Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 3
  1. #1

    Lasgush Poradeci, ky shpiks harmonish


    Nga gjith poett shqiptar, askush, n shkalln e poezis, nuk sht ngjitur m lart se Lasgush Poradeci. Natyrisht q n poezin shqipe ka poet n dukje m t rndsishm se ai, ndoshta m t thell e m t prirur ndaj mendimit abstrakt, por askush nuk sht m poet se Lasgushi. Poezia e Lasgush Poradecit u prket atyre veprave t cilat kalimi i kohs, n vend q t'i zbeh e t'i bj t humbin n pesh, prkundrazi, i forcon dhe ua rrit rndsin, ua bn m t pranishme ekzistencn.
    Talentit t tij t pakundrshtueshm, Lasgushi diti t'i bashkangjit nj pun t madhe e t mundimshme. Pikrisht ktu m duket se qndron shkaku i prligjjes s nj qndrese kaq t sigurt t veprs s tij ndaj kohs. Ky mund i madh ka vetm nj synim : t bj nj vepr sa m jetgjat. Dhe pr kt qllim ai sht prkujdesur, m tepr se pr gjithka tjetr, pr at aspekt t veprave letrare q sht ndoshta elsi i jetgjatsis s tyre e q quhet Form. " Ka vetm form, thoshte Frdric Mistral-i, vetm forma i ruan veprat e mendjes. " Ka vetm form : domethn ka ritm, rima, kult t kompozicionit, simetri figurash, eufoni, antiteza, me nj fjal t gjitha ato elemente t ndjeshme t cilat jan t prirura t'u rezistojn shkaqeve t larmishme t zhdukjes q kanosin shprehjet e mendimit. Lasgushi nuk shprfill asnj element t forms ; asnj teknik vjershrimi, asnj kombinim gjuhsor, asnj manovr stili nuk sht pr t e huaj. Shpeshher t krijohet prshtypja se Lasgushi bn 't doj dhe jo, si bn pjesa tjetr e poetve, 't mundet. T duket se, n poezit e tij, nuk ka asgj t teprt dhe asgj t mangt ; do fjal, do ritm, do zgjedhje metrike, do zgjedhje strofike sht menduar mir para se t zbatohet n varg dhe n poezi. Gjithka sht n vendin e duhur. N fardo faqe q ta hapsh librin e Lasgushit nuk gjen aty asnj varg t dobt ; asnj dobsi formale. Prve ksaj, askush, para dhe pas Lasgushit, nuk e ka par aq imtsisht ligjrimin poetik si nj gjuh q duhet shpikur ; askush, si ai, nuk ka patur ambicjen pr ta ngjizur dhe zotruar n trsin e vet sistemin e shprehjes verbale.
    Ky mjeshtr i fonetiks poetike, - q sa m shum mbshtetej n poezin popullore aq m tepr i largohej stadit t poetit primitiv, - me an t nj interesi t madh pr tingujt dhe fjalt, me an t muzikalitetit dhe plotsis s vargut, duke e ngritur poezin n nivelin e kngs, t ndrmend ato formulat me karakter ritual e magjik, q quhen yshtje (t gjalla ende sot te ne), e q u shrbenin njerzve t par si arm pr t mposhtur dukurit e padshiruara t natyrs, apo pr t ndjell t dshiruarat. Forc e fjalve pr t zbrthyer universin. Univers i tretur n fjal poetike - e till sht poezia e Lasgush Poradecit.

    N nj letr t 12 dhjetorit 1950, Lasgushi i shkruan Shevqet Musarajt : " Po ju drgoj sot " Poet rumun ", antologji e poezis progresiste [] me t ciln jam ngarkuar duke marr angazhim ta dorzoj brenda vitit [] Kam br nj shqiprim izometrik, izoritmik, izosinual dhe izosonal poezi pr poezi dhe varg pr varg. Edhe atje ku rima ose asonanca sht divizionale (dy fjalshe) kam ruajtur n shqipet intencionin formal t autorit. Kjo metod e iso-ve krkon, si e di, 20 her pun m shum dhe 20 her mundim m t madh sesa metoda pa iso. Po pasi e mendova shtjen nj vetdije arti m tha : M mir mundim dhe poezi sesa lehtsir - dhe non-poezi. Dhe kshtu bra [] "
    Dhe kshtu bnte Lasgushi, ky shpiks harmonish, edhe kur shkruante poezit e veta. Kjo letr, ndr t tjera, na lejon ta kuptojm kt. Ata q prdorin mnyra t tilla e din mir se 'pun vigane, 'operacione t vshtira, 'lodhje mendore duhen. Kto lloj mundimesh jan m t mdha e m t thella se mundimet e Sizifit. Dhe, nga ana tjetr, jan nga ato mundime q t shrbejn pr dika, q t msojn dika, madje shum. Nga gjith kjo pun e heshtur dhe e duruar, nga gjith ajo prpjekje pr t njjtsuar prsiatjen poetike me zotrimin e gjuhs, sht e pamundur q Lasgushi t mos krijonte nj sistem poetik vetjak e q ne mund ta dallojm t sendrtuar n poezin e tij.
    Nj sistem poetik lasgushian, aspekti themelor i t cilit sht, pa dyshim, uniteti i brendshm i poezis. Ky unitet i brendshm, kjo arkitektur e sigurt mund t ndrtohet vetm nprmjet nj lufte t ashpr e t vazhdueshme t Vetes me Veten, t dshirs me mundsin, t kaosit me rregullin, t lvizjeve kontradiktore apo simetrike t mendimit, t pranimeve me refuzimet. Nga kjo luft mund t dal i humbur poeti, por asnjher poezia. T duket sikur prjetsisht, Lasgushi ka patur nj vetdije t prkor pr t shkrir, n punn e tij krijuese, iden e nj lloj poezie absolute, ose pothuajse absolute, q ai kishte formuar, me t gjitha bukurit dhe rigorozitetin e realizimit t ksaj poezie.

    Do doja ta mbyllja kt shnim me nj vjersh jo shum t prmendur t Lasgushit, por ku duket ndoshta, pas mendimit tim, m haptazi se kudo gjetk n poezin e tij, qndrimi dhe vlersimi ndaj marrdhnies midis frymzimit t jashtm, atij me origjin hyjnore, dhe frymzimit t brendshm q lind nga puna e poetit, e pandrprer dhe metodike. Lasgushi, mendoj, favorizon kt t fundit.

    Vesa dhe Loti
    I mburrej vesa lotit me nj t shkrepur djelli :
    Prdhe ndaj baltsirs ty fat'i zi t flaku :
    S'm shmbllen ti mua q jam nj bij qjelli,
    Q jam e motr' e ers dhe shoq' e do zambaku.

    Dhe loti tha : " Vrtet ! m lindi dhembj' e zez,
    Dhe dal nga syr' i vuar i zemrs njerzore :
    Po kur se ti prej qjellit pikon vetm prdhez,
    Un' ik nga balt' e rnd drejt kaltrsish qiellore.

    Aksioni poetik i Lasgush Poradecit sht aksioni i nj njeriu q prmasohet n vetvete, q ndaj lirive, n art, paraplqen kufizimet, q n vend t prodhimit t bollshm vramendet pr cilsin, q " gjeniut " i kundrv punn e mundimshme. Nj poet i till shkruan rrall e m rrall. Q ktej, n syt tan, ai merr pamjen e nj klasiku. N kohn e eksperimenteve t skajshme, t ndryshimeve dhe luhatjeve t befta, t brishtsis dhe paqndrueshmris s shijeve, t shndrrimeve t shpejta t vlerave, t modave dhe risive t larmishme, t zhdukjes s prpjekjeve pr qndrueshmri t veprave letrare, - dukuri karakteristike t bots s sotme -, Lasgushi, fal qndress s paepur, puns s vullnetshme, durimit mundimtar, refuzimeve dhe heshtjes, ka ditur ta ngrej emrin dhe veprn e tij n shkalln e nj emnese dhe t'i kuptoj jetgjatsis s veprave t artit sekretin.
    Gjithka sht shtje mase.
    shkruar nga Alket ANI
    Marre nga revista Reportazh

  2. #2
    i/e regjistruar Maska e Brari
    Antarsuar
    23-04-2002
    Postime
    18,827
    Nga gazeta Shqiptare

    ........

    DOSSIER II

    Pr her t par, Maria Gusho, bn publike marrdhniet e babait t saj, Lasgush Poradecit, me zonjat Meri Lalaj e Ana Jovani si dhe Kadaren e Bashkim Shehun

    "Ja e vrteta e lidhjeve t babait tim, Lasgushit, me dy mikeshat e tij"


    ..............

    Dashnor Kaloi

    N pjesn e par t ktij shkrimi t botuar n numrin e djeshm, u njohm me ditarin e zonjs Meri Lalaj, n t cilin bhej fjal pr lidhjet e saj intime me poetin e famshm Lasgush Poradeci, n vitet 1980-1984, koh kur ajo punonte si msuese e anglishtes n qytetin e Pogradecit. Ditarin e saj, ajo e botoi pas viteve '90, fillimisht n Shtpin Botuese "Onufri" dhe m pas, koht e fundit ajo e ribotoi n Shtpin Botuese "Omska". Sipas ditarit t zonjs Lalaj, aty jo vetm q lihet pr t'u kuptuar mbi lidhjet e saj t ngushta me poetin e famshm, por aty thuhet qart se far marrdhniesh kan ekzistuar midis tyre. Mirpo, at e gj, pra marrdhniet e Lalajt me Lasgushin, i kundrshton e bija e Lasgush Poradecit, Maria Gusho, e cila shprehet se aty n at ditar, shum gjra jan t trilluara nga zonja Lalaj dhe nuk i prgjigjen fare s vrtets. Lidhur me kt, bn fjal dhe intervista ekskluzive e Maria Gushose, t ciln po e botojm n shkrimin e mposhtm.

    (vijon nga numri i kaluar)

    Zonjusha Maria, n ' rrethana e keni njohur ju zonjn Meri Lalaj dhe far e ka lidhur at me familjen tuaj?
    "Meri Lalaj ka jetuar shum vjet n qytetin e Pogradecit, ku kemi banuar edhe ne familjarisht. Njohja e familjes son me kt person, ka ardhur n nj mnyr krejt t uditshme, n ato vite q ajo punonte si msuese e anglishtes n nj shkoll 8-vjeare n qytetin e Pogradecit. Duke qen se Meri ishte kolege pune me motrn time m t madhe, Kostandinn, ajo filloi t vinte n shtpin ton si shoqe e motrs. Duke qen se njerzit q mund t shkelnin n shtpin ton n Pogradec ishin mjaft t rrall, ne e pranuam Meri Lalajn pr disa arsye t cilat kishin t bnin me gjndjen e saj sociale dhe shoqrore. N at koh ne na vinte shum keq pr t, pasi para se t vinte n Pogradec, ajo kishte jetuar disa koh n Miniern e Manzs s bashku me bashkshortin e saj dhe m pas ishte e divorcuar nga ai pasi at e kishin dnuar me burg pr motive politike dhe ajo kishte mbetur e vetme me nj vajz t vogl npr kmb. Pra me pak fjal, n at koh ajo jetonte n nj gjendje t mjeruar ekonomike, gj e cila midis t tjerash na shtynte ta mshironim dhe ajo shpesh ushqehej n shtpin ton".

    Pr n ' koh bhet fjal, pra kur ka ardhur ajo pr her t par n shtpin tuaj?
    "Fillimet e njohjes son me kt person, i prkasin vitit 1979-80 kur motra ime, Kostandina, u emrua si msuese n qytetin e Pogradecit, por miqsia jon me t, vazhdoi edhe disa vjet t tjera dhe ajo ishte ndr t paktt njerz q shkelnin n shtpin ton, pasi babai yn, Lasgushi ishte mjaft i mbyllur dhe pr shum rrethana t tjera, miqt e tij q mund t vinin pr ta vizituar at, si thash m lart, ishin mjaft t pakt".

    Me q dolt n kt pik, mund t na tregoni se kush ishin miqt m t ngusht t babait tuaj n ato vite, pra kush ishin ata q e vizitonin at n shtpin tuaj?
    "N parantez desha t them se ne kemi pasur dy shtpi, nj n Tiran dhe nj n Pogradec. Babai me nnn, Nafien, dhe ne dy gocat, (un dhe Kostnadina) shkonim nga Tirana n Pogradec, n periudhn q mbaronim shkollat dhe kishim pushimet verore. N at periudh q ne qndronim n Pogradec, babain vinin pr ta vizituar miq shum t rrall. Ndr ata kujtoj shkrimtarin e njohur Ismail Kadare me bashkshorten e tij, Elenn, Bashkim Shehun, djalin e Mehmet Shehut, si dhe Sknder Luarasin. Kishte dhe persona t tjetr nga Pogradeci q akoma dhe sot ne nuk i dim arsyet se prse vinin n shtpin ton. Por babai si miq m t ngusht t tij, konsideronte Kadaren dhe Bashkim Shehun, t cilt vinin m shpesh pr t vizituar si n Pogradec ashtu dhe n Tiran".
    U shpreht se babai juaj Lasgushi, i vlersonte shum Kadaren dhe Bashkim Shehun, n 'aspekt e keni fjaln.
    "Prve ans intelektuale dhe profesionale, pra n fushn e letrave, babai fliste me superlativa pr Ismailin e Bashkim Shehun, sepse vetm ata t dy i ishin gjendur n momentet m t vshtira q kalonte ai n at koh dhe babai thoshte gjithnj: "Mik sht ai q t gjendet n t keq e n rrezik", duke prmndur Ismailin e Bashkimin".

    M konkretisht, ku i ishin gjendur ata Lasgushit dhe pr far e kishin ndihmuar?
    "Un po marr vetm nj aspekt. Kur un dhe motra, Nina, mbaruam shkollat e mesme, Ismaili me Bashkimin ndrhyn q ne t na jepej e drejta e studimit pr t vazhduar shkollat e larta, n Ekonomi e Letrsi q mbaruam un dhe Nina. N at koh, pra kur un dhe Nina mbaruam shkollat e mesme, babai u krkoi ndihm Ismailit dhe Bashkimit, sepse ai e kishte shum problem q ne t vazhdonim universitetin, jo thjesht pr t marr nj diplom, por t shkelje bankat e shkolls s lart, ai e quante gjn m t shnjt. Kjo ishte edukata me t ciln ishte brymosur ai n shkollat europiane ku kishte studjuar. Pra q ne t mbeteshim pa u shkolluar, ishte plaga m e madhe q mund t'i hapje Lasgushit dhe q t shkolloheshim ne, do t thoshte t'i plotsoje atij nj dshir t madhe shpirtrore. Kjo gj vinte nga q ai e vuante shum at fakt, pra se ne mund t mbeteshim pa shkoll, pr faj t karakterit t tij jo konformist me regjimin n fuqi. U zgjata pak n kt pik, por desha t them q si babai ashtu dhe ne, u jemi mjaft mirnjohs, Ismailit dhe Bashkim Shehut, pr t gjitha ato q bn pr ne. Nj nga personat e tjer q na ka ndihmuar, ka qen edhe Llazar Siliqi e Isuf Kamba, t cilt na ndihmuan n emrimin Nins n Pogradec. Mirnjohjen ndaj tyre babai e ka shprehur dhe n ditarin e tij dhe n shum letra drguar atyre t cilat ne mund t'ua vm n dispozicion".

    T kthehemi prsri tek shtja e zonjs Meri Lalaj, sa koh dhe si vazhdoi miqsia e saj me Lasgushin dhe familjen tuaj?
    "Miqsia e jon me Meri Lalajn, e cila hynte dhe dilte n shtpin ton fare normalisht, vazhdoi deri aty nga viti 1982, kur babait ton i ra nj ishemi cerebrlale, aq sa me porosi t Lidhjes s Shkrimtarve, u ngarkua Llazar Siliqi pr t'i br nekrologjin. Por ashtu si Llazari i Bibls q u ngjall nga Krishti, edhe babai yn Llazari, pr fat t mir nuk vdiq, por jetoi edhe shum vjet t tjera. N at koh me interesimin e nuk e di se kujt, n shtpin ton n Pogradec, erdhi mjeku specialist Kadri Baboi nga Tirana, i cili u kujdes gjat pr mjekimin e Lasgushit. Nisur nga ky fakt, n shtpin ton filluan t hynin e dilnin shum njerz, t cilt pyesnin pr shndetin e babait. Nj nga ata persona, ishte dhe Nui Tira, (krushk i familjes son, motra e tij ishte martuar me djalin e motrs s Lasgushit) ish'kuadr i vjetr i Sigurimit t Shtetit, i cili n at koh punonte n degn e Brendshme t Pogradecit. Nui Tira me shum dashamirsi na tha se ne duhet q t kishim shum kujdes nga Meri Lalaj dhe t ruheshim nga ajo. Ne e vlersuam kshilln miqsore q na dha Nui, e cila na korespodonte me nj fakt, se n at koh disa biseda familjare tonat, kishin filluar t pshpriteshin npr qytet dhe dyshimet tona normalisht ran mbi Merin, pasi vetm ajo kishte dijeni pr ato gjra. Q nga ajo koh, pra pas kshills s Nui Tirs, ne filluam q t ruheshim nga Meri, por pa i rn n sy asaj. Nj nga arsyet e tjera q na shtyn t hapnim syt n marrdhniet q kishim me t, ishte dhe fakti se n at koh ajo kishte shum miqsi me nj person t quajtur Ll. A. i cili njihej si njeri i Sigurimit. Kt gj ne e kishim msuar nga burime t tjera shum t sigurta".
    Prve zonjs Meri Lalaj, sht folur q kulln e Lasgush Poradecit, e ka pas frekuentuar edhe nj femr tjetr. Ky fakt sht br i njohur publikisht, edhe nga ditari i babait tuaj i botuar pjesrisht para pak vitesh nga nj revist shqiptare, por dhe nga kujtimet e zonjs Lalaj n librin e saj: "Lasgushi n Poradec".
    "Kjo gj sht m se e vrtet. Prve Meri Lalajt, n at koh n shtpin ton filloi t vinte dhe nj zonj tjetr e quajtur Ana Jovani, q kishte mbetur vejush e n mos gabohem ishte rreth 37 vjee. Ana ishte msuese letrsie dhe duke qen e pasionuar pas letrsis dhe poezis, ajo gjeti mnyrn pr t hyr n shtpin ton. Po kshtu sa her vinte zonja Ana n shtpin ton, aty vinte dhe nj piktor i quajtur T.M dhe t tre bashk me Lasgushin, diskutonin pr artet dhe letrsin. Lasgushit i bri prshtypje dhe i hyri n zmr ajo grua, sepse fliste me plot passion pr artet dhe poezin, e duke qen se babai ishte njeri me zmr t madhe dhe shum kavalier, pr ta sajdisur, i lshoi zonjs Ana studjon e tij q ajo t jetonte aty dy muajt e vers, n periudhn e pushimeve shkollore. N ato dy muaj q Ana qndroi aty, vinte shpesh pr vizit dhe T.M".

    N 'periudh bhet fjal?
    "N mos gaboj duhet t ket qen viti 1979".

    A ju bnin prshtypje familjes suaj, kto miqsira dhe veprime t babait, Lasgushit?
    "Pr t qen e sinqert deri n fund, duke e njohur mir karakterin dhe temperamentin e ndjeshm t babait ton, ne nuk na bnin ndonj prshtypje t madhe miqsit e tija. Por edhe po t kishim ndonj rezerv n kt aspekt,nuk mund t'i ndrhynim kurr babait n punt e tija, pasi ashtu na kishte edukuar ai dhe ne ishim aq t emancipuara sa nuk mund ta gjykonim at".

    Si rrodhi m pas miqisa me zonjn Ana Jovani?
    "Ato dy muaj q Ana qndroi n shtpin ton, ne filluam t dyshonim tek ajo, pasi shpesh her ajo dilte nga shtpia me antat plot me libra. Kt gj, prvese e kishim pikasur vet, na e kishin thn edhe disa miq t afrm t familjes son. Pas ksaj, ne me shum delikates, filluam q t'ja thoshim babait kt gj, i cili heshtte, por n veten e tij nxirrte konkluzionet e duhura. Kur mbaroi vera, mbas nj sherri t papar me njerzit e burrit npr gjyqe, zonja Ana u largua nga qyteti yn dhe u vendos n vndlindjen e saj, n Shkodr. Ktu mori fund dhe miqsia e familjes son me zonjn Ana".

    Po me zonjn Meri Lalaj, deri kur e vazhduat miqsin?
    "Aty nga viti 1983, mbas vdekjes s mamas son, (Nafijes) motra ime, Kostandina, erdhi me pun n Tiran dhe bashk me t erdhm dhe un e babai, Lasgushi. Kshtu mori fund miqsia jon me Meri Lalajn, e cila vinte shum rrall n Tiran dhe n kto rrethana u shkputn lidhjet me t. Por ndonse ato dy zonja i shkputn fizikisht lidhjet me familjen ton, familja jon si t thuash mbeti peng i tyre, pr shkak t shum librave, dokumenteve e dorshkrimeve q ato patn rastin t vidhnin n shtpin ton. Nj nga kto, ka qen edhe ditari i babait, t cilin e vodhi zonja Meri Lalaj".

    (vijon nesr)

    --------------------nga GSH-------


    Skjarim..

    Gazeta dje ka pasur nje shkrim qe flet per Lasgushin , shkruar nga nje mikeshe e tije dhe ky shkrim sot eshte reagim i bijes se Lagushit per Shkrimin e mikeshes.
    Une e postova kte shkrim jo per debate por per te njohur jeten private te Lasgushit si njeri dhe POET.

  3. #3
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    27-04-2002
    Vendndodhja
    Po bredh ne koken tende tani!
    Postime
    1,270
    Brari te faleminderit, edhe ty Shigjeta. ( U KENAQA)

Tema t Ngjashme

  1. Figura Te Shquara Shqiptare
    Nga The Dardha n forumin Elita kombtare
    Prgjigje: 127
    Postimi i Fundit: 09-06-2017, 12:48
  2. Lasgush Poradeci
    Nga Bel ami n forumin Shkrimtar shqiptar
    Prgjigje: 74
    Postimi i Fundit: 04-03-2013, 06:48
  3. Poezi nga lasgush Poradeci
    Nga SUPERSTAR_N1 n forumin Krijime n gjuh t huaja
    Prgjigje: 12
    Postimi i Fundit: 08-01-2012, 07:52
  4. Rragata: Yje deshin, yje ju dhash! - Lasgush Poradeci
    Nga Diabolis n forumin Letrsia shqiptare
    Prgjigje: 3
    Postimi i Fundit: 14-07-2006, 19:13
  5. Vleresime per Lasgush Poradecin
    Nga Dita n forumin Enciklopedia letrare
    Prgjigje: 6
    Postimi i Fundit: 09-08-2005, 01:07

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •