetjeve q kishin kryer far shkolle a fakulteti n gjuhn latine. Ajo shkruhej prej vetjeve t cilt, si shumher dhe shumkund gjat historis, e kishin pranuar pushtetin, gjuhn, kulturn, politikn, ideologjin, zakonsin, rendin shoqror t pushtuesit: t pushtuesit despotik i cili, megjithat, vllezrit e tyre t besimit katolik dhe ortodoks i lejonte t shkruanin qoft shqip, qoft latinisht, qoft greqisht apo italisht. E till far ishte ajo prfaqsonte pr ta dhe lexuesit e tyre shijen e kohs, besimin dhe iluzionin e kohs. Letrsia e bejtexhinjve ishte, pra, shprehje e vullnetshme e autorve t saj, ashtu si ishte letrsia katolike apo ortodokse shprehje e vullnetshme e autorve t tyre, ashtu si ishte letrsia e realizmit socialist shprehje e vullnetshme, edhe teorikisht e mbshtetur, e Ismail Kadares n kohn e komunizmit. Letrsia e bejtexhinjve shkruhej mbi temat fetare, si edhe letrsia e krishter. Letrsia e bejtexhinjve, ndrkaq, m shpesh se letrsia e krishter, shkruhej edhe mbi tema laike dhe kjo do t thot se tematikisht ishte m e pasur se ajo. Po t’i vlersojm artistikisht, pa paragjykime fetare, letrsin e bejtexhinjve dhe letrsin e krishter do t mund t themi se nuk dallojn shum njra prej tjetrs, me prjashtim t sibilave t Pjetr Bogdanit q shquhen me vler estetike: jan letrsi me vlera kryesisht modeste artistike. Por, aq sa e ul vlern e letrsis s bejtexhinjve leksiku i huaj-turk, arab dhe persian, po aq e shton vlern historike gjuhsore t letrsis s krishter, n mnyr t veant t letrsis katolike, pikrisht gjuha shqipe e prdorur n t sado me shum shtresa t huaja.
    Ismail Kadare na bn me dije, i gzueshm, se letrsia e bejtexhinjve na qenka thyer prfundimisht “si nj sajes prej qerpii” prej “murit hijernd e monumental, ndonse t ftoht, t tradits s letrsis dygjuhshe shqiptaro-latine”. As historia e letrsis shqipe, as historia politike e popullit shqiptar nuk e dshmojn kt pohim poetik. Letrsia dygjuhshe shqiptaro-latine asnjher, gjat asnj shekulli, nuk ia ka vn prpara letrsis s bejtexhinjve murin e saj “hijernd e monumental”, prandaj edhe nuk e ka thyer, si thuhet, “si nj sajes prej qerpii”. Letrsit nuk qrojn hesape mes vetes as me mure, as me qerpi! Letrsit dygjuhshe shqiptaro-latine, shqiptaro-greke dhe shqiptaro-turke, shqiptaro-arabe kan bashkjetuar, duke mos u takuar apo duke u takuar rrall e tek, deri n gjysmn e dyt t shekullit nntmbdhjet. Jo ato njra tjetrn, po vetm letrsia e Rilindjes Kombtare, q n jetn e popullit shqiptar sjell iden laike as katolike, as ortodokse, as myslimane, q kryetem t saj bn Kombin n vend t Fes, do t’i tregoj historikisht jo prkatse, historikisht t tejkaluara ato letrsi. Shkrimtart e Rilindjes do t’i pranojn ato si tradit t veten pavarsisht prej ideologjive fetare n t cilat mbshteteshin jo pr arsye artistike sa pr arsye se, duke i pranuar q t tria, mund t ndrtohej ideologjia kombtare shqiptare mbi sloganin: fe e shqiptarve sht shqiptaria. Ata i trajtonin ato letrsi t barasvlershme qoft edhe pse ishin t vetdijshm se nuk kishte arsye as etnike, as shoqrore, as ideologjike q autort e njrs prej tyre t shpalleshin m t aft, m t talentuar se autort e t tjerave.
    Mendja e shndosh nuk do t’i quante m t pa dhunti krijuese bejtexhinjt se krijuesit e letrsis s krishter vetm pse ishin mysliman.
    Sado letrsia e Rilindjes kombtare e bnte historikisht t tejkaluar, letrsia e bejtexhinjve, si edhe letrsia e krishter, do t vazhdoj t shkruhet edhe m von, n Kosov, madje, deri te Lufta e Dyt Botrore.
    Qndrimi tepr subjektiv, nga pikpamje historiko-letrare i paarsyeshm, i Ismail Kadares ndaj letrsis s bejtexhinjve nuk merr fund me kaq. Ai shkruan se “gjat kohs s komunizmit u bn shum prpjekje pr ta rehabilituar kt letrsi, me qllimin meskin pr t’ia kundrvn letrsis tradicionale mesjetare, sidomos asaj katolike, q regjimit nuk i plqente kurrsesi”. Dhe, kto prpjekje pr “rehabilitimin” e saj bheshin pavarsisht pse studiuesit q “e morn npr duar, e pan se prve q ishte qesharake pr nga niveli, ajo ishte thellsisht e pamoralshme”.
    E pse ishte qesharake, pr nga niveli kjo letrsi?
    Ishte qesharake pr nga niveli pse nuk prshkohej prej besimit t krishter si letrsia e krishter, sidomos ajo katolike, po prej besimit mysliman!
    E pse ishte thellsisht e pamoralshme kjo letrsi?
    Ishte thellsisht e pamoralshme jo aq pr shkak se pjesa e saj erotike ishte e “mbushur me motive ashiksh e dylbersh”, q Shqipria mund t’ia paraqiste Evrops sot” si dshmi t habitshme t vizionit t saj t emancipuar pr homoseksualizmin, dy shekuj prpara Evrops s sotme”, por pse “e ashtuquajtura letrsi erotike, n nj pjes t madhe t saj s’ishte gj tjetr vese bejte dhe lavde pr pedofilin. Ne - vazhdon Ismail Kadare – i dgjojm kto kng edhe sot, por shtiremi sikur nuk i marrim vesh ’thon. Ato gjmojn disa her npr lokalet e nats, madje, n programet televizive, e ne prap shtiremi se nuk i kuptojm”.
    Kjo q thot shkrimtari yn sht e vrtet: n pjesn erotike t ksaj letrsie kishte, si t themi, pornografi, kishte homoseksualizm, kishte ashik e dylber, kishte, ndoshta, edhe “bejte dhe lavde pr pedofilin”! Kishte shum ka nga ato q mund t shihen e mund t dgjohen edhe n nj pjes t nnkulturs s sotme masive. Por, lexuesit e sprovs s Ismail Kadares Identiteti evropian i shqiptarve, q mund t ken dgjuar dhe lexuar se kush ishte kush n kohn e komunizmit, mund ta pyesin Ismail Kadaren: ti q ishe gjat deputet i Kuvendit t Republiks Popullore t Shqipris, q ishe, njkohsisht, nnkryetar i Frontit Popullor t Shqipris, q edhe deputet, edhe nnkryetar i Frontit Popullor ishe przgjedhur si prfaqsuesi m i shquar i letrsis, nj, si mund t thuhet, ideolog i krijimtaris artistike komuniste, pse nuk e ngrije zrin kundr rehabilitimit t letrsis s bejtexhinjve dhe kundr diskriminimit t letrsis s krishter, sidomos asaj katolike? Do t kishe argumente t fuqishme: ruajtjen e masave popullore prej atyre q kndoheshin n at letrsi: prej homoseksualizmit, q aq fort e dnonte komunizmi dhe prej pedofilis, q aq fort e dnonte edhe komunizmi dhe e gjith bota? Pse i lejoje vetes t shkruaje n sprovn Mbi ndikimet e huaja dhe karakterin kombtar t letrsis, me t ciln i jepje prgjigje sprovs s Rexhep Qosjes Letrsia kombtare dhe letrsia botrore ose afrimi prmes ndryshimeve: “Nuk ishte pak pr letrsin ton (t realizmit socialist – R.Q) q n kta tridhjet vjet t jets s saj t ngrihet si nj protest kundr bots s vjetr, t ndante llogarit nj her e prgjithmon prej letrsis reaksionare zyrtare, dekadente dhe klerikale t s kaluars...”?
    Po mir, t mos krkojm shum prej Ismail Kadares n at koh kur nuk ishte e leht t thoshe lirisht ka mendoje, sidomos ka mendoje n kundrshtim me mendimet zyrtare, sado n Shqipri edhe n at koh kishte intelektual dhe qytetar t zakonshm q e thoshin mendimin mospajtues pavarsisht prej pasojave. Por, hajde, ta krkojm t drejtn dhe t vrtetn prej Ismail Kadares sot! N qoft se me t drejt ngre zrin kundr pornografis tradicionale n letrsin e bejtexhinjve e n kngt popullore, pse nuk ngre zrin edhe kundr pornografis n nnkulturn ton t sotme? Mos pse ajo e para shprehet n gjirin e ideologjis fetare myslimane, kurse kjo e dyta nuk sht n lidhje me kt ideologji fetare? N qoft se Ismail Kadaren e shqetsojn lokalet dhe televizionet n t cilat, ja, kndohen kng pr ashikt, dylbert, pedofilt, pse nuk e shqetsojn po aq edhe filmat pornografik, n t cilt vajza t reja prjetojn pruljen m t shtazrishme q mund t imagjinohet e q jepen rregullisht n shum televizione n bot, q i shohin t rinjt dhe qytetart tan, q duan t’i shohin? N qoft se sinqerisht e shqetsojn kngt pr dylberat, axhikt dhe pedofilt, pse nuk e shqetsojn edhe kngt e shfrenimet pornografike n klubet e nats, n t cilat pr joshje ashikrie prdoren edhe lloje t ndryshme t drogs? Pse nuk e ngre zrin edhe kundr ktij zhgruanimi, ”zhburrrimi e zvetnimi moral t pashembullt”?
    Mos pse ajo e para na qenka Lindje, kurse kjo e dyta Perndim?
    Mos pse kjo e dyta sht dshmi e identitetit modern evropian, kurse ajo e para ishte dshmi e identitetit “lngaraq”, si e quan Ismail Kadare identitetin mysliman, t cilin identiteti shqiptar, “si nj luan i zgjidhur nga zinxhiri”, bnte prpjekje ta hidhte “si leck”! Bukur! Identiteti, si luan me zinxhir n qaf! Ku sht par luan i till? Me zinxhir n qaf!
    Betejs s pabarabart mes identitetit mysliman dhe identitetit shqiptar pas lirimit nga Perandoria Otomane i jep fund vet Ismail Kadare kur thot: “Kombet nuk ndryshohen as nga pushtimet e as nga konvertimet”. Pr t dshmuar sa serioz, sa shkencor, sa i qndrueshm sht ky pohim i Kadares po e japim nj t dhn. N Enciklopedin linguistike t Kembrixhit, t autorit Dejvid Kristal, shkruan se deri sot, n bot, jan shuar rreth njzetmij gjuh, q ishin gjuh t grupeve t vogla etnike, t fiseve dhe t popujve. Me to mund t besohet se jan shuar a jan prvetuar nga popuj t tjer edhe folsit e tyre. Dhe, mund t besohet se numri m i madh i ktyre grupeve, fiseve dhe popujve jan shuar a jan prvetuar nga popuj t tjer si pasoj e pushtimeve dhe e kolonializmit. Edhe historia shqiptare e prgnjeshtron prgjithsimin “teorik” t Ismail Kadares: pushtimi turk ka sjell konvertimin e mbi dy t tretave t popullit shqiptar, kurse ky konvertim ka sjell nj identitet fetar, identitetin fetar mysliman, si prbrs i identitetit t prgjithshm, historik shqiptar: i identitetit kombtar shqiptar. Domethn: kombet mund t ndryshohen shum edhe nga pushtimet, edhe, sidomos, nga konvertimet.

    Thirrje pr kthim n fen e t parve

    Prpos n Shqiprin shtetrore, ku, thot Ismail Kadare, prkraheshin prej komunizmit, bejteve, muziks, kngve, veshjeve, n prgjithsi, tradits myslimane, shqiptart do t’ia shohin sherrin edhe n ish-Jugosllavin. Dhe, do t’ia shohin sherrin jo vetm n Jugosllavin mbretrore, por edhe n Jugosllavin komuniste.
    Duke filluar prej viteve t 50-ta t shekullit njzet, shkruan ai, shqiptart po treteshin:” i gjith ngjyrimi kombtar po zbehej me shpejtsi. Muzika po orientalizohej m fort se m par, veshjet e famshme tradicionale, ato q edhe gjat periudhs s gjat otomane ishin ruajtur, po zvendsoheshin, jo prej veshjeje t kohs si kudo, por me petka arabe q nuk ishin njohur kurr n kt vend. Jugosllavia, kjo primadon e “bots s tret”, po i ofronte ksaj bote popullsin m t padshiruar t saj, shqiptart. Ajo prpiqej q kta t ngjanin sa m pak evropian e aq m shum afrikano-verior e aziatik”. Megjithse n fund t ksaj fjalie do t duhej t vihej, s paku nj pikuditje, Ismail Kadare e v nj pik t zakonshme! Jugosllavia, “primadona” e bots s tret, po i afronte asaj bote popullsin m t padshiruar: shqiptart n ndryshorin (variantin) afrikano-verior dhe aziatik! Domethn: popullsia m e padshiruar e ksaj bote nuk ishin shqiptart, po vetm shqiptart q ngjanin “m pak evropian e aq m shum afrikano-verior e aziatik”! Prfundimi i gjykimit t ktill t Ismail Kadares sht ky: afrikano-veriori dhe aziatiku, pr shkak se dallojn prej evropianit, nuk kan dinjitet t barasvlershm me t.Ja edhe nj shprthim racist i shkrimtarit ton – edhe nj qrim hesapesh me turqit dhe me arabt!
    Nuk ka dyshim se si n Jugosllavin mbretrore ashtu edhe n Jugosllavin komuniste jan br prpjekje t ndryshme pr shkombzimin e shqiptarve.Prpjekje pr shkombzimin e tyre, gjithsesi shum djallzore, ishte regjistrimi pa i pyetur, i nj numri shqiptarsh si mysliman apo si turq! Por, as n Jugosllavin mbretrore, as n Jugosllavin komuniste shqiptart as nuk jan kandisur as nuk jan detyruar q t orientalizojn muzikn e tyre, veshjen e tyre, pamjen e tyre vetm e vetm q t ngjajn sa m pak evropian e sa m shum aziatik, domethn turq dhe afrikano-verior, domethn arab. Jo. Prkundrazi: ka ngjar q detyrueshm t “aziatizohen” dhe t “afrikanizohen”! Kshtu, pr shembull; grave ,n shum raste, me dhun u sht hequr ferexheja. Aziatizim dhe afrikanizim folklorik i shqiptarve n Kosov, “duke filluar prej viteve t 50-ta t shekullit njzet”, nuk ka ngjar. As n Jugosllavin mbretrore, as n Jugosllavin komuniste, turqit nuk jan prbuzur, prkundrazi: jan muar. Kudo ishin n Jugosllavi – n Kosov, n Maqedoni, ata ishin nj si shtres e lart; n Kosov ata ishin qytetart e qytetruar t Kosovs, fisnikt e Kosovs. Ata trajtoheshin kshtu qoft edhe pr shkak se si Jugosllavia mbretrore ashtu edhe Jugosllavia komuniste kishte marrdhnie politike dhe shtetrore me Turqin t mira, n situata t veanta, jashtzakonisht t mira, kurse babai i Turqis moderne, Ataturku, kishte qen mik i mbretit Aleksandr, ashtu si kishte qen kryetari i mvonshm, gjeneral Evreni, mik i Josip Broz Titos. N Serbi dhe, n prgjithsi, n Jugosllavi nuk prbuzeshin si i prbuz Ismail Kadare as veshja, as muzika turke apo arabe. Si muzika e veshja ashtu edhe veori t tjera orientale t kulturs serbe shiheshin si nj mbetje historike, q do t duhej t ruhej n muze, n teatr apo n festivale t kngs popullore. T rinjt shqiptar q kan studiuar n universitetin e Beogradit, mbajn mend se n dekanatin dhe sallat e Fakultetit t Gjuhs dhe t Letrsis Serbe mbahej portreti i madh me fes n kok i themeluesit t gjuhs letrare serbe, Vuk Stefanoviq Karaxhiqit, i cili njihet edhe si autor i sloganit ku jeton qoft edhe nj serb sht tok serbe, q do t bhet slogani i nacionalizmit pushtues serb, duke filluar prej gjysms s par t shekullit nntmbdhjet. N teatrot serbe, qoft edhe n Beograd, m shpesh se asnj shfaqje tjetr do t shihej shfaqja e punuar sipas drams s shkrimtarit serb, Borisllav Stankoviq, Koshtana, n t ciln t gjith personazhet jan t veshur si ishin veshur n kohn e Perandoris Otomane – allaturka dhe argtoheshin si ishin argtuar ather – allaturka!
    Ata q urreheshin n Jugosllavi, ata q prbuzeshin n Jugosllavi, n Jugosllavin mbretrore dhe n Jugosllavin komuniste, mund t ishin vetm shqiptart. Ata ishin t paracaktuar pr t br punt m t rnda dhe m t pista n Beograd e n qytete t tjera si m t mdha n t dy Jugosllavit: pr t bartur qymyrin dhe pr t fshir rrugt.
    Dhe ata q ishin t paracaktuar pr dajakun e policis dhe pr plumbat e ushtris serbe kudo e, sidomos, n kufirin me nnn Shqipri, ishin shapkbardht – shqiptart, q mbanin n kok qylafin, q i binin fyellit dhe iftelis! Vetm ata, thuhej n Klubin kulturor serb, ku prpunohej strategjia e zgjidhjes prfundimtare t shtjes shqiptare e ku ishte paraqitur edhe projekti i Vasa ubrilloviqit Shprngulja e arnautve - para Lufts s Dyt Botrore dhe n UDB-n e Rankoviqit - pas Lufts s Dyt Botrore, e mbajn kombin sepse vetm ata nuk e ndrrojn qykn leht! N kohn kur Sllobodan Millosheviqi e kishte filluar t ashtuquajturin jogurt – revolucionin, me qllim q t prmbyste autonomin e Kosovs t njohur n vitin 1974 dhe, ashtu, mandej, t’i ndryshonte marrdhniet kushtetutore mes republikave t ish-Jugosllavis, serbve q prej Kosovs shkonin npr Serbi pr ta shprehur zshm mosdurimin e tyre ndaj shqiptarve, n Novi Sad t Vojvodins, u thuhej: kthehuni atje prej nga keni ardhur dhe qrojini hesapet me ato kokat e gjipsuara! Vetm ata ju vijn haqesh ju! Jo shqiptart q Ismail Kadare i pandeh t veshur n rroba turke (aziatike – thot ai) dhe arabe (afrikano-veriore – thot ai) po shqiptart, me kok “t gjipsuar”, ishin ata q duhej t dboheshin prej Kosovs, sepse prej tyre, prej vitalitetit t tyre, prej qyks s tyre, friksoheshin serbomdhenjt. Do ta provojm kt n vitin 1998 dhe n gjysmn e par t vitit 1999: fshati shqiptar ishte ai mbi t cilin u derdh gjith trbimi i shtazrishm i paramilitarve, i policive n uniforma t ndryshme dhe i ushtris serbe dhe i cili u “pastrua etnikisht”, pr fat, vetm prkohsisht. E, kta, “primadona e bots s tret”, Jugosllavia, nuk do t denjsonte t’i vishte n veshjet e miqve t athershm politik: t turqve dhe arabve.
    Qllimin e ktyre bredhjeve t tij fetare, politiko historike, npr Jugosllavin mbretrore dhe Jugosllavin komuniste, Ismail Kadare do ta shpjegoj vet kur shkruan: “Nj shekull m pas – thot ai, duke e zgjatur harkun kohor n nj shekull edhe pse rrfimin pr orientalizimin e shqiptarve n Jugosllavi e kishte filluar nga vitet e 50-ta t shekullit njzet – kundr propagands serbe q kmbngulte t’i jepte shqiptart si turq apo aziatik t ardhur von n Ballkan, dhjetra mijra t rinj mysliman shqiptar m 1981-shin e 1991-shin, krkuan rrnjt e krishterimit t hershm shqiptar, aspak pr arsye fetare, por thjesht pr t treguar se populli i tyre kishte qen ngulitur n Kosov shum shekuj prpara sllavve”.
    Sa shum do t befasohen “t rinjt mysliman shqiptar” kur ta lexojn kt pohim propagandistik t koniunkturshm t Ismail Kadares. Rinia studentore dhe shkollore e Kosovs, as n vitin 1981, as n vitin 1989-1990, nuk sht ngritur n demonstrata “pr t krkuar rrnjt e krishterimit t hershm shqiptar”. Demonstratat e vitit 1981 dhe t vitit 1989-1990 nuk jan br as pr t krkuar rrnjt e paganizmit ilir, as t krishterimit t hershm, as t krishterimit t vonshm, as t myslimanizmit t hershm a t vonshm. Jo dhe jo. Krkimi i rrnjve t krishterimit t hershm do t bhet zbulim i komunistve t kthyer shpejt e shpejt n gjoja demokrat pas viteve t 90-ta, t cilt do ta kuptojn se duke i krkuar ato rrnj do t mund t prfitojn politikisht pr karrierat e tyre! Dhe, disa prej tyre edhe do t prfitojn: do t dgjohet pr ta dhe do t jen t ndihmuar n prparimin e tyre. T rinjt e ngritur n demonstratat e vitit 1981 dhe 1989-1990 nuk do t krkojn rrnj, sepse ata rrnjt i kishin me vete si n shtpi, n shkolla e n fakultete ashtu edhe n demonstrata. N qoft se, megjithat, do t pranojm se dofar rrnjsh i krkonin, ather duhet t thuhet e vrteta: t vetmet rrnj q disa prej tyre krkonin m 1981, fatkeqsisht, ishin rrnjt marksiste-leniniste!
    Ata nuk ishin ngritur n demonstrata as “pr t treguar se populli i tyre kishte qen ngulitur n Kosov shum shekuj prpara sllavve”. Ata brohorisnin: jemi shqiptar jo sllav jo pr t thn se shqiptart jan rrnjs, banor m t hershm t Kosovs se serbt, po pr t thn se Kosova as etnikisht, as historikisht s’i takon Jugosllavis. Ata nuk ishin ngritur n demonstrata as pr arsye fetare, as pr arsye arkeologjike, historike a linguistike. Pr kt as nuk kishin nevoj, as nuk kishin koh. Ngulitjen e popullit t tyre n Kosov prpara sllavve e kishin dshmuar arkeologt, historiant dhe gjuhtart e shquar shqiptar: Hasan Ceka, Sknder Anamali, Muzafer Korkuti, Vangjel Toi, Neritan Ceka, Aleks Buda, Arben Puto, Kristo Frashri, Stefanaq Pollo, Kristaq Prifti, Ali Hadri, Gazmend Shpuza, Eqrem abej, nj varg shkenctarsh t huaj – gjerman, francez, italian,bullgar, kroat, boshnjak, madje, edhe ndonj serb. Ata nuk e lodhnin mendjen ather t shqiptojn n demonstrata parullat fetare q Ismail Kadares do t’i duhen dhjet a njzet e pes vjet m von pr koniunkturn e tij politike dhe letrare. Ata ishin ngritur n demonstrata pr ta br botore nj krkes shum m t rndsishme: krkesn pr Kosovn republik e cila, mbasi t bhej republik, do t mund t bashkohej me, si thuhej ather, shtetin am – Shqiprin.

    Cili s’sht misioni i Shqipris

    Nxitimi pr t qen politikisht i koniunkturshm atje ku ai shum dshiron t jet i koniunkturshm, do t bj q Ismail Kadare t predikoj nj ide politike oh sa t palejueshme pr Shqiprin dhe nj ide politike, oh sa t palejueshme pr t si krijues! Ta dgjojm me ’vetbesim e predikon kt ide ai.
    “Klisheja krejtsisht e gabuar e prftimit t Shqipris si vend ndrmjets, nj sandui midis Lindjes dhe Perndimit, nj qytetrim as ashtu, as kshtu, thn ndryshe nj “vend i as-as-it”, s’na bn kurrfar nderi.S pari, sepse nuk sht e vrtet, s dyti, sepse t lakmosh nj cilsim t till, sht njlloj si t vetshpallesh “gjysmak”, q n shqip midis t tjerash do t thot “tarrallak”. Ideja e prhapur andej-kndej, dhe fatkeqsisht e prkrahur nga Qosja, se “fati yn historik sht i paracaktuar pr t sendrtuar zbutjen e kundrshtimeve midis Lindjes dhe Perndimit”, t kujton nj nga njollat (e) historis shqiptare, kapardisjen e Shqipris komuniste pr kinse misionin e saj planetar pr mbrojtjen e marksizm-leninizmit.
    Ide t tilla delirante, ato me t cilat, Shqipria, pr nj koh t gjat, u b gazi i bots, u kan ardhur n maj t hunds shqiptarve”.
    far margaritari politik!
    far margaritari diplomatik!
    far margaritari historik!
    far margaritari gjuhsor-stilistik!
    Pr ta kuptuar plotsisht, me t gjitha ngjyresat politiko-diplomatike, dhe tragjiko-komike kt katehizis politik t Ismail Kadares sht e nevojshme ta kthejm n trajt t bashkbisedimit.
    ka sht pohimi i Rexhep Qosjes se fati historik i popullit shqiptar sht i paracaktuar pr t sendrtuar zbutjen e kundrshtimeve midis Lindjes e Perndimit?
    sht nj klishe krejtsisht e gabuar e prftimit t Shqipris si vend ndrmjets, nj sandui midis Lindjes e Perndimit.
    Thn ndryshe?
    Thn ndryshe do t thot nj vend i as-as- it.
    ka s’na bn ky pohim i Rexhep Qosjes?
    S’na bn kurrfar nderi.
    Pse s’na bn kurrfar nderi pohimi pr Shqiprin si vend ndrmjets, q mund t zbus kundrshtit midis Lindjes dhe Perndimit?
    Sepse, kjo s pari nuk sht e vrtet.
    E s dyti?
    S dyti, sepse t lakmosh nj cilsim t till, t lakmosh t bhesh ndrmjets sht njlloj si t vetshpallesh gjysmak.
    ka do t thot gjysmak n shqip?
    Gjysmak n shqip, midis t tjerash, do t thot “tarrallak”.
    A sht kjo ide q i pari e paraqet publikisht Rexhep Qosja?
    Kjo sht ide e prhapur andej – kndej?
    Nuk m kujtohet q pr kt ide t kem lexuar n gazetat tona a t kem dgjuar n mediet tona elektronike.
    S’ka prgjigje!
    Idet e prhapura andej kndej kan nj shqiptues t par.
    S’ka prgjigje!
    Duket, megjithat, se shqiptues i par publik i ksaj ideje djallzore, ksaj klisheje, t jet Rexhep Qosja.
    S’ka prgjigje!
    ka t kujton kjo ide e Rexhep Qosjes e prftimit t Shqipris si vend ndrmjets, nj sandui midis Lindjes dhe Perndimit, nj qytetrim as ashtu, as kshtu?
    M kujton nj nga njollat e historis shqiptare, kapardisjen e Shqipris komuniste pr kinse misionin e saj planetar pr mbrojtjen e marksizm-leninizmit?
    h! Po cili sht kontributi yt n kapardisjen e Shqipris komuniste pr kinse misionin e saj planetar pr mbrojtjen e marksizm-leninizmit?
    S’ka prgjigje!
    Sa kap numri i vjershave, tregimeve, romaneve, sprovave, artikujve, referateve, intervistave me t cilat ti i ke shrbyer posarisht shum asaj kapardisjeje t Shqipris n kohn e komunizmit pr kinse misionin e saj planetar pr mbrojtjen e marksism-leninizmit?
    S’ka prgjigje!
    A dshiron t’i prkujtojm titujt e tyre dhe t shnojm ndonj citat si m t gjat?
    S’ka prgjigje!
    Si mund t cilsohet ideja e Rexhep Qosjes pr prftimin e Shqipris si vend ndrmjets, nj sandui midis Lindjes dhe Perndimit, nj qytetrim as ashtu, as kshtu?
    Mund t cilsohet si ide delirante?
    Deri ku ju kan ardhur idet e tilla delirante shqiptarve?
    Idet e tilla delirante, me t cilat pr nj koh Shqipria u b gazi i bots, u kan ardhur n maj t hunds shqiptarve.
    E pse idet e tilla delirante ju kan ardhur n maj t hunds shqiptarve? A vetm pse i shqipton Rexhep Qosja?
    Sepse idet e tilla po “shkaktojn oroditjen kryesore n politikn shqiptare. Nj pjes e madhe e politikanve flasin gjith ditn pr Evropn dhe Perndimin, por mendjen, me sa duket, e kan nga Lindja. Nga Lindja n t gjith gamn q ajo ngrthen: Lindja e Mesme, ish-lindja sovjetike, e po t mos mjaftoj kjo, edhe ajo kineze maoiste”.
    E pabesueshme! Vrtet delirante! Lindjefobi! Myslimanofobi! Myslimanofobia e Ismail Kadares, vrtet, sht delirante! Dhe, sht e leverdishme!

    Politika e kshtjellzimit

    Shkrimtari Ismail Kadare jo vetm se kundrshton, dnon, zhvlerson, duke e quajtur, madje, njoll n historin e Shqipris, pohimin tim se “fati yn historik sht i paracaktuar pr t sendrtuar zbutjen e kundrshtimeve mes Lindjes e Perndimit”, por njkohsisht merr n thumb t gacatores s tij edhe at pjes t politikanve shqiptar, q bjn politikn e bashkpunimit politik, diplomatik, ekonomik dhe, pse jo, kulturor t Shqipris me t gjitha vendet pa dallim race, kombsie, feje, ideologjie. Shihet qart: Ismail Kadare e ngre zrin, zshm, vendosmrisht, kundr do kontakti t Shqipris me vendet e Lindjes s Afrme e t Lindjes s Mesme, domethn me vendet islamike, duke prfshir ktu, madje, edhe ish-republikat aziatike sovjetike, si vende me popullsi kryesisht myslimane. A sht e mundshme? Dhe, prpos vendeve myslimane, Ismail Kadare e ngre zrin edhe kundr do bashkpunimi t Shqipris me Kinn e cila pr t vazhdon t jet maoiste, si n kohn kur e ka shkruar romanin Dasma – jehonn e revolucionit kulturor kinez n letrsin shqipe! Si e kshillonte dikur Shqiprin komuniste q t mbahej larg, sa m larg, prej imperalizmit perndimor dhe sa m larg prej revizionizmit sovjetik, Ismail Kadare e kshillon tani Shqiprin demokratike q t mbahet larg, sa m larg, prej vendeve islamike! A ka nevoj fare t shpjegohen burimet dhe frymzimet e ksaj myslimanofobie n t vrtet t ktij kshtjellzimi t ri n mnyr t koniunkturshme t Ismail Kadares? Jo.
    Por ka nevoj t thuhen edhe disa fjal pr zhvlersimin politik dhe historik q i bn ai mendimit tim mbi fatin e paracaktuar historik t Shqipris pr zbutjen e kundrshtimeve midis Lindjes dhe Perndimit.
    Pr fatin e popujve t tyre, dhe pr fatin e kulturave e t qytetrimeve t tyre sht i madh numri i intelektualve n Perndim dhe n Lindje t cilt as n kohn e lufts s ftoht nuk jan pajtuar me kshtjellzimin e popujve e t shteteve t tyre, t cilt kan predikuar dhe t cilt predikojn lidhjet, bashkpunimet, bashkmarrveshjet midis Perndimit dhe Lindjes, midis qytetrimit t krishter dhe qytetrimit mysliman. Dhe, fatmirsisht, numri i tyre tani sht n rritje si pas Lufts s Dyt Botrore. Jan kta intelektual t cilt jo vetm se nuk e kundrshtonin dhe nuk e kundrshtojn, dhe jo vetm se e predikonin dhe e predikojn, por e quanin dhe e quajn t fism misionin historik t vendit t tyre pr zbutjen e kundrshtimeve midis Lindjes dhe Perndimit. Dhe, pr m tepr, kt fat t rnd, t vendit t tyre e quanin dhe e quajn t shenjt.
    Po e citoj njrin prej tyre: po e citoj shkrimtarin grek, Nikos Kazanxhakis, i cili n romanin e tij t lavdishm, nj kryevepr e letrsis botrore, Letr El Grekos, prkthyer shqip nga Mio Gubera e t botuar nga Shtpia botuese Eugen, n vitin 2001, prpos t tjerash, shkruan:
    “Pozicioni i Greqis sht me t vrtet tragjk; prgjegjsia e Greqis s sotme sht drrmuese; ajo ngarkon mbi supet tona nj detyr t rrezikshme, t vshtir pr t’u plotsuar.Forca t reja ngrihen nga Lindja, po ashtu forca t reja ngrihen nga Perndimi dhe Greqia qndron gjithmon midis ktyre dy shtysave q prplasen e bhet edhe m shum vendi i vorbullave. Perndimi ndjek traditn e logjiks e t krkimit, turret pr t pushtuar botn; Lindja, shtyr nga forca t tmerrshme t subkoshiencs, prpiqet edhe ajo t pushtoj bot. Greqia, ndrmjet tyre, kryqzimi gjeografik e shpirtror i bots, ka detyr srishmi t’i pajtoj kta dy sulmues t mdhenj, duke arritur sintezn e tyre. A do t mundet?
    Fat i shenjt, tmerrsisht i hidhur.”
    Bni krahasim!
    Sa i thjesht sht mendimi im pr fatin e paracaktuar historik t Shqipris pr t zbutur kundrshtit midis Lindjes dhe Perndimit n krahasim me mendimin e autorit grek, i cili nuk ishte njeri pa paragjykime politike dhe ideologjike, por, megjithat, ishte humanist i vetdijshm pr misionin q historia ia kishte caktuar vendit t tij: jo vetm pr t zbutur, si them un pr Shqiprin, kundrshtimet mes Lindjes e Perndimit, po pr t br sintezn e tyre.
    Bni krahasim! Sa kundrhistorik e sa shkurtpams sht mendimi i Ismail Kadares, gabimisht i pandehur si i koniunkturshm sot, me t cilin ia mohon Shqipris, me mbi dy t tretat e popullsis-myslimane, misionin q ia kan paracaktuar historia dhe gjeografia, pr t luajtur rol, vrtet, ndrmjetsues,pr t qen jo “sandui”, po subjekt historik, qytetrues, moral n zbutjen e kundrshtimeve mes Lindjes e Perndimit sot! Sa prjashtues dhe moralisht i mjer sht mendimi i Ismail Kadares n krahasim me mendimin e gjeniut grek, Nikos Kazanxhakis, i cili Greqin, me fare, fare pak popullsi myslimane dhe jo greke, e sheh si ndrmjetsuese, madje si vend pajtimi, ku do t arrijn sintezn e tyre Lindja e Perndimi, i cili Greqin e sheh ka ajo ishte e do t jet: kryqzimi gjeografik e shpirtror i dy botve.
    E kush e sheh njmendsin shqiptare t till far sht, kush e sheh njmendsin shqiptare pa paragjykime fetare e politike, kush e sheh njmendsin shqiptare pa e shprnjohur pr shkak t leverdive t veta t astshme, do t thot: m par se Greqia – me fare pak popullsi myslimane dhe jogreke, sht Shqipria (me Kosovn dhe Maqedonin Perndimore) – me mbi dy t tretat popullsi t besimit mysliman, sht, pra, Shqipria ai kryqzimi gjeografik dhe shpirtror i dy botve, i Lindjes dhe i Perndimit, q ka misionin historikisht t paracaktuar pr zbutjen e kundrshtive t tyre.
    E kuptueshme.
    Tokat shqiptare jan ato n t cilat, m dukshm e m krijueshm se kudo n Ballkan apo n bot, ka ngjar takimi i Lindjes dhe i Perndimit, sht arritur bashkimi midis qytetrimit t krishter dhe qytetrimit mysliman. Kultura dhe qytetrimi shqiptar, ashtu si i ka trashguar brezi yn – brezi q i afrohet fundit t jets, sht dshmia e ksaj. Dhe, bashkjetesa shumshekullore e harmonishme fetare n tokat shqiptare sht dshmia e mrekullueshme e ksaj.
    Dhe, ky mision i paracaktuar i Shqipris nuk e nxjerr Shqiprin sot as gjeografikisht, as shpirtrisht, as politikisht prej Evrops. Prkundrazi, pikrisht pr shkak t ktij misioni, do t duhej ta bnte m t dshiruar pr Bashkimin Evropian.
    Mos mendojm ne se Evropa dhe Amerika do t na mojn, vrtet, pse prodhojm kso mendimesh prjashtuese, si t Ismail Kadares, q na kthejn n kohn e lufts s ftoht? Mos mendojm ne se Amerika dhe Evropa do t na mojn, vrtet, m shum pse ministrin spanjoll t punve t jashtme e presim gojkyur vetm pse kishte ardhur n Tiran pr t frymzuar pikrisht rolin zbuts t Shqipris, me nj pjes t madhe t popullsis s besimit mysliman, n marrdhniet e sotme midis Lindjes myslimane dhe Perndimit t krishter? Mos mendojm ne se Amerika dhe Evropa duan t na konvertojn n t krishter pr t na prdorur n “luftn” fetare midis qytetrimit t krishter dhe qytetrimit islamik? Jo. Kjo nuk sht ardhmria jon. Dhe, kjo nuk sht ardhmria e qytetrimeve. Dhe, kjo nuk sht politika e Perndimit. Kjo nuk duhet t jet dhe historikisht nuk do t mund t jet politika e Shqipris. Kjo mund t jet vetm rrshqitje politike dhe intelektuale e Ismail Kadares.

    Identiteti i nnmuar

    Prej hidhrimit mospajtues me t cilin reagon ndaj pohimit tim se n identitetin shqiptar jan t prmbajtur prbrs t krishter dhe prbrs mysliman, se identiteti kombtar shqiptar n t vrtet sht nj prgjithsi, nj e prbashkt, nj e tr e gjer, e identitetit fetar t krishter dhe e identitetit fetar mysliman, n t cilt jan bashkuar edhe prbrs historik, kulturor, zakonor, moral e t tjer edhe m t prparshm; prej przgjedhjes s njanshme t disa t dhnave apo trillimit t disa t tjerave; prej analizs dhe shpjegimit t njanshm t tyre, kur e kur t cekt e t njanshm deri n naivitet dhe, m n fund, prej disa prgjithsimeve q bn, del qart se Ismail Kadare mohon t vrtetn dhe t drejtn pr identitetin shqiptar i till far sht dhe madhron nj identitet evropian shqiptar sot t mbajtur prej tij n shemrim t hamendjesuar me identitetin mysliman t Lindjes. Qndrimi shprfills ndaj identitetit mysliman n identitetin e gjithsishm shqiptar nuk ka se si t prjetohet ndryshe prpos si fyerje prej shqiptarve mysliman q si prbrs t identitetit t vet kombtar e mojn edhe fen myslimane me t gjitha t veantat e saj shpirtrore, morale dhe qytetruese. Mund t thuhet kshtu sepse n gjykimet e tij jan shprfillur: adetet q shoqrojn ceremonit e lindjes, t martess dhe t varrimit; mnyra t jets n shtpi dhe n shoqri; ceremonit fetare n ndrtesat dhe n vendet e kultit; veshjet me t cilat shum gra myslimane vishen n shtpit e tyre apo edhe dalin n qytete; muzika popullore me veori t muziks orientale; vallet popullore me veori t valleve orientale; kuzhina popullore me veori t kuzhins orientale; arti popullor n t cilin jan t prmbajtura motive dhe veori t tjera t artit popullor turk dhe arab; krijimtaria letrare, fetare, iluministe, pedagogjike, morale, dokumentare e shkruar me alfabetin arab; monumentet fetare kulturore si jan xhamit, teqet dhe tyrbet, numri i t cilave, posarisht i xhamive, sht i madh n Shqipri, n Kosov dhe n t gjitha trevat ku jetojn shqiptar n Ballkan; urat dhe kshtjellat e ngritura n kohn e Perandoris Otomane vlera kulturore historike e t cilave sht e madhe; objektet e arkitekturs bashkkohore, n t cilat shihen prbrs t arkitekturs tradicionale orientale; qytetet e njohura shqiptare si Shkodra, Berati, Vlora, Prizreni, Gjakova, Peja, Gjirokastra e t tjera, n t cilat arkitektura evropiane paraqitet von, kryesisht, gjat Lufts s Dyt Botrore dhe n kohn e komunizmit.
    N turrin e tij shprfills t prbrsve mysliman n t vrtet t identitetit mysliman n identitetin e gjithsishm shqiptar, Ismail Kadare ka shkuar aq larg sa ka shprfillur edhe emrat e mbiemrat e disa milion shqiptarve e kjo do t thot se ka shprfillur qytetrimin q i ka krijuar ata!
    Dhe, jo vetm kaq.
    N kt turr shprfills Ismail Kadare ka shkuar edhe m larg: ka shprfillur edhe emrin e vet, Ismail, sigurisht duke mos dashur ta pranoj se edhe emri i tij e nnkupton nj qytetrim – se sht shprehja e tij dhe nj identitet – se sht dshmia e tij.
    Domethn: n kt turr t myslimanofobis s tij, t hamendjesuar t leverdishme sot, ai ka shprfillur nj qytetrim - nj sistem vlerash materiale e shpirtrore, zakonesh, rregullash, shprehish, virtytesh e vesesh, q karakterizojn identitetin mysliman t shqiptarve mysliman e q, bashk me identitetin e krishter t shqiptarve t krishter, sht i prmbajtur n identitetin e prbashkt: n identitetin kombtar shqiptar.
    A sht e mundshme?
    Mos ka dashur Ismail Kadare t’i bj t verbr dhe t’i bj t shurdhr evropiant q kan qen ndonjher n Shqiprin shtetrore, n Kosov dhe n Maqedoni? Dhe, mos ka dashur Ismail Kadare t na bj edhe ne t verbr dhe t shurdhr: t mos shohim ka sht dhe t mos dgjojm ka dgjojm! Dhe, t mos jemi edhe ka jemi!
    Po, kjo sht e drejta e tij: njeriu mund t bj me veten ka t doj. Nuk mund t bj ka t doj, ndrkaq, me t tjert: me identitetin e tyre. Mbas prmbysjes s komunizmit kjo quhet shkelje e t drejtave dhe lirive themelore t njeriut.

    Si ta sjellim Evropn n jetn ton

    Nuk ka dyshim se rruga q ka ndjekur Ismail Kadare pr ta treguar evropian identitetin ton, sht e gabuar dhe sht e gabuar pr dy arsye: e para, pse prej identitetit ton sht prpjekur t heq ato q nuk mund t hiqen, dhe e dyta, pse n jetn ton nuk po i sheh ato q do t duhej t hiqeshin.
    Duke vrapuar npr histori ai nuk u sht afruar pothuaj fare shtjeve kryesore n jetn e sotme shqiptare.
    Pse Evropa po i afron shqiptart m ngadal se popujt e tjer t Ballkanit? Sigurisht jo pr shkak se n identitetin e tyre, n at prgjithsin, n at t trn, q i themi identitet kombtar i shqiptarve, sht i prmbajtur edhe identiteti mysliman i numrit m t madh t tyre. Si shkruan Rexhep Meidani n artikullin Eurobarometri dhe barometri shqiptar, t botuar n gazetn Panorma, m 11 janar 2005, Agjencia e Komisionit Evropian pr Hulumtin e Opinionit dshmon se vetm 33 pr qind e qytetarve evropian e prkrahin pranimin e Shqipris n Bashkimin Evropian, kurse Bosnjn e Hercegovinn 40 pr qind. Kjo e dhn dshmon mjaftueshm se nuk sht feja myslimane e shumics s shqiptarve arsyeja pse ata dshirohen m pak se t tjert n Bashkimin Evropian se, po t ishte feja arsyeja , ather m pak se shqiptart do t ishin t dshiruar boshnjakt. Arsyeja e vrtet pse shqiptart dshirohen m pak se t tjert n Bashkimin Evropian n t vrtet sht joevropa e sotme n jetn e tyre t sotme politike dhe shtetrore, jan mentalitetet, shprehit, sjelljet, veprimet, t brat e palejueshme, jodemokratike, primitive n politikn e tyre t sotme, q po ua vrasin syt evropianve q na vizitojn, a q jan n Kosov, q u kan ardhur n maj t hunds edhe shqiptarve e pr t cilat Ismail Kadare nuk e quan t nevojshme t bj fjal n sprovn e tij Identiteti evropian i shqiptarve.
    Dhe, kto mentalitete, shprehi, sjellje, veprime, t bra t palejueshme, jodemokratike, n thelb cenuese pr identitetin ton n syt e t tjerve aq sa jan orientale jan edhe oksidentale, aq sa jan burimore jan edhe t msuara prej bots s huaj t djeshme dhe t sotme.
    N qoft se kjo sht e vrtet, ather pr nj intelektual shqiptar, q do t merrej me shtjen e prbr t identitetit, shum m e arsyeshme se t shemroj identitetin kombtar shqiptar dhe identitetin mysliman, q t shemroj Lindjen dhe Perndimin n kulturn dhe n qytetrimin ton, sht t bj betejn mendore pikrisht kundr ksaj joevrope t sotme n politikn dhe n jetn ton t sotme. sht e rndsishme pr t sotmen dhe pr t nesrmen ton evropiane q t ngrem zrin e t mos lejojm q n heshtje t bhen prbrs i identitetit ton: kultura e kuptuar vetm si e drejt e jo, para s gjithash, si obligim; shteti i privatizuar q po ngjan n Shqipri e n Kosov; shteti i kuptuar kryekput si pushtet mbi popullin e jo si servis i tij; politika e kuptuar si sundim urdhrdhniesh e jo si qeverisje demokratike; tribalizmi dhe krahinorizmi t dshmuar jo vetm n zgjedhje, n organizimin partiak e n administrat, po edhe n gjykimet politike t njerzve t politiks; trajtimi i partive si firma tregtare m par se si organizata q reformojn shoqrin; korrupsioni tmerrsisht i prshtrir si n Shqiprin shtetrore ashtu edhe n Kosov, n t cilin jan zhytur prijs politik, familjar, miq dhe t afrm t tyre t tjer; plakitja marramendse e prons dikur t quajtur shoqrore n Kosov nga ana e pushtetarve dhe t afrmve t tyre; luksi tragjiko-komik i njerzve t politiks n Kosov ndrsa 67 pr qind t kosovarve jan t papun, 38 pr qind jetojn n varfri, kurse 17 pr qind jetojn n varfri t skajshme; despott qesharak, t cilt krye m vete, pa pyetur Kuvend, Qeveri a popull shpallin: ndrtimin e Shtpis s bardh, afr Prishtins,si ajo n Vashington dhe Ditn e presidentit, domethn t vetvetes, si Dita e stafets s rinis e Marshall Titos; despott qesharak t cilt, pa pyetur Kuvendi,Qeveri a popull caktojn flamur dhe himn t vendit ende t pa br shtet, caktojn urdhra, medalje e dekorata t folklorizuara me t cilat i bjn “figura kombtare” miqt, shokt dhe bashkpuntort e vet; politikant t cilt pjes t tekniks nga kabinetet e veta ojn n vilat vetjake, kurse pastruesit e zyrave n institucione i prdorin pr pastrime n shtpit e tyre; administrata m e shtrenjt partiake, politike dhe shtetrore n skajet m t varfra t Evrops; gropat e rrugve n kryeqytetet shqiptare; telat e korrentit t rn npr arat dhe livadhet e Shqipris shtetrore dhe t Kosovs; qrimhesapet foljore dhe trupore, tashm t shpeshta, n Kuvendin e Shqipris; kthimi i Kuvendit t Kosovs n kuvend t familjarve, miqve, shokve, kushrinjve t kryetarve, nnkryetarve, sekretarve t partive t prfaqsuara n Kuvend. E t tjera e t tjera.
    T gjith shembujt e siprthn t joevrops s sotme n politikn dhe n jetn ton t sotme flasin mjaft pr mbetjet e shumta:
    1.t despotizmit oriental,
    2.t tribalizmit primitiv, dhe
    3.t totalitarizmit komunist n identitetin ton t sotm.
    Do t duhej t shqetsoheshim: mos shembujt e siprthn dhe shum t tjer si ata, mund t’i nxisin institucionet evropiane t mendojn se klass politike, q prodhon aq t kqija n jetn e popullit t vet, i mungon prgjegjsia pr jet t prbashkt institucionale n nj bashksi demokratike, moderne, si sht Bashkimi Evropian!
    Pr kt arsye sht e nevojshme q parullat e Ismail Kadares pr identitetin ton evropian t’i zvendsojm me prpjekje t sinqerta, kmbngulse, t vazhdueshme q t sjellim Evropn n jetn ton: shtetin e s drejts, demokracin e vrtet, kulturn politike, gjedhen kulturore kritike, standardet dhe vlerat evropiane. Vetm kshtu do ta shpejtojm integrimin n Evrop.
    Nj nga personazhet n romanin Mbreti i xhindeve t shkrimtarit bashkkohor francez, Mishel Turnie, thot se do popull i shquan si virtyte t vetat pikrisht ato q m s shumti i mungojn. Ismail Kadare n sprovn e tij Identiteti evropian i shqiptarve sht prpjekur q t’i jap sa m shum t drejt ktij personazhi dhe ta bj prbrs t identitetit ton pikrisht at q m s shumti na mungon: identitetin evropian! Jo rastsisht kt identitet edhe e ka rrgjuar n gjeografin.
    E kuptueshme!
    Popullorsia e Ismail Kadares, prpos n at pjes t muar t krijimtaris s tij, q i ka shptuar realizmit socialist, n mas t madhe u detyrohet edhe iluzioneve, gjysm t vrtetave dhe t pavrtetave historike dhe bashkkohore me t cilat i ka ushqyer ai gjat shum viteve prkushtimet politike, ideologjike, kurse tani edhe anshm fetare t lexuesve e me t cilat sht br edhe frymzuesi m prshtypjelns i atdhetarizmit t rendit t tret n jetn ton kombtare. Pr kt arsye, sht shum e nevojshme, sht n interesin e shkencs letrare shqipe dhe t kulturs shqiptare n prgjithsi, q krijimtaria e tij, aq shum politike dhe e politizuar, t shpjegohet dhe t paraqitet kritikisht, objektivisht, ndershm. Kjo do t jet e dobishme edhe pr vet Ismail Kadaren sepse leximi, shpjegimi, vlersimi glorifikues i krijimtaris s tij e ka br t vetknaqshm: i ka krijuar iluzionin se t gjith lexuesit, paraqitsit dhe kritikt pajtohen edhe me koniunkturizmin e tij politik. Ky koniunkturizm sht edhe arsyeja kryesore pse Ismail Kadare, sado krijues me vepr letrare t rndsishme, nuk sht br pik referimi n kulturn shqiptare. Dhe s’mund t bhet. Mjerisht.
    Prirja e Ismail Kadares pr t qen me do kusht i koniunkturshm politikisht, nuk sht m vetm shtje e tij: kjo sht, tani, mzir e letrsis dhe e kulturs son, sepse letrsia dhe kultura jon prirjen e till po e shprblejn! Dhe, kjo ka nj mim moral q letrsia dhe kultura jon e paguajn n dmin e vet!
    E, letrsis dhe kulturs son, pr shkak t shtrirjes s jashtzakonshme t korrupsionit material, mendor dhe moral n jetn ton, sot m tepr se kurr i nevojitet ajo q gjithmon sht krkuar dhe sht pritur prej shkrimtarve: ndershmria intelektuale.

    Prishtin
    19.4.2006

  10. #10
    Gezuar Kosoven e Pavarur Maska e dodoni
    Antarsuar
    07-11-2002
    Mosha
    45
    Postime
    3,394
    Faleminderit
    0
    16 falenderime n 16 postime
    Une pajtohem plotesisht me mendimin e Qosjes lidhur me Identitetin tone Kombetar. Deshem apo nuk deshem, edhe sot bota po na quan popull me shumice muslimane, dhe edhe nese nuk jemi sot me shumice muslimane, prape kemi 500 vjet histori me shumice muslimane. Pastaj, Europa as ne kushtetute nuk e ka futur se Europa eshte e krishtere por se Europa eshte shumekultureshe, me llojllojshmeri kombesh, gjuhesh, fesh, etj. Pra, fakti se jemi apo se kemi qene shumice muslimane per 500 vite nuk na largon prej Europes shumekultureshe fare, bile me shume na pengojne deklaratat antiislamiste te Kadarese me shoke, sepse keshtu po ndihmohet opinioni antiislam ne Europe, e qe per pasoje jemi ne (duke perjashtuar ketu turqit dhe komunitetet islame ne Europe si algjerianet, tunizianet, e marokenet ne France, turqit ne Gjermani, pakistanezet ne Angli etj.) ata qe humbim me shume sepse jemi ne kombi me perqindjen me te madhe islame ne Europe (edhe njehere duke perjashtuar turqit ketu). Pra, strategjia jone politike duhet te jete e integrimit ne Europe keshtu si jemi, duke bere nje perafrim sa me te madh te mundshem te feve te ndryshme (vecmas te islamit dhe krishterimit), duke krijuar pershtypjen e muslimaneve europiane qe nuk kane fundamentalizem, pra muslimanizem tolerues, dhe duke krijuar nje opinion sa me te favorshem ndaj islamit ne Europe. Ky eshte interesi yne, mendoj une, dhe prandaj pajtohem me Qosjen plotesisht.
    Leje mos m'trano, pashe zotin!!!!

    Rrofte Shqiperia Etnike

  11. #11
    i/e regjistruar Maska e Brari
    Antarsuar
    23-04-2002
    Postime
    18,892
    Faleminderit
    59
    120 falenderime n 110 postime
    te pajtohesh me dike do te thote tja pelqesh fjalen e vepren.

    fjala apo kryefjala e qoses nuk jane dokrrat qe ai shet herpashere.. per miletin kamkum enverist.. kinse si nje letrar apo kritik i madh apo naimolog apo rilindasolog i shquar.. por bashk punimi i tije me kanibalet e 97 qe dogjen shqiperine dhe mbushen varrezat me rini shqiptare.

    vritet nje vajze ne Kosove..heroine lufte si Sabaete Tolaj dhe ai e aprovon.. e nuk e denon kte krim.. e si ai dhe shum te tjere..
    Kjo eshte Kryevepra e Qoses..

    teorizon me dekada qosja kunder paqsoreve e gandistave .. e hiqet kinse si partizan i luftes e kur vjen kjo lufte.. dhe vjen ne formen me tragjike.. ne formen e Masakren mbi popullin e tije.. ai iken si mi gjirizi e fshihet rezidencave luksoze te tiranes..
    kjo eshte ajo qe tregon qarte se sa i ka ky njeri prane fjalen me vepren..

    vritet ne mes te prishtines intelektuali Xhem dhe ky njeri nuk e denon vrasjen..
    vritet ne mes te prizrenit intelektuali e luftari Drin e ky njeri nuk e denon vrasjen..

    Ne kulmin e perpjekjeve titanike qe bente Berisha per te shuar zjarrin ne 97 ..per te shpetuar vendin.. hidhet plot egersi qosja e ben thirrje... jo mos e ndalni yryshin o kanibale.. digjeni shqiperine se ska asnje rrezik sovraniteti e coptimi.. po bjeruni institucioneve e cdo themeli te shtetit shqiptar.. etjetj..

    te pajtohesh me qosen do te thote te jesh nje kriminel..
    dhe ti dodon sado te paraqitesh i sofistikuar ne llafe e muhabete.. sikurse qosja as ti kurre ske denuar vrasjet ne Kosove..

    prandaj nuk me habit aspak..
    e keqja eshte se ju lloji juaj jeni shume ne Kosove..
    kjo eshte tragjedi..

    kombi fillon tek Jeta e bashk kombasit..
    Kur nuk e vlereson ate kot grin per kOmb..

    Pse behet trim Qosja ndaj Kadarese..
    sepse ai ka nje gje ne xhep per Kadarene..

    Sepse her do kurdo ai mund ti thote Kadarese..
    Un e ti or shoq kur shqiperia digjej nga kanibalet ne 97--nuk morrem krahun e mbrojtesve te shtetit.. Un me ze( e me vepra) e ti pa ze.. mbajtem anen e vampirave te Skeles..

    dodon ... dodon.. demagogjia nuk eshte xhamper i mire..

    lakmusi ne Kimi eshte dor me nji..
    dhe ne politik e kombtar-i .. qendrimi ndaj pusive te pabesa ..eshte NOTA qe ja ve vehtes cdo njeri..pik..

    Dodon.. a mir ben qe e vran Sabaheten?

    A duhen denuar vrasesit e Drinit?

    ja kaq.. dy pytje qe ju a bej un shpesh kanibalve me lloj lkurash qe vijn ketu dhe cdo gje del qarte..

  12. #12
    Gezuar Kosoven e Pavarur Maska e dodoni
    Antarsuar
    07-11-2002
    Mosha
    45
    Postime
    3,394
    Faleminderit
    0
    16 falenderime n 16 postime
    Brari, nuk e paske kuptuar shkrimin tim. Une e thashe qe pajtohem me mendimin e tij lidhur me identitetin kombetar, ne debatin Qosja-Kadare, per kete ceshtje. Asnjehere nuk jam pajtuar me revolucionin e vonuar demokratik te Qoses, shkaterrimin e shtetit shqiptar dhe luften civile me 1997, asnjehere nuk jam pajtuar me vrasjen e Tolajt apo Drinit e te tjereve ne Kosove, dhe jam thellesisht kunder ketyre krimeve e plotesisht jam per denimin e te gjithe krimineleve, kushdoqofshin ata. Beje dallimin midis pajtohem me Qosjen ne lidhje me Identitetin Kombetar dhe pajtohem me Qosjen per gjithe fjalet e veprat e tij, ketu ka nje dallim shume te madh.
    Leje mos m'trano, pashe zotin!!!!

    Rrofte Shqiperia Etnike

  13. #13
    SHQIPTAR Maska e ARIANI_TB
    Antarsuar
    30-12-2005
    Postime
    4,531
    Faleminderit
    5
    22 falenderime n 21 postime
    Rexhep Qosja per...


    Per Gjeografine

    "Zbuluesit e kontinenteve e t vendeve t reja, Kristofor Kolombo, Ferdinand Magelani, Amerigo Vespui dhe hulumtuesit e kontinenteve t zbuluara, mandej, posarisht t Afriks, Azis dhe Ameriks Jugore do t jen t merituar - do t thoshin kozmopolitt apo do t jen fajtor - do t thoshin kundrshtart e tyre - pse lartmadhria e saj gjeografia pothuaj ka rn prej fronit t lart t identitetit. Pse mund t thuhet kshtu? Mund t thuhet kshtu, sepse jan t shumt shembujt q e dshmojn shfronsimin e gjeografis n mbretrin e identitetit".


    Per Nene Terezen

    "Nuk sht e vrtet se jam ngritur me "nervozizm" kundr mbajtjes s portretit t shenjtores, Nna Terez, n institucionet e Kosovs; e vrtet sht, vetm, se jam ngritur dhe ngrihem pa nervozizm kundr prdorimit politik t emrit, t portretit dhe t veprimtaris s misionares e humanistes, Nna Terez, prej disa fondamentalistve fetar dhe disa koniunkturistve politik gjithnj pr interesat e tyre fetare, n rastin e par dhe pushtetore, n rastin e dyt".


    Per identitetin

    "Kemi shqiptar me identitet katolik, shqiptar me identitet ortodoks, shqiptar me identitet mysliman, shqiptar me identitet protestant dhe shqiptar me identitet ateist, por t gjitha kto identitete t veanta, m t ngushta, m t vogla, n saj t t prbashktave t prmbajtura n secilin prej tyre bashkohen n at prgjithsin, n at t prgjithshmen, n at t trn q i themi IDENTITETI KOMBTAR SHQIPTAR. Ai q i ka t qarta kto, ai q ka kuptim pr marrdhnien e t veantave me t prgjithshmen, nuk do t akuzoj se po ndan shqiptart n t krishter dhe n mysliman...".




    Ismaili Kadare per...

    Per Gjeografine

    "Gjeografia, gjja m kokfort n bot, dshmon e para evropianitetin shqiptar. Zelli i atyre q me do kusht duan ta zbehin disi edhe kt fakt kokfort, arrin disa her t krijoj prshtypjen se Shqipria sht n skaj t Evrops dhe fill pas saj nis Turqia, ose Azia. Ndrkaq, kur hedh syt n hart vren se gjer n at kufi shtrihen s paku tri shtete t tjera: Maqedonia, Greqia dhe Bullgaria. Pr t mos prmendur at q quhet "Turqia evropiane"....".


    Per Nene Terezen

    "Por keqkuptimet n shkrimin e Qosjes nuk jan vetm kto. Prve nervozizmit t paprligjur ndaj asaj tradite kulturore q ka qen lidhur me katolicizmin e hershm shqiptar, nervozizm q nuk l pa prekur mbajtjen e portretit t Nn Terezs n institucionet e Kosovs, n kto shkrime spikat dika e errt dhe e rrezikshme: ndarja e identitetit shqiptar. Muzika ngjan si e njohur".


    Per identitetin

    "Askush nuk mund t jet aq naiv sa t mos e kuptoj se nj identitet i ndar sht nj komb i ndar. Askush s'mund t jet aq i ngatht nga mendja q t mos e kuptoj se prjashtimi i gjysms ose shumics s kombit shqiptar nga identiteti evropian, do t thot prjashtim nga Evropa. Dhe prjashtimi nga Evropa nuk sht larg dbimit nga Evropa. Ky nuk sht as prfundim teorik e as filozofik. Kombi shqiptar, prpara se ta lexoj n libra e ka ndier n mishin e tij kt lemeri...."

  14. #14
    Perjashtuar Maska e kurkushi
    Antarsuar
    24-06-2005
    Vendndodhja
    Shqiperi.Mund te udhetoj pa vize hyrese ne tere boten "interesante"
    Postime
    446
    Faleminderit
    0
    4 falenderime n 4 postime
    Per punen dhe kontributin e teresishem te tij per Kulturen dhe politiken shqiptare Akademik Qosja(per mua dhe intelektualet e vertete) eshte intelektuali me i shquar dhe nderuar shqiptar gjer me sot i te gjitha koherave.Jam krenar qe edhe une jam bashkekombas dhe bashkemendimtar i Tij.

    Hallall Buka shqiptare bre Vigani Qosje!
    Qejte lehin por Karvani ecen tutje!...

  15. #15
    Perjashtuar Maska e Zu_s
    Antarsuar
    02-05-2006
    Postime
    1,674
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    A eshte ketu duke u diskutuar per nje far Rexhep Qosja, qe duke menduar se populli shqiptare eshte nje popull i prapambetur mentalisht, budalla, pa fara ne koke hiq dhe qe nuk kupton asgje, menjehere pas luftes, ne zgjedhjet e para kosovare thoshte: "Me votoni mua, dhe une per nje vit do ta beje Kosove Zvicer" (une jetoj ne zvicer, dhe mundem ta llogaris perafersiht kohen qe i duhet Kosoves per tu bere si Zvicera. Kosoves i duhen se paku 100 vite per tu bere si Zvicra, dhe vetem nese zhvillohet ekonomia shume shpejt, perndryshe kjo eshte e pamundur, kurse ky "Akademiku" na fliste per 1 Vit). Po ti thoshte keto fjale nje fmije kater vjeq, do te duhej t'ia mirrnim shume per te madhe, dhe do te duhej ta qortonim per ate budallallek qe del nga goje e tij. E me tregoni ju mua se cka te them une per nje njeri qe e quan veten Akademik dhe thot keshtu dicka ?

    Ky zotriu qe po e lavdroni ju jasht mase, eshte ai person qe vullnetarisht shkoi tek Diktatori apo shkatrruesi i kultures, Mentalitetit dhe Moralit shqiptare ne Shqiperi, tek xhaxhi Enver ne Kongresin e Drejtshkrimit t Gjuhs Shqipe, m 1972 n Tiran, per te nenshkruar zhdukjen e elementeve Gege te gjuhes shqipe (me heret thonim gabimisht qe kete e ka bere Enveri sepse ai i perkiste Dialektit Tosk, kurse sot e kemi kuptuar te gjith qe tentimi i zhdukjes se Dialektit Geg nuk kishte fare te beje me ate se ai far Shqipfolsi fliste Toskerisht, por ate e kishin kerkuar nga ai armiqt e Kombit Shqiptare, pasiqe kishin kuptuar qe Dialekti Geg eshte qelsi i deshifrimit te gjuhes Pellazge,dhe argumenti me i fort i faktit qe ne jemi populli i pare ne Europe, dhe nga ne e kan civilizimin, kulturen dhe me mijra fjale shqipe ne gjuhet e tyre keta far popujt e Europes qe na urrejn neve kaq shume, nejse.) Dhe ky far zotriu eshte ai qe ende punon per zhdukjen e Dialektit te shenjet Geg, kur thot sot se mbi 90 % e Shqiptarve po e flitkan gjuhen letrare, dhe vetem nja 5-6 % po flitkan Gegnisht, duke injoruar mbi 70 % te popullates Shqiptare qe flet dhe do te flas Dialektin Geg.

    Ky far akademiku (me disa te tjere) mendon edhe sot qe populli shqiptare eshte nje popull i prapambetur mentalisht, budalla, pa fara ne koke hiq dhe thot se gjuha letrare paska 30 % te dialektit Geg , ku ne fakt as 5 % nuk eshte, dhe ky zoteriu vet ne shtepine e tije e flet dialektin Geg, te cilin mundohet ta zhduke tersisht.

    Ky far gjiganti, kolosi, intelektuali, patrioti, vigani e bla bla bla, ka budallalleqe 100 here me shume se qe ka lesh.

    Citim Postuar m par nga kurkushi
    Qejte lehin por Karvani ecen tutje!...
    Ke shume te drejt zotri, me tvertet Qent (Qosja & CO) lehin por Karavani (Shqiptaria) ecen me tutje !


    Ju pershendes

  16. #16
    Perjashtuar Maska e kurkushi
    Antarsuar
    24-06-2005
    Vendndodhja
    Shqiperi.Mund te udhetoj pa vize hyrese ne tere boten "interesante"
    Postime
    446
    Faleminderit
    0
    4 falenderime n 4 postime
    Citim Postuar m par nga Zu_s
    A eshte ketu duke u diskutuar per nje far Rexhep Qosja, qe duke menduar se populli shqiptare eshte nje popull i prapambetur mentalisht, budalla, pa fara ne koke hiq dhe qe nuk kupton asgje, menjehere pas luftes, ne zgjedhjet e para kosovare thoshte: "Me votoni mua, dhe une per nje vit do ta beje Kosove Zvicer" (une jetoj ne zvicer, dhe mundem ta llogaris perafersiht kohen qe i duhet Kosoves per tu bere si Zvicera. Kosoves i duhen se paku 100 vite per tu bere si Zvicra, dhe vetem nese zhvillohet ekonomia shume shpejt, perndryshe kjo eshte e pamundur, kurse ky "Akademiku" na fliste per 1 Vit). Po ti thoshte keto fjale nje fmije kater vjeq, do te duhej t'ia mirrnim shume per te madhe, dhe do te duhej ta qortonim per ate budallallek qe del nga goje e tij. E me tregoni ju mua se cka te them une per nje njeri qe e quan veten Akademik dhe thot keshtu dicka ?

    Ky zotriu qe po e lavdroni ju jasht mase, eshte ai person qe vullnetarisht shkoi tek Diktatori apo shkatrruesi i kultures, Mentalitetit dhe Moralit shqiptare ne Shqiperi, tek xhaxhi Enver ne Kongresin e Drejtshkrimit t Gjuhs Shqipe, m 1972 n Tiran, per te nenshkruar zhdukjen e elementeve Gege te gjuhes shqipe (me heret thonim gabimisht qe kete e ka bere Enveri sepse ai i perkiste Dialektit Tosk, kurse sot e kemi kuptuar te gjith qe tentimi i zhdukjes se Dialektit Geg nuk kishte fare te beje me ate se ai far Shqipfolsi fliste Toskerisht, por ate e kishin kerkuar nga ai armiqt e Kombit Shqiptare, pasiqe kishin kuptuar qe Dialekti Geg eshte qelsi i deshifrimit te gjuhes Pellazge,dhe argumenti me i fort i faktit qe ne jemi populli i pare ne Europe, dhe nga ne e kan civilizimin, kulturen dhe me mijra fjale shqipe ne gjuhet e tyre keta far popujt e Europes qe na urrejn neve kaq shume, nejse.) Dhe ky far zotriu eshte ai qe ende punon per zhdukjen e Dialektit te shenjet Geg, kur thot sot se mbi 90 % e Shqiptarve po e flitkan gjuhen letrare, dhe vetem nja 5-6 % po flitkan Gegnisht, duke injoruar mbi 70 % te popullates Shqiptare qe flet dhe do te flas Dialektin Geg.

    Ky far akademiku (me disa te tjere) mendon edhe sot qe populli shqiptare eshte nje popull i prapambetur mentalisht, budalla, pa fara ne koke hiq dhe thot se gjuha letrare paska 30 % te dialektit Geg , ku ne fakt as 5 % nuk eshte, dhe ky zoteriu vet ne shtepine e tije e flet dialektin Geg, te cilin mundohet ta zhduke tersisht.

    Ky far gjiganti, kolosi, intelektuali, patrioti, vigani e bla bla bla, ka budallalleqe 100 here me shume se qe ka lesh.



    Ke shume te drejt zotri, me tvertet Qent (Qosja & CO) lehin por Karavani (Shqiptaria) ecen me tutje !


    Ju pershendes
    Jam i lumtur qe i takoj edhe vet te njejtes vije kombetare dhe intelektuale se ciles i prine Akademik Qosja.Te gjitha te tjerat qe i thoni ju,u shkofshin per t`u mbushur mend e per ta pare boten me syte e juaj e jo me moden e te huajve!
    Nuk kam deshire te polemizoj me ne kete menyre kundershtuese dhe fyese por edhe njemije here po te perpiqeni te hedhni plehun e juaj mental mbi Kolosin Qosje,une do te jem ne gjendje ta mbroj,sepse me kete mbroj Shqiptarine ne teresi dhe vetvehten ne menyren me te mire te mundeshme per kohen qe po jetojme!
    Bye!

  17. #17
    i/e regjistruar Maska e Arb
    Antarsuar
    06-12-2002
    Vendndodhja
    Little Albania, NY
    Postime
    1,731
    Faleminderit
    0
    12 falenderime n 12 postime
    Ky gjak-Shkau, Qosic, perseri po mundohet te shfajsoj veten para pershkrimeve qe personalitete te shumta i ben atij dhe vepres se tij.
    E ka te kote!

    Kombi Shqiptar nuk e ka vrare kete mjekerrcjap, as me thike, plumb, e as me helm, por e ka vrare moralisht. E kjo eshte vrasja me e rende qe mund te merr nje njeri.

    Kete te cijatur te Qoses e kemi degju vazhdimisht per me shume se 17 vite. Ai mbetet i njejti anti-Shqiptar.
    Talent wins games, but teamwork wins championships.
    Micheal Jordan

  18. #18
    SHQIPTAR Maska e ARIANI_TB
    Antarsuar
    30-12-2005
    Postime
    4,531
    Faleminderit
    5
    22 falenderime n 21 postime
    POLEMIKA MES ISMAIL KADARE DHE REXHEP QOSJA

    6/24/2006 - MITI DHE REALITETI SHQIPTAR
    Pr polemikn Kadare-Qosja

    MITI DHE REALITETI SHQIPTAR


    Abdyl KADOLLI, shkrimtar


    N prvjetorin e lindjes s tri figurave kombtareemai-Kadare-Qosja ndodh nj shkreptim e befasishme: polemika Kadare-Qosja.

    Pr Kadaren bhet buj e rrmuj, ndrsa dy t tjert heshten nga politika kulturore.

    Pas ballafaqimit t jashtm, tani duhet t marrim drejtpeshimin: kush jemi e ku jemi. Kemi nevoj edhe pr gara olimpike, sidomos t kokave. Mirpo, edhe garat kan rregulla, kan nj mas fisnikrie.

    Mir q u hap shtja e identitetit kombtar.

    Na presin shum sfida n ballafaqim me mijvjearin e ri.

    Ndodhemi n epokn e globalizmit.

    Udhkryqi historik



    sht e vrtet e madhe historike se hapsira iliro-shqiptare, si gjith gadishulli i Hemit pellazgjik, Gadishulli yn Ilirik, u gjend n udhkryqin e madh gjeografik t dyndjes s popujve, vrshimit t fiseve barbare dhe pushtimeve t gjata t tri perandorive t mdha.

    Hapsira iliro-shqipare qe prshkuar tejemban nga pushtimet maqedonase, romake, bizantine e otomane, hordhit barbare avare, sllave, hune, ostrogote, vizigote, saraene, bullgare, anzhuine, katalone, normande, venedikase... Npr kurrizin e Albanideve kishin kaluar edhe kryqzata t krishterimit.

    T gjitha rrugt e mdha shpinin nga Mesdheu, midisi bots. Atbot komunikimi m i madh bhej npr det.

    N kt udhkryq historik t prplasjeve t pushtimeve e qytetrimeve t ndryshme kombi shqiptar kishte krijuar identitetin e vet historik kombtar.

    Ky ishte fati historik i popullit n kufi t qytetrimeve t mdha, fati i nj populli t lasht q nuk i prkiste asnj familjeje t madhe popujsh.

    Ky ishte fati i popullit n udhkryqin Via Egnatia dhe Vija e Teodosit, q e kishte vshtir t krijonte identitetin e vet shtetror.

    sht nj fat i madh historik, q ky popull ka arritur t mbijetoj identitetin e vet, duke ruajtur gjuhn dhe traditn kombtare, kur tashm shum popuj e gjuh jan shuar fare.

    Gadishulli i Hemit dikur ishte djep i qytetrimit evropian, por tash tr Ballkani sht nj konglomerat Lindje-Perndim.

    Shqiptart vinin nga qytetrimi ilir i antikitetit. Edhe ata kishin panteonin e tyre, Dodonn pellazgjike, me Zojzin e vet.

    Dodona ishte qendr e qytetrimit mesdhetar, priste monedha, kishte amfiteatrin pr 20 mij veta dhe shum objekte arti.

    Panteonin e Dodons s pari e kishte plakitur e rrnuar konsulli romak Paul Emili, m pas Teodosi bizantin e kishte shuar fare, ndrsa ostrogott, saraent e bullgart e kishin rrnuar srish kt tempull pagan.

    Kishim ne edhe mbretrit ilire e kulturn urbane me shum qytete t njohura.



    Identiteti kombtar



    S pari ka nj identitet kombtar, me shenjat e tij dalluese, e pastaj edhe prkatsi e tij identiteteve m t gjera, si ballkanike, evropiane, orientale a universale.

    Identiteti kombtar sht individual dhe formohet e evoluon historikisht.

    Tri shenja t shenjta jan n identitetin kombtar: gjuha, atdheu dhe kultura kombtare. Edhe kto mund t jen relative, sepse gjuh e kultur t njjt mund t ken disa popuj t nj gjinie.

    Traditn kulturore e shpirtrore e prbjn gjuha, artet, shkenca,

    etnografia, mitologjia dhe ritet fetare.

    sht nj fat i madh historik q shqiptart mbijetuan identitetin, duke ruajtur gjuhn, kulturn dhe atdheun e tyre.

    Shqipja sht ndr gjuht e lashta indoevropiane t grupit satem, por q ka sot alfabetin latin.

    Gjat historis populli yn kishte krijuar mitologjin e vet pagane, edhe sot e fort n identitetin e tij, eposin, kanunin e folklorin. Kishte krijuar identitetin shtetror q nga mbretrit ilire, pastaj principatat arbrore, shtetin e Sknderbeut, pashallqet e mdha, Lidhjen Shqiptare t Prizrenit dhe n fund nj gjysm shteti.

    Kadare pohon se kombet nuk ndryshohen as nga pushtimet e as nga konvertimet/ Identiteti evropian i shqiptarve, f. 51/

    Mjerisht, ata asimilohen. Asimilimi ndodh s pari n shpirt, pastaj kalon n kok dhe n fund prfundon n gjuh.

    Ku vajtn gjith ato fise t Iliris s Siprme? U tretn, u shkrin: nj her u romanizuan, pastaj u sllavizuan.

    Ku prfunduan ata 200 mij arbresh pas vdekjes s Sknderbeut n Itali, 200 mij t tjer n Greqi m 1879, jasht amris tragjike, rreth nj milion t degdisur n disa val n Turqi?

    Pse u asimiluan shqiptart katolik n veri t Malit t Zi pas luftrave austro-turke?

    Ky ishte fati i nj populli t lasht me atdhe t coptuar dhe i degdisur n katr ant.

    Prse shqiptart shklqejn vetm jasht atdheut?

    Sa perandor ilir hyn n auroln e perandorive romake e bizantine? Sa shenjtr t tjer n aureolat e konfesioneve?

    Sa vezir arbror n Portn e Lart?

    Sa legjione tona n krah t Napoleonit e Garibaldit?

    Sa arbresh n Panteonin e Akropolit?

    Mjerisht, ata shklqyen dhe mbetn n aureolat e tyre.

    Ku na mbetn atdheu e shteti kombtar? Atdheu q siguron ekzistencn, shteti q mbron qenien kombtare.

    N mos atdheu sht br shtrat i Prokrustit?

    Si do t kthehet gjith ai lum shqiptarsh npr Evrop, nj milion vetm n vitet ’90, me gjeneralin Kadare n krye?!

    Ambienti i ri krijon edhe atdheun e ri.

    Mjerisht, pas disa brezave ata mund t kujtojn vetm prejardhjen!

    Atdheu sht panteoni i identitetit shqiptar.

    Shqiptart kan sot identitet t plot kombtar. Vetm qarqet q indentifikojn kombin me religjionin, mund t ken paragjykime pr identitetin kombtar. Askush nuk ka thn deri sot se shqiptart jan popull me gjysm identiteti!

    Kadare ngatrron me qllim identitetin kombtar me at fetar:

    Kan dal akademik q na thon se ne jemi gjysm turq./Pushtimet e gjata nuk mund t’u heqin identitetin shqiptarve, Koha ditore, 23.6.2006, f.18./

    Identiteti fetar nuk sht vendimtar n identitetin shqiptar.



    Religjionet universale



    T gjitha religjionet e mdha jan universale sikur edhe perandorit, gjat t cilave jan shtrir dhe kan qen n shrbim t sundimit shpirtror t tyre.

    Hapsira shqiptare sot sht piktakimi m tipik i tri religjioneve t mdha. Sot tri identitetet fetare jan nj realitet shqiptar.

    Mjerisht, t tri konfesionet na dhuruan pushtimet e gjata t tri perandorive. Asnj religjion te ne nuk ishte autokton e autentik.

    Nse duhet krkuar ndonj autoktoni fetare, ather ai sht paganizmi yn.

    Prkundr pranis s ktyre tri religjioneve, shqiptari mbeti n shpirt pagan, i pranoi ato si nevoj e ekzistencs s identitetit t vet. Ky shpirt liberal pagan nuk u verbrua kurr nga fanatizmi fetar, jetoi n toleranc dhe harmoni jetsore, i vetdijshm se i prkiste nj gjinie kombtare.

    T gjitha religjionet kan lindur nga mitologjia pagane. Vetdija fetare sht nj vetdije kozmike. Monoteizmi ka krijuar mitologjin pr fillimin e fundin e bots, prjetsin e shpirtit, si nj ngushllim pr dobsin e njeriut ndaj fuqis kozmike dhe pr t’ia mbledhur mendt ndaj mkateve t bots. Kshtu jan krijuar hyjnit, profett, librat e shenjt, si kode morale e rituale t nj prvoje t gjat njerzore.

    M kot faraont kishin ngritur piramida pr ta mundur vdekjen, ndrsa shum perandor kishin shpallur veten perndi!

    Q t tri konfesionet e mdha t bots, budizmi, krishterimi dhe islamizmi, e kan prejardhjen nga Orienti. N lashtsi qytetrimi m i lart ishte n luginat e lumenjve Nil, Tigr, Eufrat dhe Ind, ku ishte edhe prqendrimi m i madh i popullsis.

    Njihen kultura egjiptiane me piramidat, Babiloni me kulln e tempullin e Babelit, Kodin e Hamurabit, epin e Gilgameshit dhe lulzimin e shkencs e t artit.

    Profeti pers Zarathustra n librin m t vjetr Avesta predikonte monoteizmin, t mirn, t drejtn e t vrtetn.

    Alfabeti i fenikasve kishte dal nga hieroglifet egjiptiane. N Lindjen e Largt ishin Vedat sanskrite t brahmanve, epi i madh Mahabharta, Muri Kinez...

    Q para Krishtit ishte tempulli i Solomonit n Jerusalem.

    Hebraizmi kultivonte mbijetesn e mosnnshtrimin:



    Un dua dashurin e besimtarit dhe jo sakrificat; dhe njohjen e Zotit m shum se flijimet.



    Islamizmi duket m von si religjion. Kurani sublimon nj prvoj t gjat fetare e njerzore.

    Para epoks s re Perndimi ishte krejt pagan, por edhe ai kishte mitologjin e sagave dhe eposet historike.

    Kreta e Mikena ishin dy ura t Orientit me Oksidentin, nga vinte kultura orientale. Grekt e romakt kan asimiluar mjaft nga Orienti, duke krijuar kulturat e veta origjinale. Edhe alfabeti grek e latin kishin dal nga alfabeti semit i fenikasve.

    Romakt kishin ndjekur mbi 500 vjet krishterimin. Gjith ata martir t tij, madje edhe vet Krishti, ishin viktima romake. Mirpo, m n fund, ai kishte lshuar rrnj dhe Konstandini i Madh qe detyruar ta pranonte si fe zyrtare, kinse i ishte fanitur kryqi n qiell.

    Yh, sa eunuk ishin br perandor dhe m pas ishin shpallur shenjtor!

    Diktatori romak Jul Cezari ishte kryezot i kishs, mu si perandort bizantin m von. Kaligula kishte shpallur veten perndi!

    Me ndarjen e vet perandoris s madhe romake fillon edhe ndarja kulturore deri n skizmn e krishterimit m 1054.

    Bizanti mijvjear kishte frymn orientale. Perandori Teodosi kishte masakruar mijra njerz pr krishterimin. Ai kishte rrnuar tempujt pagan, duke hedhur n det statujat antike dhe kishte ndaluar lojrat pagane olimpike.

    Qytetrimet nuk mund t indentifikohen thjesht me konfesionet e mdha, sepse prfshijn gjith kulturn materiale e shpirtrore t popujve.

    Qytetrim evropian sot nuk sht Klubi i Parisit, aq m pak riti roman, sepse shumica perndimore i prket ritit protestant, shum m liberal se riti roman.



    Evropa kishte prjetuar shum krime barbare mesjetare nga inkuizicioni i ndjekjes s shtrigave, madje edhe Natn e Bartolomeut m 1572 mu n Paris, masakr e prgjakshme e katolikve mbi hugenott protestant.



    Perandoria Otomane u ngrit, po me at despotizm oriental, mbi skemn e Perandoris mijvjeare bizantine, duke ndrruar vetm gjuhn dhe fen zyrtare.

    Dihet se si vendet e krishtera ballkanike pastruan hithrat e ferrat e pushtuesit otoman. Mu si ai Teodosi i Bizantit: me masakra e barbari, si n Kosov e Srebrenic.

    N ngjarjet historike n Kosov askujt nuk i kishte rn ndr mend pr rrnjt e katolicizmit t hershm shqiptar, as n fillim, as n fund t viteve ’80. Ato kishin karakter thjesht lirimtar.

    Nse duhen krkuar rrnjt e krishterimit iliro-shqiptar, ato jan shum m t thella.

    Shum martir e shenjtor ilir kishin hyr n aureoln e krishterimit. Edhe Konstandini i Madh nga Naisi ishte br shenjtor.

    Shn Jeronimi kishte prkthyer latinisht Bibln m 405.

    Shn Niketa kishte br kryelutjen e ritualit roman Te Deum laudamus.

    Kodiku i purpurt i Beratit/ Codex Purpureus Beratinus/ i shek. VI prmbante dy ungjijt.

    Kujt i duhen sot klerikalizmi, ikonolateria dhe mistifikimi politik i tempujve e figurave fetare?

    Qmoti ka ndodhur ndarja e konfesionit nga mitologjia, e filozofis nga konfesioni dhe e kofesionit nga shteti.

    Ne krenohemi me nobelisten Nn Tereza, si bij jona e shenjtruar, por ajo kurr nuk kishte mundur t shqiptonte nj fjal pr Kosovn martire.

    Misioni i Shn Exhidios me monsinjor Palen kufizohej n nj autonomi kulturore t Kosovs nn Serbi .

    Kadare qorton si nj patriark: T provokosh e t nxitsh prarje fetare sot n Shqipri sht krim/ Pabesia e nj polemisti, intervist/.

    Jo vetm n Shqipri, por n tr botn. Krim moral sht edhe t provokosh e ofendosh ndjenjat njerzore, fetare e kombtare.

    Kalorsi i komunizmit tash bhet apostull i krishterimit.

    Liria e besimit sot sht nj e drejt njerzore, por q respekton edhe t drejtat e lirit e tjetrit. Feja sht nj liri subjektive, intime e njeriut. Vetm klerikalizmi dhe fanatzmi fetar mund t cenojn identitetin kombtar.

    Mua m shqetsojn sot njsoj imazhet arabe t veshjes dhe kryqet npr vende publike, shkollat fetare pr t mitur dhe pagzimet me emra fetar etj.

    Dihet se shqiptart pranuan islamin nprmjet turqve e jo arabve, n nj form m liberale.

    Kush jan sot gjith halldupt shqiptar t hollakut Kadare?

    Ata q ende paskan ndjenja orientale, sepse otomant tanim jan larg nesh?!

    Orientalizmi sot sht nj realitet n Ballkan jo vetm n religjion, por edhe n moralin e mendjesin e njerzve, n etnografi, arkitektur, muzik etj.



    Miti evropian



    Q nga Rilindja evropiane qytetrimi oksidental qndron n nj shkall m t lart zhvillimi dhe emancipimi njerzor.

    Lvizjet heretike kundr obskurantizmit mesjetar dhe idet ilumuniste kishin hapur vizione t reja t dituris, duke shpn n zbulime t mdha shkencore e gjeografike t bots.

    Baz e qytetrimit perndimor ishte kultura antike greko-romake. Aty hynin arti dhe filozofia racionale greke, demokracia qytetare, e drejta romake, individualizmi e pragmatizmi jetsor.

    Latiniteti sht nj tipar i kulturs perndimore. Latinishtja ishte gjuh indoevropiane kentum, gjuh perandorake, kishtare dhe e shum veprave shkencore e artistike, si ishte edhe greqishtja n Bizant.

    Qytetrimi evropian nuk mund t indentifikohet sot vetm me krishterimin, q e ka origjinn n Orient. Qytetrimi sht nj nocion shum m i gjer dhe prfshin t gjitha vlerat e kulturs materiale e shpirtrore.

    Se shqiptart kan identitet gjeografik e historik evropian, ky nuk sht kurrfar zbulimi.

    Miti evropian, si ideal i emancipimit, ishte i gjall gjat gjith Rilindjes shqiptare, ai sht i gjall edhe sot.

    Qytetrimin evropian sot e aspirojn shum popuj.

    Mustafa Kemal Ataturku i Turqis orientale kishte br m 1924 modernizimin evropian t jets shoqrore, kulturore e ekonomike dhe kishte pranuar alfabetin latin. N kt orientim evropian t Turqis nuk ishte pa ndikim edhe baza e kulturs bizantine.

    Qytetrimi perndimor sht sot sinonim i emancipimit kulturor e shpirtror dhe i zhvillimit historik njerzor.

    Qytetrimi modern amerikan, me baz t kulturs evropiane, sot ka arritur nj shkall shum t lart zhvillimi, duke br edhe anglishten gjuh botrore t komunikimit masiv.

    Kadare sikur krkon sot nj deus ex machina evropiane pr shqiptart.

    Nse dikur Haxhi Qamili klithte n kaosin e pushtimit Dum Babn!, sot Kadare klith Duam Nnn!

    Ai spekulon me pargjykime:

    N Shqipri e n hapsirn shqiptare ka sot nj kundrevropianizm t fsheht.

    Kurrfar kundrevropianizmi as t hapur, as t fsheht, bile ka eufori t teprt. Prkundrazi, ka predikime t fshehta se vetm si t krishter do t na pranonte Evropa!

    Mund t dgjohen edhe pshertima: sikur t ishim t krishter, nuk do t na priste aq keq Evropa n konferencat ndrkombtare t paqes!

    Eh, sikur halla t bhej edhe nj her nuse! Sikur t zhbhej saora gjith historia!

    Edhe Evropa e Bashkuar sot ngrihet mbi skemn e Perandoris Romake, por me parime e vlera t reja, si nj struktur e baraspeshs s bots.

    Deshn o nuk deshn, edhe shqiptart do t hyjn kmb e krye n Evrop e do t’i dalin tejprtej!

    Mirpo, tash shtrohet nj shtje tjetr: si do t hyjn shqiptart n Evrop me primitivizmin politik, luksin despotik dhe krimin e organizuar?

    A vetm me ikonolateri politike e mitologjike?!

    Sa jan shqiptart sot evropian me kulturn urbane, emancipimin demokratik, shtetin juridik dhe vlera t tjera t qytetrimit modern?

    Qytetrimi sht nj proces evolutiv historik dhe nuk arrihet me thirrje n mnyrn dshirore.



    Cinizmi bizantin



    Kadare sikur sht dehur nga idiolatria dhe iu ka mrzitur stina n Olimp.

    Ai vuan nga kompleksi i disidentizmit. Bhet disident edhe pas disidencs. Aventura e tij n dhjetorin ‘90, kur po hynte pluralizmi politik edhe n Shqipri, priu si demon n shembjen e madhe kombtare.

    Po t ishte disident i mirfillt, kt gjest kishte patur mundsi ta bnte mijra her m par. Disidenca sht nj forc morale e intelektuale. Por jo, ajo nuk sht n shpirtin e tij.

    Dy her u shkund Shqipria gjat dekads s transicionit. Askush nuk e rrnoi vendin e vet m keq se ajo.

    Shembja e Shqipris n at or ishte shkelje e Kosovs.

    N marsin ‘97 populli u la n hnz nga despotizmi politik dhe plakitja piramidale. Demosi u rebelua, por ruajti drejtpeshimin, duke mos pranuar sfidat politike t lufts qytetare.

    Kush mund t’i ngazllehej asaj gjme, e di vetm cinizmi i Kadares. Mos i qoft pr kob!

    Kadare sht shum proteik, gjithher konvertohet pas mods politike. Ai sht i prkdheluri i t gjitha pushteteve.

    Ai mistifikon si nj patriark:



    N Ballkan nuk ka ndodhur, ose ka ndodhur tepr rrall q njeriu i cilsuar “i dijshm”t jet shprfillur kshtu n nj konkurrim zgjedhjesh./ Pabesia e nj polemisti, intervist/



    Pikrisht ky sht sindromi ballkanik dhe shqiptar!

    Plakun e urt t Vlors e rrzuan bandat e Esad pash Toptanit, ndrsa Qeverin demokratike t Nolit mbreti i admiruar i Kadares. Q t dy rrnuesit ishin miq t Beogradit!

    Jo vetm Qosja humbi n zgjedhje, por edhe UK-ja e lavdishme, nj fenomen i uditshm q ndodh vetm n Ballkan.

    Edhe sot na kumbojn mallkimet e tij t pshtira mbi lirimtart shqiptar n Maqedoni:



    Ato jan prpjekjet e stilit fashisto-stalinist pr ta armiqsuar krejt popullin shqiptar me Perndimin demokratik./ Koha ditore, mars 2001/



    Pr t’u evropianizuar trsisht, Kadare s pari duhet t lirohet nga bizantizmi ballkanik.

    Ai sht nj shkrimtar i madh, por nj filozof i brisht. Shum ide

    e vizione t tij duken absurde. Proteizmi politik e ideologjik ka zbehur shum mitin letrar t Kadares.

    Qosja sht nj profil i intelektualit racional e kritik, q sot sht vetdije moderne. Idet dhe vizionet intelektuale jan shum m t thella e m t qndrueshme se ato politike.

    Nse romanet e Kadares sot kan nj prmas ndrkombtare, vepra madhore shkencore, artistike e publicistike e Qoses ka hyr tashm n panteonin kulturor shqiptar. At nuk mund ta mohojn as rivalt e tij m t mdhenj.

    N kt panteon ka vend pr t gjitha kryeveprat shkencore, letrare e artistike.


    http://www.beepworld.de/members48/shllapashtica/index.htm
    Ndryshuar pr her t fundit nga ARIANI_TB : 21-08-2006 m 21:43

  19. #19
    SHQIPTAR Maska e ARIANI_TB
    Antarsuar
    30-12-2005
    Postime
    4,531
    Faleminderit
    5
    22 falenderime n 21 postime
    http://www.beepworld.de/members48/sh...tica/index.htm

    DY FJAL PR DEBATIN QOSJA – KADARE - Shkruan: Shefqet Cakiqi-Llapashtica
    Ndryshuar pr her t fundit nga ARIANI_TB : 21-08-2006 m 21:46

  20. #20
    SHQIPTAR Maska e ARIANI_TB
    Antarsuar
    30-12-2005
    Postime
    4,531
    Faleminderit
    5
    22 falenderime n 21 postime
    QOSJA PER KADARENE, DEBATI DUHET TE KISHTE NISUR ME PARE (19/08/2006)


    Shkrimtari Ismail Kadare nuk i eshte pergjigjur pozitivisht fteses se bere nga Seminari Nderkombetar per Gjuhen dhe Letersine shqipe, qe prej disa ditesh po zhvillohet ne Prishtine . Ne nje leter derguar pjesemarresve te tryezes se organizuar me rastin e 70 vjetorit te tij dhe te Rexhep Qoses ai shprehte keqardhjen per mospjesemarrjen dhe shpjegonte se gjendej ne Edinburg gjate kesaj kohe.Ndersa akademik Rexhep Qosja vetem nje dite me pare e konfirmoi pjesmarrjen ne kete seminar. Ai madje u shpreh se kjo tryeze do te kishte qene edhe me interesante sikur Kadare te ishte i pranishem. Persa i perket debatit me gjeniun e letrave shqipe, nje nje prononcim per Top Channel, Qosja tha se ka ngritur nje varg problemesh te kultures shqiptare te cilat duhet te trajtohen. Sipas tij ky debat jo vetem qe ishte i domosdoshem por eshte i vonuar. "Jane ngritur nje varg problemesh qe jane ne interesin e kultures dhe politikes shqiptare dhe qe duhet te sqarohen plotesisht", u shpreh Qosja. Seminari mbi dy figurat e medha te letrave shqipe ngjalli nje interes te madh te studiuesve dhe albanologeve. Pervec vleresimeve pozitive, nje prej profesoreve te universitetit te Prishtines, i beri thirrje kritikut Rexhep Qosja qe veprat e Kadarese t'i shohe jashte debatit te fundit mbi identitetin e shqiptareve. Diskutime te hapura rreth debatit Qose -Kadare nuk pati edhe pse ishte ne qender te bisedava te studiuesve te shqipes nga e gjithe bota. Seminari i 25-te nderkombetar per gjuhen dhe letersine dhe kulturen shqiptare qe po zhvillohet ne Prishtine po trajton dy tema themelore problemet aktuale te kultures se gjuhes shqipe dhe miti ne letersine shqiptare.

Faqja 1 prej 2 12 FunditFundit

Tema t Ngjashme

  1. Rexhep Mitrovica
    Nga PORTI_05 n forumin Elita kombtare
    Prgjigje: 13
    Postimi i Fundit: 06-04-2011, 09:15
  2. Ligji pr dmshprblimin e t persekutuarve, prfitojn 24 mij veta $417 milion USD
    Nga Duaje Siveten n forumin Tema e shtypit t dits
    Prgjigje: 63
    Postimi i Fundit: 24-01-2010, 21:51
  3. Rexhep Kastrati per RTK-n
    Nga Brari n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 8
    Postimi i Fundit: 15-05-2008, 08:54

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •