Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 11
  1. #1
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    27,335
    Postimet n Bllog
    4

    Jeta e Gjergj Kastriotit dhe despotve bizantin orthodhoks

    Jeta dhe veprimtaria e Gjergj Kastriotit-Sknderbeut deri m 1443



    Gjergj Kastrioti lindi rreth vitit 1405. Ishte fmija i parafundit n familjen me shum fmij t Gjonit e t Vojsavs. Kta kishin katr djem (Stanishn, Reposhin, Konstandinin e Gjergjin) dhe pes vajza (Marn, Jelln, Angjelinn, Vlajkn e Mamicn).

    Drgimin e Gjergjit t vogl n oborrin osman rreth moshs nntvjeare, e dshmojn, pavarsisht nga njri-tjetri, burime historike bashkkohore ose pak m t vona, vendase e t huaja. Kt e pohojn autort e vjetr shqiptar, veprat e t cilve shrbejn si burime m t rndsishme pr njohjen e historis s Shqipris t shek. XV, si Marin Barleci, Marin Beikemi, Gjon Muzaka, Dhimitr Frngu. Edhe n jetshkrimin m t hershm pr Gjergj Kastriotin, t hartuar rreth viteve 1481-1482 prej Martin Segonit, tregohet se ai u drgua i vogl peng, u rrit dhe u edukua pran oborrit t sulltanit. T njjtn gj njoftojn edhe kronist e historian t huaj, bashkkohs me Sknderbeun, si italiant F. Filelfo, I. Potani, R. Volaterani, bizantini L. Halkokondili, shumica e autorve osman t shek. XV e XVI: Ashik pasha Zade, Tursuni, I. Bitlisi etj.

    Emri i Gjergj Kastriotit pr her t par prmendet n Shqipri bashk me ata t vllezrve t tij n dokumente t vitit 1426 pr shtje pronsie. N kt koh Sknderbeu kishte mbaruar shkolln e i-ogllanve dhe ishte n Shqipri si spahi, m pas u b subash i Krujs dhe qndroi n kt post zyrtarisht deri n fund t vitit 1438, kur n zeametin prkats sht shnuar se i rijepej Zaganoz Beut.

    Npr dokumente t gjysms s dyt t viteve 30 dhe fillimit t viteve 40 prmenden n viset shqiptare spahinj t vrar, spahinj q, pr t shptuar kokn, kishin braktisur timaret etj. Qndresa e prhershme kundr pushtuesve osman dhe rrethanat e favorshme ndrkombtare q u krijuan n fund t viteve 30 e n fillim t viteve 40 t shek. XV nxitn disa nga fisnikt shqiptar t ngriheshin n luft kundr pushtuesve t huaj.
    Gjergj Arianiti forcoi lidhjet me vendet e tjera, duke drguar prfaqsuesit e vet n Rom e n Bosnj. N gusht t vitit 1443 ai siguroi qytetarin e Raguzs, q t strehohej familjarisht n at qytet po qe se do thyhej prej trupave osmane.

    N shtator t vitit 1443 Gjergj Arianiti sulmoi forcat osmane n lindje t zotrimeve t tij dhe i dboi pushtuesit nga shum krahina t Shqipris Qendrore. Fitoret e tij ndikuan n jetn politike t Shqipris dhe patn jehon edhe n vendet e tjera. Vet ai vazhdonte prgatitjet pr vijimin e lufts kundr osmanve. M 21 tetor prfaqsuesit e tij, sipas porosis q kishin br n Raguz, morn ktu flamurin e Arianitve, q t'u printe lufttarve t tij n betejat e ardhshme. N fund t muajit nntor Gjergj Arianiti i krkoi Raguzs t'i shiste bombarda, arm kto q i duheshin pr lirimin e kshtjellave.

    Lufta lirimtare u prhap edhe n trevat e Shqipris s Poshtme. Gjin Zenebishi, i biri i Deps, u kthye nga mrgimi duke zbarkuar n bregdetin shqiptar pran Butrintit. Me ushtrin q organizohej ktu marshoi npr rrethinat e Gjirokastrs n drejtim t Kosturit, ku forcat e tij u sulmuan n befasi dhe u shpartalluan nga nj ushtri osmane dhe vet Gjini mbeti i vrar.
    N fund t vitit 1443 lufta lirimtare e shqiptarve mori hov t mtejshm nga zhvillimi i ngjarjeve n Ballkan.

    N betejn e Nishit, t 3 nntorit 1443, ndodhej edhe Gjergj Kastrioti-Sknderbeu, q kishte detyrn e funksionarit t lart osman, at t sanxhakbeut t Nikopolit. Shpartallimin e forcave osmane n betejn e 3 nntorit 1443 dhe vazhdimin e marshimit t trupave t J. Huniadit n drejtim t Bullgaris, Sknderbeu e gjykoi si astin m t prshtatshm pr lirimin e tokave shqiptare. Pasi grumbulloi rreth vetes disa qindra bashkatdhetar pjesmarrs n betejn e Nishit, dhe i shoqruar nga i nipi Hamza Kastrioti, Sknderbeu mori rrugn n drejtim t atdheut.

    N fillim Sknderbeu hartoi planin pr ringritjen e shtetit t Kastriotve, q, si sht shprehur n fillim t vitit 1445, formohej nga dy pjes t mdha "nga Dibra dhe Mati", q i ndante lumi Drin.

    Pasi mori n dorzim Krujn, Sknderbeu futi natn n kshtjell bashklufttart e fshehur n rrethinat e saj dhe, n bashkpunim me krutant, paralizoi garnizonin osman. Ai i la t lir ushtart osman q t largoheshin nga Shqipria, duke prfshir edhe dizdarin e kshtjells, Ballabanin, i cili pas dy dhjetvjearsh do t vihej n krye t trupave osmane pr t rimarr Krujn.

    Kur zbardhi dita, m 28 nntor t vitit 1443, krutant i kishte pushtuar nj gzim i paprmbajtur dhe, si shprehet Barleci, "t gjith kishin n goj lirin, kudo oshtinte zri i mbl i liris". N prani t gjith krutanve mbi muret e kshtjells s Krujs u ngrit flamuri i liris, ai i Kastriotve. Me kt rast, sipas Marin Barlecit, Sknderbeu u mbajti banorve t Krujs nj fjalim t zjarrt e plot patos patriotik. Duke vlersuar lart gatishmrin e madhe t shqiptarve pr t luftuar, sipas M. Barlecit, Sknderbeu iu drejtua krutanve me fjalt lapidare: "Armt nuk ua solla un, por ju gjeta t armatosur! Lirin e pash se e keni kudo: n kraharor, n ball, n shpatat e n ushtat tuaja".

    Forcat e Sknderbeut pa humbur koh nisn sulmet pr lirimin e nj vargu kshtjellash t tjera n afrsi t Krujs. S pari morn Petreln dhe pas saj iu drejtuan dy kshtellave n lindje t Krujs, Gurit t Bardh dhe Stelushit, t cilat kontrollonin rrugt tregtare q lidhnin viset bregdetare me ato lindore. Lufttart e Sknderbeut ndrkoh kaluan n Dibrn e Siprme, ku n bashkveprim me trupat e Gjergj Arianitit e t Zahari Grops liruan qytetin e Ohrit dhe kshtjelln e Sopotnics (Sfetigradit), t ngritur n veriperndim t Manastirit dhe q kishte nj pozicion shum strategjik pr kontrollin e rrugve q lidhnin Prlepin e Manastrin me rajonet n perndim t tyre. Bashk me Ohrin dhe Sopotnicn n duart e shqiptarve ran edhe Struga, Krova, si dhe kshtjella m t vogla q kontrollonin rrugt tregtare n hapsirat e Dibrs s Siprme. Gjithashtu Sknderbeu n jug t Shkupit mori pr her t par n zotrim t Kastriotve rajonin malor t Mokrs (malet Jakupice). Ai vuri nn kontroll rrugn e rndsishme Shkup-Krov, traseja e s cils kalonte prgjat lugins s lumit Treska.

    Po kshtu vepruan fisnikt shqiptar n viset e tjera t vendit. N Shqiprin e Eprme kshtjelln e Jelis (Jenipazarit-Pazarit t Ri) dhe at t Zveanit duhet ti ken marr Spant, kurse rajonin e Pejs Dukagjint. Edhe Stefan Gjurashi (Crnojevii) nuk qndroi duarkryq. M par me ndihmn e vjehrrit t tij, Gjon Kastriotit, dhe tani me prkrahjen e Sknderbeut, Stefani u fuqizua, zgjeroi kufijt e zotrimeve t tij dhe si kryeqendr t tyre bri Zhabiakun.

    N jug t vendit viset e liruara arritn deri n brigjet e lumenjve Devoll e Seman. Revolta e prgjithshme antiosmane u shtri edhe n Shqiprin e Poshtme. Turqit, - shkruante n dhjetor t vitit 1443 bajli venecian i Korfuzit, - i ka pushtuar nj tmerr i madh dhe me nxitim ata t Vlors, t Janins dhe t Gjirokastrs po prpiqen t fortifikohen".
    Ai gjendej n qendr t viseve t lira, shtrihej n vijn detare Lezh-Durrs dhe arrinte n lindje deri n afrsi t Shkupit. N veri t shtetit t Kastriotve shtriheshin zotrimet e Dukagjinve, t Zahariajve, t Spanve, t Dushmanve, t Gjurashve etj. N gjirin e tyre prfshihej Rrafshi i Dukagjinit e Drenica, krahinat e Plavs e t Gucis, t Jelis (Sanxhakut), t Gents (Zeta) etj.

    N jug t Kastriotve ishin zotrimet e katr familjeve t rndsishme: t Arianitve, t Topiajve, t Gropajve dhe t Muzakajve, q ishin kufitare me viset e pushtuara prej osmanve, prandaj mbi to do t binte edhe pesha kryesore e lufts kundr pushtuesve osman. Zotrimet e tyre arrinin n jug deri te lumenjt Devoll dhe Seman, kurse n lindje shtriheshin deri n afrsi t Manastirit.

    Kuvendi i fisnikve shqiptar u mbajt m 2 mars 1444 n Katedralen e Shn Kollit n Lezh. N t morn pjes udhheqs t kryengritjeve t mparshme antiosmane, si dhe pjestar t tjer t aristokracis shqiptare. Midis tyre ishin: Sknderbeu, Gjergj Arianiti, Andre Topia (bashk me dy djemt, Kominin e Muzakn dhe t nipin Tanushin), Gjergj Stres Balsha, Nikoll e Pal Dukagjini, Pjetr Spani (bashk me katr djemt, Aleksin, Bozhidarin, Vruon dhe Mirkon), Lek Zaharia, Teodor Muzaka i Riu (dhe pjestar t tjer t ksaj familjeje), Zahari Gropa, Lek Dushmani bashk me Pjetrin e fisnik t tjer fqinj me ta, Stefan Gjurashi (Crnojevii bashk me bijt e tij, Gjergjin e Gjonin) etj.

    Kuvendi vendosi q bashkimi i shqiptarve t bhej n formn e nj beslidhjeje politike ndrmjet drejtuesve t zotrimeve t lira dhe fisnikve t tjer t vendit, q u njoh me emrin Beslidhja Shqiptare e Lezhs. Ajo ishte nj aleanc politike e ushtarake. Si kryetar i saj u zgjodh Sknderbeu, kurse si institucioni m i lart vendimmarrs u b Kuvendi i antarve t Beslidhjes, i cili do t mblidhej her pas here pr shtje t rndsishme. Nprmjet Kuvendit realizohej dhe shprehej bashkimi i shqiptarve.
    Kryengritja fitimtare e vitit 1443 dhe Kuvendi i Prgjithshm Shqiptar i 2 marsit 1444 shnuan nj kthes vendimtare n luftn kundr pushtimit t huaj osman dhe hapn rrugn e zhvilimit t vrullshm t procesit t bashkimit politik dhe shpirtror t banorve t krahinave t ndryshme shqiptare.

    Gjergj Kastrioti-Sknderbeu doli n krye t jets politike e ushtarake t vendit jo rastsisht. Pr kt ndikuan: roli i veant i tij n organizimin e Kryengritjes s Prgjithshme t vitit 1443, pozita gjeografike e shtetit t Kastriotve (q ishte n qendr t viseve t lira dhe npr t kalonin rrugt m t rndsishme q lidhnin krahinat veriore me jugoret dhe lindoret me perndimoret), zotrimi prej tij i Krujs, kshtjells me pozicionin gjeografik m t prshtatshm pr administrimin e t gjitha viseve t liruara, dhe pr t hyr n kontakte t shpejta me shtetet e huaja antiosmane, si dhe lidhjet e shumta farefisnore e martesore t Kastriotve me shum familje fisnike t tjera, si Muzakajt, Arianitt, Stres Balshajt, Gjurasht (Crnojevit), Balshajt etj. Mbi t gjitha ishte personaliteti i vet Sknderbeut q bri t mundur daljen e tij n krye t jets politike e ushtarake t Shqipris. M tepr se cilido antar tjetr i Beslidhjes Shqiptare, Sknderbeu kishte t gjitha cilsit pr drejtimin me sukses t lufts. Ai i njihte shum mir mundsit ekonomike, financiare e ushtarake t vendit t vet. Ndrsa karriera e tij n radht e kuadrove ushtarak osman e kishte br Sknderbeun njohs po aq t mir t fuqis, organizimit dhe t artit ushtarak t osmanve.
    Gjat vers s vitit 1448, duke mbajtur t rrethuar Durrsin e Dejn, forcat ushtarake t Beslidhjes Shqiptare iu drejtuan zons s Shkodrs, q ishte zotrimi m i rndsishm i Venedikut n tokat shqiptare. N sulmin mbi rajonin e Shkodrs mori pjes edhe Gjergj Arianiti me forcat e tij. Pasi kaluan lumin Drin, n brigjet e tij shqiptart u ndeshn me ushtrin mercenare veneciane t komanduar nga Daniel Juri Sebenini dhe korrn nj fitore t shklqyer. Pas ksaj ata iu drejtuan Shkodrs dhe Drishtit. Pr t mbshtetur vazhdimin e veprimeve luftarake shqiptart ndrtuan nj kshtjell mbi grmadhat e Ballecit, q gjendej n rrz t malit Maranaj.

    Me pjesn kryesore t ushtris shqiptare, Sknderbeu bashk me Gjergj Arianitin kaluan nga zona e Shkodrs n krahinat lindore dhe prforcuan me t shpejt kshtjellat e vendit, si dhe grykat nga mund t vinte armiku.

    Despoti serb, Gjergj Brankovii, nuk lejoi ushtrin shqiptare q t kalonte npr rrugt e zotrimeve t tij. Rrjedhimisht trupat e J. Huniadit u gjendn vetm prball ushtris osmane n betejn q u zhvillua m 18 tetor 1448 n afrsi t Prishtins, t ciln e humbn.
    Luftimet e vitit 1450 pr mbrojtjen e Krujs solln dme e vshtirsi t ndryshme, t cilat duheshin kaprcyer. Pas largimit t ushtrive osmane, Sknderbeu ndrmori masa pr rivendosjen e pushtetit t tij n viset lindore t vendit, ku kishte potencialin kryesor ekonomik e njerzor. Realizimi i nj detyre t till krkonte mbshtetjen e gjithanshme t Gjergj Arianitit dhe bashkrendimin e veprimeve ushtarake me t. Prandaj Sknderbeu forcoi lidhjet me Gjergj Arianitin, duke u martuar me vajzn e tij n vitin 1451.

    Gjat viteve 1452 e 1453 Stefan Gjurashi (Crnojevii) organizoi disa aksione t suksesshme kundr ushtris s Gjergj Brankoviit, zgjeroi zotrimet e tij deri n Mora dhe shtiu n dor Medunin.

    Lkundje t tilla u shfaqn edhe tek antar t rrethit familjar t Sknderbeut, t cilt ky i ndshkoi ashpr. Ai shpronsoi Gjergj Stres Balshn, djal i motrs s tij, i akuzuar pr bashkpunim me osmant.

    Martesa t tilla ishin br q n kohn e Gjon Kastriotit, q ishte martuar me Vojsavn, familja e s cils, sipas M. Barlecit, jetonte n Pollog (me kt ai emrtonte rajonin q shtrihej nga qyteti i Shkupit n lindje deri n krahinn e Dervenit n perndim, ndoshta edhe rajonin n rrjedhjen e poshtme t lumit Tresk). Q n kohn e Gjon Kastriotit motrat e Sknderbeut ishin martuar me antar t familjeve m t fuqishme t kohs: Mara me Stefan Gjurashin (Crnojeviin), Jella me Stres Balshn, Angjelina me Vladan Arianitin, vlla i Gjergj Arianitit, Vlajka me Gjon Muzakn.

    Ve ktyre, Heroi shqiptar, i cili qysh n vitin 1443 e kishte cilsuar veten si trashgimtar t Balshajve, bri lidhje martesore t tjera. Vet u martua me Donikn, vajzn e Gjergj Arianitit, kurse t motrn, Mamicn e martoi me Muzak Topin.
    Pr t neutralizuar prirjet decentralizuese q po rishfaqeshin n radht e fisnikve shqiptar pas fushatave ushtarake osmane t viteve 1448 dhe 1450 dhe pr t ruajtur bashkimin politik t vendit, Sknderbeu forcoi lidhjet familjare me personalitetin politik m t rndsishm shqiptar pas tij, Gjergj Arianitin, duke u martuar me vajzn e tij, Donikn.
    U arrit kshtu t prfshiheshin n nj shtet t vetm t gjitha viset e lira shqiptare. Ato shtriheshin n jug nga rrjedha e lumenjve Devoll e Seman dhe prfshinin n veri kshtjellat e Jelis (Pazarit t Ri) e t Zveanit (Mitrovics) bashk me rajonet e tyre. N perndim shtriheshin nga brigjet e detit Adriatik dhe prfshinin n verilindje Rrafshin e Dukagjinit e Drenicn dhe n lindje rajonin e Dervenit n perndim t Shkupit dhe at t Mokrs n jugperndim po t ktij qyteti.

    Kshilli i Lart ishte organ i prhershm kshillimor pran kryetarit t shtetit, q shprehte interesat e fisnikve shqiptar. Antart e tij ishin bashkpuntort m t ngusht t Sknderbeut, si Pal Engjlli, Kont Urani, Tanush Topia, Moisi Golemi (Arianiti)
    Kryetari i Shtetit, Gjergj Kastrioti-Sknderbeu, qndronte n krye t piramids shtetrore me t drejtat e nj monarku feudal. Titulli zyrtar i tij ishte Zot i Arbris (Dominus Albaniae). N vitin 1464 Sknderbeu do t kurorzohej mbret prej papa Piut II, nj e drejt ekskluzive kjo e kreut t kishs. Ceremonia pr marrjen e skeptrit mbretror nga Sknderbeu ishte parashikuar t organizohej me rastin e ardhjes n Shqipri t vet papa Piut II n krye t ushtrive evropiane, si kryekomandant i s cils do t ishte Sknderbeu.
    E drejta q vepronte n Shqipri gjat periudhs s Sknderbeut ishte e zhvilluar dhe prfshinte nj varg normash n fusha t ndryshme t jets s asaj shoqrie.Sipas tyre prona, veanrisht ajo mbi tokn, trashgohej n vijn mashkullore dhe, n munges t djemve, n vijn femrore.

    Sknderbeu krenohej me historin e lavdishme t kombit shqiptar. Prandaj, ai mbajti si emr t dyt vetjak prgjegjsen e emrit t Aleksandrit t Madh t Maqedonis, q te osmant ishte Iskander (Sknder n gjuhn shqipe). Si e dshmon edhe M. Barleci, emrtimet gjeografike Maqedoni dhe Epir jan prdorur n mesjet si sinonime t emrtimit etnogjeografik Arbri. Pr m tej, krahas evokimit t lavdis s Pirros dhe t epirotve t lasht (sinonim i emrit arbr gjat mesjets), Sknderbeu prdori edhe simbolet shtetrore t Pirros s Epirit (shqiponjn dhe prkrenaren e zbukuruar me nj kok dhie), t Aleksandrit t Madh t Maqedonis (shenja e Diellit), si dhe simbole pellazgjike. Simbolet dhe evokimet e msiprme dshmojn pr formimin e tij kulturor humanist dhe tregojn se ai mbshtetej n traditn vendase pr t'i dhn nj frym sa m kombtare shtetit t tij dhe lufts s shqiptarve kundr pushtimit osman.

    Shtetin e tij Sknderbeu e emrtoi me emrin etnogjeografik kombtar mesjetar Arbria (Albania) edhe pse n t u prfshi nj pjes e viseve shqiptare. Titulli zyrtar i Sknderbeut ishte Zot i Arbris (Dominus Albaniae), t cilin e gjejm t shnuar n vuln e n shkresat zyrtare t tij, si dhe n letrat e kancelarive t huaja q i jan drejtuar atij si kryetar i shtetit shqiptar.

    Vula e vogl e Sknderbeut ishte skalitur n gurin e muar t unazs personale t tij. Ajo kishte form tetkndshe me prmasa maksimale 9 mm gjatsi dhe 7 mm gjersi. Simbolet e saj ishin marr nga mitologjia e lasht pellazgjike. N gurin e vuls s vogl ishin skalitur dy figura t mitologjis pellazgjike: mbretresha Leda dhe Zeusi i Dodons i shndrruar n mjellm.

    Si simbole m prfaqsuese pr shtetin shqiptar Sknderbeu prdori shqiponjn dykrenore me krah t ulur dhe yllin me gjasht cepa, simbole kto q ishin mjaft t njohura n mjedisin shqiptar. Kto simbole ishin edhe n stemn dhe n flamurin shtetror. N nj katolog venecian stemash sht vizatuar n mes t viteve 60 t shek. XV stema e Kastriotve, kur djali i Sknderbeut, Gjoni, mori titullin fisnik venecian. Gjithashtu stema ruhet e gdhendur n varrin monumental t nipit t Sknderbeut, Konstandinit, q gjyshja e tij, Donika, ia ngriti n Napoli t Italis n vitin 1500. Shqiponja e zez dykrenore, si e ka treguar M. Barleci, ka qen e vendosur edhe n qendr t flamurit t Sknderbeut q fushn e kishte t kuqe.
    Shqiponja dykrenore ishte simbol i njohur shtetror i Perandoris Bizantine dhe i familjes s Muzakajve, q kishin krushqi me Kastriott. Edhe Arianitt dhe Gjurasht kishin shqiponjn dykrenore si simbol t tyre. Kurse ylli me gjasht dhe shtat cepa ishte prdorur si simbol nga Muzakajt dhe nga Balshajt. Ylli me gjasht cepa duhe t ket qen vendosur edhe ndrmjet krerve t shqiponjs n flamurin e Sknderbeut, si nj element dallues kundrejt flamurit t Perandoris Bizantine.


    Vula me shqiponj, si simbol shtetror i Sknderbeut, del se sht prdorur pr her t par n letra q jan shkruar gjat mesit t viteve 50 dhe ndoshta jo rastsisht.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 12-01-2013 m 14:33

  2. #2
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    27,335
    Postimet n Bllog
    4
    Marrdhniet e Sknderbeut me vendet e Evrops Juglindore

    Shtetet e Evrops Juglindore, t prekur nga i njjti agresor, kishin detyr t prbashkt prballimin e rrezikut osman. Lufta kundr t njjtit armik i afroi ato dhe i bri aleat t natyrshm. Si rrjedhim, me koh u vendosn lidhjet ndrmjet shteteve, principatave e zotrimeve t tjera t ksaj pjese t Evrops.

    Krijimi nga Sknderbeu i nj fronti lufte t organizuar e t fuqishme, e nxori vendin ton n ball t forcave antiosmane. Shqipria gjithnj e m tepr shikohej nga bashkkohsit si nj fuqi e rndsishme, e dors s par, q ushqente shpresa pr dbimin e osmanve nga viset e pushtuara t Evrops. Prandaj me koh u krijuan lidhje ndrmjet vendeve t krcnuara nga i njjti rrezik, pushtimi osman.

    N kt kuadr dallohen marrdhniet e shqiptarve me Hungarin. Deri m 1456, kur vdiq Janosh Huniadi, Hungaria luftoi me vendosmri kundr pushtuesve osman dhe ishte kshtu aleati m i rndsishm i shqiptarve. T dyja palt, duke goditur t njjtin armik, secila n sektorin e vet, lehtsonin barrn e njra-tjetrs.

    Marrdhniet e Sknderbeut me sundimtart sllav t shteteve fqinj qen m t kufizuara se me Hungarin. Nj bashkpunim pati me ta kryesisht gjat lufts kundr Venedikut n vitin 1448, kur krahas shqiptarve vepruan edhe reparte ushtarake t mbretit t Bosnjs, Stefan Tomasheviqit. Kundr rrezikut kryesor, pushtuesve osman, nuk u arrit ndonj bashkpunim i shqiptarve me ta, sepse synonin t ruanin vasalitetin e tyre me sulltant osman. Despoti serb, Gjergj Brankovii, pengoi kalimin npr zotrimet e tij t lufttarve t Sknderbeut q t bashkoheshin me forcat hungareze. Pas betejs q trupat hungareze zhvilluan m 18 tetor 1448 n Fush-Dardani, despoti serb prndoqi ushtrin e shpartalluar hungareze dhe arrestoi Huniadin. Kurse mbreti i Bosnjs, Stefan Tomasheviqi, bashkoi trupat e veta me ushtrin osmane, q n prill t vitit 1456 u drgua kundr Sknderbeut. Nuk do t vononte q vet ata, m par se t tjert, t'i ndienin pasojat negative t vasalitetit nnshtrues t tyre. Megjithkt duke vlersuar rrjedhimet negative q sillte zgjerimi i pushtimit osman, Sknderbeu i ndihmoi ata n astet m t vshtira. Me rnien e plot t Despotatit t Rashs n duart e osmanve, despoti i saj, Stefani, djal i Gjergj Brankoviit, erdhi n vitin 1459 n Shqipri dhe u strehua disa vjet pran Sknderbeut, me t cilin u b edhe baxhanak, duke u martuar me vajzn e Gjergj Arianitit, Angjelinn.

    Lufta e popujve t Evrops Juglindore, n ball t s cils qndronin shqiptart, pengoi vrshimin osman n drejtim t Evrops Qendrore e Perndimore dhe mbrojti kshtu zhvillimin ekonomik, shoqror, politik e kulturor t ktyre vendeve. Pr kt rol t lufts s shqiptarve, si penges e fuqishme pr kalimin e osmanve n Evropn Perndimore, ishte plotsisht i ndrgjegjshm edhe vet Sknderbeu. M 1460 ai i shkruante nj princi italian: "n qoft se un do t thyhesha, me siguri Italia do ta ndiente dhe si rrjedhim, ai zotrim q ju thoni se sht juaji do t ishte i turqve".

    I nisur nga kuptimi realist se rreziku ishte i prbashkt, si pr vendet e Evrops Juglindore, t krcnuara drejtprdrejt nga pushtimi osman, ashtu edhe nga vendet e tjera evropiane, dhe duke vlersuar drejt rndsin e bashkpunimit ndrkombtar, Sknderbeu u kushtoi vmendje marrdhnieve me vendet q ende nuk ishin rrezikuar drejtprdrejt nga osmant. Vmendje t veant u kushtoi Sknderbeu marrdhnieve t tij me Venedikun, Papatin, Napolin etj., si pr afrsin e ktyre shteteve me tokat shqiptare, ashtu dhe pr interesat e synimet q kto vende kishin n drejtim t Ballkanit.

    N Shqipri mungonte nj kish kombtare, q predikimi t bhej n gjuhn shqipe. N Shqiprin e Eprme dhe Qendrore ushtronin veprimtarin e tyre kishat katolike, ku meshohej latinisht, dhe kishat ortodokse t ritit sllav dhe, n nj hapsir m t kufizuar, ato bizantine. Kurse n Shqiprin e Poshtme ushtronin veprimtarin e tyre kishat bizantine, n t cilat meshohej greqisht. Gjuha q prdorej n kishat e Shqipris ishte e pakuptueshme pr banort vendas, prandaj n prgjithsi pozitat e besimit fetar ishin t dobta dhe pr kt Barleci, q vet ishte prift katolik, shkruante se "shqiptart jan m tepr lufttar sesa fetar". Mungesa e shrbimit fetar ishte aq e theksuar n Shqipri sa q n Kruj, vihej n dukje m 1453, nuk kishte "as prift dhe as diakon katolik". N kto rrethana nj nga bashkpuntort m t ngusht t Sknderbeut, peshkopi i Durrsit, Pal Engjlli, shkroi n gjuhn shqipe m 8 nntor t vitit 1462 formuln e pagzimit, q prindrit t'i pagzonin vet fmijt e tyre.
    N kt drejtim disa prfundime pozitive arriti Sknderbeu n marrdhniet e tij me mbretin e Napolit, Alfonsin V. Ky mendonte se duke u dhn shqiptarve e ballkanasve t tjer nj prkrahje t vogl ushtarake e materiale, do t dboheshin osmant nga Ballkani dhe nn kurorn e tij mund t krijohej nj shtet i madh mesdhetar. Pr kt qllim, n fillim t viteve 50 Alfonsi V lidhi nj numr traktatesh me prfaqsuesit e disa zotrve shqiptar dhe t viseve t tjera t Ballkanit.

    Qendrbanimet e shqiptarve t Mores kishin n shumicn e tyre emra karakteristik shqiptar q pasqyronin ose emrin e origjins s banorve ose emrin e familjes kryesore t bashksis. Ndr emrat m tipik t ktyre qendrbanimeve prmenden t tilla si: Lndina, Mali, Lumi, Ripsi, Balta, Buz-Mazi, Golemi, Kryekuqi, Zoga, Lalushi, Mansi, Voriboba, Floka, Kmbthekra, Matringa, Muzaka, Belushi etj.

    Pas vdekjes s Balshs III, Gjon Kastrioti ndrmori masa t menjhershme pr t mbrojtur interesat e veta politike dhe ekonomike. N rajonin e Shkodrs, ku kishte zbritur ushtria e Stefan Lazareviit dhe mbante t rrethuar qytetin, Gjoni drgoi trupat e veta. N nj letr, q i shkroi Venedikut n nntor t vitit 1422, ai ka rrfyer se nuk e kishte lejuar despotin serb t Rashs t merrte Lezhn dhe shprehte me kt rast gatishmrin e tij pr t ndihmuar veneciant q t dbonin ushtrin serbe nga rajoni i Shkodrs.

    Edhe pas vdekjes m 1421 t Balshs III, q ishte kushri i tij, Gjoni vazhdoi lidhjet me fisnikt e tjer shqiptar t zotrimeve t Balshs III, si me Gjurasht (Crnojevit), q i kishin zotrimet fillestare n rrethinat e gryks s Kotorrit dhe q m pas i shtrin edhe n Gent, me t cilt lidhi krushqi. Gjurasht u angazhuan n nj luft shumvjeare kundr prpjekjeve t Despotatit t Rashs pr pushtimin e viseve bregdetare shqiptare, q shtriheshin n veri t lumit Buna. Ndrkoh edhe Gjon Kastrioti kundrshtoi synimet e despotve serb pr marrjen e Lezhs dhe pr zgjerimin e pushtimeve t tyre n Rrafshin e Dukagjinit dhe n Fush-Dardani.

    Gjon Kastrioti vdiq pas vitit 1502 dhe la pes fmij: Gjergjin (Sknderbeu i Ri), Konstandinin, peshkop i Izernias q vdiq n vitin 1500 n moshn 20-vjeare, Ferrantin (t cilit M. Barleci i ka kushtuar nj parathnie te “Historia e Sknderbeut” dhe q ka vdekur m 1561), Federikon, q vdiq m 1503 n moshn 15-vjeare n Valencie t Spanjs, ku u varros me nderime mbretrore, dhe Marien, e cila iu prkushtua artit.

    Shumica e fmijve t Gjon Kastriotit kishin emra ortodoks, nj djal dhe nj nip i tij (Sknderbeu dhe Hamzai) mbajtn deri n fund t jets emra mysliman, kurse veprimtaria politike e Kastriotve, e sidomos e Sknderbeut, ishte e lidhur me botn katolike. Vet Heroi Kombtar, pasi u kthye n Shqipri m 1443 dhe derisa vdiq, prdori emrin e dyfisht, t kristianit dhe t myslimanit, Gjergj Kastrioti-Sknderbeu, si shprehje kjo e tolerancs fetare dhe e kujdesit t tij pr ruajtjen e unitetit kombtar t shqiptarve q kishin rite fetare t ndryshme. Shqiptart, duke prfshir edhe shtresat e larta shoqrore, konvertonin lehtsisht besimin e tyre fetar. Balshajt, p.sh., n fund t shek. XIV u kthyen nga ortodoks n katolik, n prshtatje me besimin fetar t shumics s banorve t zotrimeve t tyre.
    Traktati u nnshkrua jo vetm n emr t Sknderbeut, por edhe t “t afrmve t tij baron n Arbri: “ ... e de soi parenti, baruni in Albania, de la parte altra”, po aty). Ky traktat i njihte Mbretit t Aragonit, Napolit dhe Siqilis sovranitetin mbi “trojet e t thnit Gjergj” dhe mbi “trojet e Krujs dhe kshtjelln”, n shkmbin t ndihms q Mbreti do t’i jepte atij (Sknderbeut) n luftn kundrosmane. N termat e traktatit Sknderbeu dhe ajo far mund t quhet “lidhja familjare” e tij shpreheshin t gatshm t njihnin sovranitetin e mbretit Alfons edhe mbi trojet apo kshtjellat e tjera, q do t’i fitonin me ndihmn e tij. Kreu i Lidhjes, Sknderbeu, shprehej i gatshm t vinte n vendin q do t caktonte Mbreti pr t’i br atij betimin dhe pr t’i shprehur nderimin si vasali sovranit, por mbasi t kishin larguar osmant me ndihmn e tij. Me prfundimin e ktij traktati, krert abr zotoheshin t’i drgonin prvit mbretit Alfons, kur osmant t ishin dbuar nga Arbria, nj shum t hollash t barabart me harain q Sknderbeu dhe t afrmit e tij i detyroheshion sulltanit (“... cacciati li Turchi de le terre del dicto Sr Georgio, isso Sr Georgio et tucti li soi parenti daranno et pagaranno ciascuno anno a la prefacta Mt lo tributo o heraci che per li presenti sono tenuti dare a lo Gran Turcho in lo tempo et secondo pagano a lo dicto Turcho”, po aty).

    Sikurse vihet re, sht fjala pr nj traktat vasaliteti pa kurrfar dyshimi n terma. Sknderbeu, q kishte refuzuar deri me arm n dor sovranitetin e sulltanve osman, pranonte me kt traktat t bhej vasal i mbretit Alfons V. Pse vall ndodhte kshtu? Ka qen kjo pyetja e vjetr e ngritur prej “kndvshtrimit osman”, prej nga nuk ishte e leht t kapej gjith sa ndodhte n ato kohra n Perndim dhe si funksiononin atje aleancat dhe organizimet. Ksaj pyetjeje mund t’i japin prgjigje s toku specialistt e historis s politiks, t historis s religjioneve, t historis s qytetrimeve, t historis s mendsive etj.
    M 14 qershor t atij viti regjistrohet kthimi n Kruj i nnmbretit Ramon d’Ortaf, q kishte munguar pr disa koh. Nnmbreti vinte me rekomandimet e Mbretit pr Sknderbeun, por edhe pr Gojko Stresin, Ivan Stresin, Gjin Muzakn, Muzak Topian dhe nj Aranit me emr t palexueshm mir n dokument (ACA, Reg. 2799, fl. CXV verso). Vihet se se n letrn kredenciale prkatse t mbretit Alfons Sknderbeu thirret prsri, po ashtu si m 29 mars, me titullin e ri: “Komandant i prgjithshm i njerzve tan t armatosur n viset e Arbris” (“Magnifico et strenuo viro Georgio Castrioti, dicto Scandarbech, gentium armorum nostrarum in partibus Albanie generali capitaneo, consiliario fideli nobis dilecto”).
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 12-01-2013 m 14:33

  3. #3
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    27,335
    Postimet n Bllog
    4
    Kur u b Skndrbeu mbret?

    Ishte zgjedhur Rodoni, n jug t Shqipris, pr t nnshkruar mandatin e mbretit. Si shnohet nga origjinali, mandati sht lshuar m 28 tetor t vitit 1458. I drejtohet paps Piu i II-t, i cili kishte m pak se dy muaj q kishte filluar pontifikatin e tij (Piu i II-t fillon pontifikatin m 3 shtator t vitit 1458 dhe vdes m 15 gusht 1464). "Papa Piu njihej si lufttar i rrept pr mbrojtejn e fes s krishter edhe sa ishte cardinal", shkruan studiuesi Ahmeti. Nj moment tjetr i rndsishm q trheq vmendjen te ky mandat sht edhe pohimi i notarit publik Johannes Borcius de Grillis se ai "me urdhr dhe autorizim t mbretit..." dmth. Skendrbeun e quan Mbret. "Ky moment sht tepr domethns ngase edhe n vuln shtetrore t varur q e shoqron kt dokument e gjejm t shkruar tekstin: Sigil (um)o Regni(ae) o Macedonia(e)o et oAlbania(e) q n gjuhn shqipe do t ishte: Vula e Mbretris s Shqipris dhe Maqedonis".
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 12-01-2013 m 14:34

  4. #4
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    27,335
    Postimet n Bllog
    4
    Simbolet e Kastriotve



    Vula kishte nj koh shum t gjat q ndodhej e depozituar n Arkivin e Muzeut Kombtar t Danimarks n nj klasifikim paraprak si nj objekt i paidentifikuar, por me origjin nga trojet e Perandoris Osmane. Historiku i gjetjes s saj sht tepr interesant. Muzeu i Danimarks e bleu vuln n vitin 1839, n nj ankand pas vdekjes s dy koleksionistve, peshkopit Frieder Munter (1761 – 1930) dhe Hofsmedemester Peter Johan Timm (1753 – 1835). Njri nga kta e kishte bler vuln n nj ankand n vitin 1824, gjoja si vul ruse. Prpara se t sillej n Muze, vula i prkiste Dhoms s Artit Mbretror. N vul dallohen shkronja greke, nj nga fjalt eshte emri i atij q e ka pasur, Alexandros (Aleksandr).

    Pas marrjes vula u regjistrua n Protokollin e Muzeut t Danimarks, si vul q i prkiste Perandoris Osmane, por me nj shkrim grek. Shkrimi prmend Shqiprin, Bullgarin dhe Serbin, vende q qen pjes e Perandoris Osmane.

    Dijetari Pentz thot se vula ka form ovale, ka n qendr nj shqiponj dykrenare me krah t ngritur lart. N pjesn e trupit t shqiponjs ka nj siprfaqe m t vogl ovale, ku sht brendashkruar figura e nj kryqi. Mbi shqiponj sht nj kuror mbretrore, kurse nn shqiponj sht firgura e nj kafshe ndoshta e nj dhelpre, ose e nj qeni. Rreth e qark siprfaqes s vuls n greqishten mesjetare sht ky mbishkrim "ALEKSANDRI, MBRETI I SHQIPRIS, SERBIS DHE BULLGARIS". Vula prve siprfaqes stampuese ka dhe nj siprfaqe afrsisht konike prej bronzi, nj derdhje perfekte.

    Dijetari Penz u mor me studimin e saj. Mbishkrimi e quan Sknderbeun Aleksandr n kujtim t Aleksandrit t Madh, gj q shpjegon dhe formen Skenderbeg. Vula e quan princin shqiptar Autokrator (Perandor) dhe Bazileus (Mbret). Kurora mbi shqiponjn sht mbretrore.
    Simboli m heraldik i Sknderbeut, m i njohuri dhe m emblematiku, sht prkrenarja me kok dhie. Pr kokn e dhis sht folur shum nga studiuesit, por nuk sht saktsuar se ’prfaqson koka e dhis.

    Prsa i prket shqiponjs dykrenare ajo sht par si ndikim i stemave bizantine. Shqiponja dykrenare sht nj simbol universal. Tek vula e Danimarks n gjoksin e shqiponjs sht dhe kryqi i krishter. Por n prgjithsi heraldika e Sknderbeut nuk ka simbole t krishtera. N nj studim timin t mparshm kam thn se e tr heraldika sknderbejane lidhet me origjinn q sipas vet Sknderbeut rrjedh nga Epiri, madje n nj letr t tij Sknderbeu i quan shqiptart pasardhs t Pirros s Madh t Epirit. Kjo sht arsyeja pse n vuln sekrete Sknderbeu preferon figurn e Leds dhe t Zeusit n form mjellme, kurse koka e dhis sht konkretisht dhia Amaltea, e cila sipas mitologjis ushqeu me qumshtin e saj Zeusin fmij. N shekullin I para Krishtit pran qytetit t Butrintit Pompon Atiku, dijetar dhe mik i ngusht i Ciceronit, ndrtoi viln e tij t famshme t quajtur Amaltea.
    Nga letrkmbini i Atikut me Ciceronin msojm se vila Amaltea qe plot skulptura dhe vepra arti, si dhe prmendore me epigrame poetike, madje dhe nj bibliotek me mbishkrime t lashta. Kshtu vrtetohet se pran Butrintit qe krijuar nj nga qendrat m t mdha kultike dhe mitologjike pr dhin Amaltea. Dhia Amaltea lidhet me Zeusin dhe metamorfoza e Zeusit mjellm sht gjithashtu nj motiv i trevs s Epirit. Sknderbeu si nj humanist i madh i Rilindjes Evropiane e lidh origjinn e shqiptarve jo vetm me ilirt e Epirit, por dhe me simbolet m t spikatura t kultit t qerthullit zeusian n Epir.

    Shum materiale dhe dokumenta arkeologjike t zbuluara n Shqiprin e Jugut flasin pr kultin e Zeusit dhe t dhis Amaltea. Sknderbeu qe i vetdijshm pr lashtsin e shqiptarve dhe pr mitologjit e tyre pagane, me t cilat krenohet. Megjithse Atlet i Krishtit, si u quajt nga papt e Roms, Skenderbeu nuk prdori as n flamurin e tij as n stemat dhe vulat, motivin e Kryqit, prve se n rafigurimin e vuls s Danimarks.
    Le t kujtojm pas tyre emrat e shum poetve t mdhenj si Ronsar, Agrippa, D'Obinje, Gabriel Ferni, Amadis Jamis, Luixhi Greto, Zhan Bussier, Margarita Sarroki, Lope De Vega, Kristofor Marlou, Edmund Spencer, Bajroni i madh etj.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 12-01-2013 m 14:34

  5. #5
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    27,335
    Postimet n Bllog
    4
    Elbasani ne kohen e Gjergj Arianitit, princi sovran para Skenderbeut

    E Merkure, 12 Tetor 2005
    Korrieri


    DOSSIER / Ndonese Skenderbeu njihet si Heroi yne Kombetar, pak te dhena jane publikuar deri tani, per princin feudal qe sundoi pese shekuj ne Arberi. Mosmarreveshjet e forta mes Gjergj Arianitit dhe Gjergj Kastriotit dhe paqja pasi i pari, mori per grua, vajzen e te dytit, Doniken

    Gjergj Kastrioti, Heroi yne Kombetar eshte vazhdues i vepres se Gjergj Arianitit, princit feudal te lugines se Shkumbinit i cili ishte i pari qe organizoi kryengritjen dhe korri fitore te njepasnjeshme ndaj hordhive turke. Per 3 vjet me rradhe, (1432-1435), ai mban te paprekura pronat e tij dhe krijon marreveshje te drejtperdrejta me kancelarite Perendimore. Ne vitin 1444 kishte 200 kalores dhe 5 bombarda me shume se Skenderbeu. Per kete arsye pati edhe ftohje te perkohshme me Gjergj Kastriotin. Ftohjet moren fund kur Skenderbeu mori per grua, vajzen e Gjergj Arianitit, Doniken.

    Per here te pare "Korrieri" prezanton para lexuesit te dhena qe nuk njiheshin deri me sot per deren feudale me te vjeter dhe me te famshme ne te gjitha trojet shqiptare.


    Arianitasit, sundim 5 shekuj ne Arberi

    Sipas prof. dr. Kujtim Bevapi, ish drejtor i Bibliotekes Publike Elbasan dhe Kryetar i "Elbasani-Enciklopedi", arianitasit konsiderohen si dera feudale me e lashte dhe me e qendrueshme ne trojet Shqiptare. Prejardhje e tyre nis qe ne Bizant rreth vitit 1000 me emrin e David Arianitit, patrik i Bizantit i njohur per lufterat qe kreu nga Skrapari deri ne Shkup te Maqedonise. Mburreshin se kishin gjak Perandorak. Gjenealogjia e familjes ruhet brez pas brezi e shekull pas shekulli. Deri ne shekullin e XII nuk ka te dhena te qarta per familjen Feudale. Ne shekullin e XIII Arianitasit njihen per lidhjet e krushqise qe kishin me princat e Arberit. Ne Shekullin e XV ata krijuan lidhje familjare me Zahariajt, Muzakajt dhe Topiajt. Ne shekullin e 15 emri i familjes zgjerohet me miqesite dhe krushqite qe kishin me Kastriotet, Dukagjinet, Cernejovicet e Malit te Zi, Brasikovicet e Serbise deri tek familjet e medha Italine te Morese. Famen dhe kulmin e tyre Arianitasit e arriten me lufterat kunder pushtimit turk nen udheheqjen e Gjergj Arianitit. Gjergj Arianiti lindi midis viteve 1380-1390 dhe vdiq me 1459. Gjergji ishte bir i Komnenit dhe kishte edhe dy vellezer te tjere, Muzken dhe Vladanin. Gjergj Arianiti ishte i martuar me nje vajze nga dera e Muzakajve me te cilen pati plot 8 vajza. Por Gjergj Arianiti, kishte nevoje per pasardhes princer, ndaj per kete arsye u martua serish, duke i dhuruar familjes edhe dy vajza dhe tre djem te tjere. Ai ishte baba i 13 femijeve.

    Pronat e familjes feudale Arianiti

    Fortesa e Arianitasve ndodhej ne Moker disa kilometra larg Librazhdit te sotem. Zoterimet e tyre shtriheshin kryesisht ne te dy ane te e lumit Shkumbin dhe perfshinin Mokren, Cermeniken, Berzeshten, Shpatin, Polisin, Dumrene, Dibren etj. Megjithate mendohet se Valmi (Elbasani i sotem) dhe disa rrethina te Vlores kane qene territore te arianitasve. Duke qene se zoterimet e tyre, ndodheshin pergjate lugines se lumit Shkumbin, Arianitasve iu desh te perballeshin me dhjetra beteja te pergjakshme me hordhite turke, te cilat, per te depertuar per ne Arberi, udhetonin detyrimisht neper kete lugine. Disa nga betejat e pergjakshme, permenden beteja e Mokres 1445, lufta e Otentes 1446, beteja e Oronikut 1448, e Modrices se Ohrit 1462, Vajkalit 1465 etj. Ne te gjitha keto beteja komandante ishin caktuar nipat e Gjergj Arianitit si Gjergj Moisiu e Muzaka i Angjelines.

    Fundi i epopese se lavdishme

    Pas epopese se lavdishme qe lane ne histori vjen koha kur Arianitasit nisen t'i humbin gradualisht zoterimet e tyre. Djali i madh i Gjergjit, Thoma Arianiti 1448-1484 u emerua Kapedan i Republikes se Venedikut ne tokat shqiptare. Djali i dyte, Konstandini qe jetoi deri ne vitin 1531 u martua me nje markeze italiane dhe u be guvernator i qyteteve Fano e Montefiore. Djali i trete i Gjergj Arianitit, Arianit Arianiti pas prishjes se aleances me Venedikun u kthye ne Mysliman i njohur me emrin Mahmud. U vra ne vitin 1486 nga kryengritesit himariote ku ai kryente funksionin e myteselimit. Histori e familjes mbyllet me djalin e Kostandin Arianitit, Arianit Arianiti i cili vdes ne vitin 1551. Pas kesaj periudhe, arianitasit humbin krejtesisht trojet por jo emrin dhe historine.

    Duke qene komandant i nje ushtrie te pavarur dhe te madhe ne numer, duke qene sovran ne trojet e tij dhe duke lidhur marreveshje te drejtperdrejta me Boten, Gjergj Arianiti pati disa ftohje te perkohshme me Gjergj Kastriotin. Por ftohja nuk zgjati shume pasi me 1451, Gjergj Kastrioti u martua me te bijen e Gjergj Arianitit, Doniken. Gjergj Arianiti vdiq me 1459. Ne vitin 1465 edhe pse shqiptaret fituan me Ballaban Pashen, ne fushen e betejes mbeten te vrare 3 nipat e Arianitit, Moisiu, Muzaka e Gjurica.

    Pergatiti: Fatos Salliu




    Fitorja ndaj turqve dhe mosmarreveshjet me Kastriotet

    E Hene, 17 Tetor 2005
    Korrieri


    Gjergj Arianiti ishte princi i pare feudal qe i tregoi botes se turqit mund te thyhen edhe pa mbeshtetje, aleanca, perkrahje e koalicione. Gjergj Arianiti ka meriten se ndezi i pari kryengritjen shqiptare kunder pushtimit otoman. Deri ne vitet 1423 Gjergj Arianiti ruante zoterimet e veta por si vasal i Sulltanit. Diskriminimi dhe dhuna qe sollen hordhite turke krijuan nje gjendje ta padurueshme per fshataret e zonave nen zoterimin e Arianitasve. Rezistenca fshatare shpejt u zgjerua dhe ne vitin 1424 u zhvillua beteja e pare me turqit diku afer Kalase se re ne Bradashesh te Elbasanit. Duke pare zgjerimin e rezistences me 1431 turqit nisen regjistrimin e pergjithshem te tokave dhe popullsise. Ne Qershor te vitit 1432, pas regjistrimit, Arianitasit humben shume troje si Shpatin, Dumrene dhe Vercen.

    Megjithate deri ne mars te vitit 1467 Gjergj Arianiti kishte ende shume ushtri dhe zoterime. Krahasuar me Skenderbeun, ne vitin 1444 Gjergj Arianiti kishte 1000 kalores dhe 25 bombarda. Gjergj Kastrioti kishte 800 kalores dhe 20 bombarda. I zhgenjyer nga humbja e trojeve nen zoterim, ne Veren e vitit 1432 Gjergj Arianiti organizon te paren kryengritje kunder turqve. Ne Dimrin e vitit 1432-1433 turqit thyhen keqas ne Byshek prane lugines se Shkumbinit, 5 km larg Elbasanit. Fitorja u perserit ne Veren dhe Vjeshten e vitit 1434. Ne vitin 1435 ai korri fitore ne viset jugore te Laberise.

    Per tre vjet me radhe Gjergj Arianiti i mbajti te lira zoterimet e veta. Emri i tij i kaloi kufijte dhe fuqite e medha te kohes nisen ta pergezonin me servilizem. Keshtu ne ate kohe ai merr pergezimet e Perandorit Sigmud te Gjermanise dhe Papa Eugjenit te IV ne Itali. Frika e kryengritjes detyron Sulltanin qe te organizoje nje ushtri teper te madhe e cila thyen ushtrine e Gjergj Arianitit ne vitin 1436. Gjergji terhiqet ne malesi dhe ruan disa nga trojet nen vasalitetin e sulltanit. Interesante jane marrdheniet e Gjergj Arianitit me Skenderbeun. Prania e Gjergj Arianitit bashke me niperit, dhenduret dhe krushqit e tij ishte vendimtare ne Kuvendin e Lezhes me 2 mars 1444. Duke qene i njohur pertej Shqiperise para Gjergj Kastriotit, me 1449-1454 ai lidhi marrveshje paqeje me Venedikun, Alfonsin e 5 te Napolit. Arianitasit bashke me Dukagjinet ishin te vetmit qe qendronin jashte kontrollit te turqve. Keshtu Gjergj Arianiti ishte i pari princ sovran ne tokat e tij.

    "Duke qene komandant i nje ushtrie te pavarur dhe te madhe ne numer, duke qene sovran ne trojet e tij dhe duke lidhur marreveshje te drejtperdrejta me Boten, Gjergj Arianiti pati disa ftohje te perkohshme me Gjergj Kastriotin. Por ftohja nuk zgjati shume pasi me 1451, Gjergj Kastrioti u martua me te bijen e Gjergj Arianitit, Doniken"

    Gjergj Arianiti ishte princi i pare feudal qe i tregoi botes se turqit mund te thyhen edhe pa mbeshtetje, aleanca, perkrahje e koalicione. Gjergj Arianiti ka meriten se ndezi i pari kryengritjen shqiptare kunder pushtimit otoman. Deri ne vitet 1423 Gjergj Arianiti ruante zoterimet e veta por si vasal i Sulltanit

    Bibliografia:

    Materiale dhe doreshkrime te pabotuara te bibliotekes publike "Qemal Baholli", Elbasan.

    Dhimiter Shuteriqi "Aranitet, gjeneza", 1965

    Skenderbeu dhe luftrat shqiptaro-turke botim i Institutit te Historise 1967

    "Gjergj Araniti", nga Ortenca Dakli, etj.

    Pas epopese se lavdishme qe lane ne histori vjen koha kur Arianitasit nisen t'i humbin gradualisht zoterimet e tyre. Djali i madh i Gjergjit, Thoma Arianiti 1448-1484 u emerua Kapedan i Republikes se Venedikut ne tokat shqiptare. Djali i dyte, Konstandini qe jetoi deri ne vitin 1531 u martua me nje markeze italiane dhe u be guvernator i qyteteve Fano e Montefiore. Djali i trete i Gjergj Arianitit, Arianit Arianiti pas prishjes se aleances me Venedikun u kthye ne mysliman, i njohur me emrin Mahmud. U vra ne vitin 1486 nga kryengritesit himariote ku ai kryente funksionin e myteselimit. Histori e familjes mbyllet me djalin e Kostandin Arianitit, Arianit Arianiti i cili vdes ne vitin 1551. Pas kesaj periudhe, arianitasit humbin krejtesisht trojet por jo emrin dhe historine

    Krahasuar me Skenderbeun, ne vitin 1444 Gjergj Arianiti kishte 1000 kalores dhe 25 bombarda. Gjergj Kastrioti kishte 800 kalores dhe 20 bombarda. I zhgenjyer nga humbja e trojeve nen zoterim, ne Veren e vitit 1432 Gjergj Arianiti organizon te paren kryengritje kunder turqve. Ne Dimrin e vitit 1432-1433 turqit thyhen keqas ne Byshek prane lugines se Shkumbinit, 5 km larg Elbasanit. Fitorja u perserit ne Veren dhe Vjeshten e vitit 1434. Ne vitin 1435 ai korri fitore ne viset jugore te Laberise

  6. #6
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    27,335
    Postimet n Bllog
    4
    Stema shqiptare e familjes fsinike t Engjllorve

    NGA dr. MUSA AHMETI

    Diploma q Papa Piu V n vitin 1457 i lshon familjes s Engjllorve sht e shkruar n permgamen dhe sht e sprkatur me flori. N t tre ant pa pjesn e poshtme ku sht prthyerja dhe ka qen vula, e paps Pius V, e cila pr fat t keq ka humbur, dokumenti ka nj bordur t zbukuruar me gjersi q varion anash 5.6cm dhe lart 6.3cm

    Gjat mesjets, sundimtart dhe princat shqiptar kishin zyrat e tyre t kancelarive n nivele t ndryshme si noter, sekretar apo prkthyes, t cilat ishin mjaft t zhvilluara dhe mund t renditen n radhn e kancelarive t ngjashme m t njohura, n Europ, gj q tregonte pr nivelin e lart t zhvillimit dhe kujdesit q tregonin sunduesit shqiptar n komunikim me sundimtart e tjer. Nga kto zyra doln akte, diploma, mandate dhe dokumente nga m t ndryshmet, n disa gjuh q n at koh ishin n prdorim zyrtar. Deri sot, ne kemi njohuri pr ekzistimin e nj numri t vogl t ktyre dokumentave n origjinal. Pjesa drmuese e tyre si duket jan zhdukur prgjithmon; pjesa tjetr pret hulumtuesit q ato t’i nxierrin n drit dhe t’i botojn, derisa vetm disa i kemi n duar t zbuluara rishtazi. Nj numr i caktuar jan t botuara n vllime dhe korpuse t ndryshme t dokumentave, q asnjher nuk jan prmbledhur n nj botim t veant. Karakteristik e prgjithme e ktyre akteve t botuara sht se ato nuk ndryshojn nga ato t sundimtarve t tjer, fqinj apo europian.
    Zakonisht n kto kancelari jan prdorur gjuht kulturore t kohs si: latine, greke, sllave, italiane osmane dhe ndonj tjetr. Ende nuk kemi asnj dokument q sht shkruar apo prkthyer n gjuhn shqipe nga aktet noteriale.
    Hulumtimet npr arkiva e biblioteka t ndryshme, kan mundsuar zbulime t reja t ktyre akteve, pr t cilat m par sht menduar se jan zhdukur apo nuk kan ekzistuar fare. Pr fat t keq, edhe sot, ka studiues e shkenctar shqiptar, t cilt jan mbshtets t ides se: “do gj q ishte me vler dhe e rndsishme nga arkivat e bibliotekat e njohura, t rendsishme, sht botuar.” Kta studiues e historian shfrytzojn burimet e botuara nga autor t huaj, t cilt, vrtet kan botuar dokumente, por asesi n at shkall, sa t shterronin fondet dhe trezort e arkivave e bibliotekave, n t cilt edhe sot e ksaj dite, ruhen thesare t pamuara pr kulturn, traditn dhe historin ton kombtare. Kto mendime jan shum t dmshme, sidomos pr studiuesit dhe hulumtuesit e rinj, tek t cilt mund t ket ndikime negative dhe dshpruese. Dshmit pr nj qndrim t till t gabuar dhe tendencioz, jan t shumta.
    Familjet fisnike shqiptare n mesjet, sikurse edhe familjet e tjera europiane kishin tituj t lart fisnikrie, t cilt her pas her i rikonfirmonin me diploma prkatse t lshuara nga autoritetet m t larta t kohs, si ishte papati, prkatsisht Selia e Shenjt.
    Heraldika si shkenc q merret me studimin dhe prejardhjen e simboleve dhe elementeve t ndryshme, origjina e t cilave sht e shumllojshme, n Shqipri prfaqsohet n fillimim t shekullit XIII, pr t vazhduar deri n ditt e sotme, si pjes prbrse e heraldiks europiane me t gjitha zhvillimet, ndryshimet dhe t arriturat e saj.
    Stemat m t hershme i gjejm duke filluar q nga Principata e Arbrit, pr t’u ndjekur pastaj me nj vazhdimsi t pandrprer me stemat e familjeve patronomike shqiptare si: Albani, Araniti, Balsha, Beikemi, Bogdani, Dukagjini, Dushmani, Engjellort, Gazuli, Golemi, Gropa, Jonima, Kastrioti, Komneni, Maneshi, Matranga, Muzaka, Shpata, Skura, Spani, Topia, Zaharia... etj.
    Studimet dhe krkimet shkencore n Arkivin Sekret t Vatikanit na mundsuan q t zbulojm nj diplom nga viti 1567, n t ciln ndodhen edhe dy stema t pa botuara deri me sot, q n trsin paraqesin elemente heraldike t familjeve fisnike shqitare, pra jan trsisht shqiptare.
    Kjo diplom fillimisht sht lshuar m 25 prill 1293 [Androniku II Paleolog, perandor i Konstantinopojs] dhe sht konsideruar si nj instrument publik i s drejts kanonike q i konfirmon Andrea Engjllit, fisnikut, duks, princit dhe kontit t Drishtit, Durrsit, Pultit t Ult, lidhjet e tij t gjakut me perandort romak ashtu edhe me perandort e Konstantinopojs.
    Don Joannes Aymerich kanoniku i Calarritanensis, i paisur me pushtetet e s Drejts Kanonike sht ai q konfirmon koncesionet e lshuara nga Michaeli, Perandor Cesar August i Konstantinopojs, si dhe princat e tjer, dhe t konfirmuara e t miratuara m von nga papa Pali IV, n t Drejtn Kanonike, si dhe nga doktort dhe magjistrat e tjer me pushtetet prkatse. Kto koncesione i konfirmohen fillimisht qytetit t Drishtit si dhe Mikel Engjllit e birit t tij Ndreut, ndrsa m 29 nntor 1555, i konfirmohen koncesionet e njohura q m par, t njjtit, nga papt Kaliksti III, Piu II, Siksti IV, Inocenti VIII, Pauli III, Juli III, dhe papa Piu IV si dhe nga papt e tjer romak nprmjet dokumentave apostolike si bullave dhe nprmjet motus proprios. Kto privilegje, liri dhe dshmi ishin dhn fillimisht nga perandort dhe princat q nga perandori Leone deri tek Michaeli.
    Lshuar dhe rikonformuar rishtas nga papa Pius V, sikurse edhe paraardhsit e tij papt: Kaliksti III, Piu II, Siksti IV, Inocenti VIII, Pauli III, Juli III, dhe papa Piu IV, n vitin 1567, n emr dhe pr llogari t Andreas Angelus [Ndre Engjllit], nga Vincentium de Hippolitis Pistoriensem ac Gasparem de Mercado Romanum Jures.
    Diploma sht e shkruar n permgamen dhe sht e sprkatur me flori. N t tre ant pa pjesn e poshtme ku sht prthyerja dhe ka qen vula, e paps Pius V, e cila pr fat t keq ka humbur, dokumenti ka nj bordur t zbukuruar me gjersi q varion anash 5.6cm dhe lart 6.3cm. Zbukurimet jan kryesisht me motive floreale. N t dy ant e bordurs fillojn me nga nj figur q i ngjan kups (ndoshta kalisti) nga ku dalin lule q ngjiten lart dhe kan fruta prej ari. Lart kurorzohen me nga nj kok engjlli dhe sipr t cilve qndrojn tre stema. Dy stemat ansore ato n t djthat dhe t majt jan stema shqiptare, [t vendosura sipr dy kokave t engjujve,] prkatsisht t familjeve finsike shqiptare q kishin lidhje gjaku me Engjlloret, ndrsa ajo e mesit sht stema e Republiks s Raguzs.
    Ngjyra dominuese e dekorimeve sht e kuqja. Lart motivet duket sikur dalin nga dy figura engjjsh q jan n dy meset e bordurs kur ajo ndahet n mes. Engjjt jan n kmb dhe n dy duart mbajn dy si shpata me maja t ngulura n tok por q tek doreza shprthejn egrsisht n deg dhe lule q kan fryte m t mdha se ato anash dhe q jan t lara me flori. Dimensionet e diploms jan 51.5 x 72.2 cm.
    Stema e par e cila ndodhet n ann e majt t diploms, sht n form t rrumbullakt dhe ka dimensione 7.5 x 7.5 cm, e cila sht vendosur n trupin e nj shqiponja njkokshe me krah t ngritur lart dhe kok t kthyer n t majt, sipr s cils sht kurora mbretrore bizantine me nj kryq n mes. Stemat e vendosura n trupin e shqiponjs jan kat t ndara n dy shqyte sipr t cilave sht kurora mbretore. Secila nga stemat ndahen n disa kuadrate t cilat kan simbolet e tyre, prkatsisht paraqesin stemat e familjeve fisnike shqiptare t: Topiajve, Muzakajve, Aranitve, dhe Balshajve. T gjitha elementet heraldike q ndodhen n kto stema jan t njohura dhe paraqesin traditn dhe lidhjet e ndryshme n mes t ktyre familjeve me familjen Engjllore, t grshetuara prmes nj simbolike interesante dhe shum prmbajtsore.
    Ndrsa stema tjetr e cila ka dimensione 7.5 x 7.5 cm, dhe sht n ann e djatht t diploms, gjithashtu sht e vendosur n nj reth, por me m shum elemente dekorative, t zakonshme pr kohn kur u krijua stema. Brenda rrethit jan t vendosura dy stema t ndara n katr fusha identike n t cilat dominon stema e Kastrioteve dhe ajo e Topiasve. Stema e Kastrioteve sht nj shqiponj dykrershe me krah t ngritur lart dhe sfond t verdh, e cila sht e njjt me stemat tjera t Gjergj Kastriotit Skenderbeut t njohura nga dorshrkime tjera.
    N fund t tekstit, n ann majt t diploms, sht shenja dhe fimra dalluese e noterit. Posht sht nj yll n form freskoreje me tet cepa t vijzuar nga qendra. Mbi yll gjendet nj kryq dhe posht yllit n dy ant jan inicialet noterit R. B. Posht tyre vjen nj shirit i hapur por me ant pak t kthyer nga brenda, brenda t cilit shkruhet “o[mn]ia morte cadunt.”
    Duke argumentuar me dokumente dhe fakte t gjalla, dshirojm t tregojm, se populli shqiptar, edhe n periudhat m t vshtira dhe m t errta t historis s tij, edhe ather kur ka luftuar t mbijetoj, nuk e ka hedhur anash kulturn, traditn, historin dhe besimin, por doher ka menduar e vepruar, ka ln gjurm t shkruara, duke u kujdesur q t ruaj at q sht m e vlershmja, gjuhn amtare, e cila ia mundson zhvillimin e kulturs dhe rimkmbjen kombtare. Shpresojm se kto gjurm do t pasurohen me hulumtime dhe krkime shkencore t reja, duke begatuar edhe m shum historin ton kombtare.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 12-01-2013 m 14:34

  7. #7
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    27,335
    Postimet n Bllog
    4
    Me rastin e 600-vjetorit t lindjes

    Familja Kastrioti nprmjet “akteve t Hilandarit”

    ...Mundsin pr t msuar se sa koh qndroi Gjergj Kastrioti n oborrin e Muratit II na e japin dy dokumente... t njohura me emrin “aktet e Hilandarit”. Jan dy akte t shkruara serbisht me grma cirilike, zbuluar n arkivin e manastirit serbo-ortodoks t Hilandarit, nj nga manastiret e shumta q ndodhet n Malin e Shenjt, n juglindje t Selanikut. Jan dokumentet m t vjetra q prmendin emrin e Gjergj Kastriotit. Jan zbuluar qysh m 1848 nga medievisti rus V. Grigorovi dhe jan botuar disa her nga autor t tjer.

    Akti i par sht nj akt-dhurim (akt-legim) i lshuar nga Gjon Kastrioti n emrin e tij dhe t katr djemve t vet, n favor t manastirit t Hilandarit. Dokumenti prmban brenda n tekst shnimin se “akti u shkrua n vitin 6934”. Viti sht sipas kalendarit bizantin, i takon periudhs prej 1 shtatorit 1425 deri m 31 gusht 1426. Studimtart anojn m shum pr vitin 1426. Akti sht pajisur me vuln e Gjon Kastriotit. N kt akt Gjoni shkruan: “un mkatari dhe i pamerituari... Gjon Kastrioti me djemt e mi Stanishin dhe Reposhin dhe Kostandinin dhe Gjergjin... dhe pasi u kshillova me djemt e mi i dhuruam manastirit t shenjt sipas fuqis son... fshatin Radostush me kishn e Shn Maris s Paprlyer q sht n at fshat Radostush, si dhe fshatin Trebisht...”.
    Pastaj n akt Gjon Kastrioti thot se me kt dhurim ai dhe djemt e tij hiqnin dor nga t gjitha t drejtat q gzonin deri ather mbi kto dy fshatra, duke ia ln kto t drejta manastirit t Hilandarit. Akti i dyt sht pa dat. sht nj akt-shitje. Me kt akt igumeni i manastirit, jeromonaku Athanas, n emrin e kshillit t murgjve t Hilandarit, i shet Gjon Kastriotit dhe tre djemve t tij pirgun e Shn- Gjergjit s bashku me disa prona t ksaj kulle. Dokumenti sht i pajisur me nj vul prej dylli. N akt thuhet se: “Gjon Kastrioti... shfaqi dshirn t blej pirgun e Shn Gjergjit pr vete dhe pr djemt e tij, zotin Reposh dhe zotin Kostandin, dhe zotin Gjergj, s bashku me vreshtat, ullinjt dhe t gjitha ato q i prkasin pirgut dhe me katr adelfate q t’i zotrojn zoti Gjon, zoti Reposh, zoti Kostandin, zoti Gjergj. N rast se ndonjri prej tyre largohet (nga kjo bot, domethn do t vdes - K.F.) t’i merret adelfati prej manastirit. Dhe kur t largohen (nga kjo bot) t katr personat e siprshnuar, pirgu do t’i kthehet prsri manastirit dhe n librin e t vdekurve emri i tyre t prkujtohet derisa t ekzistoj Hilandari. Pr t gjitha kto (Gjoni s bashku me tre djemt e vet) i dhurojn manastirit 60 florinj”.
    Nga prmbajtja, sidomos nga krahasimi midis dy akteve t Hilandarit, vihet re nj ndryshim me rndsi t veant pr shtjen q po trajtojm. N akt-legimin e Gjon Kastriotit prmenden emrat e katr djemve t tij. Kjo nnkupton se djemt, s bashku me ta dhe Gjergji, m 1426, ndodheshin pran t jatit, n mos pran familjes, t paktn n kontakt me t. Na e thot vet Gjoni me frazn: “pasi u kshillova me djemt e mi, ia dhuruam manastirit...”.
    Emri i Gjergj Kastriotit prmendet edhe n aktin e dyt t Hilandarit, por ktu mungon ai i Stanishit. Ky fakt ka nj rndsi t dors s par. Prse mungon emri i Stanishit? Sigurisht, nuk ka vdekur, sepse ai prmendet jo vetm n aktin tjetr t Hilandarit, q duhet t jet i s njjts koh, por edhe n nj akt venedikas t vitit 1445. Mungesa e emrit t Stanishit shpjegohet me faktin se ai at vit ndodhej n shrbim t sulltanit. N t vrtet ekziston nj letr, q Senati i Venedikut i drejton, m 17 gusht 1428, Gjon Kastriotit, nga e cila del se nj djal i tij, (t cilit nuk i thuhet emri), sht br “turk e mysliman”, domethn ka hyr n JANAR 2006 shrbim t Turqis dhe, si pretendon Gjoni, ka urdhr nga sulltani q t sulmoj jo vetm vendet e Venedikut, por edhe tokat e t jatit...
    Q ky djal i Gjon Kastriotit, i br “turk e mysliman” ishte Stanishi, e shpjegon fakti q emri i tij figuron n njrin dhe mungon n tjetrin akt t s njjts koh, fakt t cilin e sqaron vet natyra juridike- politike e veprimeve q ato akte prfaqsojn. Dokumenti i par, q prmban edhe emrin e Stanishit, sht nj akt-legim. Manastiri, sado i krishter q t ishte, nuk kishte arsye prse t refuzonte nj “dhurat” q i jepej nga kushdo qoft, pa asnj interes, si sht shprehur n dokument. Stanishi ishte kthyer prej kohsh n fen islame me emrin Karaguz. Kt e provon edhe fakti se ai ishte i ati i Hamza Kastriotit, lindur nga nj nn turkesh me siguri para vitit 1426.
    Por kjo nuk ishte arsye pr manastirin q t refuzonte dhuratn e fshatrave Radostush e Trebisht. Prkundrazi, kshilli i murgjve duhej t ngulte kmb q n aktlegim t prfshihej edhe emri i Stanishit, sepse edhe ai, si bir i Gjonit, kishte t drejtn pjesore t pronsis feudale mbi dy fshatra.
    ...Krejt ndryshe ndodh me aktin e dyt t Hilandarit - me akt-shitjen e pirgut t Shn Gjergjit. Kanonet kishtare nuk e lejonin manastirin t’ua shiste pronat e veta, sidomos kur kto ndodheshin pran tij, institucioneve ose personave t besimit kundrshtar, qofshin mysliman, qofshin katolik. Pra, emri i Stanishit nuk figuron n aktin e shitjes s pirgut, sepse ai nuk ishte i krishter, kurse prania e tij n akt-legimin e Gjon Kastriotit nuk e prjashton aspak mundsin q ai t ishte mysliman. Ky diskutim pr Stanishin na jep n dor nj element t rndsishm pr Sknderbeun: prania e emrit t tij n t dy aktet e Hilandarit tregon se n vitin 1426 ai nuk konsiderohej nga kshilli i murgjve t manastirit si Stanishi, domethn si nj feudal mysliman, pra, n shrbim t Turqis.
    Ktu del edhe nj shtje tjetr q krkon sqarim. Sikurse u tha, akti i shitjes s pirgut t Shn Gjergjit duhej t’i qe dorzuar Gjon Kastriotit, kurse n fakt, t dy aktet u gjendn n arkivin e Hilandarit. Kjo mund t shpjegohet me historin e djalit t dyt t Gjonit, Reposh Kastriotit. M. Barleti thot se Reposhi vajti peng s bashku me tre vllezrit e vet dhe pastaj u helmua nga sulltani s bashku me Stanishin dhe Kostandinin. Gjon Muzaka, prkundrazi, shkruan se ai nuk vajti fare peng, por vdiq murg n malin Sinaj. Por asnj nga kto tregime nuk sht i sakt. Dshmi kemi vet varrin e Reposh Kastriotit.
    Sipas prshkrimit q na jep V. Petkovi, varri ndodhet brenda n katedralen e Hilandarit, n narteks, posht n murin verior, n nj kamare (nishe) t gjer, gjysmsferike, faqet e s cils jan t pikturuara me subjekte kishtare. Nn pikturat gjendet nj mbishkrim q tregon se n at varr pushon Reposhi me titullin “dux illyricus” - duk ilir, domethn duk shqiptar. Viti i vdekjes sht shnuar 1431. Duke u mbshtetur te nj dokument n dorshkrim t muzeut t Rumjancevit n Mosk, q ka botuar L. Stojanovi, ku shnohet se Reposh Kastrioti ka vdekur m 25 korrik (pa prmendur vitin), V. Petkovii i bashkon me t drejt kto dy data dhe thot se Reposhi vdiq n Hilandar m 25 korrik 1431. Por mbishkrimi me titull “dux illyricus” na jep n dor nj element tjetr t rndsishm, se Reposhi nuk duhet t ket vdekur si murg (“frate”, si thot Gj. Muzaka), sepse nj nga kushtet themelore t jets manastirore ka qen heqja dor e kallogjerit (murgut) nga t gjith titujt zyrtar e fisnikror. Mbishkrimi na l t kuptojm se Reposhi vdiq si fisnik me titullin “duk”. Kt mendim na e prforcon njoftimi tjetr q na e jep V. Petkovi-i, se pirgu i Shn Gjergjit quhet n rrethet e Hilandarit edhe “Pirgu shqiptar” (Arbanashki pirg). Ky emr i dyt ka rrjedhur, padyshim, ngase n at kull do t ken banuar pr disa koh reparte t armatosura shqiptare...
    Duhet shtuar pastaj se, sipas aktit t igumenit Athanas, pirgu i jepej Gjonit dhe tre djemve t tij pr ta zotruar pr aq koh sa do t ishin gjall. Pas vdekjes s tyre kulla do t’i kthehej prsri manastirit. Me kthimin e kulls, nnkuptohet se do t’i kthehej Hilandarit edhe dokumenti i blerjes. Ka shum mundsi q aktin e blerjes s pirgut ta mbante me vete Reposh Kastrioti, me vdekjen e t cilit n Hilandar, dokumenti ka kaluar pa ndonj vshtirsi n duart e kshllit t murgjve t manastirit. Kjo e prforcon mendimin se t dy aktet e Hilandarit jan redaktuar n t njjtn dat, se jan dy instrumente t nj marrveshjeje t arritur, m 1426, midis Gjon Kastriotit dhe manastirit.

    Marr nga libri i prof. dr. Kristo
    Frashrit “Sknderbeu, jeta dhe vepra”
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 12-01-2013 m 14:34

  8. #8
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    27,335
    Postimet n Bllog
    4
    Priftrinj orthodhoks pran Sknderbeut

    - Sipas nj dokumenti t kohs -

    Mendojm se do informat q ka lidhje me jetn dhe periudhn e lavdishme t Heroit ton Kombtar Gjergj Kastriot Sknderbeut, sado e thjesht q t jet, vlen q t vihet n dukje e t studiohet, sepse ndihmon n plotsimin e kuadrit historik t asaj periudhe. Disa t dhna lidhur me kt periudh gjenden dhe n veprn agjiografike orthodhokse: “Jeta dhe veprimtaria e Nifonit, patrik i Konstandinopojs”, shkruar nga fillimi i shek. XVI. Pjesn q i takon vendit ton e kemi nxjerr nga botimi i fundit i veprs n gjuhn rumune, m 1937. Pjesa ka kt prmbajtje:

    “… Dhe Zaharia me Nifonin, si ndenjn pak koh atje [n Ohri], deshn t shkojn n vendin e Askulunit; (ktu kuptohet Shqipria) me ata u bashkuan dhe shum t tjer. Dhe u nisn nga Justiniana, disa nga ana e toks, disa me anije dhe arritn n nj qytet t madh me emrin Durrs... dhe q andej u ngjitn n qytetin e Krujs, e cila sht rreth 6 milje larg nga Durrsi. Dhe van te Gjergji prijs i Shqipris, i cili quhej Sknderbe dhe pranoi me gzim t madh e me dashuri, sepse ky edhe m prpara kish dgjuar pr jetn e tyre, q ta ket [Zaharin] at shpirtror dhe msues dhe edukator pr t gjith njerzit, dhe organizator t shptimit t t gjithve, ndrsa Nifonin, me bekimin e arhiereut t Krujs e bri prift atje, duke e dorzuar, si edhe vet arhiereun, i lumturi patrik Nikolla.” “Pas pak kohe u ngritn turqit nga Lindja dhe pushtuan t gjith viset drejt Perndimit, pikrisht gjer n detin e Oqeanit dhe gjer n Shqipri dhe do gj q gjenin e thernin, e plakitnin dhe i vinin zjarrin. Njerzit, pra, iknin nga mundte secili. Dhe etrit e lumtur [Zaharia me Nifonin] lan Shqiprin dhe erdhn prsri n qytetin e madh t Ohris”.

    Kjo sht prmbajtja sipas variantit t botuar nga Simendrea. Por edhe sipas nj varianti tjetr q disponojm, t botuar n mnyr prmbledhse nga N. A. Konstandinesku, del e njjta prmbajtje:

    “… T dy miqt lan Artn pr nj udhtim m t gjat, duke u ndaluar pak koh n Justinian, ku ishte qendra e patrikut orthodhoks, nga i cili vareshin bullgart, serbt dhe shqiptart. Meqense qyteti ishte nn sundimin e turqve, t dy kallogjert u drejtuan pr n Shqiprin e lir t Gjergj Kastriotit, t quajtur Sknderbe: ata arrijn n vendqndrimin e tij, n qytetin Kruj, pasi kaluan Durrsin dhe u pritn shum mir n oborrin e tij: Zaharin e bri at shpirtror dhe Nifonin e bri prift…”
    “Por valt e lufts otomane ua prishn edhe ktu qetsin; bota ikte e tmerruar prej hordhive turke duke krkuar shptim n det ose n shpellat e maleve. Nn mbrojtjen e rrobs s kallogjerit ata u kthyen n Ohri…”


    E reja qndron n radh t par n at, q fondit t burimeve historike pr kt periudh t shklqyer t historis son kombtare, i shtohet dhe nj dokument tjetr me prejardhje nga arkivat e pagjurmuara akoma mir t Ajonorosit, me t cilin familja e Kastriotve ka pasur, si dihet lidhje t vazhdueshme. N kt pjes prmenden emrat e dy klerikve orthodhoks, Zaharis dhe Nifonit, pr jetn e t cilve Sknderbeu kishte dgjuar edhe m par. Nga disa t dhna biografike del se Nifoni ishte shqiptar nga gjaku, n mos edhe Zaharia.
    Nga teksti nuk del e qart as koha e ardhjes s tyre n Kruj, as koha e largimit nga Kruja. Pr sa i prket ardhjes, ne mendojm, duke marr parasysh dhe moshn e Nifonit, i cili ka lindur rreth vitit 1434, se ajo duhet t ket ndodhur nga viti 1458-1460, gjat apogjeut t fitoreve t popullit ton, ndrsa pr sa i prket largimit, ky duhet t ket ndodhur gjat vitit 1466, sepse kt vit ata gjenden prsri n Ohri, n manastirin e Shn Maris, ku ishte dhe selia e patriarkis.
    Se ’i ka shtyr kta dy klerik t vijn, madje bashk edhe me shum t tjer n Kruj, kjo, besojm, se del vet nga ngjarjet e kohs. Pushtimi i Konstandinopojs n maj t vitit 1453 prej sulltan Mehmetit II q i dha fund perandoris mijvjeare bizantine, kish shkaktuar nj panik dhe nj dshprim t madh si n popujt e Ballkanit, ashtu dhe n t gjith Evropn. E vetmja kala e pamposhtur n Ballkan... ishte Shqipria dhe populli i saj i vogl, por heroik, nn udhheqjen e Gjergj Kastriotit...
    ...Mund t shtojm se dukuri t tilla n kt koh jan t pakta... Edhe kthimi m 1466 nga Kruja n Ohr i dy personave n fjal nuk mund t ket qen pa qllim, pa ndonj mision t posam nga ana e Sknderbeut, i cili n kt koh pr t’i br ball gjendjes kritike n t ciln ndodhej vendi, po u bnte thirrje t fundit pr luft e bashkpunim gjith aleatve dhe fqinjve t tij. Nuk prjashtohet supozimi, mendojm ne, q ata t jen drguar pr t’u lidhur me krert e Ohris nprmjet kryepiskopit pr ndonj kryengritje, e cila n fakt do t jet organizuar, por ka dshtuar, sepse si msojm nga nj kronik e kohs n gjuhn sllave, sulltan Mehmeti II, kur po kthehej nga Shqipria m 1466 dha urdhr q kryepiskopi i Ohris, Dhorotheu, bashk me shum krer dhe klerik t vendit, t internoheshin n Stamboll. Ndrmjet t internuarve kan qen dhe Zaharia me Nifonin. Nga pjesa q u prmend del se Kruja n kohn e Sknderbeut ishte nj nga t paktat qendra episkopale orthodhokse n territore t lira, n mos e vetmja, e cila sigurisht luante edhe ajo nj rol n mobilizimin e masave pr luftn kundr turqve, pavarsisht nga prpjekjet q bnte Roma, duke prfituar nga rrethanat politike, pr t trhequr shqiptart nn ndikimin e saj. Kt aspekt aq t rndsishm pr at periudh ishte e pamundur t mos e shfrytzonte Sknderbeu, duke prdorur klerikt merr influenc n detyra dhe misione t ndryshme, si ishte rasti i Zaharis dhe i Nifonit ose i episkopit Stefan n nnshkrimin e traktatit t Gaets m 1451, e i t tjerve pr ann orthodhokse, apo i Pal Engjllit e t tjerve, kur ishte fjala pr marrdhniet me Romn.

    Dhimitr Beduli

  9. #9
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    27,335
    Postimet n Bllog
    4
    Heraldika si fenomen evropian dhe brenda saj heraldika ballkanike e heraldika shqiptare

    Identiteti n vul: Simbolet heraldike t Muzakajve

    Gjin Varfi

    Heraldika sht nj dukuri historiko-kulturore evropiane q lindi dhe u kristalizua gjat mesjets s shekujve XI-XII e m pas. Ajo pati refleksione t njjta, n t gjitha aspektet, n mbar Evropn, e duke u prfshir n Evropn Mesdhetare dhe n Shqipri.
    Heraldika n Shqipri, si pjes prbrse e heraldiks evropiane sht e barazvlershme historikisht, artistikisht dhe bashkkohse me t. N trevat shqiptare ajo kaloi n faza t prcaktuara zhvillimi. Periudhat e saj t zhvillimit prkojn me periudhat e zhvillimit, si dhe me periudhat e ndrprerjes t heraldiks ballkanike me t ciln e lidhn fate, pak a shum t njjta historike, shoqrore dhe artistike. Identiteti nprmjet stems s vendosur n vul kancelarike dhe m pas dhe n shqyt prbn zgjidhjen praktike t kohs: t njohjes, prcaktimit, cilsimit q do t oj m pas n evidentimin e shkalls shoqrore t nj familjeje, nj klani, komuniteti etj.. Heraldika mbart identitetin historik, artistik dhe moral t nj kohe t caktuar. sht prcaktuar si shkenc njohjeje, ndihmse e historis. Ajo prbn nj ndihmes me vler n datimin dhe identifikimin e mjaft ngjarjeve, objekteve historike. E par n aspektin artistik ajo meriton respekt t veant, sepse prbn nj disiplin artistike q ndrthur prsosmrisht mesazhe simbolike t psikologjis s kohs.
    Heraldika mban mbi vete dhe aspektin moral q prcaktohej me identifikimin e vetes me kt apo at stem. Duhet thn se aspekti njohs on m pas n aspektin dallues t saj jo vetm prkatsor, por dhe cilsor dhe do t prbnin nj burim frymzimi dhe force morale t atyre q i gzonin e trashgonin dhe m gjer. E par n planin krahasimtar, n rrjedh t kohs, heraldika shqiptare rezulton se gjurmt m t hershme t saj i gjejm q n shek. XIII me simbolin e sundimtarit t Principats s Arbrit, Dhimitrit t Arbrit, e ndjekur m pas prej Gropajve, Skurrajve, Jonimajve, Dukagjinve, Arianitve dhe q m pas arrin kulmet e saj me stemat e Balshajve, Topiajve, Muzakajve e Shpatajve e q kurorzohen me ato t Kastriotve, simbolet e t cilve me shpalljen e Gj. K. Sknderbeut “hero kombtar” u bn simbolet tona kombtare. Kjo faz prbn periudhn themelore dhe jep thellsisht fytyrn e heraldiks shqiptare mbi t ciln u ngritn dhe u pasqyruan zhvillimet e mvonshme e t mtejshme e q shnuan arritjen cilsore dhe masive t heraldiks shqiptare. E bra kt hyrje disi panoramike t vijave themelore q prshkon heraldikn si fenomen n vetvete, lidhjet dhe marrdhniet e saj, pr t pasur m t qart n koh, brenda lidhjeve historike dhe heraldike, simbolet heraldike t Muzakajve.

    Pak histori pr familjen e Muzakajve
    Familja fisnike Muzaka sundoi n shekujt XIII, XIV e XV. Sundimi i Principats s Muzakajve ndahet n dy periudha. E para lidhet me vitet 1286-1343 dhe periudha e dyt me vitet 1350-1417. N dokumentet historike Muzakajt prmenden qysh m 1090. Pushtetin e tyre politik dhe administrativ Muzakajt e shtrin, kryesisht, n Muzaki (Myzeqe) dhe Toskri me qendr (pas vitit 1350) Beratin, i cili ishte dhe qyteti m i madh i fortifikuar i Shqipris. Ky qytet dikur pat qn qendr administrative dhe ushtarake e Despotatit t Beratit i cili m 1308 prfshiu n territoret e veta qytetin e Janins dhe m gjr. Atkoh perandori bizantin Androniku II Paleologu pati emruar si qeveritar n Berat Sevastin Skurra (1308-1336). Kulmin e lulzimit t formacionit t tyre shtetror e arritn n kohn e sundimit t despotit Andrea i II- t Muzaka (1335-1372), i cili para vitit 1335 mori titullin “despot” q n shkalln e hierarkis bizantine ishte i dyti pas atij t perandorit. P Androniku i III Paleologu.
    Despoti Muzaka gjat viteve 1335-1341 ishte n krye t lvizjeve antibizantine n Arbri.
    M 1336 njeh pr kryezot mbretin Robert Anzhu t Napolit, i cili nga ana e vet ia pranoi titujt, trashgimet dhe gradat dhn Andreas s II Muzaka prej perandorit t Bizantit, por me kusht t lnies peng n Durrs, pran prfaqsuesit t mbretit t Napolit, njrin djal t tij.
    Pas vitit 1336 nj deg t familjes fisnike Muzaka e ndeshim t vendosur n Peloponez (sot ndeshim fshatin me emrin Muzaki n perndim t Kalamats dhe Muzakio n verilindje t Pirgosit n Peloponez). M 1370 Kosturi bn pjes n Despotatin e Epirit. Pinjollt Junt dhe Teodori i II Muzaka morn pjes me trupat e tyre n Betejn e Kosovs kundr pushtuesve osman, m 1389. Teodor Koron Muzaka dhe Gjin Muzaka morn pjes n Lidhjen e Lezhs, m 1444. Gjin Muzaka ka qn bashkpuntor i ngusht i Sknderbeut. Pas vitit 1479 Muzakajt, kryesisht, u vendosn n territoret e Mbretris s Napolit (n Pulje).

    Simbolet heraldike t Muzakajve
    Deri m sot informimin m t hershm dhe m autentik lidhur me origjinn e mbiemrit; titujt e fisnikris, simbolet si dhe zotrimet e familjes feudale shqiptare Muzaka i gjejm t prshkruara n “Memorie” (Prkujtes) - “Historia dhe gjenealogjia e shtpis s Muzakajve” (Historia e genealogia della casa Musacchia), shkruar m 1510 nga Gjon Muzaka, (i biri i Gjin Muzaks; prfaqsues i Muzakajve n Lidhjen e Lezhs m 1444).
    Pas pushtimit Osman t Arbris, Gjon Muzaka jetoi n emigrim, n Pulje (Itali), q asaj kohe ishte nn Mbretrin e Napolit dhe t Aragons. “Memorien” e shkroi n fund t jets s tij. Gjoni u varros n Kishn e Madhe n Frankavila Fontana (Brindizi).
    Lidhur me origjinn e emrit t ksaj familjeje t madhe feudale shqiptare n “Memorie” shkruhet: “Mbiemri yn vjen nga nj vend q quhet Molosi qysh nga koht e hershme dhe kemi qen zotr t ktij vendi dhe kshtu na kan thirrur dhe kjo Molosak ndryshoi dhe fjala u b Muzak”. Kujtoj se ky vend q quhej Molosi, sot quhet Zagori, q shtrihet n lindje t rrugs automobilistike Janin – Tepelen. N Zagori (n lindje t Janins) ndeshim nj vendbanim me emrin “Muzakaj”. Po n “Memorie” prmenden varret e t parve t Muzakajve q ndodheshin pran kishs s Shn Triadhs n Lavdar t Oparit. N dokumentet historike emrin e ksaj familjeje e ndeshim pr her t par m 1090 si komandant nn perandorin bizantin Aleksi I Komneni. M 1279 shquhet Andre Muzaka, i cili ishte aso kohe “marshal i Arbris”, n Mbretrin Anzhuine t Arbris. Pas largimit t prkohshm t anzhuinve nga Arbria, m 1286 Andre Muzaka njihet si “sevastokrator” nga perandori i bizantit Androniku II Paleologu. Andre Muzaka sundoi deri m 1319, vit ky kur bujart Muzaka afrohen me Anzhuint dhe me Papatin n frontin antiserb. Deri m kt vit nuk kemi t dhna q Muzakajve t’u jet njohur stem heraldike. Stemat heraldike t familjes Muzakaj, katr prej t cilave vijn t dokumentuara u prkasin kohve n vazhdim.

    Stema e hershme
    Paraqitjen artistike m t hershme t ksaj steme e ndeshim n relief, n murin e nj vile n rrugn “San Xhovani” n Frankavila Fontana, n siujdhesn e Salentins-Itali, kumtuar nga Jurlaro, R. n veprn e tij “ I Musachi despoti d’Epiro in Puglia Salvamento, Bari (s.a.).
    Stema prbhet nga nj shqyt “zemr” i kaltr(?) mbi t cilin paraqiten: nj shatrvan i argjendt(?) i cili rrjedh nga t dyja ant, shoqruar me nga nj pishtar po t argjendt (?). Shqyti “zemr” i brendashkruhet nj shqyti akartoiato m t madh, sipr t cilit qndron nj prkrenare n pozicion prball. Lidhur me ngjyrat e ksaj steme jemi t pasigurt, pasi stema paraqitet me shtresime boje nga lyerjet e herpashershme duke e br t vshtir leximin e shenjave prkatse t ngjyrave q jan vendosur s pari mbi siprfaqen e stems dhe nse ato n kt rast nuk jan prdorur, ather mbetet pr t’u par ngjyrosja fillestare e stems.
    M 1336 Andrea II Muzaka (1335-1372) njihet si “Despot i Arbris” nga Androniku i III Paleologu, si edhe nga Mbretria e Napolit. Pr kt mbreti Robert Anzhu, caktoi nipin e tij, princin Luigj pr t kryer aktin e njohjes s titullit “Despot“, i cili shoqrohej me njohjen e stems s fisnikut q paraqitej n vul kancelarike.
    Mendoj q kjo sht stema q iu njoh m 1336 Andrea II Muzaks. N koh lufte stema aplikohej n shqyt luftarak, por deri m sot nuk ka mbrritur ndonj vul kancelarike e Muzakajve. N “Memorie” kjo stem q patn prdorur Muzakajt prshkruhet, por e pashoqruar me paraqitje artistike. Pr t shkruhet: “Stema e ders son ka qn nj krua i gjall, i cili, rridhte n tok me dy rrjedha n dy an dhe ky ishte kroi i Epirit, pr t cilin kan shkruar shum autor q: njri shuan nj pishtar dhe tjetri t shuarin e ndez. “Kroi i gjall” apo “kroi i Epirit” pr t cilin kan shkruar shum autor, mendoj se sht “Pyriflegetoni” q prmend Aristoteli n veprn e tij “Mbi mrekullit e dgjuara” n t ciln shkruhet: “…pran Epirit, burojn ujra t nxehta, prandaj ky vend quhet Pyriflegeton”. Kjo stem, si e thash dhe m lart, vjen e dokumentuar n murin e vils 13 n rrugn “San Xhovani” n Frankavila Fontana, n siujdhesn e Salentins-Itali. Me gjas t plot, kjo vil duhet t ket qen vila ku u nguln pas ikjes prej Arbris familja fisnike Muzakaj pas pushtimit turk t Shqipris, dhe, sikurse gjith fisnikt gdhendnin n mur stemn e tyre , po ashtu do ken vepruar dhe Muzakajt n at vendbanim. Duke iu referuar kohs s emigrimit gdhendja e saj lidhet me vitet 1476 deri m vitin 1510 kur shkruhet “Memoria”, por dhe m pas, kur ndonj pinjoll i ksaj familjeje n prshkrim t stems ka realizuar ekzekutimin e saj. Por gjithsesi mbshtes mendimin se kjo stem m t ngjar ka t jet gdhendur prej vet Gjon Muzaks e shumta prej Kostandinit, birit t tij. Analizimi i saj n vendndodhje do t m jepte mundsi t`i saktsoja m mir gjrat.

    Stema n luftra e ceremoni
    Pas 34 vjetsh, m 1370 “sevastokratori dhe despoti Andrea i II Muzaka njihet si “despot” dhe nga perandori bizantin Johani i V Paleologu, perandori kryesor i shek. XIV (1341-1391), i cili vazhdoi t kishte shpresn se Perndimi do t vinte n ndihm t bizantve prball presionit gjithnj n rritje t turqve n Lindje. Q prej vitit 1369 ishte konvertuar n katolik. Ai i njohu Andreas s II Muzaka t drejtn e mbajtjes dhe prdorimit t simboleve perandorake. Pr kt stem n “Memorie” shkruhet: “Perandori urdhroi q t’i jepnin atij stemn e tij, domethn shqiponjn me dy krer, t kurorzuar me nj yll n mes q do t thosh stema perandorake dhe i dha titullin “Despot i Epirit dhe si privilegj vuln e art, si dhe drgoi nj fron despotik, n t cilin ishin prvijuar me gur diamante shqiponja q tham dhe i kishte blatuar edhe qytetin e Kosturit… q ky zot Andrea ia kish marr me forcn e armve mbretit Marko Kralit”. Dhe n nj vend tjetr, po n “Memorie” shkruhet: “… qysh athere i kemi mbajtur n luftra e ceremoni”.
    Kto simbole heraldike t ksaj periudhe si paraqitje artistike nuk kan mbrritur deri n ditt tona, por duke u mbshtetur n rrfimet e msiprme prshkrimi i sakt heraldik i tyre sht: Mbi nj shqyt t kuq nj shqiponj e art dykrenore krahhapur dhe e kurorzuar. N ball nj shqytz trikndor i kaltr me nj yll t art gjashtcepsh. Simbolet e ksaj steme ne i ndeshim m von t skalitur n murin e kishs s Santa Maria della Misericordia n Mezanj (Pulie-Itali), si dhe tek vepra e Jurlaro R. “I Musachi despoti d’Epiro in Puglia” Salvamento, Bari (s.a.) si pjes prbrse n nj stem t mvonshme.
    Kjo stem prbhet nga nj shqyt i ndar: n t djathtn heraldike paraqitet nj shqiponj e art dykrenore, krahhapur dhe e kurorzuar, n ball nj shqytz trikndor me nj yll gjashtcepsh. Theksoj se ngjyra e art e shqiponjs sht e shnuar n relief me shenjn grafike pika-pika; n pjesn e majt heraldike paraqiten nj luan i ngritur mbi dy kmbt e pasme, i cili mban lart nj shpat, n ball nga e djathta qndron nj zambak. Kjo pjes e majt e stems paraqet simbolet heraldike t Topiajve, t paranjohura prej Mbretris s Napolit si familje feudale ne Arbri. Kjo faz e stems shpreh n gjuhn heraldike nj bashkim martesor, krushqi, midis familjes Muzaka, n t ciln po n gjuhn heraldike sipas pozicionit q zn simbolet heraldike n shqyt i martuari sht mashkull, me familjen Topia, ku e martuara i bie t jet femr. Mbi shqyt qndron nj kuror e lart e zbukuruar me trndafil e ngjashme me kurorn mbretrore t Sknderbeut. Shqyti n t dyja ant shoqrohet nga armt e kalorsit, n t djatht nj husht e vendosur pingul me maj posht, nj shpat dyluftimi, nj spat, nj prkrenare me nj kokrreth t art (e shnuar grafikisht) dhe n t majtn e shqytit nj hark me tufn e shigjetave. Koha e prdorimit t ksaj steme lidhet me vitin e njohjes si despot i Andrea II Muzaka m 1370 e m von, para edhe pas skalitjes s stems s tyre n murin e kishs s Santa Maria della Misericordia n Mezanj. Koha e skalitjes s ksaj steme lidhet me periudhn e emigrimit t Muzakajve, m 1476, koh kur emigruan bijt e Gjin Muzaks, pjesmarrs n Lidhjen e Lezhs i fundit despot Muzak n vendin e tij ( vdekur n Epir 1466). Kjo stem duhet jet skalitur prej Andrea Muzaks, djalit t par t Gjin Muzaks, pasi ai ish martuar me Jela Topian, simbolet e t cilve (Topiajve) ndodhen n pjesn e dyt t stems.
    Dua t evidentoj se njohja e t dy stemave t Muzakajve lidhet me figurn qendrore t familjes Muzaka, Andrea i II Muzaka. N “Memorie” sht shtuar nga i biri i Gjon Muzaks, Kostandini, teksti i epitafit pr t atin e tij q u skalit mbi varrin e Gjonit n kishn e madhe t Frankavila Fontans:
    “I plotfuqishm Jezu, t falet ktu ty Gjon Muzaka, i biri i Gjin Despotit, Zot i Myzeqes dhe i Epirit q nga qyteti i Bizantit trashgoi shqiponjn dykrenore, e mbante n flamur , i dedikohet kuror detyrimi n vitin e Krishtit 1510”. Si dhe tekstet e dy epitafeve t tjera:
    “Gjon Muzaka i biri i Gjinit, zotrues nga Molost, despot i Epirit, gjak dhe fis mbreti me trashgim nga qyteti i Bizantit i dbuar nga tirani e Turkut n fundin e vet, Kostandini i biri, atit dhe vetes ia ngre n vitin…”
    dhe: “Gjon Muzaka i biri i Gjinit, princ i Molosve dhe Epirotve nga tirania e turkut i dbuar nga principata, Kostandini atit dhe vetes ia ngre”. Po n “Memorie” shkruhet: “Dera jon vjen nga qyteti i Kostandinopojs dhe ka sunduar Epirin n Arbri”. Nga kto perifrazime t nxjerr nga “Memoria” kuptojm se titulli i fisnikris “despot” me simbolet prkatse bizantine u njihen me trashgim Muzakajve nga froni perandorak pr t sunduar Epirin n Shqipri, por dhe duke i analizuar thjesht nga simbolet heraldike prdorimi i shqiponjs si simbol heraldik i ksaj familjeje tregon se Muzakajt konsideroheshin si antar nderi t familjes perandorake bizantine.

    Vrejm se prshkrimi i ksaj steme na kujton stemn heraldike t heroit ton kombtar Gjergj Kastrioti Sknderbeu, e cila ndryshon me ngjyrn e zez t shqiponjs dykrenore, gj q sipas rregullave t heraldiks prbn stem krejtsisht m vete.

    Stema stratiostsh me emrin Muzaka
    N dokumente historiko-heraldike njihemi dhe me dy stema t tjera stratiotsh me emrin Muzaka. T dyja i prkasin gjysms s par t shek. XVI. Jan t botuara nga Sturza n veprn e tij “Fjalori historik dhe gjenealogjik i familjeve t mdha t Greqise, Shqipris dhe Kostandinopojs”, botuar n Paris m 1983. Kto stema kan qen t njohura nga perandori gjerman Karli V. Njra stem prbhet nga nj shqyt i kaltrt me dy yje t art gjashtcepsh t vendosur vertikalisht, njri pas tjetrit t cilt ndahen prej tyre nga nj brez i art mbi t ciln paraqitet nj gjysmhn e argjendt, e shtrir. Kjo stem paraqitet n blazon e punuar nga N. Manesku. Stema tjetr vjen vetm e prshkruar: e kaltr me nj qiparis t blert e qarkuar me dy luan t art prball njri–tjetrit me nga nj shpat t ngritur lart. N ballin e art t shqytit qndron nj shqiponj e zez dykrenore. Mbi mburoj qndron nj prkrenare stratioti.
    Dua t nnvizoj se nga t gjith kto stema, stema autentike e Muzakajve do ta thoja kt n nj kuptim t thell t fjals autentike, sepse n heraldik fenomeni autentik merret gjithnj me nj lloj rezerve, sht stema e par, njohur m 1336 Andreas s II Muzaka, ku historikisht jemi n kulmin e lulzimit t familjes s tyre dhe simbolet heraldike lidhen natyrshm me veori natyrore t vendit ku ato u lindn dhe lulzuan dhe kt informacion e prcjellin deri m 1510 vit kur u shkruajt “Memoria”.Gjithsesi studimet e mtejshme heraldike mund t hedhin mendime t reja dhe m t plota n kt fush.

  10. #10
    Zoti sht Dashuri! Maska e NoName
    Antarsuar
    01-03-2006
    Vendndodhja
    Doblibar
    Postime
    2,193
    A ISHTE KURORZUAR GJERGJ KASTRIOTI-SKNDERBEU PR MBRET?



    Prof. dr. Jahja Drancolli


    N krkim t burimeve q provojn ekzistimin e shtetit t Gjergj Kastriotit-Sknderbeut, burimet e kohs, q dalin nga provenienca t ndryshme ofrojn njoftime t shumta edhe pr titullin apo ofiqin shtetror t Fatosit ton. Lidhur me kt shtje duhet thn se pr shkaqe t politiks s dits zyrat e kohs, Sknderbeun dhe luftrat e udhhequra nga ai, n fillim i shikonin si lvizje spontane dhe t paorganizuara. Si t tilla, gjat viteve 1443-1448 Republika e Venedikut, luftrat e popullit ton kundr osmanve n krye me Sknderbeun prpiqet ti kanalizonte pr ruajtjen e interesave t veta. Ktej, edhe dokumentet q dalin nga zyrat e Venedikut dhe nga zyrat e vendeve t tjera t ndikuara nga kjo Republik, nuk e shohin Sknderbeun n cilsi t nj sunduesi t mirfillt t Arbris, por vetm si nj sundues t thjesht apo Zot t Krujs.
    Historiografia jon q n fillimet e veta iu prkushtua edhe shtjes s pozits politike q zinte Gjergj Kastrioti-Sknderbeu n shtetin e formuar nn udhheqjen e tij. Q ktej, biograft e mom t heroit ton kombtar si, humanistt: Marin Barleci, Dhimitr Frngu dhe Frang Bardhi, e quajtn Sknderbeun Princ t epirotve (Epirotarum Princeps- Barleci), Princ i Epirit (Principe di Epyrro-Frngu), n kuptimin Princ t arbrve ose Princ t Arbris.
    Sipas dokumenteve zyrtare, titullin e nj shtetari t gjith Arbris (edhe pse shteti i Sknderbeut gjat gjith ekzistimit nuk arriti ti prfshinte t gjitha trojet arbrore), ia ndau s pari Zyra e Republiks s Raguzs, e cila m 17.V.1447 e quante domino Giorgio Castriotis de Albania (Gjergj Kastrioti Zot i Arbris). N vitin pasues, kur Fatosi yn kishte fituar zulm n Evrop, zyra e Republiks s Venedikut, m 4.X.1448 e njohu edhe de facto pr kryetar t krerve arbror I madhi Sknderbe... (Magnifico Scanderbego ...).
    Po n kt koh nga zyra e Raguzs del nj dokument m domethns pr titullin e Fatosit ton: Zoti yn Sknderbeu, Zot i Arbrve ( m 20.X.1448 - Domino nostro Scanderbech, dominus Albanensis). Po n kt dit, nj vit m pas, me rritjen e pushtetit t vet feudal, zyra e Venedikut e quan Zoti Sknderbe. Ndrkaq, zyra e shtetit t Milanos e quan: Zot i Arbris. Me kt ofiq, zyra e Milanos e shnonte gjat gjith jets s tij. Madje, sipas nj dokumenti q mban datn 6.VI.1461 t po ksaj zyre, Fatosi prve ofiqit Zot i Arbris u cilsua edhe Kapiten gjeneral i Mbretris s Madhe pr pjes t Greqis. Miku i Sknderbeut, mbreti aragonez Alfonsi V, me rastin e marrveshjes n Gajet, m 26.III.1451, e quan Zot t Krujs dhe t pjesve t tjera t Arbris. Ky ofiq i Sknderbeut qarkullonte edhe n zyrat e papatit, duke filluar nga 13.IV.1451, kur n krye t Selis Papnore ishte papa Nikolla V. Duhet thn se t gjitha dokumentet q dalin nga kancelarit e Vatikanit nga koha e papve Nikolla V, Kaliksti III, Piu II, Fatosin ton e njohin pr Zot t Arbris (Giorgio Castriota Scanderbeg Albanie domino). Ofiqi zyrtar Zot i Arbris (Dominus Albaniae), i paraqitur dendur gati n t gjitha dokumente zyrtare t kohs pas ngadhnjimit n Kruj (n vjeshtn e vitit 1450), dshmon pr ngritjen e shtetit t Sknderbeut prej nj zotruesi t Matit dhe Dibrs n zotrues t nj shteti me emr Arbri (Albania).
    Titullin zyrtar t Sknderbeut Zot i Arbsis, prkatsisht D(OMINUS) AL(BANIAE) e ndeshim edhe n vuln e madhe t Fatosit ton. Inicialt e paraqitura n vul provojn se sigillumi n fjal sht prdorur pas vitit 1451, kur Sknderbeu tashm ishte shpallur pr udhheqs t Shtetit t Arbrit, dhe si t till m pastaj nuk e ndeshim t mbante tiullin Zot i Krujs.
    Edhe pse na mungon ndonj njoftim i drejtprdrejt q kishte dal nga zyra papnore e paps Pio II lidhur me kurorzimin e Sknderbeut nga Selia e Shenjt, kjo tregon n njfar mnyre shpresat q ushqente populli i Shqipris ndaj Piut II dhe heroit ton kombtar. M t qart dhe m t guximshm n kt aspekt jan zyrat e shtetit t Mantovs. Ktej, n nj dokument t ktij shteti, q mban datn 11.VIII.1459, e quan Gjergj Kastriotin-Sknderbeun Princ t Krujs dhe t pjesve t tjera t Arbris (... Georgii Scanderbech, principis Croye et aliarum partium Albanie).
    Afrsia territoriale dhe marrdhniet e mira shekullore midis Republiks s Raguzs dhe Arbris bri q personaliteti historik i Gjergj Kastriotit-Sknderbeut, pozita politike dhe lufta heroike e popullit arbror nn udhheqjen e tij t zn vend t rdsishm n veprat e kronistve dhe t historianve t mom t Raguzs. N kt aspekt jan me interes edhe njoftimet pr titullin apo ofiqin e Fatosit ton. Ktej, sipas Anonimit t Raguzs (shek.XV), m 29 maj 1453 Sknderbeu lshon atdheun e vet, Arbrin... (Schenderbeg dallo suo paese de Arbania), njoftim ky q provon titullin e shtetarit, si dhe shtetin e Sknderbeut. T tilla njoftime gjejm edhe t historiani tjetr i mom i Raguzs Nicolai de Ragnina i cili n nj vend t kroniks s tij shprehet:N Arbri i doli prapa shpins Sknderbeut, Zot i ktij vendi. sht fjala pr vitin 1453. ndrkaq, Serafin Razzi, e quan madje Duk t Arbris(Duca dell Albania...). Po ky autor, n nj pasazh tjetr, e quan Sknderbeun Princ t Arbris Me ofiqin princ, Sknderbeun e ndeshim edhe n Kronikn e Raguzs t autorit Giugno Resti. Nrkaq, sipas nj njoftimi q del nga viti 1447: Sknderbeu i Epirit, ky princ arbror .... Ska dyshim se, nga kto njoftime Fatosi yn, q n vitin 1447, u b i njohur n Raguz me ofiq t nj shtetari t mirfillt, si Zot i Arbris apo Princ i Arbris.
    Burimet bizantine, edhe pse ofrojn njohuri interesante pr epokn e Sknderbeut, ato pr shkak t politiks ditore ndaj shtetit mesjetar t Arbrit nuk ndalen n ofiqin apo titullin politik t heroit ton kombtar. Prjashtim n kt aspekt bn kronisti Gjergj Sfranca, i cili duke br fjal pr fushatn e Mehmetit II n Arbri, trthorazi njofton edhe pr titullin dhe shtetin e Gjergj Kastriotit-Sknderbeut: Sulltani (Mehmeti II- J.D.) udhheqsi i t pabesve, erdhi kundr Arbris dhe pasi e ndoqi sundimtarin e tij Sknderin...
    Ndryshe nga bizantint, burimet osmane, n kt aspekt jan shum m prmbajtsore dhe domethnse. Kshtu, Kemal Pashazade (1468-1534) Sknderbeun e quan Sundimtar t arbrve ose Mbret arbrve. Gati njsoj rreth titullit politik t Sknderbeut shprehet edhe kronisti turk Hoxha Saddedin (1536-1599), i cili Fatosin ton e quan Isknderi, sundmtar i arbrve, si dhe Mynexhimbashi (1631-1702) e quan Sundimtar i vendeve t arbrve ose Sundimtar i Arbris. Njoftime t prafrta ndeshim edhe te kronistt e tjer turq, si te Idris Bitlisi (?-1520), Kronikat Osmane anonime, Aliu (1541-1600), Mehmet Neshriu (fundi i shek. XV-1520), etj.
    Ne kontekst me kryqzatn kundr turqve, ku Papa Piu II e emroi Sknderbeun kryekomandant t Selis s Shenjt, humanisti yn M. Barleci mes tjerash shkruante edhe pr ofiqin shtetror t Sknderbeut:(Papa Piu II) do t pranonte s pari dhe do t ngrente n gradn e nderuar t kardinalit Pal Engjllit, argjipeshkvin e Durrsit; pastaj do t shpallte mbret t epirotve dhe t arbrve Sknderben.... Ky pohim i Barlecit konfirmohet nga nj njoftim zyrtar q mban datn 8.XI.1462. Dokumenti sht nj riprodhim i bulls s Paps Piu II dhe titullohet Konstitucione t Pal Engjlit, argjipeshkv i Durrsit, publikuar n kishn e Trinis s Shenjt t Matit, e hn, m 8 nntor 1462. N pjesn pas arengs (hyrjes) thuhet: Dekreti i prgjithshm i Papa Piu II, lshuar me krkesn e shum t prndritshmit dhe shum t shklqyerit kardinalit t Kishs s shejt Romake, argjipeshkvit t Durrsit, Pal Engjllit, si kundr sektit muhamedan, ashtu edhe n favor t t pathyeshmit Mbretit Arbris, zotit Sknderbe... (...regis Albanise domini Scanderbegi...). Njoftim tjetr pr kurrzimin e Sknderbeut pr mbret e lexojm edhe t Frngu, i cili duke folur pr kryqzatn kundr turqve, t ciln e prgadiste Papa Piu II, m 1464, shkruante se:...Mbreti i Epirit dhe i tr provincs s Arbris (Re de Epyrro e di tutta provincia dAlbania).



    Burimet letrare-historike

    Letrsia me karakter thjesht historik, si dihet prfshin studime e traktate t prgjithshme historike ku shtjellohet, analizohet e vlersohet jeta dhe vepra e Gjergj Kastriotit-Sknderbeut. Krijuesit letrar t kohs s humanizmit, sidomos krijuesit italian, francez, anglez, gjerman, etj., duke shkuar pas gjurmve t humanistve arbror, Sknderbeun e kan cilsuar me titull zyrtar princ apo mbret. Titullin princ, nga historiant e huaj s pari e vuri n qarkullim P. Gjovio(1551). Ndrkaq kurorn mbret Fatosit ton, ia vuri pr her t par mbretresha Elizabeta me dorn e saj n Lutsoren e saj (Prayer Book, 1559). Ndrkaq, 129 vjet pas vdekjes s heroit ton, letrari dhe historiani i shquar freng Zhak d Lavardin, botoi m 1579 veprn Historia e Gjergj Kastriotit, t quajtur Sknderbe, mbret i Shqipris. Ajo q trheq vmendjen m tepr ktu sht se Lavardini ishte i pari shkrimtar botror i cili, duke iu drejtuar fisnikris frnge, i dha Sknderbeut titullin mbret, n kuptim burrshteti. N kt aspekt, Lavardini i drejtohet me kto fjal fisnikris frnge: Kjo sht jeta e Gjergj Kastriotit, Mbret i Arbrve, emri i pavdekshm i t cilit meriton padyshim t prmendet n tempullin e kujtimit.
    N an tjetr rilindasit tan prgjithsisht Sknderbeun e konsideronin pr mbret. Ktej, Naim Frashri n poemn e tij kushtuar Fatosit (m 1899), parapelqente t quante mbret t Arbris. Kshtu e quante edhe Noli n veprn e par kushtuar Sknderbeut (m 1921).
    Me titullin zyrtar princ apo mbret n cilsi burrshtetasi, kryeprotogonistin ton e ndeshim edhe n nj oper t Antonio Vivaldit, si dhe nj varg vepra t tjera muzikore e teatrore t shek. XVIII-XIX.
    Nga gjith ajo q u tha m sipr duhet t konstatohet se, titulli shtetror mbret (monark), t cilin e ndeshim te shum letrar dhe historian q shkruan n gjuh t ndryshme pr jetn dhe bmat Gjergj Kastriotit-Sknderbeut (pas vdekjs s Fatosit ton), m tepr do t duhej t konsiderohet pr nj atribut q doli nga simpatia dhe zulma pr kt burr t madh t shek. XV. Mirpo, edhe pse nuk ishte mbret i kurrzuar por nj zot, prkatsisht princ, prapseprap kryetrimi yn ushtronte t gjitha funksionet e nj monarku mesjetar, shteti tij ndrkaq kishte tipare t nj monarkie feudale t prqendruar.

  11. #11
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    09-07-2020
    Postime
    150

    Pr: Jeta e Gjergj Kastriotit dhe despotve bizantin orthodhoks

    Ylli me 6 cepa tregon Diellin e Aleksandrit te Maqedonise. Dihet se Gjergj Kastrioti ka shkruar se ..ne jemi epirtote te Maqedonise, sepse Maqedonia ne ate kohe nuk ishte krejtesisht bullgare por me Arber dhe epirote. Se dyti Skenderbeu ka pohuar se ne jemi pasardhes se SAleksandrit te Madhe dhe te Pirros se Epirit , te dy Epirote dhe Maqedonas. Ky eshte shkak qe ylli 6 cepesh eshte ne stemen e Familjes Kastrioti.

Tema t Ngjashme

  1. Nga Iliret deri tek Shqiptaret!
    Nga tani_26 n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 111
    Postimi i Fundit: 06-03-2007, 21:53
  2. Mesjeta e hershme shqiptare
    Nga DYDRINAS n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 15-11-2006, 15:10
  3. Historia kombtare
    Nga llokumi n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 3
    Postimi i Fundit: 14-02-2003, 20:51
  4. Gjergj Kastrioti-Skenderbeu
    Nga Kallmeti n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 17-08-2002, 14:58

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •