Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 8
  1. #1
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    24,281
    Faleminderit
    86
    827 falenderime n 675 postime

    SHKRIMI I SHENJT: Kapitulli III: Dhiata e Re

    Ungjijt


    Librat e par t shkrimeve t Dhiats s Re jan katr ungjijt e Shn Mattheut, Shn Markut, Shn Lluks dhe Shn Joanit. Fjala ungjill fjal pr fjal do t thot lajm i mir ose sihariq i gzuar. Ungjijt tregojn pr jetn dhe msimin e Jisuit, por asnjri prej tyre nuk sht nj biografi n kuptimin klasik t fjals. Ungjijt nuk u shkruan thjesht pr t treguar historin e Jisuit. Ato u shkruajtn nga nxnsit e Krishtit, t cilt u mbushn me Shpirtin e Shenjt mbas ngjalljes s Zotit, pr t dhn dshmi pr faktin se Jisui i Nazaretit sht me t vrtet Krishti-Mesia i premtuar i Izraelit dhe Shptimtari i bots.

    N Kishn Orthodhokse, nuk sht e gjith Bibla, por vetm libri i katr ungjijve ai q fronzohet vazhdimisht n tryezn e altarin n ndrtesn e kishs. Kjo sht nj dshmi e faktit se jeta e Kishs sht e prqendruar n Krishtin, prmbushja e gjall e ligjit dhe profetve, q banon vazhdimisht n mes t Popullit t Tij, Kishs, me an t pranis s Shpirtit t Shenjt.

    Ungjijt e Mattheut, Markut dhe Lluks quhen ungjijt sinoptik, q do t thot se ata duken t njjt. Kta tre ungjij jan shum t ngjashm n prmbajtje dhe n form dhe ka shum mundsi, q n njfar mnyre t jen t ndrlidhur tekstualisht, duke qen nj debat i vazhduar ndrmjet studiuesve t shkrimeve. Ata jan shkruar rreth fillimit t gjysms s dyt t shekullit t par, dhe tekstet e tyre, ashtu si ai i Shn Joanit, na kan ardhur n greqisht, gjuha n t ciln ata u shkruan, me prjashtimin e mundshm t Mattheut, i cili mund t jet shkruar n origjinal n aramaisht, gjuha e Jisuit.

    Secili nga ungjijt sinoptik ndjek parimisht t njjtin tregim. Secili fillon me pagzimin e Jisuit nga Joani dhe me predikimin e Tij n Galile. Secili prqendrohet n pohimin e apostujve t Jisuit si Mesia i premtuar i Perndis, s bashku me ngjarjet korresponduese t shprfytyrimit dhe t lajmrimit nga Krishti i nevojs s Tij pr t psuar dhe vdekur dhe pr tu ngjallur prsri n ditn e tret. Dhe secili prej tyre prfundon me tregimin e psimit, vdekjes, ngjalljes dhe ngjitjes s Zotit.


    Shn Marku

    Ungjilli i Shn Markut sht m i shkurtri prej ungjijve, dhe ndoshta i shkruar i pari, ndonse kjo sht shtje e debatueshme. Autori i tij nuk sht njri prej dymbdhjet apostujt dhe pikpamja e prbashkt sht q ky ungjill paraqet traditn e Shn Pjetrit. Ungjilli fillon prnjhersh m pagzimin e Jisuit, thirrjen e apostujve, dhe predikimin e Jisuit t shoqruar nga veprat e Tij t faljes dhe shrimit. N kt ungjill, si n t gjith ata t tjert, Jisui zbulohet qysh prej fillimit nga fjalt e Tij autoritative dhe veprat e Tij mrekulluese, si Shenjti i Perndis, Biri i Njeriut hyjnor, i Cili u kryqzua dhe u ngjall s vdekurish, duke sjell n bot Mbretrin e Perndis.


    Shn Mattheu

    Ungjilli i Shn Mattheut, i cili ishte nj nga t dymbdhjet apostujt, sht konsideruar nga disa si m i hershmi ungjill i shkruar. Ekziston gjithashtu opinioni se ishte shkruar n fillim n aramaisht dhe jo n tekstin greqisht q ka mbetur n Kish. sht nj pikpamje e prgjithshme se ungjilli i Shn Mattheut u shkrua pr t krishtert hebrenj, pr t treguar nga shkrimet e Dhiats s Vjetr, se Jisui, biri i Davidit, biri i Abrahamit, sht me t vrtet Krishti, mbartsi i Mbretris s Perndis tek njerzit.

    Ungjilli i Shn Mattheut ka shum referenca nga Dhiata e Vjetr. Ai fillon me gjenealogjin e Jisuit prej Abrahamit dhe me historin e lindjes s Krishtit prej Virgjreshs n Betlehem. Pastaj tregon pagzimin e Jisuit dhe tundimet n shkrettir, vazhdon me thirrjen e nxnsve dhe me veprat e Krishtit.

    Ungjilli i Mattheut prmban tregimin m t gjat dhe m t detajuar t msimit t Krishtit, n t ashtuquajturin Predikimi n Mal (5-7). N prgjithsi, n Kishn Orthodhokse, teksti i ungjillit t Shn Mattheut prdoret m dendur n adhurimin liturgjik, p.sh., versioni i lumurimeve dhe Lutja e Zotit. Vetm ky ungjill e prmban urdhrimin e Zotit te apostujt e Tij mbas ngjalljes: Bni dishepuj nga t gjith popujt, duke i pagzuar n emr t Atit e t Birit dhe t Shpirtit t Shenjt (28:19).


    Shn Lluka

    Ungjilli i Shn Lluks, i cili nuk ishte nga t dymbdhjet apostujt, por nj nga nxnsit e par, nj mjek i njohur pr shoqrimin e tij me apostullin Pavl, deklaron t jet nj q shkruan me radh . . . ashtu si i prcolln ata q ishin br nga fillimi dshmitar okular dhe shrbyes t Fjals (1:1-4). S bashku me Veprat, t shkruara po ashtu nga Shn Lluka, pr njfar Teofili, ky ungjill formon historin m t plot q ne kemi, t Krishtit dhe t Kishs s par t krishter.

    Ungjilli i Shn Lluks, i vetmi nga t katr ungjijt kanonik, ka nj tregim t plot t lindjes t Jisuit, si edhe t Joan Pagzorit. Tradicionalisht, burimi i ktyre ngjarjeve t treguara nga Shn Lluka, sht mbajtur t jet Maria, nna e Krishtit. N kt pik, ne duhet t prmendim, se prve katr ungjijve t quajtur kanonik, t cilt ishin t vetmit q u pranuan nga Kisha si dshmitar real t msimeve dhe t jets s vrtet t Krishtit, ekzistonin shum shkrime t tjera nga koha e hershme e krishter, q tregonin rreth Jisuit dhe veanrisht fmijris s Tij, t cilat nuk u pranuan nga Kisha si t vrteta dhe origjinale. Kto shkrime jan quajtur shpesh apokrife (mos t ngatrrohen me t ashtuquajturat apokrife t Dhiats s Vjetr)*, ose pseudoepigrafe, q fjal pr fjal do t thot shkrime t rreme.

    Ungjilli i Shn Lluks dallohet pr detajet e tregimit t tij, dhe, kryesisht pr prshkrimin e interesimit t madh t Krishtit pr t varfrit dhe pr mkatart. Disa parabola q paralajmrojn pr rreziqet e pasuris dhe vetknaqsis, dhe duke zbuluar mshirn e madhe t Perndis ndaj mkatarve, gjenden vetm n ungjillin e Shn Lluks, pr shembull, ato t publikanit dhe fariseut, djalit plangprishs, Lazarit dhe t pasurit. Ka gjithashtu, nj theksim t madh n kt ungjill t Mbretris s Perndis, t ciln Krishti ka sjell n bot dhe t ciln Ai ua jep atyre q qndrojn me At n psimet e Tij.

    Tregimi post-ngjallsor i pranis s Zotit tek dy nxnsit n rrugn pr n Emaus, n t cilin vetm emri i njrit prmendet, nj tregim i gjetur vetm tek Shn Lluka, ka lindur traditn se nxnsi, t cilit nuk i prmendet emri, ishte vet Lluka.


    Shn Joani

    Ungjilli i Shn Joanit sht shum i ndryshm prej ungjijve sinoptik. Pa dyshim, ai sht shkruar i fundit dhe sht vepr e apostullit dhe nxnsit t dashur t Zotit, n fund t jets s tij, n mbarim t shekullit t par. N shumicn e versioneve Orthodhokse t Bibls, ky ungjill renditet para t tjerve, ngaq ai lexohet i pari n leximin e Kishs n meshn hyjnore t nats s Pashks.

    Ungjilli i Shn Joanit fillon me prologun e famshm, n t cilin Jisui i Nazaretit identifikohet me Fjaln hyjnore t Perndis t Dhiats s Vjetr, Fjaln e Perndis, e Cila ishte n fillim me Perndin, e Cila ishte Perndi, Ai nprmjet t Cilit t gjitha gjrat u bn (1:1-3). Kjo Fjal e Perndis u b mish, dhe si Jisui, Biri i Perndis, Ai e bri Perndin t njohur tek njerzit dhe u dha t gjith atyre q besuan n At fuqin pr t marr pjes n plotsin e Tij, t hirit dhe t vrtets, dhe t bheshin edhe ata vet bij t Perndis (1:14 e vazhdim).

    Q n faqet e para t ktij ungjilli, mbas prologut, n tregimin e pagzimit t Jisuit dhe t thirrjes s apostujve, Jisui paraqitet si Biri i vetmlindur i Perndis, Mesia dhe Zoti. Npr gjith ungjillin, Ai identifikohet gjithashtu, n mnyra t ndryshme, me Perndin e Dhiats s Vjetr, duke marr emrin hyjnor Un Jam, s bashku me Jahven e Moisiut dhe t profetve dhe psalmeve (Shih Vllimi I, Doktrina).

    Ungjilli i Shn Joanit, mbas prologut, mund t ndahet n dy pjes kryesore. Pjesa e par sht quajtur libri i shenjave, prshkrimi i nj numri t mrekullive t Jisuit me nj komentar t imtuar t rndsis s tyre, duke e treguar At si Mesia dhe Zot (2-11). Meqense t gjitha shenjat kan pr besimtart n Krishtin, nj rndsi t thell dhe misterore, pothuaj t gjitha kan t bjn me ujin, vern, bukn, dritn, shptimin e kombeve, ndarjen nga sinagoga, ndjesn e mkateve, shrimin e smundjeve dhe ngjalljen e t vdekurve; sht menduar her pas her, se ungjilli i Shn Joanit sht shkruar, posarisht si nj ungjill teologjik, pr ata q ishin inicuar n jetn e Kishs, nprmjet mistereve t Pagzimit, dhurats s Shpirtit t Shenjt dhe Eukaristis. Sidoqoft, pr shkak t prmbajtjeve t librit t shenjave, si edhe t fjalimeve t gjata t Krishtit rreth lidhjes s Tij me Perndin At, Shpirtin e Shenjt dhe antart e grigjs s Tij besnike, n pjesn e dyt t ungjillit, apostulli dhe ungjillori Joan, tradicionalisht sht nderuar n Kish me titullin Teologu.

    Pjesa e dyt e ungjillit t Shn Joanit prmban psimin e Krishtit dhe kuptimin e tij pr botn (11-21). Ktu, n mnyrn m t qart, n fjalimet e gjata t ardhura nga goja e Vet Zotit, doktrina e veprave dhe e personit t Krishtit, jan shpjeguar n mnyrn m t thell. Si sapo e kemi prmendur, ktu Krishti e lidh Veten me Perndin At, me Shpirtin e Shenjt dhe me komunitetin e Tij t besimtarve, me shprehje t qarta dhe t sigurta. Ai sht nj me Perndin, i Cili si At sht m i madh se Ai, fjalt e t Cilit Ai flet, veprat e t Cilit Ai bn dhe vullnetin e t Cilit Ai kryen. Dhe, nprmjet Shpirtit t Shenjt, i Cili buron prej Atit pr t dshmuar n bot pr At, Ai mbetet banues prgjithmon n ata t cilt jan t Tijt, me an t besimit dhe bashkshrbimit t tyre t Perndis.

    Tregimi i psimit n ungjillin e Shn Joanit ndryshon leht prej atyre t ungjijve sinoptik dhe mbahet nga shum, n kt rast, si njfar qartsimi dhe ndreqjeje. Gjithashtu, ka tregime t veanta t ngjalljes, q jan vetm n kt ungjill. Kapitulli i fundit, tradicionalisht mbahet t jet nj shtes mbas prfundimit t par t ungjillit, pr t afirmuar rivendosjen e apostullit Pjetr n udhheqs t komunitetit apostolik, mbas tre mohimeve q i bri Zotit n kohn e psimit t Tij. Mund t ket qen nj prfshirje e nevojshme pr t kundrballancuar mungesn e besimit tek Shn Pjetri nga disa antar t Kishs.

    N Traditn e Kishs Orthodhokse, tradit q shpesh shprehet n ikonografin e Kishs, t katr ungjijt konsiderohen t jen t simbolizuar n imazhet e katr qenieve t gjalla t Apokalipsit biblik, luanit, kaut, njeriut dhe shqiponjs. Interpretimi m klasik e lidh Mattheun me njeriun, Llukn me kaun, Markun me luanin dhe Joanin me shqiponjn (Ezekieli 1:10; Zbulesa 4:7). Katr ungjijt, t marr s bashku, mbeten prgjithmon si qendra shkrimeve t shenjta t Kishs Orthodhokse.



    ____________________

    * Shih shnimet e bra m sipr pr Apokrift

  2. #2
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    24,281
    Faleminderit
    86
    827 falenderime n 675 postime
    Veprat e Apostujve


    Libri i Veprave t Apostujve u shkrua nga Shn Lluka n fund t shekullit t par, si pjes e dyt e historis pr Teofilin, rreth Krishtit dhe Kishs s Tij. Libri fillon me nj tregim t ngjitjes s Zotit dhe zgjedhjes s Matias pr t marr vendin e Judas, si nj antar i dymbdhjet apostujve. Pastaj vazhdon me ngjarjet e dits s Pentekostis, kur Shpirti i Shenjt i premtuar erdhi mbi nxnsit e Krishtit, duke i fuqizuar ata pr t predikuar ungjillin e jets s re n Shptimtarin e ngjallur, te populli i Jerusalemit.

    Kapitujt e par t librit tregojn historin e ditve t para t Kishs n Jerusalem dhe na japin nj piktur t gjall t komunitetit t par t krishter, i ngritur nprmjet veprs s apostujve. Tregohet pr njerzit e pagzuar dhe pajisur me dhuratn e Shpirtit t Shenjt nprmjet pendimit dhe besimit n Krishtin, duke vazhduar me ngulm n prkushtimin e tyre ndaj msimit t apostujve dhe, n bashksi, n thyrjen e buks dhe n lutjet (Veprat 2:42).

    Duke vazhduar prshkrimin e martirizimit t dhiakonit Stefan, i pari q dha jetn e tij pr Krishtin, Veprat tregojn kthimin e persekutuesit Saul n apostullin e zellshm Pavl. Ato tregojn, gjithashtu ngjarjet me an t t cilave pagant e par u solln n Kish, nprmjet veprimit t drejprdrejt t Perndis. Pastaj vazhdohet me nj tregim t aktiviteteve t para misionare t Shn Pavlit dhe Shn Barnabs dhe me t famshmin kapitull t pesmbdhjet, n t cilin prshkruhet Sinodi i Par i Kishs n Jerusalem, sinodi q caktoi kushtet n t cilat pagant mund t hyn n Kish, prkundrejt ligjit t Moisiut t cilin t gjith judenjt e krishter po e zbatonin n at koh.

    Gjysma e dyt e librit prshkruan aktivitetet misionare t apostullit Pavl npr Siri dhe Qiliqi, n Maqedoni dhe Greqi dhe prsri npr Efes n Jerusalem. Pastaj tregon arrestimin e Shn Pavlit n Jerusalem dhe mbrojtjen e tij para autoriteteve atje. Libri mbaron me prshkrimin e udhtimit t Shn Pavlit n Rom pr tu gjykuar, duke u mbyllur me njoftimin se ai ndenji atje plot dy vjet . . . duke predikuar mbretrin e Perndis dhe duke msuar gjrat e Jisu Krishtit me guxim dhe pa ndalim tek ata q vinin tek ai n shtpin ku mbahej i burgosur (Veprat 28:30).

    Libri i Veprave t Apostujve formon leximin e Apostullit t liturgjis s Kishs gjat kohs prej Pashks n Pentekosti. Pjes prej tij lexohen edhe n festa t tjera t Kishs, p.sh. Festn e Shn Stefanit. Gjithashtu, sht zakon i Kishs t lexohet libri i Veprave mbi varrin e Krishtit gjat t Premtes s Madhe dhe mbi varrin e nj prifti t fjetur n vigjiljen para varrimit t tij.

  3. #3
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    24,281
    Faleminderit
    86
    827 falenderime n 675 postime
    Letra e Shn Pavlit


    Katrmbdhjet letra, t quajtura gjithashtu epistola, t cilat i prcaktohen apostullit Pavl, prfshihen n shkrimet e shenjta t Kishs s Dhiats s Re. Do ti vrejm kto sipas rendit n t ciln ato jan vendosur n Shkrimin e Shenjt dhe lexuar n vitin liturgjik t Kishs.


    Romanve

    Letra e Romanve u shkrua nga Shn Pavli prej Korinthit dikur rreth fundit t viteve pesdhjet t shekullit t par. Ajo sht nj nga parashtrimet m zyrtare dhe m t detajuara q ne kemi t msimit doktrinal t Shn Pavlit. Gjithashtu, ajo nuk sht nj nga pjest m t lehta t shkrimit q mund t kuptohet pa nj studim t vmendshm.

    N kt letr, apostulli Pavl shkruan rreth lidhjes s besimit t krishter me mosbesimtart, kryesisht me mosbesuesit judenj. Apostulli e pohon vlefshmrin e Ligjit t Moisiut, megjithse e mbron me pasion doktrinn se shptimi vjen vetm n Krishtin, nga besimi dhe nga hiri. Ai diskuton fuqishm rreth kuptimit t bashkimit me Krishtin, nprmjet pagzimit dhe dhurats s Shpirtit t Shenjt. Ai nxit pr prunjsi t madhe ndaj Izraelit nga t krishtert e kombeve, dhe thrret me fuqi dhe dashuri t madhe pr rishartimin e judenjve mosbesues n komunitetin e vrtet t Perndis, q sht n Krishtin, i Cili sht Vet prej Izraelit sipas mishit (9:5) pr hir t shptimit t tij dhe t gjith bots.

    Fundi i letrs sht nj fjalim nxits i gjat n lidhje me sjelljen e duhur t t krishterve, duke u mbyllur me nj list t gjat t prshndetjeve vetjake nga apostulli dhe nga bashkpuntort e tij, duke prfshir nj Tertiu, shkruesi i letrs, drejtuar shum antarve t Kishs s Roms, duke i nxitur edhe nj her pr qndrueshmrin n besim.

    Letra e Romanve lexohet n liturgjin e Kishs gjat javve t para mbas fests s Pentekostis. Pjes prej saj lexohen, gjithashtu n shrbesa t tjera liturgjikale, nj nga t cilat, pr shembull, sht liturgjia misterore e Pagzimit dhe Mirosjes (6:3-11).


    1 Korinthianve

    Komuniteti i par i krishter n Korinth nuk dallohej as pr paqen dhe harmonin e tij t brendshme, as pr sjellje morale shembullore t antarve t tij. Dy letrat e Shn Pavlit drejtuar Korinthianve, t cilat i kemi n Dhiatn e Re, shkruar n mes t viteve pesdhjet t shekullit t par, jan t mbushura jo vetm me msime doktrinale dhe etike, prgjigje pr shtje dhe probleme konkrete, por edhe me shum vrejtje dhe qortime nga autori, si edhe me mbrojtje t shumta t autoritetit t tij apostolik. Kto letra e provojn qart faktin se t krishtert e par nuk ishin t gjith shenjtor dhe se Kisha e par prjetoi jo m pak vshtirsi sesa Kisha sot apo n do koh t historis s saj n bot.

    Mbas nj prshndetjeje t shkurtr dhe fjal mirnjohjeje Perndis pr hirin e dhn Korinthianve, letra e par fillon me thirrjen e Shn Pavlit pr bashkimin n Kish. Kishte grindje dhe mosmarrveshje t thella ndrmjet antarve t komunitetit, prandaj apostulli i nxit t gjith q t jen t bashkuar n Krishtin e kryqzuar, me an t fuqis s Shpirtit t Shenjt n t Cilin nuk mund t ket ndarje aspak (1-3). Pastaj ai mbron apostullatin e tij n prgjithsi dhe n veanti atsin e tij mbi Kishn e Korinthit, t cilat t dyja ishin sulmuar nga disa antar t Kishs (4). M pas, ai merret me problemin e imoralitetit ndr antart e komunitetit dhe me shtjen e shkarjes npr gjyqe para gjykatsve pagan (5-6). Mbas ksaj vjen kshilla e Shn Pavlit rreth martess s krishter dhe problemit t ngrnies s ushqimit ofruar idhujve (7-8). Pastaj prsri, ai mbron apostullatin e tij, duke theksuar faktin se ai e ka mbajtur gjithmon veten materialisht dhe nuk i sht br askujt barr.

    Ndarjet dhe ngatrresat n komunitetin e Korinthit ishin shprehur m konkretisht n mbledhjet eukaristike t Kishs. Pati nj mosrespekt dhe abuzim t prgjithshm t Trupit dhe Gjakut t Krishtit dhe ishte zhvilluar praktika ku do grup kishte ushqimin e tij t veant. Kto ndarje ishin shkaktuar n nj shkall jo t vogl edhe nga fakti se disa prej komunitetit kishin disa dhurata shpirtrore, pr shembull, at t lavdrimit t Perndis n gjuh t panjohura, t cilat i shikonin si shenja t eprsis s tyre ndaj t tjerve. Ngatrresa ishin shkaktuar, gjithashtu nga grat n Kish, t cilat po e prdornin lirin e tyre t re n Krishtin pr prarje dhe trazira.

    N letrn e tij Shn Pavli thekson pr respekt dhe dallim ndaj Eukaristis s shenjt si realizimi qendror i bashkimit t Kishs, q vjen nga Vet Krishti. Ai i paralajmron kundr ndarjeve n Kish pr shkak t dhuratave t ndryshme shpirtrore, duke theksuar bashkimin absolut t Kishs si trupi i vetm i Krishtit, i cili ka shum gjymtyr dhe shum dhurata pr ngritjen shpirtrore t t gjithve. Ai ngulmon n parsin absolute dhe eprsin e dashuris mbi do virtut dhe dhurat, pa t ciln gjithka tjetr bhet e zbrazt dhe shkatrrohet. Ai i zbut ata q kan dhuratn e lavdrimit t Perndis n gjuh t panjohura, nj dhurat e cila pa dyshim po shkaktonte problemin m t mpreht dhe bn thirrje pr ushtrimin e t gjitha dhuratave, dhe sidomos msimin e thjesht dhe t drejprdrejt t Fjals s Perndis n Kish. Ai u drejtohet grave q t sillen dhe t vishen ashtu si i ka hije t krishterve. Dhe, s fundi, ai insiston se t gjitha t bhen sikur ka hije dhe me rregull (10-14).

    Letra e par e Korinthianve mbaron me nj fjalim t gjat rreth kuptimit t ngjalljes s vdekurish n Krishtin, q sht qendra e besimit dhe predikimit t krishter. Apostulli e mbyll me nj thirrje pr para pr t varfrit, dhe duke iu premtuar nj vizit, ai prsri ngulmon n nevojn absolute t fuqis s besimit, t shrbimit t prunjur dhe, veanrisht t dashuris.


    2 Korinthianve

    E gjith letra e dyt e Shn Pavlit drejtuar Korinthianve sht nj numrim dhe prshkrim i detajuar i psimeve dhe peripecive t tij n apostullatin e Krishtit. N kt letr, apostulli prsri e mbron veten para Korinthianve, disa prej t cilve kishin reaguar shum keq ndaj atij dhe ndaj udhzimit dhe msimit t tij n besimin. Ai e mbron dhmbjen q ai po u shkakton ktyre njerzve nga kshillimet dhe qortimet q po u bn atyre n lidhje me besimet dhe sjelljen e tyre dhe i thrret ata q ta dgjojn dhe ta ndjekin pas at n jetn e tij n Krishtin.

    Himni i dashuris i Shn Pavlit

    Po t flisja gjuht e njerzve dhe t engjjve, por t mos kisha dashuri, do t bhesha si nj bronz q kumbon ose si cimbali q tingllon.

    Edhe sikur t kisha dhuntin e profecis, edhe t dija t gjitha misteret dhe mbar shkencn dhe t kisha gjith besimin sa t luaja nga vendi malet, por t mos kisha dashuri, nuk jam asgj.

    Edhe sikur t ndaja gjith pasurit e mia pr t ushqyer t varfrit dhe ta jepja trupin tim q t digjej, por t mos kisha dashuri, nuk do t m vlente asgj!

    Dashuria sht e durueshme; plot mirsi; dashuria nuk ka smir, nuk v n dukje, nuk krekoset, nuk sillet n mnyr t pahijshme, nuk krkon t sajat, nuk pezmatohet, nuk dyshon pr keq; nuk gzohet pr padrejtsin, por gzohet me t vrtetn, i duron t gjitha, i beson t gjitha, i shpreson t gjitha, i mban t gjitha.

    Dashuria nuk ligshtohet kurr; por profecit shfuqizohen, gjuht pushojn dhe njohuria do t shfuqizohet, sepse ne njohim pjesrisht dhe profetizojm pjesrisht. Por, kur t vij prsosmria, ather ajo q sht e pjesshme do t shfuqizohet.

    Kur isha fmij, flisja si fmij, mendoja si fmij, arsyetoja si fmij; kur u bra burr, i flaka gjrat fminore.

    Tani n fakt, ne shohim si n pasqyr, n mnyr t errt, por ather do t shohim faqe pr faqe; tashti njoh pjesrisht, kurse ather do t njoh thell ashtu sikurse njihem.

    Tani, pra, kto tri gjra mbeten: besimi, shpresa dhe dashuria; por m e madhja nga kto sht dashuria (1 Korinthiant 13).


    I nj interesi t veant n letrn e dyt, prve tregimit t detajuar t aktivitetit t Shn Pavlit dhe t gjithkaje q ai kishte duruar pr ungjillin e Krishtit, sht doktrina e apostullit q i prket lidhjes s t krishterve me Perndin nprmjet Krishtit dhe Shpirtit t Shenjt n Kish. Meriton t prmendet n veanti edhe msimi apostolik rreth rndsis s shkrimeve pr t krishtert (3-4) dhe msimi rreth ndihmess n para pr veprimtarin e Kishs (9).

    Rreshti mbylls i letrs s dyt t Korinthianve, i cili, ashtu si t gjitha letrat, formojn pjes t leximit t Kishs, prdoret n meshn hyjnore t Kishs Orthodhokse gjat kanonit eukaristik.

    Hiri i Zotit ton Jisu Krisht dhe dashuria e Perndis (Atit) dhe pjesmarrja e Shpirtit t Shenjt, qoft me ju t gjith (2 Korinthiant 13:14).


    Galatianve

    Letra e Shn Pavlit drejtuar Galatianve, ka shum mundsi galatianve t Jugut (Listra, Derbe, Ikonium), sht drguar nga Antiokia n fillim t viteve pesdhjet. N kt letr t fuqishme, apostulli Pavl shpreh zemrimin dhe dhembjen e tij t thell ndaj faktit, se Galatiant, t cilt kishin marr ungjillin e vrtet t Krishtit prej atij, ishin mashtruar duke praktikuar nj tjetr ungjill i cili msonte se shptimi i njeriut krkonte zbatimin e ritualit t ligjit t Dhiats s Vjetr, duke prfshir edhe praktikn e rrethprerjes.

    Zemra e ksaj letre drejtuar Galatianve t marr (3:1) sht mbrojtja pa kompromis q i bn Shn Pavli faktit se ungjilli i tij nuk sht i tij, por i Krishtit, ungjilli i shptimit, jo nga ligji, por nga hiri dhe besimi n Shptimtarin e kryqzuar i Cili e jep Shpirtin e Shenjt tek t gjith q besojn. Apostulli thekson faktin se n Krishtin dhe Shpirtin sht liria nga robria e mishit, nga robria e frymrave t elementve t universit dhe nga robria e krkesave rituale t ligjit, me an t cilit asnj nuk mund t shptohet. Pr Izraelin e Perndis (6:16) t vrtet, sht liria e prsosur, birsia hyjnore dhe nj krijim i ri. Ata t cilt udhhiqen nga Shpirti... nuk jan nn ligjin (5:18).

    Letra e Galatianve prfshihet n leximet gjat liturgjis s Kishs Orthodhokse, me vargjet e famshme t kapitullit t katrt q lexohen n Apostullin e Meshs hyjnore t Krishtlindjes (4:4-7). Kjo letr i jep Kishs, gjithashtu vargun q kndohet n procesionin solemn t shrbess s Pagzimit, i cili zvendson gjithashtu Himnin Trishenjtor n Meshn hyjnore t festave t mdha t Kishs, t cilat ishin dikur kremtimet e hyrjes s katekumenve n jetn misterore t Kishs (shih Vllimi II, Adhurimi). "Sa u pagzuat m Krishtin, me Krishtin u vesht" (Galatiant 3:27).


    Efesianve

    Letra e Shn Pavlit drejtuar Efesianve, Filipianve dhe Kolosianve jan quajtur letrat e robris, meqense ato mbahen t jen shkruar nga apostulli prej shtpis ku mbahej i arrestuar n Rom, rreth vitit gjashtdhjet mbas Krishtit. N disa burime t hershme, letra e Efesianve nuk i prmban fjalt q jan n Efes, duke i br disa t mendojn pr letrn si nj letr e prgjithshme pr t gjitha kishat.

    Qllimi i Shn Pavlit n letrn e Efesianve sht t bashkndaj inteligjencien e tij n misterin e Krishtit (3:4) dhe pr tu manifestuar t gjithve pjesmarrjen e misterit, i cili nga epokat m t lashta qe fshehur n Perndin, i Cili i krijoi t gjitha gjrat. . . (3:9). N pjesn e par t letrs, Apostulli prpiqet t prshkruaj misterin. Ai prdor shum fjal n fjali t gjata, t mbingarkuara me mbiemra, n orvajtjen pr t kryer detyrn e tij. Edhe duke mos marr n vlersim nj linj t rregullt, pikat kryesore t mesazhit jan t qarta. Plani i Perndis pr Krishtin, para themelimit t bots, sht ti prmbledh t gjitha n Krishtin, edhe ato n qiejt edhe ato n tok (1:10). Plani sht kryer nprmjet kryqzimit, ngjalljes dhe lavdrimit t Krishtit n t djathtn e Perndis. Frutat e planit t Perndis jan dhn falas tek t gjith njerzit, q besojn te Zoti, nprmjet dhurats s lir t Perndis, si tek judenjt ashtu edhe tek kombet. Ato jan dhn n Nj Shpirt t Shenjt, n Nj Kish t Krishtit, e cila sht trupi i Tij, plotsia e Atij q mbush t gjitha n t gjitha (1:23). N Kishn e Krishtit, me do pjes t trupit t ngjitur s bashku dhe q funksionon si duhet n harmoni dhe unitet, njeriu rritet n t vrtet dhe dashuri n masn e shtatit t plotsis s Krishtit (4:12-16). Ai fiton hyrjen te Perndia At me an t Krishtit npr nj Frym, duke u br kshtu nj tempull i shenjt n Zotin... nj banes e Perndis (2:18-22), mbushur me tr plotsin e Perndis (3:19).

    N pjesn e dyt t letrs, Shn Pavli sqaron ngatrresat e misterit t madh ... Krishtit dhe Kishs (5:32). Ai nxit pr doktrin t shndosh dhe pr dashuri, pr nj ndryshim t vrtet t jets, pr nj ndalim t plot t do papastrtie dhe imoraliteti dhe pr nj prkushtim trsor n luftn shpirtrore. Ai i drejtohet Kishs si t tr: burrave dhe grave, prindrve dhe fmijve, zotrinjve dhe shrbtorve. Ai i thrret t gjith q t vishen me njeriun e ri, t krijuar sipas Perndis n drejtsin dhe shenjtrin e s vrtets (4:24).
    Letra e Efesianve gjendet n leximet liturgjike t Kishs me vargjet e njohura nga kapitulli i pest, q lexohen n apostullin e kremtimit t misterit t Martess (5:21-33).

    Filipianve

    Si e kemi prmendur, letra e Shn Pavlit drejtuar Filipianve u shkrua gjat kohs s burgimit t tij n Rom. Ajo sht nj nga letrat m intime t apostullit drejtuar atyre q i donte sinqerisht n Zotin, atyre q ishin bashkpuntor besnik n ungjillin q nga dita e par e deri tani (1:5). N kt letr, Shn Pavli tregon ndjenjat m vetjake t mendjes dhe zemrs s tij, duke par afrimin e mbarimit t jets s tij. Ai lavdron, gjithashtu, Kishn e Filipianve si nj komunitet i krishter model n do pikpamje, duke nxitur dhe frymzuar antart e dashur t saj, t cilt ai i quan gzimi dhe kurora ime (4:1) me lutjet q dashuria juaj t teproj gjithnj e m shum n njohuri dhe n do dallim q t dalloni gjrat m t mira dhe q t mund t jeni t pastr dhe t panjoll pr ditn e Krishtit, t mbushur me fryte drejtsie q arrihen me an t Jisu Krishtit, pr lavdi e pr lvdim t Perndis (1:10-11).

    E nj rndsie t veant n letrn e Filipianve, prve prmendjes s peshkopve dhe dhjakonve (1:1), q tregon zhvillimin e strukturs s Kishs, sht pjesa e famshme e Shn Pavlit rreth vet-zbrazjes (kenosis) s Krishtit, q sht pjesa e apostullit pr festat e Lindjes dhe Fjetjes s Hyjlindses n Kishn Orthodhokse, dhe q e ka ndikuar aq shum jetn e krishter shpirtrore, veanrisht n Rusi.

    Kini n ju po at ndjenj q ishte n Jisu Krishtin, i cili, edhe pse ishte n trajt Perndie, nuk e moi si nj gj ku t mbahej fort pr t qen barabar me Perndin, por e zbrazi veten e tij, duke marr trajt shrbtori, e u b i ngjashm me njerzit; dhe duke u gjetur nga pamja e jashtme posi njeri, e pruli vetveten duke u br i bindur deri n vdekje, deri n vdekje t kryqit. Prandaj edhe Perndia e lartsoi madhrisht dhe i dha nj emr q sht prmbi do emr (2:4-8).

    Ashtu si t gjitha letrat e tjera Pavliane, letra e Filipianve ka vendin e saj n leximet normale t Kishs.


    Kolosianve

    Besohet se kjo letr e Shn Pavlit drejtuar Kolosianve, shkruar, si kemi thn, nga Roma, kishte pr qllim t udhzonte n ungjillin e vrtet t krishter, besnikt n Kolos, prball disa msimeve heretike q po krcnonin komunitetin atje. Duket se ndonj form gnosticizmi dhe adhurimi engjjsh ishte futur n Kishn e Kolosit.

    Gnosticizmi ishte nj herezi e hershme e krishter, i cili, n t gjitha format e tij t ndryshme, mohonte mirsin e materies, realitetit trupor dhe, si pasoj: mishrimin, kryqzimin dhe ngjalljen e vrtet t Krishtit n trup njerzor. Ai shpiku prej besimit t krishter nj tip filozofie dualiste dhe spiritualiste, e cila pretendonte t jepte nj njohuri t fsheht rreth hyjnores nprmjet misticizmit intelektual. Gnosa, si fjal, do t thot njohje.

    N letrn e Tij, Shn Pavli thekson se ai me t vrtet dshiron q kolosiant t mbushen me njohjen e vullnetit t tij (Perndis) me do urtsi dhe mnuri frymrore (1:9), dhe q sht e vrtet se n Krishtin jan fshehur t gjitha thesaret e dituris dhe t njohjes (2:3).

    Por, kuptimi i vrtet i ungjillit t krishter sht se n Krishtin, nprmjet t cilit dhe pr t cilin t gjitha gjrat jan krijuar (1:16), banon truprisht gjith plotsia e Hyjnis (2:9). Vetm nprmjet mishrimit t Krishtit dhe vdekjes s Tij n kryq dhe ngjalljes s Tij, n mnyrn m t vrtet, iu dha shptimi njerzve. Ai jepet n Kish, nprmjet pagzimit; Kishs e cila sht vet trupi i Krishtit (1:24, 2:19).

    Kshtu, apostulli iu thekson kolosianve se Krishti sht m i lart se t gjith engjjt, mbasi i zhveshi kryesit dhe pushtetet (d.m.th. engjjt)... duke triumfuar mbi ata n kryqin (2:15). Prandaj, ai paralajmron t tregojn kujdes se mos ndokush u gnjen me an t filozofis dhe me mashtrime t kota, sipas tradits s njerzve, sipas elementeve t bots dhe jo sipas Krishtit (2:8). Ai paralajmron gjithashtu, q askush t mos prvetsoj prej jush mimin me preteks prulsie dhe kulti t engjjve, duke u przier n gjra q nuk i ka par, i fryr nga nj krenari e kot pr shkak t mendjes s tij mishore (2:18).

    Prmbajtja dhe stili i letrs s Kolosianve sht i ngjashm me at t Efesianve. Duke ndjekur msimet doktrinale t letrs, przjerjet shpirtrore t tyre pr besimtart shpjegohen me nxitje morale pr nj jet t jetuar sipas Krishtit dhe n shrbim t plot ndaj Atij. Ashtu si letrat e tjera t Shn Pavlit, letra e Kolosianve lexohet n radhn e saj n shrbesat liturgjike t Kishs.


    Thesalonikasve

    N prgjithsi pranohet se dy letrat e Shn Pavlit drejtuar Thesalonikasve jan letrat e para t apostullit, dhe jan gjithashtu, dokumentat e shkruara m t hershme t shkrimeve t Dhiats s Re. Ka mundsi t jen drguar nga Korinthi, nga fundi i viteve dyzet, n prgjigje t raportit t sjell nga Timotheu se kishin filluar disa vshtirsi n Kishn e Selanikut rreth ardhjes s dyt t Krishtit dhe ngjalljes s t vdekurve.

    N t dyja letrat e Thesalonikasve, Shn Pavli prsrit t njjtn doktrin. Ai nxit nj palkundshmri plot durim t besimit dhe dashuri dhe shrbim t vazhdueshm ndaj Zotit dhe vllezrve prball shum mundimeve dhe persekutimeve q po hasnin besnikt. Ai siguron se Zoti do t vij si nj vjedhs natn (1 Thesalonikasve 5:2) kur t plotsohen t gjitha sulmet satanike kundr besimit. Por, ndrkoh t krishtert duhet t vazhdojn duke punuar shtruar (2 Thesalonikasve 3:12) pa panik apo frik, dhe pa prtes ose plogshti n t ciln disa kan rn pr shkak t besimit t tyre n ardhjen e shpejt t Zotit.

    N lidhje me ngjalljen e t vdekurve, apostulli mson se ashtu si Jisui u ngjall me t vrtet, po ashtu do t ngjallen t gjith ata q kan fjetur (1 Thesalonikasve 4:14).

    Sepse Zoti Vet do t zbres nga qielli... dhe ata q vdiqn n Krishtin do t ngjallen t part; pastaj ne t gjallt, q do t kemi mbetur, do t rrmbehemi bashk me ata ndr ret, pr t dal para Zotit n ajr, dhe kshtu do t jemi prher bashk me Zotin (1 Thesalonikasve 4:16-17).

    E tr kjo pjes (1 Thesalonikasve 4:16-17) sht apostulli q lexohet n shrbesn e t vdekurit n Kishn Orthodhokse. T dyja letrat drejtuar Thesalonikasve prfshihen n leximet liturgjike gjat vitit kishtar.


    Timotheut

    Letrat e Shn Pavlit drejtuar Timotheut dhe Titit quhen letrat pastorale. Ndonse disa studiues bashkkohor i konsiderojn kto letra si dokumente t fillimit t gjysms s dyt t shekullit t dyt, kryesisht, pr shkak se ato paraqesin nj pamje t zhvilluar t Kishs, Tradita e Kishs Orthodhokse i shikon kto si letra autentike t Shn Pavlit, shkruar gjat arrestimit shtpiak n Rom, gjat fillimit t viteve gjashtdhjet t shekullit t par.

    T dyja letrat e Timotheut jan t ngjashme n prmbajtje, duke patur t njjtin qllim pr t msuar sesi duhet t sillesh n shtpin e Perndis, q sht kisha e Perndis s gjall, shtylla dhe mbshtetja e t vrtets (1 Timotheut 3:15).

    N letrn e tij t par t Timotheut, Shn Pavli nxit birin e vrtet n besim (1:2), i cili ishte n Efes, pr t br luftimin e mir, duke pasur besim dhe ndrgjegje t mir (1:18-19). Ai thekson q t bhen lutje n Kish pr t gjith njerzit (2:1) dhe q t ruhet dhe t prhapet doktrina e mir, sidomos n koht e vshtirsive dhe t rnies nga besimi i vrtet (4:6, 6:3). N letrn, apostulli i kshillon t gjith pr besimin dhe sjelljen e prshtatshme t krishter, duke i dhn kshill t veant, si profesionale ashtu edhe vetjake, bashkpuntorit t tij Timothe, t cilin e kshillon q t mos e lj pas dore dhuratn q ka marr me vnien e duarve nga ana e pleqsis mbi at (4:14).

    Pjesa m e madhe e letrs s par drejtuar Timotheut prshkruan me imtsi krkesat pr shrbesat pastorale t peshkopit, dhjakonit dhe presviterit (priftit apo plakut), dhe jep udhzime t veanta n lidhje me t vejat dhe skllevrit. Rregullat q kan t bjn me shrbesat pastorale kan mbetur n Kishn Orthodhokse dhe jan prfshir n rregullat e saj kanonike.

    I nj rndsie t veant n letrn e par t Timotheut sht pohimi i Shn Pavlit pr mkatshmrin q sht br pjes e lutjeve parakungimore t Kishs Orthodhokse.

    Kjo fjal sht e sigurt e denj pr tu pranuar plotsisht, q Krishti erdhi n bot pr t shptuar mkatart, ndr t cilt un jam i pari (1 Timotheut 1:15).

    N letrn e tij t dyt te Timotheu, Shn Pavli prsri e nxit birin e dashur pr t ngjallur dhuratn e Perndis q sht n ty me an t vnies s duarve t mia (2 Timotheut 1:2,6). Ai thekson nevojn absolute pr doktrin t mir n Kish, duke thirrur pr nj luft t vendosur kundr t ndyrave fjal t kota dhe q t mos hahen kot me fjal (2:14,16), sidomos, gjat kohve t vshtira kur ungjilli sht sulmuar nga njerz mendjeprishur dhe t paprovuar n bes, t cilt jan vetm besmir n dukje, por mohues t fuqis s saj (3:1-8). Ashtu si n letrn e tij t par, apostulli prmend n mnyr t veant nevojn pr nj besnikri t palkundur ndaj shkrimeve (3:15).

    Shprehja e Shn Pavlit n kt letr, q udhheqsit e Kishs t jen shpjegues t drejt t s vrtets (2:15), sht br lutja liturgjike zyrtare e Kishs Orthodhokse pr peshkopt e saj.



    Titit

    Letra e Shn Pavlit drejtuar Titit sht nj version m i shkurtr i dy letrave t tij drejtuar Timotheut. Autori skicon krkesat morale pr peshkopt n Kish dhe e nxit bariun q gjithmon t msoj ato q prkojn me doktrinn e shndosh (1:9, 2:1). Aty tregohet sesi duhet t sillen udhheqsit dhe antart besnik t Kishs.

    Pjes nga letra e Titit rreth shfaqjes s hirit t Perndis q sjell shptim pr t gjith njerzit... me an t larjes s rilindjes dhe t riprtritjes s Fryms s Shenjt, t ciln e derdhi me dor t hapt mbi ne, me an t Jisu Krishtit, Shptimtarit ton (2:11-3:7) prbn leximin e apostullit n Kishn Orthodhokse pr festn e Epifanis.

    Duke folur n prgjithsi, secila nga letrat pastorale sht e prfshir n leximin e vazhdueshm t apostullit n Kish. Ato lexohen gjat vitit kishtar para fillimit t Kreshms s Madhe.


    Filimonit

    N letrn e tij drejtuar Filimonit, shkruar gjat burgimit t tij n Rom, Shn Pavli i krkon bashkpuntorit t tij t dashur (1:1) q ta pranoj skllavin e arratisur Onesim, i cili sht br i krishter, jo m si skllav, por si nj vlla t dashur... sipas mishit dhe n Zotin (16). Ai i krkon Filimonit ta pres at si t isha vet (17) dhe sht gati t paguaj fardo borxhi q mund t kishte pasur ai ndaj t zotit t tij.


    Hebrenjve

    Pothuaj asnj nga studiuesit bashkkohor t Shkrimit t Shenjt nuk mendon se Shn Pavli sht autori i letrs s Hebrenjve. shtja e autorsis s vrtet t letrs ishte n diskutim qysh hert n Traditn e Kishs me konsensusin e prgjithshm se frymzimi dhe doktrina e letrs sht pa dyshim e Shn Pavlit, por ndoshta shkruesi i letrs ishte ndonj nga nxnsit e Shn Pavlit. Letra datohet n gjysmn e dyt t shekullit t par dhe zakonisht n Kish lexohet si letra e apostullit t shnjt Pavl.

    Letra e Hebrenjve fillon me nj msim t qart rreth hyjnis s Krishtit, duke cilsuar se Perndia, i Cili shum her dhe n shum mnyra... u foli etrve dhe s fundi na ka folur kto dit me an t Birit, t cilin e bri trashgimtar t t gjitha gjrave, me an t t cilit e krijoi dhe gjithsin (1:1-2).

    Ai, (Biri i Perndis) duke qen shklqimi i lavdis s tij dhe vula e qenies s tij (ose personit) dhe duke i mbajtur t gjitha me fjaln e fuqis s tij (1:3).

    Krishti, Biri hyjnor i Perndis, u b njeri si apostull dhe kryeprift i rrfimit ton (3:1), Bariu i madh i dhnve (13:20), kreu dhe plotsonjsi i besimit (12:2), t cilin Perndia e drgoi t provonte vdekjen pr t gjith njerzit (2:9).

    ... Ai u b pjestar n po ato gjra (n mishin dhe gjakun njerzor), q t shkatrronte, me an t vdekjes, at q ka pushtetin e vdekjes, domethn djallin, edhe t lironte t gjith ata q nga frika e vdekjes i ishin nnshtruar robris pr tr jetn... tu ngjante n do gj vllezrve, q t mund t ishte i mshirshm e kryeprift besnik n ato q i prkasin Perndis, pr tu br pajtim pr mkatet e popullit. Sepse, duke qen se ai vet hoqi kur u tundua, mund tu vij n ndihm atyre q tundohen (2:14-18).

    Tema kryesore e letrs s Hebrenjve sht krahasimi i flijimit t Krishtit me flijimet e priftrinjve t Dhiats s Vjetr. Priftrinjt e Dhiats s Vjetr bnin vazhdimisht flijime kafshsh pr vete dhe pr mkatet e popullit, duke hyr n shenjtroren e Tempullit t Jerusalemit. Krishti bn flijimin e prsosur dhe t prjetshm t Vetvetes mbi kryq, nj her e prgjithmon, pr mkatet e popullit dhe jo pr Vetveten, duke hyr n shenjtroren qiellore, jo t br me dor, pr t dal tani prpara Perndis pr ne (9:24). Ky sht flijimi i prkryer dhe prmbushs i kryepriftit t prkryer t Perndis, i Cili ishte parafiguruar n personin e mistershm t Melkisedekut, n Dhiatn e Vjetr, si edhe priftrin rituale t Levitve nn ligjin e vjetr, i cili ishte hije e t mirave q kishin pr t ardhur dhe akoma jo figurn vet t gjrave (10:1; shih Zanafilla 14; Eksodi 29; Levitiku 16; Psalmi 110).

    Nprmjet flijimit t prkryer t Krishtit, besimtart marrin ndjesn e mkateve dhe bhen t prsosur (11:40), duke u udhhequr dhe drejtuar nga Vet Perndia, i Cili jep Shpirtin e Tij t Shenjt q nprmjet vuajtjeve t tyre n imitimin e Krishtit, Populli i Tij t bhet pjestar n shenjtrin e Tij (12:10). Kjo kryhet, edhe nj her akoma, jo nga veprat rituale t ligjit i cili nuk mbaroi asnj lloj pune (7:19), por me an t besimit n Perndin, pa t cilin sht e pamundur ti plqesh Atij (11:6).

    Letra e Hebrenjve, e cila lexohet n Kishn Orthodhokse n Meshn hyjnore gjat Kreshms s Madhe, mbaron me thirrjen e autorit ndaj t gjithve q t jemi mirnjohs, sepse kemi marr mbretrin e patundur dhe ti shrbejm Perndis n nj mnyr t plqyeshme, me nderim dhe me frik; sepse Perndia yn sht nj zjarr q t prpin (12:28-29). Ai thrret, gjithashtu pr dashuri, besim, pastrti, bujari, fuqi, bindje dhe gzim ndr t gjith ata q besojn n Jisu Krishtin (q) sht i njjt dje, sot e prjet (13:8).

  4. #4
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    24,281
    Faleminderit
    86
    827 falenderime n 675 postime
    Letra e Shn Jakovit


    Sipas Tradits s Kishs, letra e Shn Jakovit nuk sht shkruar nga asnjri prej apostujve, por nga vllai i Zotit i cili ishte peshkopi i par i Kishs s Jerusalemit (Shih Veprat 15; Galatiant 1:19). Letra i drejtohet dymbdhjet fiseve t shprndar q me sa duket kupton t krishtert jasht Kishs s Jerusalemit.

    Qllimi kryesor i letrs s Jakovit sht t nxis t krishtert q t jen t qndrueshm n besim dhe t bjn ato vepra pr t cilat jan thirrur nga ligji i prsosur i Krishtit q sht ligji i liris (1:25, 2:12). Ajo synon t ndreq opinionin e rrem, sipas t cilit, meqense t krishtert jan t liruar prej punve rituale t ligjit t Moisiut nprmjet besimit n Krishtin, ata nuk kan m nevoj t bjn ndonj vepr t mir dhe nuk jan t nnshtruar aspak ndaj ndonj ligji. Kshtu, autori shkruan shum qart kundr doktrins s shptimit nga besimi vetm pa vepra t mira, t cilat besimtari duhet ti kryej patjetr nse besimi i tij sht i vrtet.

    ǒdobi ka, vllezr t mi, nse dikush thot se ka besim, por nuk ka vepra? A mund ta shptoj at besimi? Dhe n qoft se nj vlla ose nj motr jan t zhveshur dhe u mungon ushqimi i prditshm, dhe dikush nga ju u thot atyre: Shkoni n paqe! Ngrohuni dhe ngopuni, dhe nuk u jepni atyre gjrat pr t cilat kan nevoj pr trupin, dobi ka? Po kshtu sht edhe besimi; n qoft se ska vepra, sht i vdekur n vetvete.

    Po dikush do t thot: Ti ke besimin, dhe un kam veprat; m trego besimin tnd pa veprat e tua dhe un do t t tregoj besimin tim me veprat e mia. Ti beson se ka vetm nj Perndi. Mir bn; edhe demont besojn dhe dridhen. Po, a dshiron t kuptosh, o njeri i kot, se besimi pa vepra sht i vdekur? Abrahami, ati yn, a nuk u shfajsua me an t veprave, kur e ofroi birin e vet, Isakun, mbi altar? Ti e sheh se besimi vepronte bashk me veprat e tij, dhe se, nprmjet veprave, besimi u prsos. Kshtu u prmbush Shkrimi, q thot: Edhe Abrahami i besoi Perndis, dhe kjo iu numrua pr drejtsi; dhe u quajt miku i Perndis. Ju shikoni, pra, se njeriu shfajsohet nga veprat dhe jo vetm nga besimi (2:14-24).

    E para ndrmjet veprave t mira, pr t ciln letra ngulmon me pasion, sht vepra e nderimit dhe e shrbimit ndaj t varfrit dhe t voglit pa mbajtur hatr dhe pa lakmi, gj q sht shkaku i t gjitha luftrave dhe padrejtsive ndrmjet njerzve (2:1-7). Autori e kundrshon me pasion do miqsi me botn e cila e bn njeriun armik t Perndis pr shkak t lakmis dhe pangopshmris (4:1-4). Ai u drejtohet t pasurve duke u thn qani dhe vajtoni pr t kqijat q do vijn mbi ju pr shkak t qejfeve dhe llukseve q ata patn duke shfrytzuar t tjert (5:1-6).

    S bashku me prbuzjen ndaj pasuris Jakovi mson edhe pr nevojn absolute t frenimit t gjuhs, ksaj gjymtyre t vogl e cila sht nj zjarr q njeriu e prdor pr tu mburrur, shpifur, dnuar, mallkuar, gnjyer dhe pr t folur keq kundr vllezrve t tij, duke e flliqur t gjith trupin dhe duke flakruar tr ciklin e jets (3:1-12).

    N qoft se ndokush nga ju mendon se sht fetar, edhe nuk i v fre gjuhs s vet, sigurisht ai e mashtron zemrn e vet, feja e ktij sht e kot. Feja e pastr dhe pa njoll prpara Perndis dhe Atit sht kjo: t vizitosh jetimt dhe t vejat n pikllimet e tyre dhe ta ruash veten t pastr nga bota (1:26-27).

    Msimi i letrs s Jakovit Se do dhnie e mir dhe do dhurat e prsosur, zbret q lartazi prej teje, Atit t dritave (1:17) sht br pjes e lutjes s prlshimit t Meshs hyjnore t Kishs Orthodhokse. Prej letrs s Jakovit sht edhe leximi i apostullit t par n misterin e Vajimit t shenjt.

    A vuan ndonj nga ju? Le t lutet. A sht i gzuar ndokush? Le t kndoj psalme! A sht i smur ndonj nga ju? Le t thrras pleqt e kishs dhe ata t luten prmbi t, dhe le ta lyejn me vaj n emr t Zotit, dhe lutja e besimit do ta shptoj t smurin dhe Zoti do ta mkmb; dhe nse ka br mkate, ato do ti falen. Rrfeni fajet njri - tjetrit dhe lutuni pr njri - tjetrin, q t shroheni. (5:13-16;) Shih Vllimin II Adhurimi)

  5. #5
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    24,281
    Faleminderit
    86
    827 falenderime n 675 postime
    Letra e Shn Pjetrit


    Shumica e studiuesve bashkkohor nuk mendojn se Shn Pjetri vet i ka shkruar kto dy letra q mbajn emrin e tij. Ata e konsiderojn letrn e par sikur vjen nga fundi i shekullit t par dhe letrn e dyt nga gjysma e par e shekullit t dyt. Por Tradita e Kishs mban dshmin e vet letrave, duke ia atribuar ato korifeut t apostujve t Krishtit i cili shkruante nga “Babilonia”, q ishte n Kishn e hershme emri pr Romn, pak para martirizimit t tij n gjysmn e dyt t shekullit t par (Shih 1 Pjetri 5:13; 2 Pjetri 1:14).

    Letra e par e Shn Pjetrit sht nj thirrje plot pasion pr t gjith “Popullin e Perndis” q t bhen t fort n vuajtjet e tyre, duke imituar Krishtin dhe s bashku me At, duke mbajtur nj “sjellje t mir ndr kombet”, duke e nnshtruar veten pa ligsi dhe pa justifikime ndaj “do pushteti njerzor pr hir t Zotit” (2:11,13).

    Instruksione dhe kshillime t veanta pr devotshmri i drejtohen, s pari tr Kishs e cila sht “nj rac e zgjedhur, nj priftri mbretrore, nj komb i shenjt, popull i fituar (nga Perndia)” (2:9) dhe pastaj shrbtorve (2:18), burrave dhe grave (3:1-7), si edhe presbiterve (pleqve) t cilt autori si nj “shoku i tyre dhe dshmitar i vuajtjeve t Krishtit” u bn thirrje q t “ruajn grigjn e Perndis... jo me detyrim, por me dshir, jo pr prfitim t pandershm, por me vullnet t mir, dhe jo si zotronjs mbi ata q ju jan besuar, por duke u br shembull pr grigjn” (5:1-4).

    Npr tr letrn, vazhdimisht bhet analogji ndrmjet vuajtjeve t Krishtit dhe vuajtjeve t t krishterve, q sht pr shptimin e tyre.

    Sepse far lavdie do t ishte po t duronit n qoft se ju rrahin, sepse keni br faje? Ndrsa, po t bni t mir dhe t duroni vuajtje, kjo sht hir para Perndis. Sepse pr kt ju u thirrt, sepse edhe Krishti e vuajti pr ne, duke ju ln nj shembull, q t ecni pas gjurms s tij. “Ai nuk bri asnj mkat dhe nuk u gjet asnj mashtrim n goj t tij”. Kur e fyenin, nuk e kthente fyerjen; kur vuante, nuk krcnonte, po dorzohej tek ai q gjykon drejtsisht. Ai vet i barti mkatet tona n trupin e tij mbi drurin e kryqit q ne, t vdekur pr mkate, t rrojm pr drejtsi; dhe me vurratat e tij ju u shruat. Sepse ju ishit si dele endacake, por tani ju u kthyet te bariu (fjal pr fjal peshkopi) dhe ruajtsi i shpirtrave tuaj (2:20-25).

    Letra e dyt e Shn Pjetrit konsiderohet ndonjher si nj predikim drejtuar atyre q sapo ishin pagzuar n besimin e krishter. Autori dshiron q para vdekjes s tij “t mbaj zgjuar... duke iu kujtuar” (1:13, 3:1) se far ka br pr ata q jan thirrur, q ata t mund “t bhn pjestar t natyrs hyjnore duke i shptuar prishjes q sht n bot pr shkak t dshirimit t keq” (1:3-4). Ai i paralajmron pr shfaqjen e “profetve t rrem” dhe “prqeshsit” t cilt do ojn t zgjedhurin n rrug t gabuar me an t “herezive shkatrruese” t tyre dhe “duke mohuar Zotin q i bleu ata”, duke i br ata kshtu t kthehen prsri n nj jet mkati dhe paditurie ashtu si thot proverbi “qeni u kthye n t vjellat e tij dhe dosa si u la u zhgrrye n lluc” (2:1-22, 3:1-7). Autori paralajmron n mnyr t veant kundr shtrembrimit t shkrimeve t shenjta, si t Dhiats s Vjetr ashtu edhe atyre t Shn Pavlit, “t cilat, t paditurit dhe t paqndrueshmit, i shtrembrojn pr humbjen e vetes s tyre” (3:16, 1:20).

    Kapitulli i tret i letrs s dyt t Shn Pjetrit sht interpretuar ndonjher gabim si shkatrrimi trsor i krijimit t Perndis n mbarim t bots. Interpretimi orthodhoks sht q vetm mkati dhe e keqja do t “treten nga zjarri” n “ditn e Perndis”, dhe se “qiej t rinj dhe toka e re, n t cilt banon drejtsia” do t jet e njjta bot “shum e mir” e krijimit fillestar t Perndis, por e pastruar, e rinuar dhe shlyer nga gjithka q sht kundr mirsis dhe shenjtris s Tij hyjnore (3:8-13; Shih Vllimi I, Doktrina).

    Rikujtimi n letrn e dyt t Shn Pjetrit mbi shprfytyrimin e Krishtit sht apostulli q lexohet n Kish n festn e ksaj ngjarjeje t shenjt (1:16-18). Lexime nga t dyja letrat gjenden n leximin e Kishs, pjes nga letra e par lexohen n vigjiljen e fests s Shn Pjetrit dhe Shn Pavlit.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 09-10-2006 m 16:57

  6. #6
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    24,281
    Faleminderit
    86
    827 falenderime n 675 postime
    Letra e Shn Joanit


    Tre letrat e Shn Joanit u shkruan nga nxnsi i dashur i Zotit i cili shkroi edhe ungjillin e katrt. Ato u shkruan n mbarim t shekullit t par dhe kan si tem t prgjithshme nj polemik t zjarrt kundr “antikrishtve” heretik, t cilt po ndryshonin msimet e Krishtit dhe po mohonin ardhjen e tij t vrtet “n mish” pr shptimin e bots, duke i mohuar kshtu t dy “Atin dhe Birin” (1 Joani 2:22, 4:3; 2 Joani 7).

    Letra e par e Shn Joanit sht shtjellimi m i thjesht dhe m i thell q ekziston pr besimin e krishter. Qartsia e saj n lidhje me Trinin e Shenjt dhe jetn e krishter n t vrtet dhe n dashuri n kungim me Perndin, e bn at t kuptueshme pa vshtirsi pr kdo q e lexon. sht vendi m i mir pr t filluar nj studim t besimit t krishter n prgjithsi dhe t Bibls n veanti.

    Letra e par fillon n t njjtn mnyr si Ungjilli i Shn Joanit, me t cilin sht m i ngjashmi n tr prmbajtjen dhe stilin e saj.

    At q ishte nga fillimi, at q dgjuam, at q pam me syt tan, at q vshtruam dhe q duart tona e prekn lidhur me Fjaln e jets... po jua shpallim, q edhe ju t keni kungim me ne; dhe kungimi yn sht me Atin dhe me Birin e Tij, Jisu Krishtin. Dhe po ju shkruajm kto gjra q gzimi juaj t jet i plot (1:1-4).

    Letra e par e Shn Joanit shpall se “Krishti” sht me t vrtet Mesia dhe Biri i Perndis, i cili ka ardhur n bot “n mish” si “shlyesi pr mkatet tona; dhe jo vetm pr tonat, por edhe pr t t gjith bots” (2:2). Atyre q besojn n Krishtin dhe jan n kungim me At dhe me Atin e Tij, iu jan falur mkatet dhe mundsia t mos mkatojn m (1:5, 2:12). Ata “ecin sikurse ka ecur Ai” (2:6), duke qen “bij t Perndis” (3:1, 5:1). Ata njohin t vrtetn nprmjet frymzimit t drejprdrejt t Perndis nprmjet vajimit (miros) nga Shpirti i Shenjt (2:20-26, 4:6-7). Ata i ruajn urdhrimet e Perndis, e para dhe m e madhja e t cilave sht dashuria dhe kshtu ata jan pjesmarrs t jets s prjetshme, duke e zotruar tashm banimin e Perndis, Atit dhe Krishtit, Birit “nga Fryma q ai na dha” (2:24, 3:24).

    Shum t dashur, le ta duam njri - tjetrin, sepse dashuria sht nga Perndia dhe kushdo q do, ka lindur nga Perndia dhe e njeh Perndin. Ai q nuk ka dashuri nuk e ka njohur Perndin, sepse Perndia sht dashuri. N kt sht shfaqur dashuria e Perndis ndaj nesh, se Perndia drgoi Birin e tij t vetmlindurin n bot, q ne t rrojm nprmjet Tij.

    N kt sht dashuria: jo se ne e kemi dashur Perndin, por q ai na ka dashur ne dhe drgoi Birin e tij pr shlyerjen e mkateve tona. Shum t dashur, n qoft se Perndia na ka dashur n kt mnyr; edhe ne duhet ta duam njri-tjetrin. Askush s’e ka par ndonjher Perndin; po ta duam njri-tjetrin, Perndia qndron n ne dhe dashuria e tij sht e prsosur n ne.

    Nga kjo ne njohim se qndrojm n t dhe ai n ne, sepse ai na ka dhn nga Fryma e tij. Dhe ne pam dhe dshmojm se Ati e drgoi Birin pr t qen Shptimtar i bots. Ai q rrfen se Jisui sht Biri i Perndis, Perndia qndron n t dhe ai n Perndin. Dhe ne njohm dhe besuam dashurin q Perndia ka pr ne. Perndia sht dashuri; dhe ai q qndron n dashuri qndron n Perndin dhe Perndia n t (4:7-16).

    Urrejtja e t tjerve sht shenja e sigurt se dikush nuk e do Perndin (4:20) dhe sht “akoma n errsir” (2:9-11). Ai q urren vllain e tij sht “vrass; dhe ju e dini se asnj vrass nuk ka jet t prjetshme t qndrueshme n vete” (3:15). Ata q e duan Perndin urrehen nga bota q “gjendet nn t ligun” (5:19, 2:15-17).

    Letra e par e Shn Joanit sht pjes e leximit t Kishs, ku pjes t veanta lexohen n festn e apostullit Joan.

    Letra e dyt e Shn Joanit i drejtohet “zonjs s zgjedhur dhe bijve t saj” q duket qart se sht Kisha e Perndis dhe antart e saj. Prsri theksohet e vrteta e Krishtit dhe urdhrimi i dashuris.

    Dhe kjo sht dashuria, t ecim sipas urdhrimeve t tij. Sikurse e dgjuat nga fillimi, ky sht urdhrimi q morm, q t ecni n t. Sepse n bot kan dal shum mashtrues, t cilt nuk rrfejn se Jisu Krishti ka ardhur n mish; ky sht mashtruesi dhe antikrishti. Bni kujdes se mos humbi fryti i gjrave t kryera, por bni n mnyr t merrni nj shprblim t plot. Kushdo q shkon tej dhe nuk qndron n doktrinn e Krishtit, nuk ka Perndi; kush qndron n doktrinn e Krishtit, ka Atin dhe Birin (6-9).

    Letra e tret e Shn Joanit i drejtohet njfar Gaji, duke e lavdruar at pr t “vrtetn e jets s tij” (3) dhe duke e nxitur q t mos “imitoj t keqen, por t mirn” (11). “Nuk kam gzim m t madh nga ky” shkruan apostulli i dashur, ”t dgjoj se bijt e mi ecin n t vrtetn” (4).
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 09-10-2006 m 16:57

  7. #7
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    24,281
    Faleminderit
    86
    827 falenderime n 675 postime
    Letra e Shn Juds


    Ka qen vn n dyshim nse “Juda, shrbtori i Jisu Krishtit dhe vllai i Jakovit” q shkroi letrn e Shn Juds sht “Juda, vllai i Jakovit” (Lluka 6:16; Veprat 1:13), njri prej dymbdhjet apostujve, “jo Iskarioti” (Joani 14:22). N Traditn e Kishs, t dy jan identifikuar, zakonisht si i njjti person.

    Letra e Shn Juds sht nj letr e prgjithshme pr t ciln autori e “ndjen t nevojshme t’iu shkruaj atyre q jan thirrur,” duke iu krkuar atyre “t luftojn pr besimin, q u qe prcjell shenjtorve njher e prgjithmon” (1-3).

    Sepse deprtuan ndrmjet jush disa njerz, q qen shnuar qmoti pr kt dnim, t pabes q e kthejn hirin e Perndis ton n imoralitet dhe mohojn t vetmin Zot Perndi, dhe Zotin ton Jisu Krisht (4).

    Kta “talls”, disa prej t cilve besimtart mund t jen n gjendje t’i shptojn “duke ia rrmbyer zjarrit” (23), jan ata q “ndyjn mishin, prbuzin pushtetin dhe blasfemojn kundr dinjiteteve” (8). Ata jan ata q “ecin sipas pasioneve t tyre t paudhsis... (dhe) q shkaktojn prarjet, njerz mishor, q s’kan Frymn” (18-19) q kan hyr n Kish.

    Juda u bn thirrje atyre q jan besnik t’u qndrojn t paudhve.

    Por ju, shum t dashur, duke ndrtuar veten tuaj mbi besimin tuaj shum t shenjt, duke u lutur n Frymn e Shenjt, ruhuni n dashurin e Perndis, duke pritur mshirn e Zotit ton Jisu Krisht, pr jetn e prjetshme... (21).

    Me interes t veant n letr, t cilt disa e lexojn n Kish, sht prmendja e Kryeengjllit Mikael (9), si edhe e engjjve t kqinj “q nuk e ruajtn gjendjen e tyre t par (me Perndin) dhe Ai i ruajti me pranga t prjetshme n errsir pr gjyqin e dits s madhe” (6). N prgjithsi ka nj ton t prcaktuar apokaliptik n letrn e Shn Juds.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 09-10-2006 m 16:56

  8. #8
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    24,281
    Faleminderit
    86
    827 falenderime n 675 postime
    Libri i Zbuless


    Libri i Zbuless, quajtur gjithashtu Apokalipsi, q do t thot ajo q sht zbuluar, i quajtur gjithashtu edhe Zbulesa e Shn Joanit, tradicionalisht mbahet t jet vepra e nxnsit t Zotit, i cili, m von, shkroi ungjillin e katrt dhe letrat. Datohet n mes t gjysms s dyt t shekullit t par.

    Shn Joani e pati vizionin e tij “n ishullin Patmos”. Ai ishte “n Frym ditn e Zotit” kur ai mori urdhrimin nga Perndia q t’u shkruante letra “shtat Kishave q jan n Azi” (1:4-10). Secili prej shtat mesazheve prmban fjalt e Krishtit pr kishn e veant (2-4).

    Pas shtat letrave n librin e Zbuless, apostulli tregon vizionin e tij t Perndis n fronin e Tij, n qiell, duke u himnuar pa pushim nga engjjt, “krijesat e gjalla”, dhe[B] “njzet e katr pleqt”: [/B]“I shenjt, i shenjt, i shenjt, sht Zoti Perndi i Trfuqishm, q ishte, q sht dhe q do t vij” (4).

    Pastaj jan profecit e shtat vulave dhe shtat engjjve (5-11), dhe vizionet e “gruas veshur me diell” dhe Mikaelit dhe engjjve t tij duke luftuar kundr “dragoit” (12). M pas vijn imazhet e “bishs q ngrihej prej detit” dhe ”bishs tjetr q ngrihej nga dheu” (13). Pastaj vjen vizioni i Qengjit dhe atyre q jan shptuar prej Perndis, si edhe i engjjve q vijn nga qielli n tok me “kupat e zemrimit” (14-16). Pason imazhi i “lavires s madhe” (17) i shoqruar me profecin finale rreth rnies s “Babilons s madhe” (18). Fundi i librit t Zbuless prshkruan vizionin e mahnitshm t shptimit me morin e atyre “t lumurve... q jan ftuar n gostin e dasms s Qengjit” n mes asambles s madhrishme qiellore t engjjve, t cilt i kndojn lavdi Perndis dhe Jisuit, Fjals s Tij dhe Qengjit t Tij, Alfa dhe Omega, Mbretit t mbretrve dhe Zotit t zotrve. sht imazhi i Mbretris s Perndis dhe i Krishtit, Jerusalemit Qiellor, t paratreguar nga profett e s kaluars, n t cilin t drejtt do t mbretrojn prjet me Perndin (19-22).

    Aliluja, sepse filloi t mbretroj Zoti, Perndia yn, i Plotfuqishmi! Le t gzohemi dhe t ngazllohemi dhe le t’i japim atij lavdi, sepse erdhi dasma e Qengjit dhe Nusja e tij (Kisha) sht prgatitur... (19:6-7).

    Dhe pash nj qiell t ri dhe nj dh t ri; sepse qielli i par dhe dheu i par kishin shkuar, dhe deti nuk ishte m. Dhe un, Joani, pash qytetin e shenjt, Jerusalemin e ri, q zbriste nga qielli, nga Perndia, q ishte br gati si nuse e stolisur pr burrin e vet. Dhe dgjova nj z t madh nga qielli q thoshte: “Ja tabernakulli i Perndis me njerzit! Dhe ai do t banoj me ta; edhe ata do t jen populli i tij dhe vet Perndia do t jet bashk me ta, Perndi i tyre. Dhe Perndia do t thaj do lot nga syt e tyre; dhe vdekja nuk do t jet m; as breng, as klithma, as mundim, sepse gjrat e mparshme shkuan” (21:1-4).

    Dhe ai q rrinte mbi fron tha: “Ja, un i bj t gjitha gjrat t reja.” Dhe Ai m tha: “Shkruaj, sepse kto fjal jan t vrteta dhe besnike” (21:5).

    Edhe m tha: “U b! Un jam Alfa dhe Omega, fillimi dhe mbarimi! Atij q ka etje un do t’i jap dhurat nga burimi i ujit t jets. Kush fiton do t’i trashgoj t gjitha gjrat; dhe do t jem pr t Perndi dhe ai do t jet pr mua bir” (21:6-7).

    Ka patur njfar hezitimi n Kishn e hershme pr ta prfshir librin e Zbuless n shkrimet kanonike t Dhiats s Re. Arsyeja pr kt ishte pa dyshim vshtirsia e madhe pr t shpjeguar simbolet apokaliptike t librit. Por, meqense dokumenti mbante emrin e apostullit Joan, dhe, meqense ishte frymzuar nga Shpirti i Shenjt pr msimin dhe ndrtimin e Kishs, ai u b libri i fundit n listn e Bibls, ndonse nuk lexohet asnjher n liturgjin e Kishs Orthodhokse.

    sht me t vrtet e vshtir t shpjegohet libri i Zbuless, sidomos nse dikush nuk sht familjar me imazhet dhe simbolet e shkrimeve apokaliptike t Bibls, domethn t Dhiats s Vjetr dhe t Tradits Judeo-Kristiane. Megjithat, ekziston brenda Kishs nj mnyr tradicionale e shpjegimit t librit, e cila afron nj deprtim n kuptimin e tij pr besimtart.

    Metoda e gabuar e librit t Zbuless sht q t’i japsh nj lloj kuptimi t vetm vizioneve t tij t shumta, duke i barazuar ato me ngjarje dhe persona t veant, konkret dhe historik, dhe q t mos kuptosh rndsin simbolike t shum imazheve q jan prdorur nga autori, i cili ndjek burimet biblike dhe tradicionale.

    Para s gjithash, letrat drejtuar shtat kishave, kan si nj kuptim historik ashtu edhe universal. Mesazhet jan t qarta dhe i prkasin situatave prkatse, t cilat tashm ekzistonin n Kish dhe q ekzistojn akoma. Pr shembull, shum kisha t vjetra gjat gjith kohs s historis mund t identifikohen me Kishn e Efesit. Ato nn persekutim mund t krahasohen me Kishn e Smirns. Dhe jo pak – ndoshta disa tani n Amerik – mund t gjykohen me Kishn e Laodikeas. Shtat letrat mbeten prgjithmon si “prototipike” t kishave q do t ekzistojn deri n ardhjen e Mbretris s Krishtit.

    Vizionet dhe profecit e pjess kryesore t librit t Zbuless paraqesin vshtirsi t mdha, por shumica e atyre interpretuesve do t prpiqen t’i aplikojn ato n njrn apo tjetrn ngjarje historike apo person historik. Nse vizioni i prgjithshm dhe profecia e librit shihet si dika q zbulon lidhjen ndrmjet ngjarjeve “n qiell” dhe ngjarjeve “n tok”, ndrmjet Perndis dhe njeriut, ndrmjet fuqive t s mirs dhe fuqive t s keqes, ather, ndonse pa dyshim mbeten shum vshtirsi, disa do t hiqen menjher.

    N librin e Zbuless, duhet kuptuar se Mbretria e Perndis sht gjithmon para s gjithave dhe mbi t gjitha. Aty shihet, gjithashtu se beteja ndrmjet t drejtit dhe t keqit bhet vazhdimisht. Ka gjithmon besnik q i prkasin Qengjit, duke u kurorzuar dhe veshur prej Atij pr fitoret e tyre. Ka gjithmon “bisha” dhe “dragoj” t cilt duhen mundur. “Lavirja e madhe” dhe “Babilonia e madhe” duhet t shkatrrohen prgjithmon. “Jerusalemi qiellor” vjen vazhdimisht, dhe nj dit do t vij dhe fitoja prfundimtare do t jet e plot.

    Duhet vn re gjithashtu, se ka nj universalitet dhe finalitet rreth simboleve dhe imazheve t librit t Zbuless, nj kuptim q mund t’i aplikohet atyre q jan zbuluar tashm n shkrimet e Dhiats s Vjetr. Kshtu, pr shembull, imazhi i Babilonis mbetet pr do shoqri q lufton kundr Perndis, do grup njerzish q bashkohen n paudhsi dhe mishri. Imazhi i lavirsis i aplikohet universalisht t gjith atyre q jan t korruptuar nga pasionet dhe epshet e tyre, jo besnik ndaj Perndis, i Cili i ka krijuar dhe i do. Numerologjia simbolike mbetet gjithashtu konstante, me numrin 666 (13:18), pr shembull, q simbolizon korruptimin, e kundrta e 7 q sht simbol plotsis; dhe numri 144 000 (14:3) sht simboli i i plotsis totale dhe numri i plot i t shptuarve, rezultat i shumzimit t 12 her 12 – numri i fiseve t Izraelit dhe t apostujve t Krishtit. Kshtu, nprmjet imazheve t librit t Zbuless, zbulohet nj thellsi deprtimi n realitetet universale shpirtrore q jan m t mdha se do realitet i veant toksor. Deprtimi n kuptimin e librit varet n frymzimin e Perndis dhe n pastrtin e zemrs s atyre q kan sy pr t par, dhe vesh pr t dgjuar, dhe mendje t gatshme dhe t afta pr t kuptuar.

    N Kishn Orthodhokse, libri i Zbuless ka nj rndsi t madhe liturgjike. Adhurimi i Kishs tradicionalisht sht modeluar, krejt n mnyr t ndrgjegjshme, sipas realiteteve t prjetshme dhe hyjnore t zbuluara n kt libr. Lutja e Kishs dhe kremtimi i saj mistik jan nj me lutjen dhe kremtimin e mbretris s qiejve. Kshtu, n Kish, me engjjt dhe shenjtort, nprmjet Krishtit, Fjals dhe Qengjit, frymzuar nga Shpirti i Shenjt, besimtart besnik t bashksis s t shptuarve i blatojn adhurim t vazhdueshm Perndis Atit t Trfuqishm (Shih Vllimi II, Adhurimi).

    Libri i Zbuless, ndonse nuk lexohet asnjher n shrbesat e Kishs Orthodhokse, dshmon pr realitetin hyjnor q sht vet jeta e vrtet e Kishs.

    Dhe Fryma dhe Nusja (Kisha) thon: “Eja!”. Dhe ai q dgjon le t thot: “Eja!”. Dhe ai q ka etje, le t vij; dhe ai q do, le t marr si dhurat ujin e jets.

    “Po un po vij shpejt” (thot Jisui, Zoti.) Amin. Eja, Zoti Jisu! (22:17,20).

Tema t Ngjashme

  1. Kisha sht Nj
    Nga Albo n forumin Komuniteti orthodhoks
    Prgjigje: 14
    Postimi i Fundit: 29-05-2010, 11:25
  2. SHKRIMI I SHENJT: Kapitulli II: Dhiata e Vjetr
    Nga Albo n forumin Komuniteti orthodhoks
    Prgjigje: 5
    Postimi i Fundit: 19-08-2006, 18:19
  3. Agjiologjia
    Nga Albo n forumin Komuniteti orthodhoks
    Prgjigje: 5
    Postimi i Fundit: 19-07-2006, 00:12
  4. DOKTRINA - Kapitulli III: Trinia e Shenjt
    Nga Albo n forumin Komuniteti orthodhoks
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 15-03-2005, 23:02
  5. Ortodoksia dhe Shqipria
    Nga shendelli n forumin Komuniteti orthodhoks
    Prgjigje: 258
    Postimi i Fundit: 07-04-2004, 18:16

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •