Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 3 prej 3
  1. #1
    ALb@SouL NetWoK Maska e [A-SHKODRANI]
    Antarsuar
    12-08-2003
    Vendndodhja
    EUROPE
    Mosha
    47
    Postime
    301
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim

    Arrow Shqiptart Popull Solidar

    Shqiptart Popull Solidar
    I.

    Shqiptart si popull nuk kan lidhje gjenetike me popujt fqinj, n prekje territoriale t drejtprdrejt. N pemn gjenealogjike t familjes indoeuropiane gjuha e tyre vendoset si deg m vete, ndrmjet greqishtes e latinishtes. Shqipja nuk ka lidhje bijrie (filiacioni) dhe as motrie me ndonj prej gjuhve t gjalla t familjes ku bn pjes. Kjo - lidhja e drejtprdrejt burimore me paragjuhn - mund t ishte nj shkak vetveimi pr shqiptart. Por, megjithse t till, shqiptart kan trashguar nj shpirt solidariteti me t tjert.


    "Nn Tereza e ka dhn (dedikuar) tr jetn me plot flijime n t mir t t varfrve, t t dbuarve, t t smurve, t atyre q s'kan strehim dhe jan pa dashuri. Ajo gjithnj ka dshmuar fuqin e miqsis vllazrore, duke nxitur kshtu zhvillimin e vrtet njerzor dhe shoqror".

    Papa Gjon Pali II

    Kultura tradicionale shqiptare tregon se koncepti i ktij populli pr "tjetrin" nuk sht armiqsor, si ndodh rndom ndr popujt e zonave t nxehta, si sht edhe Ballkani. "Tjetri". N kt kultur nuk sht detyrimisht "kundrshtari". Zakonisht "tjetri" n shtresat m t hershme t kulturs shqiptare sht nj "i ndryshm nga vetja". Nse sht dalluar "tjetri", kjo ka qen m shum nj nevoj vet-identifikimi. Lahutari i kngve legjendare thot se kreshniku u foli shokve "n guh t vet", thjesht pr t konstatuar se ishte ndryshe, ishte nj "alter", pa kurrfar konotacioni ndaj atij q nuk ishte "i vet". Kjo sht nj dukuri e rrall n mendsin ballkanike. Heronjt kulturor t bots shqiptare dashurojn Jevrenin e bukur (vajzn hebreje, si e thot emri), Llatinkn e bardh (vashn romake, latine, po sipas emrit), ikn e Cesarit (kajzerit, mbretit), Beg-zaden e bardh (vajzn begleresh prej turqishtes dhe begleresh prej persishtes). Kta heronj pin ver me shakuj si t krishter mkatar dhe falin pes vahtet si musliman t denj. Ata vishen magjarrisht (si hungarezt) dhe flasin arabisht. Aty del jelini (heleni, greku) dhe aty m tej del gumani. Kreshnikt shqiptar adhurojn Tanushn e bukur, q sht bij "krajli t Shkjenis", dhe thon pr t se "gja ma t'bukur n'kt' dynja nuk kish". Kur bardi shqiptar kndon pr bukurin e Tanushs, thot se e ka par vet me sy, "kur kem' pas bes me krajli", q do t thot "kur kemi pas paqe me sllavt".
    "Tjetri" n traditn shqiptare sht aleat (si n ciklin e betejs s Fush-Kosovs), vllam, mik pr or t lig. Edhe ather kur "tjetri" sht armiku, antagonisti, si mund t konkludohet duke par raportet me serbt, ata jan antagonist q nuk bien posht as nga trimria dhe bmat, as nga pronat dhe sarajet.
    Pikrisht ky koncept pr "tjetrin" prbn nj prej shpjegimeve etnopsikologjike t solidaritetit q ka shquar historikisht shqiptart prej lashtsis. Nj ilustrim i shklqyer i ksaj cilsie gjinikuese t shqiptarve sht bashkjetesa e tyre me bashksin hebreje, nj prej bashksive m t rrezikuara gjat dy mij vjetve me radh. N hapsirn shqiptare jan ruajtur shkrime t shenjta hebreje, duke prfshir nj dorshkrim t rrall t "Torah-s", i njohur me emrin "Safar Tora" ose "Sefer Tora", dorshkrim q u trashgua brez pas brezi pr pes shekuj me radh n Vlor, deri n mesin e viteve '30 t shekullit t 20-t, ndonse prmbajtja e tij vinte n kundrshtim si me letrsin ungjillore, ashtu dhe me at kuranike. ka qen vazhdimisht n vmendjen e dijetarve dhe rabinve izraelit, deri n vitet '30 t shekullit t 20-t, kur u mor prej tyre nga Vlora. N shekujt e fundm t mesjets, kur izraelitt kishin vendosur t ngriheshin n nj "rebelim t fsheht mesianik", shtabi i kryengritjes e udhhiqte revoltn duke pasur si rezidenc pikrisht Shqiprin. Studiues t periudhs mesjetare ngulin kmb se edhe varri i prijsit t ksaj lvizjeje - Sebatai Zevi - gjendet n riviern shqiptare.
    Esht vshtir t gjenden raste t tejkalimit t fardo gjurme t antisemitizmit, si tek shqiptart. N dekoracionet e xhamis qendrore t kryeqytetit gjendet i shprfaqur ylli i Davidit. Nj varg kishash t ritit ortodoks, sidomos n qytetet jugore, kan element evident t arkitekturs s sinagogave. N fillim t viteve 30, kur komisiariati pr refugjatt i Lidhjes s Kombeve projektoi nj shprngulje masive t hebrenjve nga vendet europiane pr ti shptuar nga rreziku nazist dhe Shqipria zyrtarisht u ftua t hap kufijt e saj pr pranimin e refugjatve t rrezikshm, qeveria mbretrore e vendit e pranoi pa hezitim propozimin. Presionit t vendeve t bllokut nazifashist pr ta refuzuar kt propozim qeveria iu prgjigj me masa formale (pr t hyr n kufi hebrenjt duhej t dshmonin se kishin 200, 300 dhe s fundi 500 franga ari).


    Reklama



    Gjat lufts antifashiste Shqipria prfaqson vendin e vetm n Europ ku asnj hebrej nuk u denoncua dhe nuk u dnua.
    Shembuj t ktij solidariteti ka thuajse n t gjitha situatat kritike q kan kaluar popujt e Ballkanit. Solidariteti n rrezik, si tipar identifikues i shqiptarve, u shpreh me bashkimin e tyre me fqinjt grek, derisa u bn nj prej faktorve t rndsis s dors s par pr fitoren e revolucionit t tyre kombtar. Kapedant arvanit u bn prijs t revolucionit dhe pastaj edhe prfaqsues t popullit, deri n at shkall sa n institucionet e shtetit t ri t Greqis s pavarur gjuha shqipe ishte nj els komunikimi. Shqiptart q morn n ball rrezikun e lufts pr lirimin e Greqis sot i kan portretet n prerjet e monedhs kombtare helene.
    N fillim t ktij shekulli, duke pasur n vmendje pikrisht kt gatishmri t shqiptarve pr bashkim me tjetrin n koh t lig, poeti i Rilindjes Kombtare Andon Zako shkruante: "Mjaft punove pr t tjer,/ o fatkeq,/ Kujto vendin tek ke ler,/ e tek heq".
    Shqiptart kan shprehur po at frym durimi dhe solidariteti ndretnik, sa dhe toleranca e tyre e njohur ndrfetare.
    Solidariteti i nj populli vlersohet veanrisht n qendrimin ndaj kundrshtarit t mundur. Tek shqiptart nuk njihet ndshkimi pas vdekjes dhe armiqsia pas dorzimit. Edhe armiku m i dhunshm ka mundur t'i krijoj vetes kushte t siguris s mjaftueshme pikrisht duke njohur kt institucion shpirtror t shqiptarve, ndoren dhe dorzanin.
    Megjithse kufijt e Shqipris sapo ishin vendosur dhe hapsira e saj u shkel ushtarakisht nga armatat e t dy aleancave kundrshtare, pa prfshir ato t vendeve fqinje, vendi arriti t ruaj asnjansin n vitet e ndrlikuara t Lufts s Par Botrore, duke mos kursyer, ndrkaq, edhe ndihmn e mundshme pr palt e dobta n konflikt. Kjo periudh, sidomos koha e lufts ballkanike, i gjeti garnizonet osmane n Berat e Fier n kushte t rrethimit t uris dhe t kundrshtarit. Sido q kujtimi i dhuns perandorake osmane mbi shqiptart ishte katrciprisht i pranishm, shqiptart e Myzeqes nuk ua dorzuan ushtrive t reja asqert e Turqis, dhe ndan me to ushqimin e tyre t kursyer.
    N prag t Lufts s Dyt Botrore nj grup vullnetarsh shqiptar iu bashkuan brigadave internacionaliste n mbrojtje t republikanizmit dhe t antifashistve francez. Njri prej tyre ,Mehmet Shehu, u b m pas kryeministr i Shqipris, kurse nj tjetr shkrimtari i shquar Petro Marko, autor i nj romani t mirnjohur me titull domethns "Hasta la Vista", kishte korrespondenc me autorin e romanit "Pr k bien kmbanat", shkrimtarin e famshm Heminguej.
    Njri prej tyre ishte edhe shqiptari kosovar Asim Vokshi i cili prfaqesoi at pjes t toks shqipetare q pritej t fitonte lirin ne fund t shekullit te njzet
    Vullnetart shqiptar n luftn e Spanjs kishin gazetn e tyre.

    Kur ushtrit fashiste q kishin pushtuar Shqiprin vendosn t sulmojn tokn greke nga territori shqiptar dhe urdhruan mobilizimin e rinis pr n luft, shumica iu shmang rekrutimit dhe ata q u mobilizuan me forcn e armve dezertuan n mas n frontin e lufts italo-greke.


    Reklama



    Megjithse mund t mbshtetej n t drejtn e fitimtarit ndaj pals s dorzuar, gjat viteve t Lufts s Dyt Botrore, ushtria partizane shqiptare tejkaloi menjher armiqsin e nj lufte t ashpr dhe i ofroi mbrojtje dhe kushte mbijetese ushtris s kapitulluar fashiste, duke i dhn edhe mundsin e bashkimit n nj aleanc n luftn antifashiste. Mijra e mijra ushtar t dshpruar t fashizmit, q nuk treguan gatishmri t luftonin, gjetn streh n popull, duke u veshur e maskuar si vendsit, dhe kshtu i shptuan ndshkimit q u kishte rezervuar ushtria naziste. N dokumentet e komands naziste paraqitet shqetsimi q njsit e saj nuk arritn t gjejn fashist dezertor n Shqipri. Me gjith peshn e krimeve q rndonte mbi ta, shqiptart ekzorcuan urrejtjen dhe u bn vend n vatra. Esht e njohur sjellja dinjitoze e komands partizane ndaj armats s gjeneral Azzi-t, kur, e gjendur n malet e Dibrs, n kushtet e braktisjes nga qendra, mund t priste gjithka, q lidhej me pozitn e saj, tashm e zn rob.
    Ushtria partizane lirimtare shqiptare nuk i ndrpreu veprimet e saj luftarake edhe pas lirimit t plot t Shqipris. Ajo mbajti peshn e vet t prfillshme n luftn antifashiste pr lirin e fqinjve verior. Pavarsisht se marrdhniet ndrshtetrore m pas morn karakter konfliktuoz, kur m shum e kur m pak, ksaj sakrifice vullnetare t shqiptarve i sht njohur vlera e saj.
    Shqipria e viteve t para t paslufts antifashiste vuri n rrezik integritetin e saj duke e mbajtur hapur pr disa vite me radh kufirin jugor pr ushtrit e dshpruara t Greqis, ku vazhdonte lufta civile pr formn e qeverisjes dhe karakterin e sistemit politik. N viset jugore t Shqipris gjenin streh n koh zbatice partizant e EAM-it, t cilt, pasi rimkmbeshin n kt an t kufirit, riktheheshin pr t vazhduar veprimtarin e tyre n Greqi. Shqipria ndau rrezikun me popullin grek, q po kalonte or dramatike, n kohn e nj indiference t pashpjegueshme q u pa edhe prej shtetesh t fuqishm.

    Bota i pa pr s afrmi, jo pa udi, prmasat e vrteta t solidaritetit t shqiptarve, n prag dhe gjat ndrhyrjes s ushtrive aleate euro-atlantike n ish-federatn jugosllave n pranver t vitit 1999, kur rreth nj milion shqiptar t Kosovs, n kushtet e dbimit masiv nga trojet e tyre, kur ushtria serbe, pr t arritur spastrimin etnik dhe boshatisjen demografike t rajonit, kishte vn n veprim famkeqin operacion "Patkoi", morn rrugn e jugut, kryesisht t Shqipris shtetrore, ku u vendosn, sipas t dhnave t statistikuara, rreth 600 mij vet.
    Mungese (Kukesi)
    Megjithse gjat gjith dekads s fundme ishin kultivuar gjithfar psikozash t prarjes s shqiptarve ndrmjet tyre, deri tek krijimi i nj opozicioni mbi baza etnike ndrmjet Shqipris e Kosovs, asti i vshtir kur shtja shtrohej "pr jet a vdekje" i gjeti shqiptart solidar e t vllazruar me njri-tjetrin, deri n at shkall sa ndan s bashku gjithka q kishin, strehn dhe ushqimin, veshjen dhe kamjen.
    Gjat vitit 1999 Shqipria kaprceu nj prov q n kushte normale ishte e paprfytyrueshme. Prgjegjsia q morn prsipr shqiptart, duke prballuar nj shtim t rrufeshm t popullsis gati me nj t tretn, n kushtet e mungess s rezervave afatgjat t ushqimit, t kufizimeve t njohura t furnizimet me uj dhe energji elektrike, si dhe t pamundsis pr komunikim intensiv, u prcoll me admirim n mjediset perndimore, ku, edhe n s'thuhej, paralajmrohej e pritej katastrofa humanitare dhe kriza e uris.
    M shum se solidariteti "mes vedi", gjat krizs ballkanike t vitit 1999, tek shqiptart u shprfaq nj vler e hershme europiane, fryma e humanizmit dhe e vlersimit absolut t jets, q vjen nga thellsia e shekujve, nga Rilindja Europiane e prvoja e qytetrimit perndimor, nga kulti bashkkohs i t drejtave t njeriut dhe filozofia kejnsiane e shtetit social.
    T gjitha kto q ndodhn, pritja e mbi 600 mij t dbuarve pa krijuar alarm t brendshm e t jashtm, si kishte ngjar m hert me shprnguljet e viteve '20, bn t besohej se nuk kishte qen nj rastsi q pikrisht n hapsirn shqiptare qe lindur nj shenjtore e gjall, Nn Tereza e Kalkuts, shenjzim i bamirsis dhe i solidaritetit n t keqe, shprehje e humanizmit universal, pa dallim race, ngjyre, feje, etnie dhe rajoni. At shembull q humanizmi e solidariteti q krijoi Nn Tereza individualisht e krijuan shqiptart m 1999 bashkrisht.
    Kto vlera t larta qytetare, q prjashtojn si kompleksin e eprsis, dhe at t prulsis s vetes ndaj tjetrit, shqiptarve u jan shprblyer n rrjedhat shpesh t dhimbshme t historis s tyre. Arbresht e Italis, q gjetn mikpritje t pakushtzuar n fqinjin prtej detit pas vdekjes s Gjergj Kastriotit dhe formuan atje ngulimet e tyre t qendrueshme, edhe sot e ksaj dite i kndojn Mores, q sht shndrruar n nj metonimi t atdheut. "E bukura More", q sht nj mit i ktyre kngve t vjetra, prfaqson kujtimin e vendlindjes, por pikrisht ky varg na jep t kuptojm edhe nj mikpritje tjetr bujare, at t grekve t Mores, ku valt e shprngulura t shqiptarve qendronin n kalim e sipr.
    Jan t pashlyeshme pr shqiptart bujaria dhe mikpritja e popullit turk n disa val shprnguljesh t detyruara t tyre, n kuadrin e shkmbimit t popullatave n rastin e Greqis dhe n rastin e marrveshjes pr pranimin e "turqve" t ish-mbretris jugosllave. Turqia ishte vendi q krijoi hapsir integrimi pr qindra mij shqiptar t deportuar nga amria dhe Kosova, duke u br pr ta nj atdhe i dyt.

    II.

    Shqipria sht nj vend n kryqzim t Perndimit dhe Lindjes. Kjo pozit gjeopolitike ka prcaktuar fatin e saj. N shekullin e 4-t, kur Perandoria Romake u nda n dy pjes, kufiri e ndau hapsirn shqiptare thuajse mes pr mes. Npr Shqipri kan kaluar pjesa m e madhe e kryqzatave t Europs kontinentale drejt "toks s shenjt" - Jerusalemit, t shoqruara me vrazhdsi e shkatrrime. Kur krishtrimi u nda administrativisht n dy pjes, n ritualin roman (perndimor) dhe at bizantin (lindor), edhe vija kufizuese e pushtetit t dy kishave, e quajtura "vija e Teodosit", e ndau hapsirn shqiptare n dy pjes. Shqiptart, deri n shekullin e 16-t e m von, u prpoqn pr t arritur statusin e nj kishe unite, q bashkonte vartsin perndimore me ritualin lindor.
    Prej fundit t mesjets e kndej hapsira shqiptare ishte zon ekuilibri ndrmjet dy perandorive m t fuqishme t kohs, Perandoris Osmane dhe Perandoris Austro-hungareze. Midis ktyre dy perandorive jan nnshkruar disa marrveshje, t quajtura "kapitulacione", t cilat rregullonin barazin e ndikimeve, duke i njohur Perndimit t drejtn e kujdesit pr faltoret e t krishterve, prmes doktrins "cultus protectorati" - mbrojtja e klerit.
    Veoria kryesore sinjifikative e fatit t Shqipris sht identifikimi me fatin e urs. Kalimet e ndikimeve nga Perndimi drejt Lindjes dhe anasjelltas kan ln gjurm t shprfaqura n etnotipin shqiptar. Ura ndrmjet dy qytetrimeve u ka sjell shqiptarve favoret e komunikimit dhe rreziqet e nyjes delikate: n kohra rreziqesh, urat, kto simbole t shklqyera t mundimit njerzor pr nj bot gjithnj e m t madhe, jan t parat q provojn dhimbjen e hedhjes n er n koh rreziku.
    Shqiptart jan popull me prbrje fetare heterogjene. Nuk ka t dhna pr strukturn e tyre demo-fetare q prej regjistrimit t viteve '30 t shekullit t 20-t. Por dihet se, sipas t dhnave t regjistrimit t fundm, n pikpamjen fetare bashksia muslimane prbn popullatn shumic. Vet bashksia muslimane sht e ndar n dy pjes: bektashinjt dhe islamikt. N Shqipri bektashizmi sht shfaqur n fund t shekullit t 12-t dhe n fillim t shekullit t 13-t. N vitet '20 t shekullit t kaluar, kur Ataturku ndrmori reformat e ashpra laicizuese t shtetit pr krijimin e Turqis moderne, Shqipria u b vendi i Kryegjyshats Botrore t Bektashinjve. Edhe sot selia e Kryegjyshats Botrore t Bektashinjve gjendet n Tiran. Pakkush e di se Shqipria, ky vend i vogl, sht seli e nj kryeqendre botrore t besimeve. Esht interesant t vihet re se edhe gjat periudhs s ateizmit nuk pati pretendime nga shtete t tjera ku ka bashksi besimtarsh bektashinj pr t marr rolin e kryeqendrs, e cila n Shqipri u shua.
    Karakteristik dalluese e shqiptarve sht toleranca fetare. N Shqipri ka dy fe (krishtrim e muslimanizm) n nj familje ose n nj fis (Lur, veri), ose dy fe n t njjtin njeri (Shpat, Elbasan), i cili mban dy emra, si i krishter e si musliman, dhe bn ritet e festat fetare t t dy besimeve. Heroi kombtar i shqiptarve Gjergj Kastrioti lindi n nj familje ortodokse, ndrroi fen n oborrin e sulltanit, u b bektashi (ky ishte kusht pr t'u br jenier), u kthye n Shqipri dhe mori fen e babait (ortodoks) dhe kur vdiq la amanet q t varrosej n nj katedrale t t krishterve katolik (Lezh). Njri nga vllezrit e Gjergj Kastriotit, prkundrazi, krkoi t varrosej n manastiret e Athosit, nj prej vendeve t shenjta t ortodoksis.
    N Shqipri nuk njihen konfliktet fetare, as n form episodike. Esht krejt normale q nj shqiptar, nse nuk i plqen prifti, predikimi apo sjelljet e tij, t braktis kishn dhe ta krkoj lidhjen me zotin n xhami. Nj prej autorve m t rndsishm t letrsis klasike shqiptare, Pjetr Bogdani, n veprn e tij "eta e profetve", citon krahas njri-tjetrit Kalvinin dhe Avicenn. Prkthyesi i par i librit t shenjt t muslimanve Kur'an ishte i krishter (Ilo Mitk Qafzezi).
    Muslimant shqiptar festojn shn Gjergjin e shn Mrin, nj pjes tjetr shn Nikolln e Krishtlindjet, kurse t krishtert u bjn vizita miqsore muslimanve pr festat e tyre karakteristike (Kurban Bajram).
    N nj qytet si Shkodra, ku popullsia muslimane sht e przier me t krishter katolik dhe ortodoks, n ditt e ramazanit edhe tregtart joislamik ndalonin shitjen e mishit t derrit n dyqanet e tyre.
    Bashksia bektashije e Shqipris u shpall e pavarur n vitin 1921. Bashksia islamike vendosi ndarjen nga kalifati dhe kryeqendrn botrore t islamizmit me an t nj kongresi n vitin 1923. Ortodokst shqiptar shpalln autoqefalin e tyre n vitin 1922. Bashksia katolike nuk e ka ndrmarr nj nism t till, por de facto e ka realizuar, sepse kleri i kishs franceskane ka mbajtur lidhje kryesisht me Austrin, ndryshe prej jezuitve dhe domenicienve q ruajtn lidhjen me Vatikanin.
    Festat fetare n Shqipri, qofshin ato t bashksis s krishter, qofshin t bashksis muslimane, ruajn gjurm t periudhs politeiste mitologjike. Shqiptart katolik t viseve veriore ditn e Buzmit pikrisht n ditn e Krishtlindjeve, por duke nnshtresuar n kt fest edhe kultin e zjarrit. Shn Mria e muslimanve prkon me ditn e zans - Dians tek latint - m 23 gusht. Bektashinjt kan kultin e Baba Tomorrit, q ngjason me kultin mitologjik t Olimpit grek. Nj poet i krishter i vuri pr titull librit t vet emrin e Baba Tomorrit. Paganizmi q shfaqet t dy besimet kryesore, me dy nndarjet e tyre, sht faktor konvergjence. Shqiptart kan kultin e natyrs, festojn ditn e malit apo t bjeshks, mbajn edhe sot gjarprin dhe dhin si totem (hyjni mbrojtse), kan kult pr zjarrin, pr gurin, pr ujin dhe bukn, pr udhn dhe mysafirin, pr tokn dhe qiellin.
    Veori etnodalluese t shqiptarve sht se, si thuhet, prodhojn m shum histori se sa mund t mbajn si popull, manifestojn dshir mbi mundsit pr qeverisje. Shqiptart nuk kan nisur vet asnj luft, por jan popull lufttar, pr t mbrojtur veten dhe t tjert. Hapsira e shqiptarve i sht nnshtruar restriksionit, kurse mbi ata vet sht ushtruar ekspansion. U ka shkuar historia npr luftra, pr t ruajtur tipologjin etnike, dhe kjo ka br q gabimisht t karakterizohen si popull q ka genin e lufts n shpirt. N rrjedhat e historis, ndryshe nga maqedonasit e vjetr, t cilt u sllavizuan; ndryshe nga trakasit antik, t cilt u romanizuan; ndryshe nga dalmatt, t cilt psuan t njjtin fat, ruajtn tipin e tyre kombtar.
    Shqiptart plqejn miqsi me t mdhenjt. Nuk jan t prirur pr aleanca t qendrueshme me partner t vegjl.
    Momentalisht n Shqipri sundon miti i Perndimit. N brezin m t ri t studiuesve ekziston, megjithat, prpjekja pr t krijuar mitin e ides kombtare.
    Pas nj shekulli mendsie romantike, q u ruajt edhe n periudhn e komunizmit, shqiptart kan kaluar nga etnocentrizmi n eurocentrizm.
    Ndr virtytet e shqiptarve njihen gjersisht n bot besnikria, mbajtja e fjals s dhn, kulti i nderit dhe miti i mikut.

    NN TEREZA
    OSE "FUQIA E MIQSIS VLLAZRORE"

    N ditn e marrjes s mimit Nobel, m 10 dhjetor 1979, Nn Tereza tha: "Un gjithmon e kam n zemr popullin tim shqiptar dhe lus Zotin q paqja dhe dashuria e Tij t jen n zemrat tona, n do familje".
    Mungesa!
    Urata e Nn Terezs pr bashkkombsit e saj sht shprehur n nj strof katrshe, n t ciln kshillat e saj paraqiten si amanet moral. Njeriu shqiptar duhet:
    "Ku sht urrejtja, t sjell dashuri,
    Ku sht prarja, t sjell bashkim,
    Ku sht dyshimi, t sjell besim,
    Ku sht dshprimi, t sjell shpres!"
    N vitin 1991 pr her t par Nn Tereza kishte edhe pasaportn diplomatike t shtetit shqiptar. Qytetare nderi e SHBA, e Britanis, e Indis dhe e disa vendeve t tjera, ajo mbante dekoratat m t rndsishme t bots s sotme:
    - "Pamada Shir" (1962);
    - "Ramon Magsysay" (1962);
    - "Gjoni XXIII pr Paqen" (1972);
    - "Samaritani i mir", Boston (1971);
    - Shprblimi Ndrkombtar "Xhon Kenedi" n Uashington (1971);
    - "Nehru" (1972);
    - "Tempelton" (1973);
    - "Nna e t gjith nnave" (1973);
    - "Balzan" (1978);
    - mimi "Nobel pr Paqen" (1979);
    - Shprblimi m i lart amerikan "Medalja e Liris" (1985);
    - Shprblimi m i lart i Rusis "Medalja e Paqes" (1988);
    - Urdhri i Sknderbeut
    Sipas presidentit amerikan Bill Klinton, "Nn Tereza ka sjell shpres dhe dashuri n jett e miliona jetimve dhe fmijve t braktisur, n t katr ant e bots". Egil Aarvik, Sekretar i Komitetit Nobel pr Paqen, duke vlersuar Nn Terezn thoshte se "ajo na ka dshmuar se 'do t thot altruizm, dashuri pr t varfrit, vepra m e lart dhe m bujare njerzore, dashuria q s'pret asgj, q beson do gj". Piktori i njohur shqiptar Ibrahim Kodra ka shkruar: "Nn Tereza sht shprehja m e bukur e mirsis, e humanitetit, e bujaris, e flijimit, e gjith asaj q mund ta quajm shrbim n dashuri". Ish-presidenti amerikan Ronald Regan, aktor i njohur i Hollivudit, shprehej: "S'sht e mundur t jesh n pranin e nj personaliteti si sht Nn Tereza, dhe t mos jesh optimist. E kemi dgjuar dhe vshtruar n heshtje, me vmendje dhe dashuri, si heroin t kohs son". Nayanatra Rey, nj induist i njohur, mendon se "ajo sht nna e Indis dhe nna e mbar bots, sidomos e bots q vuan, sht mrekullia e dashuris s krishter pr mbar rruzullin toksor". Ndrsa presidenti i republiks s Shqipris Rexhep Meidani ka br kt vlersim: "Nn Tereza ishte simbol i madh i mirsis universale. Nn Tereza ishte nj qytetare e madhe e bots, rrugt e s cils ajo i prshkoi gjat tr jets s saj n shrbim t t varfrve, t atyre q kishin nevoj, me prunjsin e saj prekse".

  2. #2
    ALb@SouL NetWoK Maska e [A-SHKODRANI]
    Antarsuar
    12-08-2003
    Vendndodhja
    EUROPE
    Mosha
    47
    Postime
    301
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim

    Arrow Shqiptart Popull Solidar

    Citim Postuar m par nga [A-SHKODRANI]
    Shqiptart Popull Solidar
    I.

    Shqiptart si popull nuk kan lidhje gjenetike me popujt fqinj, n prekje territoriale t drejtprdrejt. N pemn gjenealogjike t familjes indoeuropiane gjuha e tyre vendoset si deg m vete, ndrmjet greqishtes e latinishtes. Shqipja nuk ka lidhje bijrie (filiacioni) dhe as motrie me ndonj prej gjuhve t gjalla t familjes ku bn pjes. Kjo - lidhja e drejtprdrejt burimore me paragjuhn - mund t ishte nj shkak vetveimi pr shqiptart. Por, megjithse t till, shqiptart kan trashguar nj shpirt solidariteti me t tjert.


    "Nn Tereza e ka dhn (dedikuar) tr jetn me plot flijime n t mir t t varfrve, t t dbuarve, t t smurve, t atyre q s'kan strehim dhe jan pa dashuri. Ajo gjithnj ka dshmuar fuqin e miqsis vllazrore, duke nxitur kshtu zhvillimin e vrtet njerzor dhe shoqror".

    Papa Gjon Pali II

    Kultura tradicionale shqiptare tregon se koncepti i ktij populli pr "tjetrin" nuk sht armiqsor, si ndodh rndom ndr popujt e zonave t nxehta, si sht edhe Ballkani. "Tjetri". N kt kultur nuk sht detyrimisht "kundrshtari". Zakonisht "tjetri" n shtresat m t hershme t kulturs shqiptare sht nj "i ndryshm nga vetja". Nse sht dalluar "tjetri", kjo ka qen m shum nj nevoj vet-identifikimi. Lahutari i kngve legjendare thot se kreshniku u foli shokve "n guh t vet", thjesht pr t konstatuar se ishte ndryshe, ishte nj "alter", pa kurrfar konotacioni ndaj atij q nuk ishte "i vet". Kjo sht nj dukuri e rrall n mendsin ballkanike. Heronjt kulturor t bots shqiptare dashurojn Jevrenin e bukur (vajzn hebreje, si e thot emri), Llatinkn e bardh (vashn romake, latine, po sipas emrit), ikn e Cesarit (kajzerit, mbretit), Beg-zaden e bardh (vajzn begleresh prej turqishtes dhe begleresh prej persishtes). Kta heronj pin ver me shakuj si t krishter mkatar dhe falin pes vahtet si musliman t denj. Ata vishen magjarrisht (si hungarezt) dhe flasin arabisht. Aty del jelini (heleni, greku) dhe aty m tej del gumani. Kreshnikt shqiptar adhurojn Tanushn e bukur, q sht bij "krajli t Shkjenis", dhe thon pr t se "gja ma t'bukur n'kt' dynja nuk kish". Kur bardi shqiptar kndon pr bukurin e Tanushs, thot se e ka par vet me sy, "kur kem' pas bes me krajli", q do t thot "kur kemi pas paqe me sllavt".
    "Tjetri" n traditn shqiptare sht aleat (si n ciklin e betejs s Fush-Kosovs), vllam, mik pr or t lig. Edhe ather kur "tjetri" sht armiku, antagonisti, si mund t konkludohet duke par raportet me serbt, ata jan antagonist q nuk bien posht as nga trimria dhe bmat, as nga pronat dhe sarajet.
    Pikrisht ky koncept pr "tjetrin" prbn nj prej shpjegimeve etnopsikologjike t solidaritetit q ka shquar historikisht shqiptart prej lashtsis. Nj ilustrim i shklqyer i ksaj cilsie gjinikuese t shqiptarve sht bashkjetesa e tyre me bashksin hebreje, nj prej bashksive m t rrezikuara gjat dy mij vjetve me radh. N hapsirn shqiptare jan ruajtur shkrime t shenjta hebreje, duke prfshir nj dorshkrim t rrall t "Torah-s", i njohur me emrin "Safar Tora" ose "Sefer Tora", dorshkrim q u trashgua brez pas brezi pr pes shekuj me radh n Vlor, deri n mesin e viteve '30 t shekullit t 20-t, ndonse prmbajtja e tij vinte n kundrshtim si me letrsin ungjillore, ashtu dhe me at kuranike. ka qen vazhdimisht n vmendjen e dijetarve dhe rabinve izraelit, deri n vitet '30 t shekullit t 20-t, kur u mor prej tyre nga Vlora. N shekujt e fundm t mesjets, kur izraelitt kishin vendosur t ngriheshin n nj "rebelim t fsheht mesianik", shtabi i kryengritjes e udhhiqte revoltn duke pasur si rezidenc pikrisht Shqiprin. Studiues t periudhs mesjetare ngulin kmb se edhe varri i prijsit t ksaj lvizjeje - Sebatai Zevi - gjendet n riviern shqiptare.
    Esht vshtir t gjenden raste t tejkalimit t fardo gjurme t antisemitizmit, si tek shqiptart. N dekoracionet e xhamis qendrore t kryeqytetit gjendet i shprfaqur ylli i Davidit. Nj varg kishash t ritit ortodoks, sidomos n qytetet jugore, kan element evident t arkitekturs s sinagogave. N fillim t viteve 30, kur komisiariati pr refugjatt i Lidhjes s Kombeve projektoi nj shprngulje masive t hebrenjve nga vendet europiane pr ti shptuar nga rreziku nazist dhe Shqipria zyrtarisht u ftua t hap kufijt e saj pr pranimin e refugjatve t rrezikshm, qeveria mbretrore e vendit e pranoi pa hezitim propozimin. Presionit t vendeve t bllokut nazifashist pr ta refuzuar kt propozim qeveria iu prgjigj me masa formale (pr t hyr n kufi hebrenjt duhej t dshmonin se kishin 200, 300 dhe s fundi 500 franga ari).

    Gjat lufts antifashiste Shqipria prfaqson vendin e vetm n Europ ku asnj hebrej nuk u denoncua dhe nuk u dnua.
    Shembuj t ktij solidariteti ka thuajse n t gjitha situatat kritike q kan kaluar popujt e Ballkanit. Solidariteti n rrezik, si tipar identifikues i shqiptarve, u shpreh me bashkimin e tyre me fqinjt grek, derisa u bn nj prej faktorve t rndsis s dors s par pr fitoren e revolucionit t tyre kombtar. Kapedant arvanit u bn prijs t revolucionit dhe pastaj edhe prfaqsues t popullit, deri n at shkall sa n institucionet e shtetit t ri t Greqis s pavarur gjuha shqipe ishte nj els komunikimi. Shqiptart q morn n ball rrezikun e lufts pr lirimin e Greqis sot i kan portretet n prerjet e monedhs kombtare helene.
    N fillim t ktij shekulli, duke pasur n vmendje pikrisht kt gatishmri t shqiptarve pr bashkim me tjetrin n koh t lig, poeti i Rilindjes Kombtare Andon Zako shkruante: "Mjaft punove pr t tjer,/ o fatkeq,/ Kujto vendin tek ke ler,/ e tek heq".
    Shqiptart kan shprehur po at frym durimi dhe solidariteti ndretnik, sa dhe toleranca e tyre e njohur ndrfetare.
    Solidariteti i nj populli vlersohet veanrisht n qendrimin ndaj kundrshtarit t mundur. Tek shqiptart nuk njihet ndshkimi pas vdekjes dhe armiqsia pas dorzimit. Edhe armiku m i dhunshm ka mundur t'i krijoj vetes kushte t siguris s mjaftueshme pikrisht duke njohur kt institucion shpirtror t shqiptarve, ndoren dhe dorzanin.
    Megjithse kufijt e Shqipris sapo ishin vendosur dhe hapsira e saj u shkel ushtarakisht nga armatat e t dy aleancave kundrshtare, pa prfshir ato t vendeve fqinje, vendi arriti t ruaj asnjansin n vitet e ndrlikuara t Lufts s Par Botrore, duke mos kursyer, ndrkaq, edhe ndihmn e mundshme pr palt e dobta n konflikt. Kjo periudh, sidomos koha e lufts ballkanike, i gjeti garnizonet osmane n Berat e Fier n kushte t rrethimit t uris dhe t kundrshtarit. Sido q kujtimi i dhuns perandorake osmane mbi shqiptart ishte katrciprisht i pranishm, shqiptart e Myzeqes nuk ua dorzuan ushtrive t reja asqert e Turqis, dhe ndan me to ushqimin e tyre t kursyer.
    N prag t Lufts s Dyt Botrore nj grup vullnetarsh shqiptar iu bashkuan brigadave internacionaliste n mbrojtje t republikanizmit dhe t antifashistve francez. Njri prej tyre ,Mehmet Shehu, u b m pas kryeministr i Shqipris, kurse nj tjetr shkrimtari i shquar Petro Marko, autor i nj romani t mirnjohur me titull domethns "Hasta la Vista", kishte korrespondenc me autorin e romanit "Pr k bien kmbanat", shkrimtarin e famshm Heminguej.
    Njri prej tyre ishte edhe shqiptari kosovar Asim Vokshi i cili prfaqesoi at pjes t toks shqipetare q pritej t fitonte lirin ne fund t shekullit te njzet
    Vullnetart shqiptar n luftn e Spanjs kishin gazetn e tyre.

    Kur ushtrit fashiste q kishin pushtuar Shqiprin vendosn t sulmojn tokn greke nga territori shqiptar dhe urdhruan mobilizimin e rinis pr n luft, shumica iu shmang rekrutimit dhe ata q u mobilizuan me forcn e armve dezertuan n mas n frontin e lufts italo-greke.
    Megjithse mund t mbshtetej n t drejtn e fitimtarit ndaj pals s dorzuar, gjat viteve t Lufts s Dyt Botrore, ushtria partizane shqiptare tejkaloi menjher armiqsin e nj lufte t ashpr dhe i ofroi mbrojtje dhe kushte mbijetese ushtris s kapitulluar fashiste, duke i dhn edhe mundsin e bashkimit n nj aleanc n luftn antifashiste. Mijra e mijra ushtar t dshpruar t fashizmit, q nuk treguan gatishmri t luftonin, gjetn streh n popull, duke u veshur e maskuar si vendsit, dhe kshtu i shptuan ndshkimit q u kishte rezervuar ushtria naziste. N dokumentet e komands naziste paraqitet shqetsimi q njsit e saj nuk arritn t gjejn fashist dezertor n Shqipri. Me gjith peshn e krimeve q rndonte mbi ta, shqiptart ekzorcuan urrejtjen dhe u bn vend n vatra. Esht e njohur sjellja dinjitoze e komands partizane ndaj armats s gjeneral Azzi-t, kur, e gjendur n malet e Dibrs, n kushtet e braktisjes nga qendra, mund t priste gjithka, q lidhej me pozitn e saj, tashm e zn rob.
    Ushtria partizane lirimtare shqiptare nuk i ndrpreu veprimet e saj luftarake edhe pas lirimit t plot t Shqipris. Ajo mbajti peshn e vet t prfillshme n luftn antifashiste pr lirin e fqinjve verior. Pavarsisht se marrdhniet ndrshtetrore m pas morn karakter konfliktuoz, kur m shum e kur m pak, ksaj sakrifice vullnetare t shqiptarve i sht njohur vlera e saj.
    Shqipria e viteve t para t paslufts antifashiste vuri n rrezik integritetin e saj duke e mbajtur hapur pr disa vite me radh kufirin jugor pr ushtrit e dshpruara t Greqis, ku vazhdonte lufta civile pr formn e qeverisjes dhe karakterin e sistemit politik. N viset jugore t Shqipris gjenin streh n koh zbatice partizant e EAM-it, t cilt, pasi rimkmbeshin n kt an t kufirit, riktheheshin pr t vazhduar veprimtarin e tyre n Greqi. Shqipria ndau rrezikun me popullin grek, q po kalonte or dramatike, n kohn e nj indiference t pashpjegueshme q u pa edhe prej shtetesh t fuqishm.

    Bota i pa pr s afrmi, jo pa udi, prmasat e vrteta t solidaritetit t shqiptarve, n prag dhe gjat ndrhyrjes s ushtrive aleate euro-atlantike n ish-federatn jugosllave n pranver t vitit 1999, kur rreth nj milion shqiptar t Kosovs, n kushtet e dbimit masiv nga trojet e tyre, kur ushtria serbe, pr t arritur spastrimin etnik dhe boshatisjen demografike t rajonit, kishte vn n veprim famkeqin operacion "Patkoi", morn rrugn e jugut, kryesisht t Shqipris shtetrore, ku u vendosn, sipas t dhnave t statistikuara, rreth 600 mij vet.
    Mungese (Kukesi)
    Megjithse gjat gjith dekads s fundme ishin kultivuar gjithfar psikozash t prarjes s shqiptarve ndrmjet tyre, deri tek krijimi i nj opozicioni mbi baza etnike ndrmjet Shqipris e Kosovs, asti i vshtir kur shtja shtrohej "pr jet a vdekje" i gjeti shqiptart solidar e t vllazruar me njri-tjetrin, deri n at shkall sa ndan s bashku gjithka q kishin, strehn dhe ushqimin, veshjen dhe kamjen.
    Gjat vitit 1999 Shqipria kaprceu nj prov q n kushte normale ishte e paprfytyrueshme. Prgjegjsia q morn prsipr shqiptart, duke prballuar nj shtim t rrufeshm t popullsis gati me nj t tretn, n kushtet e mungess s rezervave afatgjat t ushqimit, t kufizimeve t njohura t furnizimet me uj dhe energji elektrike, si dhe t pamundsis pr komunikim intensiv, u prcoll me admirim n mjediset perndimore, ku, edhe n s'thuhej, paralajmrohej e pritej katastrofa humanitare dhe kriza e uris.
    M shum se solidariteti "mes vedi", gjat krizs ballkanike t vitit 1999, tek shqiptart u shprfaq nj vler e hershme europiane, fryma e humanizmit dhe e vlersimit absolut t jets, q vjen nga thellsia e shekujve, nga Rilindja Europiane e prvoja e qytetrimit perndimor, nga kulti bashkkohs i t drejtave t njeriut dhe filozofia kejnsiane e shtetit social.
    T gjitha kto q ndodhn, pritja e mbi 600 mij t dbuarve pa krijuar alarm t brendshm e t jashtm, si kishte ngjar m hert me shprnguljet e viteve '20, bn t besohej se nuk kishte qen nj rastsi q pikrisht n hapsirn shqiptare qe lindur nj shenjtore e gjall, Nn Tereza e Kalkuts, shenjzim i bamirsis dhe i solidaritetit n t keqe, shprehje e humanizmit universal, pa dallim race, ngjyre, feje, etnie dhe rajoni. At shembull q humanizmi e solidariteti q krijoi Nn Tereza individualisht e krijuan shqiptart m 1999 bashkrisht.
    Kto vlera t larta qytetare, q prjashtojn si kompleksin e eprsis, dhe at t prulsis s vetes ndaj tjetrit, shqiptarve u jan shprblyer n rrjedhat shpesh t dhimbshme t historis s tyre. Arbresht e Italis, q gjetn mikpritje t pakushtzuar n fqinjin prtej detit pas vdekjes s Gjergj Kastriotit dhe formuan atje ngulimet e tyre t qendrueshme, edhe sot e ksaj dite i kndojn Mores, q sht shndrruar n nj metonimi t atdheut. "E bukura More", q sht nj mit i ktyre kngve t vjetra, prfaqson kujtimin e vendlindjes, por pikrisht ky varg na jep t kuptojm edhe nj mikpritje tjetr bujare, at t grekve t Mores, ku valt e shprngulura t shqiptarve qendronin n kalim e sipr.
    Jan t pashlyeshme pr shqiptart bujaria dhe mikpritja e popullit turk n disa val shprnguljesh t detyruara t tyre, n kuadrin e shkmbimit t popullatave n rastin e Greqis dhe n rastin e marrveshjes pr pranimin e "turqve" t ish-mbretris jugosllave. Turqia ishte vendi q krijoi hapsir integrimi pr qindra mij shqiptar t deportuar nga amria dhe Kosova, duke u br pr ta nj atdhe i dyt.

    II.

    Shqipria sht nj vend n kryqzim t Perndimit dhe Lindjes. Kjo pozit gjeopolitike ka prcaktuar fatin e saj. N shekullin e 4-t, kur Perandoria Romake u nda n dy pjes, kufiri e ndau hapsirn shqiptare thuajse mes pr mes. Npr Shqipri kan kaluar pjesa m e madhe e kryqzatave t Europs kontinentale drejt "toks s shenjt" - Jerusalemit, t shoqruara me vrazhdsi e shkatrrime. Kur krishtrimi u nda administrativisht n dy pjes, n ritualin roman (perndimor) dhe at bizantin (lindor), edhe vija kufizuese e pushtetit t dy kishave, e quajtura "vija e Teodosit", e ndau hapsirn shqiptare n dy pjes. Shqiptart, deri n shekullin e 16-t e m von, u prpoqn pr t arritur statusin e nj kishe unite, q bashkonte vartsin perndimore me ritualin lindor.
    Prej fundit t mesjets e kndej hapsira shqiptare ishte zon ekuilibri ndrmjet dy perandorive m t fuqishme t kohs, Perandoris Osmane dhe Perandoris Austro-hungareze. Midis ktyre dy perandorive jan nnshkruar disa marrveshje, t quajtura "kapitulacione", t cilat rregullonin barazin e ndikimeve, duke i njohur Perndimit t drejtn e kujdesit pr faltoret e t krishterve, prmes doktrins "cultus protectorati" - mbrojtja e klerit.
    Veoria kryesore sinjifikative e fatit t Shqipris sht identifikimi me fatin e urs. Kalimet e ndikimeve nga Perndimi drejt Lindjes dhe anasjelltas kan ln gjurm t shprfaqura n etnotipin shqiptar. Ura ndrmjet dy qytetrimeve u ka sjell shqiptarve favoret e komunikimit dhe rreziqet e nyjes delikate: n kohra rreziqesh, urat, kto simbole t shklqyera t mundimit njerzor pr nj bot gjithnj e m t madhe, jan t parat q provojn dhimbjen e hedhjes n er n koh rreziku.
    Shqiptart jan popull me prbrje fetare heterogjene. Nuk ka t dhna pr strukturn e tyre demo-fetare q prej regjistrimit t viteve '30 t shekullit t 20-t. Por dihet se, sipas t dhnave t regjistrimit t fundm, n pikpamjen fetare bashksia muslimane prbn popullatn shumic. Vet bashksia muslimane sht e ndar n dy pjes: bektashinjt dhe islamikt. N Shqipri bektashizmi sht shfaqur n fund t shekullit t 12-t dhe n fillim t shekullit t 13-t. N vitet '20 t shekullit t kaluar, kur Ataturku ndrmori reformat e ashpra laicizuese t shtetit pr krijimin e Turqis moderne, Shqipria u b vendi i Kryegjyshats Botrore t Bektashinjve. Edhe sot selia e Kryegjyshats Botrore t Bektashinjve gjendet n Tiran. Pakkush e di se Shqipria, ky vend i vogl, sht seli e nj kryeqendre botrore t besimeve. Esht interesant t vihet re se edhe gjat periudhs s ateizmit nuk pati pretendime nga shtete t tjera ku ka bashksi besimtarsh bektashinj pr t marr rolin e kryeqendrs, e cila n Shqipri u shua.
    Karakteristik dalluese e shqiptarve sht toleranca fetare. N Shqipri ka dy fe (krishtrim e muslimanizm) n nj familje ose n nj fis (Lur, veri), ose dy fe n t njjtin njeri (Shpat, Elbasan), i cili mban dy emra, si i krishter e si musliman, dhe bn ritet e festat fetare t t dy besimeve. Heroi kombtar i shqiptarve Gjergj Kastrioti lindi n nj familje ortodokse, ndrroi fen n oborrin e sulltanit, u b bektashi (ky ishte kusht pr t'u br jenier), u kthye n Shqipri dhe mori fen e babait (ortodoks) dhe kur vdiq la amanet q t varrosej n nj katedrale t t krishterve katolik (Lezh). Njri nga vllezrit e Gjergj Kastriotit, prkundrazi, krkoi t varrosej n manastiret e Athosit, nj prej vendeve t shenjta t ortodoksis.
    N Shqipri nuk njihen konfliktet fetare, as n form episodike. Esht krejt normale q nj shqiptar, nse nuk i plqen prifti, predikimi apo sjelljet e tij, t braktis kishn dhe ta krkoj lidhjen me zotin n xhami. Nj prej autorve m t rndsishm t letrsis klasike shqiptare, Pjetr Bogdani, n veprn e tij "eta e profetve", citon krahas njri-tjetrit Kalvinin dhe Avicenn. Prkthyesi i par i librit t shenjt t muslimanve Kur'an ishte i krishter (Ilo Mitk Qafzezi).
    Muslimant shqiptar festojn shn Gjergjin e shn Mrin, nj pjes tjetr shn Nikolln e Krishtlindjet, kurse t krishtert u bjn vizita miqsore muslimanve pr festat e tyre karakteristike (Kurban Bajram).
    N nj qytet si Shkodra, ku popullsia muslimane sht e przier me t krishter katolik dhe ortodoks, n ditt e ramazanit edhe tregtart joislamik ndalonin shitjen e mishit t derrit n dyqanet e tyre.
    Bashksia bektashije e Shqipris u shpall e pavarur n vitin 1921. Bashksia islamike vendosi ndarjen nga kalifati dhe kryeqendrn botrore t islamizmit me an t nj kongresi n vitin 1923. Ortodokst shqiptar shpalln autoqefalin e tyre n vitin 1922. Bashksia katolike nuk e ka ndrmarr nj nism t till, por de facto e ka realizuar, sepse kleri i kishs franceskane ka mbajtur lidhje kryesisht me Austrin, ndryshe prej jezuitve dhe domenicienve q ruajtn lidhjen me Vatikanin.
    Festat fetare n Shqipri, qofshin ato t bashksis s krishter, qofshin t bashksis muslimane, ruajn gjurm t periudhs politeiste mitologjike. Shqiptart katolik t viseve veriore ditn e Buzmit pikrisht n ditn e Krishtlindjeve, por duke nnshtresuar n kt fest edhe kultin e zjarrit. Shn Mria e muslimanve prkon me ditn e zans - Dians tek latint - m 23 gusht. Bektashinjt kan kultin e Baba Tomorrit, q ngjason me kultin mitologjik t Olimpit grek. Nj poet i krishter i vuri pr titull librit t vet emrin e Baba Tomorrit. Paganizmi q shfaqet t dy besimet kryesore, me dy nndarjet e tyre, sht faktor konvergjence. Shqiptart kan kultin e natyrs, festojn ditn e malit apo t bjeshks, mbajn edhe sot gjarprin dhe dhin si totem (hyjni mbrojtse), kan kult pr zjarrin, pr gurin, pr ujin dhe bukn, pr udhn dhe mysafirin, pr tokn dhe qiellin.
    Veori etnodalluese t shqiptarve sht se, si thuhet, prodhojn m shum histori se sa mund t mbajn si popull, manifestojn dshir mbi mundsit pr qeverisje. Shqiptart nuk kan nisur vet asnj luft, por jan popull lufttar, pr t mbrojtur veten dhe t tjert. Hapsira e shqiptarve i sht nnshtruar restriksionit, kurse mbi ata vet sht ushtruar ekspansion. U ka shkuar historia npr luftra, pr t ruajtur tipologjin etnike, dhe kjo ka br q gabimisht t karakterizohen si popull q ka genin e lufts n shpirt. N rrjedhat e historis, ndryshe nga maqedonasit e vjetr, t cilt u sllavizuan; ndryshe nga trakasit antik, t cilt u romanizuan; ndryshe nga dalmatt, t cilt psuan t njjtin fat, ruajtn tipin e tyre kombtar.
    Shqiptart plqejn miqsi me t mdhenjt. Nuk jan t prirur pr aleanca t qendrueshme me partner t vegjl.
    Momentalisht n Shqipri sundon miti i Perndimit. N brezin m t ri t studiuesve ekziston, megjithat, prpjekja pr t krijuar mitin e ides kombtare.
    Pas nj shekulli mendsie romantike, q u ruajt edhe n periudhn e komunizmit, shqiptart kan kaluar nga etnocentrizmi n eurocentrizm.
    Ndr virtytet e shqiptarve njihen gjersisht n bot besnikria, mbajtja e fjals s dhn, kulti i nderit dhe miti i mikut.

    NN TEREZA
    OSE "FUQIA E MIQSIS VLLAZRORE"

    N ditn e marrjes s mimit Nobel, m 10 dhjetor 1979, Nn Tereza tha: "Un gjithmon e kam n zemr popullin tim shqiptar dhe lus Zotin q paqja dhe dashuria e Tij t jen n zemrat tona, n do familje".
    Mungesa!
    Urata e Nn Terezs pr bashkkombsit e saj sht shprehur n nj strof katrshe, n t ciln kshillat e saj paraqiten si amanet moral. Njeriu shqiptar duhet:
    "Ku sht urrejtja, t sjell dashuri,
    Ku sht prarja, t sjell bashkim,
    Ku sht dyshimi, t sjell besim,
    Ku sht dshprimi, t sjell shpres!"
    N vitin 1991 pr her t par Nn Tereza kishte edhe pasaportn diplomatike t shtetit shqiptar. Qytetare nderi e SHBA, e Britanis, e Indis dhe e disa vendeve t tjera, ajo mbante dekoratat m t rndsishme t bots s sotme:
    - "Pamada Shir" (1962);
    - "Ramon Magsysay" (1962);
    - "Gjoni XXIII pr Paqen" (1972);
    - "Samaritani i mir", Boston (1971);
    - Shprblimi Ndrkombtar "Xhon Kenedi" n Uashington (1971);
    - "Nehru" (1972);
    - "Tempelton" (1973);
    - "Nna e t gjith nnave" (1973);
    - "Balzan" (1978);
    - mimi "Nobel pr Paqen" (1979);
    - Shprblimi m i lart amerikan "Medalja e Liris" (1985);
    - Shprblimi m i lart i Rusis "Medalja e Paqes" (1988);
    - Urdhri i Sknderbeut
    Sipas presidentit amerikan Bill Klinton, "Nn Tereza ka sjell shpres dhe dashuri n jett e miliona jetimve dhe fmijve t braktisur, n t katr ant e bots". Egil Aarvik, Sekretar i Komitetit Nobel pr Paqen, duke vlersuar Nn Terezn thoshte se "ajo na ka dshmuar se 'do t thot altruizm, dashuri pr t varfrit, vepra m e lart dhe m bujare njerzore, dashuria q s'pret asgj, q beson do gj". Piktori i njohur shqiptar Ibrahim Kodra ka shkruar: "Nn Tereza sht shprehja m e bukur e mirsis, e humanitetit, e bujaris, e flijimit, e gjith asaj q mund ta quajm shrbim n dashuri". Ish-presidenti amerikan Ronald Regan, aktor i njohur i Hollivudit, shprehej: "S'sht e mundur t jesh n pranin e nj personaliteti si sht Nn Tereza, dhe t mos jesh optimist. E kemi dgjuar dhe vshtruar n heshtje, me vmendje dhe dashuri, si heroin t kohs son". Nayanatra Rey, nj induist i njohur, mendon se "ajo sht nna e Indis dhe nna e mbar bots, sidomos e bots q vuan, sht mrekullia e dashuris s krishter pr mbar rruzullin toksor". Ndrsa presidenti i republiks s Shqipris Rexhep Meidani ka br kt vlersim: "Nn Tereza ishte simbol i madh i mirsis universale. Nn Tereza ishte nj qytetare e madhe e bots, rrugt e s cils ajo i prshkoi gjat tr jets s saj n shrbim t t varfrve, t atyre q kishin nevoj, me prunjsin e saj prekse".

    KONTROLL AUTOGRAFIK!

  3. #3
    Perjashtuar Maska e Lunesta
    Antarsuar
    09-09-2005
    Vendndodhja
    Dove la..Vittoria.....
    Postime
    1,660
    Faleminderit
    0
    10 falenderime n 10 postime
    Nuk jemi me aq solidare sa kemi qene. Idealizmi i moderuar po ja le vendin materializmit te shfrenuar.

Tema t Ngjashme

  1. Familja Biaku: Si jetuam me 26 hebrej n shtpin ton
    Nga Eni n forumin Toleranca fetare
    Prgjigje: 21
    Postimi i Fundit: 13-12-2010, 09:02
  2. Himar, msimi nis me himnin grek
    Nga karaburuni n forumin Tema e shtypit t dits
    Prgjigje: 134
    Postimi i Fundit: 15-08-2009, 04:07
  3. Akademia e Shkencave dhe heshtja ndaj sfidave te kohes
    Nga &Mitrovicalia& n forumin Problematika shqiptare
    Prgjigje: 96
    Postimi i Fundit: 18-06-2009, 19:10
  4. Paketa e propozuar nga Ahtisari pr statusin final t Kosovs
    Nga Nice_Boy n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 451
    Postimi i Fundit: 21-10-2007, 12:59
  5. Beratasit dhe ifutt
    Nga Brari n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 18
    Postimi i Fundit: 27-06-2003, 10:12

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •