Shkruanemal VELIJA

Ardhja n krye t diplomacis s shtetit Serbi/Mali i Zi e nj ultranacionalisti serb si Vuk Drashkoviq, i njohur edhe si lider i nj partie t Riprtritjes Serbe, sht dhe sinjali m i qart i konseguencs dhe parimsis q udhheq n do koh fqinjin ton verior. Padyshim fitorja e bujshme e Sheshelit n zgjedhjet e fundme n Serbi, ishte nj sinjal tjetr i vazhdimsis, por duke pasur ky lider nj profil t diskretituar nga propaganda, u bn prpjekje pr t amortizuar nj shfaqje t till arrogante t fryms agresive q karakterizon thelbin e shoqris serbe. Nse pr vitin 1999 u gjet nj modus vivendi duke ia ngarkuar mbi shpin Milosheviit t gjith fajsin kolektive serbe, votat pr Sheshelin dhe ngritja e nj lideri si Drashkoviqi jan paralajmrimi dhe prgnjeshtrimi m i mir pr politikat e vetmashtrimit q luhen, si nga ndrkombtart ashtu edhe nga pseudopolitikat e shqiptarve. Nayrisht nuk duam t lndojm ktu ato segmente q, n mnyr flagrante dhe t paturp, i bnin fushat n Shqipri n zgjedhjet e vitit 1994, ultranacionalistit Vuk, duke e vlersuar n shtypin partiak t kohs si nj "intelektual dhe demokrat t shquar", duke organizuar madje edhe delegacionin e famshm Ngjela-Ceka-Imami pr n Beograd. Ndoshta nj aleat i till si Drashkoviqi sht ende i lakmuar apo dhe i mirkuptuar nga ata q e reklamuan n at koh, por kt do ta dshmoj koha, si shum dukuri t tjera t dhimbshme n skenn shqiptare t politiks.

Me t ardhur n krye t diplomacis serbe, Drashkoviqi (si sht karakteristik e liderve nacionalist) u shpreh mjaft hapur dhe n mnyr t drejtprdrejt, pa pasur nevoj dhe merak pr ndonjfar mveshje zbukuruese e "demokratikase", m nj vizion dhe koncept agresiv t diktuar nga vet drejtimi politik q ka ndjekur qysh hert. Ai evokoi ndjenjn e heronjve serb q duhet t sakrifikoheshin, duke u vetdorzuar n Hag si heronj, pr hir t interesave t Serbis. M tej, ai u deklarua publikisht kundr pavarsis s Kosovs. N intervistn e BBC, t pasqyruar edhe n shtypin shqiptar, ai argumenton se "Do t ishte shum e rrezikshme si pr serbt, ashtu dhe pr shqiptart, sepse gjenerata serbsh do t ndrronin pas asaj dite se si ta lironin Kosovn, dhe serbt do t ktheheshin n hebrenjt e Europs duke ndrruar pr lirimin e Jeruzalemit". Pavarsia e Kosovs, -shprehet Vuku, -do t shkonte kundr dshirave dhe t drejtave t serbve q jetojn atje.

N t njjtn koh, kur Drashkoviqi n mnyr mjaft t qart jep qndrimin serb t palkundur, vrejm se "faktori ndrkombtar" vijon ti bjer fyellit n t njjtn vrim. Sekretari i prgjithshm i Nato-s, Shefer, gjat vizits n Kosov, gjeti edhe njher rastin t qortoj shqiptart shumic se nuk kan punuar sa duhet pr rindrtimin e besimit ndretnik n Kosov, dhe nuk kan qn aq t zellshm pr dnimin e dhuns s marsit, ku prej serbve u ndoqn me qen dhe u mbytn tre fmij shqiptar, gj q solli m pas acarimin e gjendjes dhe kundrveprimin e natyrshm t zemrimit t shqiptarve. Dhe fajin prsri duhet ta mbajn shqiptart.



Koment mbi argumentin e Drashkoviqit



Padyshim q pr Drashkoviqin dhe pr serbt ajo ka shprehu n BBC prbn nj argument, dhe nuk mund t akuzohen pr munges logjike apo "dalje jasht binarsh". N kndvshtrimin serb sht e drejt dhe argument ajo ka u shrben dhe sht n interesin kombtar t tyre. Tjetr pun se, e ballafaquar me t drejtn e t tjerve dhe interesat e t tjerve, kjo prbn nj kundrshti flagrante. N fund t fundit, edhe Drashkoviqi, edhe serbt e tjer, nisen nga caku i tyre i nocionit pr t drejtn dhe pr interesin, dhe jo nga ndonj koncept i s drejts universale. Parimi "e vrteta dhe e drejta sht ajo q m duhet mua" nuk sht nj parim i panjohur apo i kaprcyer n koht e sotme. Prej tij jan larguar vetm naivt fatkeq, t pafuqishmit q presin lmosh, apo ata q paraplqejn t mashtrohen me vetdije pr shkak t prirjes viktimizuese apo vetdijes s shitur. N kt aspekt, serbt jan mjaft t sinqert dhe nuk llomotisin gjith ditn e dits fraza t pakuptimta mbi t drejtn universale, mbi altruizmin, mbi sakrificn e interesave pr hir t ideologjive internacionaliste (qoft marksiste apo demokratikase), mbi integrimet e globalizimet utopike. Smundje mjaft e rnd kjo q i ka zn shqiptart tash sa e sa dekada, e veanrisht n vitet e tanishme.

Pra, Drashkoviqi jep nj argument t njmendt kur thot se gjeneratat e serbve do t ndrrojn pr lirimin e Kosovs, pasi ai bazohet n shtratin psikologjik, n frymn ekspansive dhe agresive q ka karakterizuar gjithhert kombin e tij, n pandryshueshmrin e politiks dhe formimit politik q udhheqin at. Ajo ka sht pushtuar njher, qoft dhe pr nj dit, pr serbt kthehet n nj obsesion dhe n nj "t drejt" t patjetrsueshme q prcillet brez pas brezi me piksynimin pr ta rimarr. Drashkoviqi shprehet shum qart se "pavarsia e Kosovs do t shkonte kundr dshirave dhe t drejtave t serbve", pasi pr t nuk ekziston e drejt tjetr dhe pr knd tjetr prve asaj t serbve. As dshira, vullneti apo aspirata e tjetrkujt nuk mund t prek apo t frenoj furin serbe.

Ndrsa kur i krahason serbt me hebrenjt e Europs, dhe Kosovn me Jeruzalemin, Vuku sht i bindur n vetvehte se kjo nuk prbn argument, por nj paralajmrim dhe moto propagandistike pr politikat e mpastajme serbe.

Por do argument qndron si i till prderisa nuk sht prballur me kundrargumenta t pals s prekur, e n kt rast t shqiptarve. Ai ka t drejt q flet pr ndrrn serbe t lirimit t Kosovs, prsa koh shqiptart nuk kan jetuar (por e kan pranuar mjerisht si nj fatalitet suprem) me ndrrn pr lirimin e Nishit, Vranjs, Kurshumlis, Toplics, etj. (ashtu si n nj kahje tjetr kan pasur frik t jetojn me ndrrn pr lirimin e Thesalis, Maqedonis jugperndimore, amris, e Epirit tradicional, vise kto q jan pushtuar nj koh t von nga shteti grek). N kt rast, ndrra serbe do t moderohej, do t bhej m e arsyeshme, pasi serbt e njohin dhe respektojn argumentin e forcs. ndrra e vjetr serbe ka qn edhe Shkodra dhe Durrsi (mjafton t kujtojm thirrjet dhe ekzaltimin e ushtarve serb kur prekn ujrat e Adriatikut n fillim t shekullit njzet), por kjo ndrr tashm duket e tejkaluar mbasi ndjen rrezikun dhe kundrargumentin e Kosovs. E padyshim, nse shqiptart do t kishin lvruar me ngulm dhe bindshm kundrargumentin e Nishit, serbt do ta kishin harruar edhe ndrrn e Kosovs. N kt drejtim nuk mund t akuzohen serbt pr munges logjike, por shqiptart pr munges kurajoje dhe vullneti, pr t mos thn edhe pr bjerrje t mjerueshme t vetdijes dhe t vullnetit pr t qn vetvetja para se t jen lnd integruese.



Sokaku qorr i shqiptarve dhe kallauzi ndrkombtar



Prvese ka shprehur argumentin n kndvshtrimin serb dhe ka shpalosur publikisht qndrimin konseguent t shtetit serb n kto shtje problematike t Ballkanit, Drashkoviqi jep njkohsisht edhe nj leksion pr shqiptart q politikisht drejtohen drejt theqafjes, por edhe pr ndrkombtart q n mnyr o naive, o cinike, o armiqsore, kshillojn dhe prijn shqiptart drejt ksaj theqafje.

Ai ka br t qart se si politikan serb do t luaj vetm pr interesat e njohura serbe, pavarsisht frymrave apo korenteve t reja q enden si re demagogjike mbi Ballkan. At nuk e ha meraku pr t qn n harmoni me retorikn dhe modelet kallpe t integrimit apo shkrirjeve rajonale, t cilat jan kthyer n nj refren bajat dhe q shqiptart po i prdorin n vend t amakizit. Kurrsesi nuk duhet kuptuar se Drashkoviqi po i kundrvihet demokratizimit (t krkuar me ngulm nga ndrkombtart e afeksionuar pas serbve kryene q nuk pranoJn t han kumbulla t tharta) apo politikave integruese, por ai ato i sheh n po at kuadr q jan par gjithhert lvizjet rajonale, qoft prej Fuqive t Mdha, qoft prej fuqive t gadishullit, grek e serb (q edhe pse nuk prbjn m potenciale pr tu quajtur si t tilla, pra fuqi, kan mbetur n t njjtn psikoz vlersimi, dhe krkojn t riciklohen si t tilla edhe n zhvillimet e sotme). Pra, integrimi n konceptin grek dhe serb, e n kt rast i Drashkoviqit, kuptohet si prthithja e hapsirs, potencialit njerzor e ekonomik t shqiptarve, n po ato projekte e modele t konfederatave t dikurshme serbo-greke q kontrollojn e sundojn Ballkanin. Ndrsa nuk duhet keqkuptuar Drashkoviqi n aspektin demokratizues, pasi sistemi demokratik nuk prjashton madje sht n funksion t interesave t shtetit mbi t cilin aplikohet ky sistem. Serbia nuk mund t quhet e pademokratizuar, nse shpreh prirje agresive apo ekspansioni, pasi kshtu duhej t vinim n dyshim t gjitha shtetet demokratike t njohura pr politikat e tyre t kontrollit, ndikimit apo edhe pushtimit.... Demokraci nuk do t thot humbje apo sakrifikim i interesave kombtare apo shtetrore.

Fatkeqsia sht se shqiptart (m sakt, politikant e tyre mercenar) kan dashur apo jan urdhruar ta kuptojn n kt mnyr dhe tashm iu ngjall habi dhe paknaqsi qndrimi konseguent serb n mbrojtje t interesave vetjake. Ata do kishin dashur, t paktn demagogjikisht, q serbt t shpreheshin n mnyr mashtruese n harmoni me retorikn roz q kan msuar ata vet prmendsh, pasi kshtu iu duhet qoft edhe formalisht t mbajn qndrim. Vet politika shqiptare (apo antipolitika shqiptare) e lvruar ktyre kohve ka qn n dm t interesave shqiptare, kombtare, shtetrore madje edhe individuale (qytetare), duke mashtruar publikisht pr frymn e re q karakterizon Ballkanin. Njkohsisht, ajo ka luftuar me do mjet e mnyr do prirje apo shkndij nacionalizmi duke e quajtur si armikun e demokracis, dhe duke nxjerr n t njjtn koh si arsyetim logjik se demokracia qenka armiku i papajtueshm i nacionalizmit. Leksioni Drashkoviq sht nj thirrje pr shqiptart q t hapin syt dhe t mos luajn lojn e gomarit q thosh "ishalla jam n ndrr". Argumenti Drashkoviq krkon me vendosmri nj kundrargument t fuqishm nga ana e shqiptarve. Jo m tashm vetm kundrargument historik apo romantik, por pikspari politik e juridik (pa uruar q t ket nevoj edhe pr kundrargumenta t tjer t planit "lirues" apo t stilit hebre, domethn t argumentit t pakundrshtueshm t forcs). Politika shqiptare dhe deri edhe mendsia e shqiptarve t kudondodhur e kan t domosdoshme t lirohen:

-s pari, nga koncepti viktimizues pr t krkuar t drejtn vetm kur iu leverdis t tjerve,

-s dyti, nga shtrati parimor dhe ideor (apo absurdi logjik q i karakterizon) q ngrihet mbi altruizmin n rastin m t mir dhe mbi mercenarin n realitet, domethn, mbi nj shtrat fiktiv e demagogjik pasi sht jasht konteksit funksional e organik pr t cilin sht krijuar kjo politik e quajtur shqiptare.

-s treti, nga meraku pr t qn sa m t plqyeshm karshi t tjerve edhe kur shkelen me kmb interesat kombtare e shtetrore, pr t ndjekur verbrisht kshillat dhe urdhrat n ngjashmri me qenin e gjahut, edhe kur ato jan n kundrshti flagrante me interesat shqiptare,

-s katrti, nga nj vullnet i marr dhe i pafalshm pr t ikur nga nacionalizmi apo edhe m thjesht nga synimi pr t prmbushur interesat dhe aspiratat vetjake.

-s pesti, nga fatalizmi karakterizues q mbshtetet n arsye t gnjeshtrta si ato t "kombit vogl", "shtetit t vogl", "vullnetit t pakundrshtueshm t gjigandve", etj.

Sidoq t jet qndrimi serb, faktori ndrkombtar do ta anashkaloj paknaqsin e tij karshi Serbis, pasi sht i vetdijshm se serbt lvizin n nj logjik "t shndosh" dhe n nj arsye t qnsishme, ashtu si lvizin n fund t fundit t gjith, qofshin kto amerikan, gjerman, francez, etj. Pra, n logjikn e interesit vetjak dhe t llogarive q shkojn n dobi t tij. Prjashtimi i termit nacionalizm nga fjalori politik i sotm, sht thjesht nj taktik retorike, apo ndoshta nj nevoj pr riformulim n kushtet e zhvillimit t sotm, por q gjithsesi mbetet n thelb po ai. Ai, pra nacionalizmi, luftohet tek t tjert, por jo tek vetvehtja, dhe pikrisht kjo sht edhe shfaqja m e qart tij. Termat n fund t fundit jan krijuar pr t shprehur kuptimsin, por jan shfrytzuar edhe pr t fshehur apo mashtruar kt kuptimsi.

Pra, shqiptart n kt koh, duhet tu jen "mirnjohs" fqinjve, e n kt rast Drashkoviqit, q japin leksione se si duhet ti trajtojn dhe zgjidhin shtjet dhe interesat e tyre. M pas nuk mund t fajsohen serbt e grekt pse dshtojn shqiptart, pse nuk duan t kuptojn se "nuk mund t duash tjetrin pa dashur vetvehten", dhe "nuk mund t heqsh edhe kmishn kur tjetri t ka rrembyer pallton".... Shqiptart ndodhen n nj sokak qorr, duke u sjell rreth vehtes e duke humbur prdit dika. Fajin e ka politika, por mkati nuk i duhet ln vetm asaj, dhe kthesa nuk duhet t filloj vetm tek ajo. Shqiptart fillimisht kan nevoj t sqarojn dhe prtrijn vetdijen dhe vullnetin pr t qn dhe pr tu ngritur si t till, pra si shqiptar.