Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 10
  1. #1
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    29,645
    Postimet n Bllog
    16

    Kongresi i dyt i KOASH n 16-29 qershor 1929, Kor

    Kongresi i Dyt gjithortodoks i Kors (16.VI - 29.VI.1929) e vuri Kishn mbi baza kanonike e kombtare(1)


    Historia e fshehur e Kongresit t dyt t KOASH-it


    Nga: Nos Xhuvani & Pavli Haxhillazi

    Kongresi i dyt gjithortodoks i Kors u mblodh pas Kongresit t Beratit. Ai sht vijim i vendimeve t Kongresit t Beratit dhe plotsoi ato mangsi q vinin nga rrjedha historike e Kishs Ortodokse Shqiptare. Kto mangsi shfrytzoi Patriarkana Ekumenike pr t mos miratuar vendimet e Kongresit t Beratit dhe pr ti quajtur ato t pavlefshme.
    Patriarkana e quajti t paligjshm dhe antikanonik Kshillin e Lart t dal nga Kongresi i Beratit dhe nuk miratoi funksionet e tij n emr t nj sinodi episkopal t prbr prej episkopsh kanonik. Pra Patriarkana Ekumenike nuk e njohu n at koh autoqefalin e Kishs Ortodokse Shqiptare, por pranoi ta knaqte at me nj far autonomie dhe ta mbante prgjithmon n tuteln e saj.
    Nj nga vendimet kryesore t Kongresit t Beratit ka qen q brenda tre muajve t krijoheshin kushte pr formimin e sinodit episkopal t Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris, i cili n baz t kanoneve kishtare do t merrte drejtimin dogmatik t kishs. Nga thashethemet dhe intrigat e shumta, si edhe nga prarja e brendshme midis ortodoksve shqiptar, n nj far mase nga mungesa e prvojs dhe nga interesa vetjake krejt t njanshme, ky vendim u vonua prej vitit 1922 deri n vitin 1929.
    N vitin 1923 u fronzua Fan Noli n Kor nga dy episkop kanonik t drguar nga Patriarkana. Kshtu u krijuan kushtet kanonike pr organizimin kishtar t Kishs Ortodokse n Shqipri, sepse me tre episkop n tri dioqezat kryesore mund t krijohej Sinodi i Shenjt. Imzot Jerotheu n dioqezn e Kors, Imzot Kisi n dioqezn e Beratit dhe Imzot Noli n dioqezn e Durrsit ather ishin n krye t detyrs kishtare. Pa episkop ishte vetm dioqeza e Gjirokastrs. N qoft se dy prej tyre do t ishin treguar t kujdesshm pr t dorzuar episkop njrin prej dy kandidaturave t mundshme, Visarionin ose amen, ather Sinodi do t formohej n mnyr t rregullt sipas kanoneve kishtare ortodokse.
    Gjendja ndrmjet ortodoksve shqiptar n lidhje me qndrimin ndaj Patriarkans Ekumenike dhe zgjidhjes s shtjes madhore t autoqefalis erdhi duke u acaruar do dit dhe m shum dhe po shkohej edhe drejt cenimit t mirkuptimit e t harmonis kombtare. Disa mendonin se duhej pritur me durim urdhri i Patriarkans, t tjer krkuan rrug t brendshme dhe t mos i nnshtroheshin pritjes s krkuar qllimisht nga Patriarkana. Pala e dyt, me propozimin e Naltmadhnis s Tij, Mbretit Zogu I, nuk nguroi pr t formuar Sinodin Episkopal dhe pr kt dha ndihmn e vet i drguari i Patriarkans s Serbis.
    N javt e para t shkurtit t vitit 1929 me Imzot Visarionin dhe Imzot Eugjenin n krye t ceremonis kishtare u dorzuan dy episkop, amja dhe Ambrozi. M 18 shkurt 1929 u formua Sinodi i Shenjt, i cili zgjodhi Visarionin kryetar t tij. Kshtu filloi nj etap e re n jetn e Kishs. Dioqezat kishin episkopt e tyre kanonik, Berati Imzot amen, Gjirokastra Imzot Ambrozin, Tirana dhe Durrsi Imzot Visarion Xhuvanin, i cili prkohsisht do t ishte dhe ad interim pr Korn.
    N Te Deum-in e zhvilluar n Kishn e Shn Gjergjit n Kor m 25 mars t vitit 1929 At Vasil Marko i dorzoi Hirsis s Tij, Visarionit, Kryqin historik t Kongresit t Beratit. Kjo ishte shenja simbolike e dorzimit prfundimtar t kryesis s kishs. Ky veprim e vuri para prgjegjsis Kryeepiskopin Visarion pr t organizuar Kishn Ortodokse Autoqefale t Shqipris duke u mbshtetur n vendimet e Kongresit historik kishtar t Beratit.
    Patriarkana e Stambollit si dhe Patriarkana greke nuk e pritn mir formimin e Sinodit t Shenjt. Ato u vrsuln menjher pr t shprehur kundrshtimin e tyre, sajuan fyerje t rnda pr Sinodin, por m shum pr Visarionin dhe Mbretin Zog. Shpifjet nuk e mposhtn Kryeepiskopin Visarion Xhuvani. Zemrimi i Patriarkans Egumenike mbushi gazetat m n z t Greqis. Ather kreu i ortodoksve shqiptar vazhdoi me qetsi shembullore dhe me durim mbledhjet e Sinodit n Kor pr t prmirsuar punt kishtare dhe pr ta ngritur Kishn Ortodokse Autoqefale t Shqipris n nivelin e kishave t tjera t Ballkanit.
    N kt situat duhej fituar koha e humbur dhe duheshin marr vendime t rndsishme. Kjo veprimtari e shquar prbn platformn kishtare t Kongresit t dyt gjithortotoks n Kor, i cili duhej t organizohej e t mblidhej sa m par.
    Ather pengesat shtoheshin do dit me diskutime shterpe t intriguara nga jasht e t shumfishuara nga ortodoks shqiptar q e kishin shitur shpirtin tek t huajt. Sinodi i kryesuar prej Kryeepiskopit Visarion u mblodh do dit n Mitropolin e Kors. Mbledhjet kan qen t hapura, n to mund t merrte pjes kushdo dhe t jepte mendime. Pjesmarrja masive e dashamirse e besimtarve ortodoks t Kishs son bri q pengesat t kaprceheshin nj nga nj dhe me dinjitet.
    Organizimi i Kongresit kishte nevoj pr fonde dhe ato n pjesn m t madhe u siguruan nga shteti shqiptar i kohs. Kujdes i veant u tregua edhe pr zgjedhjen e delegatve. Me kto detyra, ve Kryeepiskopit, i cili kudo q shkoi u mor me organizimin e pleqsive t kishave, u tregua mjaft prkujdesje pr zgjedhjen e delegatve n t gjitha rrethet ortodokse shqiptare. N Kongres u zgjodhn intelektualt e shquar t vendit, klerik me merita kishtare, tregtar dhe zanatinj, t gjith bij t bindur dhe besimtar t aft pr t mbrojtur Kishn Ortodokse Autoqefale t Shqipris. N Kongres morn pjes 10 klerik, ndrmjet tyre 3 episkop, 2 ikonom mitrofor dhe 5 klerik t moshuar me prvoj kishtare. Midis delegatve laik kishte 7 intelektual me gradn shkencore Doktor n fusha t ndryshme t dijes.
    Listn e t gjith delegatve t Kongresit t dyt kishtar t Kors, po e japim t plot:

    Delegatt e ktij Kongresi qen:

    Delegat i Tirans Kryepeshkop Visarioni d.v.
    Delegat i Tirans Dr Athanas Shundi d.v.
    Delegat i Tirans Dr Zoi Xoxa d.v.
    Delegat i Shpatit Taq Buda d.v.
    Delegat i Shkodrs At Velisha Popoviq
    Delegat i Shkodrs Naim Plevneshi d.v.
    Delegat i Shkodrs Mitro Llazareviq d.v.
    Delegat i Kors Ik. i M. Mitrofor At Vasil Marko d.v.
    Delegat i Kors Stavraq Ballauri d.v.
    Delegat i Kors Thoma Turtulli d.v.
    Delegat i Kors Vasil Avrami d.v.
    Delegat i Kors Sotir Kotta d.v.
    Delegat i Prmetit Dhimitri Kacimbra d.v.
    Delegat i Gjinokastrs Thoma Papapano d.v.
    Delegat i Gjinokastrs Kostandin Lito d.v.
    Delegat i Gjinokastrs Episkop Ambrozi d. v.
    Delegat i Gjinokastrs Ikonom Papavlashi
    Delegat i Libohovs Dhimosthen Haxhoglu d.v.
    Delegat i Leskovikut Andon Kito d.v.
    Delegat i Lushnjs Llazar Bozo d.v.
    Delegat i Vlors Kristaq Ikonomi d. v.
    Delegat i Vlors At Isaia d.v.
    Delegat i Vlors Kristo Karbunara d.v.
    Delegat i Delvins Mihal Maksakuli d.v.
    Delegat i Sarands Apostol Dhima d.v.
    Delegat i Konispolit Loli Qesko d.v.
    Delegat i Durrsit Kristaq Zaguridhi d.v.
    Delegat i Durrsit Vasil Bakalli d.v.
    Delegat i Durrsit Moisi Popa d.v.
    Delegat i Kavajs Kleanth Mineu d.v.
    Delegat i Himars Dr Mihal Cane
    Delegat i Beratit Episkop Imzot Agathangjel d.v.
    Delegat i Beratit Dr Nikolla Haxhistasa d.v.
    Delegat i Beratit Ikon. At Theodhor Brisku d.v.
    Delegat i Fierit Jovan Xoxa d.v.
    Delegat i Mallakastrs Ikonom At Polizoi d.v.
    Delegat i Kolonjs (Ersek) Petro Prodani d.v.
    Delegat i Bilishtit Petro Ilia d.v.
    Delegat i Tepelens Dhimitr Mole d.v.
    Delegat i Elbasanit Kostaq Cipo d.v.
    Delegat i Elbasanit Kov Deliana d.v.
    Delegat i Elbasanit Dhimitr Papajani d.v.
    Delegat i Poradecit Spiro Nao d.v.
    Delegat i Dibrs Stavrofor Ik. Josifi d.v.
    Delegat i Dibrs Dr Filip Papajani d.v.
    Delegat i Dibrs Gavril Lasku d.v.
    Komisioni i Qeveris pran Kongresit Panorthodhoks
    Shqiptar n Kor:
    Vasil Bidoshi d.v.

    Platforma kishtare e Kongresit u prcaktua me kujdes t madh nga Visarion Xhuvani. N t u parashikuan vendimet e pritshme, detyrat e komisioneve pr organizimin e Kongresit, ceremonit festive pr jehonn e tij. Bazn kryesore t Kongresit e prbnte zgjidhja e drejt e interesave fetaro-kombtare, sigurimi i indipendencs dhe i trsis territoriale t vendit. Vendimet e tij duhej t mos lejonin n t ardhmen asnj veprim q t binte ndesh me interesat kishtaro-kombtare dhe brezat e rinj t ishin syhapur e t kujdeseshin pr mbrojtjen e t drejtave t tyre. N t gjitha materialet e Kongresit vmendje e veant iu kushtua zbatimit t kanoneve t shenjta dhe t dogms fetare, q Patriarkana Ekumenike t ndrpriste sulmet e mtejshme kundr Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris.

    Gazeta e Re n Nr. 190, t dats 19.06.1929, ka botuar tekstin e platforms s Kongresit.

    1. Do t merret pr baz Ungjilli i Shenjt, gojdhanat e hirshme, rregullat e vendosura prej Sinodeve Ekumenike dhe prgjithsisht rregullat q pasojn Kishn Ortodokse Autoqefale dhe patriarkike ortodokse, n t cilat Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipris sht lidhur dogmatikisht.
    2. Principi i dyt sht interesi kombtar, i cili sht marr n kujdes t veant n baz t kanonit Kish e lir n shtet t lir.
    3. Organizimi ekonomik financiar i pasurive kishtare, n mnyr q kishs ti sigurohet jetesa nga pikpamja ekonomike.
    4.Vendosja e nj disipline t fort q i jep dinjitetin e duhur kishs.
    Kora e priti me madhshti t papar mbrritjen e antarve t Sinodit dhe t Visarionit. Pr pritjen e tyre autoritetet kishtare doln deri n Plas. Midis tyre kan qen: Ikonomi i Madh Vasil Marko, Kryetari i Bashkis, drejtori i gazets Zri i Kors, deputeti Llambi Bimbli etj. Ikonom At Josifi prshndeti me nj fjal t shkurtr. N qytet kish dal pr ti pritur i gjith populli pa dallim feje. N pritje qen rreshtuar edhe ushtria, nxnsit e shkollave, kleri ortodoks dhe mysliman, banda e bashkis. Pati mjaft thirrje Rroft Kisha Autoqefale. N qytet u shkmbyen fjalimet e rastit. Pr kt pritje Imzot Ambrozi tha: Pritje t tilla u bhen vetm mbretrve (Gazeta e Re, Nr. 119, 24.03.1929).
    N qytetin e Kors mbretroi atmosfera e gzimit, e entuziazmit, sepse dika e mir pritej pr kishn e gjith vendin. N Mitropoli mbizotroi prkushtimi, puna e palodhur, e kujdesshme dhe shum e disiplinuar, e cila iu prgjigj me shum dinjitet hares dhe gzimit mbarpopullor.
    Sinodi i Shenjt kishte vendosur q Kongresin e dyt ta drejtonte kjo pari: Kryetar Imzot Visarioni, nnkryetar Vasil Avrami, kryesekretar Dr. Zoi Xoxa dhe kujdestar Thoma Papapano. T ngarkuarit me detyra kishin grupet e puns pr organizimin dhe drejtimin e Kongresit. M 16 qershor t 46 delegatt prfaqsues t klerit dhe t ortodoksve shqiptar u mblodhn n Kor pr t filluar punimet e Kongresit t dyt kishtar, q kishte rndsi t veant historike. N fillim u lexua prshndetja e Mbretit: Nuk duhet me harrue se mbi t gjitha duhet t mbretnoj ideali i Kombit dhe plotsimi i Atdheut (Gazeta e Re, Nr. 190, 16.09.1929).
    N fjaln e tij Imzot Visarioni parashtroi prmbajtjen kryesore t Statutit dhe t Rregullores s Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris, parimet e prgjithshme q frymzuan Sinodin e Shenjt pr hartimin e Statutit, t cilat jan: Baza kanonike e Statutit sht Ungjilli i Shenjt, gojdhanat e hirshme, rregullat e vendosura prej Sinodeve Ekumenike, me t cilat Kisha Ortodokse Autoqefale sht lidhur dogmatikisht.
    Statuti sanksionoi Autoqefalin e deklaruar n Berat m 12 shtator 1922, duke qen dogmatikisht e bashkuar me patriarkit e shenjta dhe me kishat e tjera ortodokse autoqefale, por administrativisht mbetej krejt m vete nn flamurin kombtar.
    Imzot Visarioni, i mbshtetur n Statutin legal t komuniteteve fetare t miratuar n Kuvendin e vitit 1924, theksoi dhe krkoi q gjuha zyrtare e Kishs t jet gjuha shqipe, sepse kjo i ka t gjitha aftsit e veta dhe kurorzon prpjekjet shekullore m t hershme dhe t rilindasve. Nj artikull i veant prcaktoi pavarsin e kishs n mnyr t prer: Kryepeshkopi, Peshkopt, Zvendsit e tyre lokal, Ikonomi i Madh Mitrofor, Sekretari i Prgjithshm i Sinodit duhet t jen prej gjaku e gjuhe Shqiptar, si edhe t ken nnshtetsin Shqiptare.
    Ky sht artikulli 16 i Statutit q u diskutua gjat n Kongres, u shqyrtua edhe modeli i kishave t tjera. Ai kishte pr qllim t ruante mirkuptimin e harmonin shoqrore t brendshme dhe t mbylleshin prgjithmon mospajtimet e ndryshme q sjellin vetm ndarje n shtetin shqiptar.
    Kongresi vazhdoi punimet 15 dit. N fund, mbasi miratoi statutin n parim, vendosi t krijoj nj komision t posam t prbr nga: Mitrofor Vasil Marko, Vasil Avrami, Dhimitr Kacimbra, Taq Buda, Vasil Bakalli, Athanas Shundi, Llazar Bozo, Nikolla Haxhinasta, Kristaq Ikonomi, Thoma Papapano, Mihal Cane, Milto Maksakuli dhe Dr. Zoi Xoxa, t cilt do ti jepnin statutit formn prfundimtare. Mbas 15 dit diskutimesh, n orn 7.30 t dats 29 qershor t vitit 1929, t gjith delegatt firmosn dokumentet pr tu miratuar n statut prfundimtar (definitiv). Ky Statut e vuri n themele t qndrueshme Kishn Ortodokse Autoqefale Shqiptare. At Vasil Marko n letrn q i ka drguar ministrit t Brendshm m 27-09-1922, ka shkruar: Ne ju bjm t njohur se shtja kishtare vete shum mir. Ne ktu jemi n themele t elikta thjesht kombtare, nuk tundemi, por vetm nj gj na pengon, ajo sht financa. (AQSh. Koleksion fondesh. D. 1519. viti 1922) Ky amanet i Kongresit Kishtar t Beratit u prmbush m s miri n Kongresin e dyt kishtar gjithortodoks t Kors m 29 qershor t vitit 1929.

  2. #2
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    29,645
    Postimet n Bllog
    16
    Kongresi i Dyt gjithortodoks i Kors (16.VI - 29.VI.1929) e vuri Kishn mbi baza kanonike e kombtare (2)

    Si zgjidhej kryepeshkopi ortodoks n baz t Statutit

    Nga: Nos Xhuvani & Pavli Haxhillazi

    Pr lexuesin e sotm po e japim t plot tekstin e ktij Statuti, sepse ai ka vlera shum t mueshme edhe pr ditt tona.

    STATUTI I KISHS ORTHODHOKSE AUTOQEFALE T SHQIPRIS
    KOR 1929


    Gjith kleri dhe populli Orthodhoks i Mbretris Shqiptare, i prfaqsuar prej Delegatve fuqiplot t mbledhur n Kongresin e Dyt q u mbajt n Kor, voton me nj z statutin definitiv t Kishs Orthodhokse Shqiptare, t prokllamuar Autoqefale n Kongresin e Beratit m dat 12 Shtator 1922.

    KAPTINA I
    KISHA


    Art. 1. - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqipris, pjes e pandar e s Shenjts Kish t Prgjithshme dhe Apostolike, prbhet prej tr banorve t Mbretris Shqiptare q i besojn Krishtit dhe pohojn Simbolin e Shenjt t Fes Orthodhokse (to simvolon tis pisteos) dhe ruan t patundshme gjith sa pranon Kisha e Shenjt Lindore e Krishtit, Themelonjs e Krye i s cils sht Zoti dhe Perndia jon Jisu Krishti.

    Art. 2. - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqipris sht e bashkuar dogmatisht dhe shpirtrisht me t gjitha Patriarhit’ e Shenjta dhe me Kishat Orthodhokse Autoqefale dhe ruan, pa ndonj ndryshim, si t gjitha Kishat e tjera Orthodhokse t Krishtit, burimet e besimit, shkrimet e shenjta dhe gojdhanat e Hirshme (Again Grafin qe Hieran Paradhosin) si dhe kanonet e Shenjta Apostolike dhe Sinodike.

    Art. 3. - Gjuha zyrtare e Kishs sht Shqipja.

    Art. 4. - Autoriteti m i lart i Kishs Orthodhokse Autoqefale Shqiptare sht Sinodhi i Shenjt Peshkopal i prbr prej Peshkopve aktiv t do Dhioqeze, prej Ikonomit t Madh Mitrofor dhe i kryesuar prej Mitropolitit t Qendrs, Kryepeshkopit t gjith Shqipris.
    Titulli zyrtar i Sinodhit sht: “Sinodhi i Shenjt i Kishs Orthodhokse Autoqefale t Shqipris”. Peshkopata e Qendrs merr titullin “Mitropoli” dhe titullari i saj quhet Mitropolit i asaj Dhioqeze dhe Kryepeshkop i gjith Shqipris, Peshkopt e tjer mbajn titullin Peshkop dhe Dhioqezat e tyre Peshkopata.

    Art. 5. - Kisha Orthodhokse Shqiptare sht person juridik dhe trashgon t gjith titujt dhe t drejtat e komuniteteve Orthodhokse t gjertanishme.


    KAPTINA II
    SINODHI I SHENJT DHE DETYRAT E TIJ


    Art. 6. - Sinodhi i Shenjt: Rregullon Kishn Autoqefale t Shqipris pr sa i prket besimit, adhurimit (Latria), disiplins Kishtare, organizimit dhe administrimit t brendshm t Kishs n baz t dogmave dhe t kanoneve t Shenjta dhe n konformitet me Ligjet e Shtetit;
    Ushtron kontrollimin mbi veprimet e Peshkopve dhe t organeve t Kishs, sipas rregullave Kishtare; themelon dhe mban Shkolla Fetare;
    Harton programet e tyre dhe i mbikqyr me ann e Peshkopve;
    Prkujdeset pr edukatn fetaro-Kombtare, pr kulturn dhe pr t kryerit e detyrave t Klerikve e t Murgjve;
    Kujdeset pr edukatn fetare t popullit Orthodhoks me ann e predikimeve Kishtare, t msimeve Fetare edhe t redaktimit e t botimit t librave dhe t revistave Fetare.

    Art. 7. - Asnj libr nuk mund t prdoret n Kish pa plqimin zyrtar t Sinodhit, kshtu dhe n shkoll pr msimet e fes Orthodhokse pa plqimin zyrtar t Sinodhit dhe t Ministris s’Arsimit.

    Art. 8. - Librat e Kishs q jan prkthyer do t kqyren prej Sinodhit, i cili e ka pr detyr t kujdeset sa m shpejt pr prkthimin dhe botimin e atyre librave t Kishs q mungojn.

    Art. 9. - Sinodhi i Shenjt detyrohet t vej re q do vepr e paraqitur me an botimesh, gravurash, faqjesh theatrale ose kinematografike dhe konferencash publike t mos cnoj ose nderoj dogmat dhe dispozitat e Orthodhoksis ose prgjithsisht Klerin si dhe format e tij dhe, n’e paft t’arsyeshme t krkoj ndrhyrjen e autoritetevet n komformitet me ligjet e Shtetit. Kryesia e Sinodhit me plqimin e antarvet vendos t’u jap diploma merite atyre q i kan shrbyer shtjes Kishtare.


    MBLEDHJA E SINODHIT T SHENJT

    Art. 10. Sinodhi mblidhet rregullisht dhe medoemos nj her n vit. Koha e mbledhjes sht ipso fakto data 1 Tetor. Mbledhja do t mbaj jo m pak se 15 dit dhe jo m tepr se nj muaj. Kryepeshkopi, pr nevoja t domosdoshme dhe me plqimin e shumics s antarve, provokon dhe mbledhje t jashtzakonshme t Sinodhit. Kryetari el dhe mbyll mbledhjet.

    Art. 11. - Sinodhi ka kuorum kur ndodhen prezent gjysma plus nj e numrit t t gjith antarve. Po kurdoher mbledhje legale mund t bhet vetm kur prve Kryepeshkopit ndodhen dhe dy antar t tjer. N munges t Kryepeshkopit, n rast q ky sht pushuar, Sinodhi kryesohet prej m t vjetrit n dorzim; n raste t tjera Sinodhi kryesohet prej Peshkopit t’autorizuar nga Kryetari me kompetenc t caktuar.

    Art. 12. - Vendimet e Sinodhit merren me shumic votash. N rast njsie provokohet nj mbledhje e dyt, n t ciln, n qoft se ka prsri njsi votash, paravlen ana e Kryetarit.

    Art. 13. - Sinodhi ka dhe nj Sekretar t Prgjithshm, i cili proponohet prej Sinodhit dhe emrohet me dekret t Kryepeshkopit. Cilsit’e Sekretarit t Prgjithshm caktohen n Rregulloren e Administrimit t prgjithshm.


    KAPTINA III
    PESHKOPATAT


    Art. 14. - Kisha Orthodhokse Autoqefaale e Shqipris ndahet n katr Peshkopata:
    a) Peshkopata e Kors, Prmetit, Voskopojs, Leskovikut dhe Kolonjs.
    b) Peshkopata e Durrsit, Tirans, Shkodrs, Kavajs, Elbasanit, Shpatit, Gors, Mokrs, Pogradecit dhe Dibrs.
    c) Peshkopata e Beratit, Vlors, Myzeqes dhe Kanins.
    ) Peshkopata e Gjinokastrs, Delvins, Dropullit, Pogonit dhe Himars, me kufijt q ka pas gjer m sot gjithsecila prej ktyre.
    Kufijt e Peshkopatave mund t ndryshohen me proponimin e Sinodhit, me plqimin e Qeveris dhe me dekret Mbretnor.
    Qendra e Kishs Autoqefale caktohet me dekret mbretnor. Gjersa t dal dekreti relativ Kryesia e Kishs qndron n Kor.
    Peshkop pa Dhioqez nuk mund t jen m tepr se dy.

    Art. 15. - Kryepeshkopi zgjidhet prej Sinodhit pr gjith jetn e tij. N rast q Kryepeshkopi i zgjedhur prej Sinodhit nuk plqehet prej Mbretit, Sinodhi detyrohet t zgjedh nj tjetr, t cilin i a paraqit Mbretit pr plqim dhe dekretim. T gjith kto veprime pr zgjedhje, propozim dhe refuzim mbahen sekrete.
    Gjith n kt mnyr zgjidhen dhe Peshkopt e tjer.


    CILSIT E PESHKOPVE

    Art. 16. - Kryepeshkopi, Peshkopt, Zvendsit e tyre lokal, Ikonomi i Madh Mitrofor, Sekretari i Prgjithshm i Sinodhit, si dhe ndihmsit e Zvendsit Klerik t Kryepeshkopit dhe t Peshkopve, duhet t jen prej gjaku e gjuhe Shqiptar, si edhe t ken nnshtetsin Shqiptare.

    Art. 17. - Kryepeshkopi dhe Peshkopt e Shqipris q do t dorzohen, prve cilsive t’Artikullit 16 duhet t ken dhe cilsit q krkojn kanonet e Kishs, si dhe t ken mbaruar nj Fakultet Theollogjie.
    N rast nevoje, gjer m pes vjet pas hyrjes n fuqi t ktij Statuti, mund t dorzohet Peshkop edhe ay q ka dipllom fakulteti drejtsie, filologjie ose t nj Seminari Orthodhoks n grad Liceu.

    Art. 18. - Kryepeshkopi dhe Peshkopt e tjer m par se t fillojn n detyrn e tyre detyrohen t bjn betimet e shnuara m posht, nj prpara Mbretit, nj prpara Sinodhit t Shenjt.
    [b]Betimi prpara Mbretit sht:
    Betohem dhe premtoj mbi nderin t’im (si Kryepeshkop ose Peshkop) prpara Perndis se do t jem kurdoher besnik i Mbretit t Shqiptarvet, i Atdheut dhe i Statutit t Mbretris. Detyrohem t ve n be n kt mnyr dhe gjith Klerikt q do t dorzohen prej meje.
    Betimi prpara Sinodhit sht:
    Betohem mbi ndrgjegjen t’ime (Kryepeshkopale ose Peshkopale) prpara Perndis se do t ruaj besnikrin kundrejt dogmave, kanoneve dhe rregullave Kishtare q prmbajn bashkimin dogmatik fetar dhe soilidarsin me Patriarhit dhe Kishat Orthodhokse Autoqefale t bots.


    TRANSFERIME

    Art. 19. - Kryepeshkopi dhe Peshkopt jan t prjetshm n Dhioqezat e tyre prve rasteve t parashikuara n kt Statut.

    Art. 20. - Peshkopt mund t transferohen me vendimin e Sinodhit dhe pas plqimit e dekretimit Mbretror.


    PUSHIME

    Art. 21. - Pushimi i Kryepeshkopit, i Peshkopvet dhe i Ikonomit t Madh Mitrofor bhet pr faje t rnda dogmatike dhe kanonike, pr faje ordinare dhe pr arsye ekstraordinare.
    a) Pr faje t rnda dogmatike e kanonike gjykohen prej nj kshille dymbdhjet vetash, prve Kryetarit, t prbr prej gjith antarve t Sinodhit t Shenjt, prve t akuzuarit prej Peshkopve Titullar dhe prej graduatsh Klerik gjer n numrin e siprcaktuar, gjasht prej t cilve i zgjedh i akuzuari. Vendimi jepet me tri t katrtat e votavet e me vota t fshehta, pasi t dgjohet m par apologjia e t akuzuarit.
    b) Pr faje ordinare Kryepeshkopi, Peshkopt dhe Ikonomi Madh Mitrofor pushohen n rast dnimi kundr liris personale n nj ndshkim m tepr se nj vit dhe sikur ktij ndshkimi t mos i jet shtuar ndalimi nga ofiqet publike; dhe kur dnohen me burgim t rnd, ose me dnime t fajeve relative pr fallsifikim, vjedhje, mashtrim, keqprdorim besimi dhe atentate kundr zakoneve t mira. N kto raste dhe Sinodhi detyrimisht vendos pushimin e tyre.
    c) Pr arsye ekstraordinare, t shpjeguara drejt pr drejt e me dekret mbretror Kryepeshkopi, Peshkopt dhe Ikonomi i Madh Mitrofor, pr ve rasteve t prmendura n paragrafin e siprm, largohen me nj her nga detyra me dekret mbretror.
    N rast dekretimi largimi prej detyre i Kryepeshkopit, ky zvendsohet me nj her prej Peshkopit m t vjetr n dorzim; n rast dekretim largimi t nj Peshkopi, Kryepeshkopi emron me nj her Zvndsin e prgjithshm.
    N rast pushimi t till brenda dyzet ditve ipso fakto, mblidhet Sinodhi i cili bashk me pushimin e t larguarit, vendos zgjedhjen e Peshkopit pr prmbushjen e Dhioqezs vakante.
    N rast pushimi t Kryepeshkopit, pr fardo arsye, ky ka t drejt t marr nj rrog t prmuajshme prej pesqind frangash ari.
    Gjithashtu n rast pushimi pr fardo arsye t Peshkopvet dhe t Ikonomit t Madh Mitrofor, kta marrin nga nj rrog t prmuajshme prej 300 fr. ari. Art. 22. Kryepeshkopi, Peshkopt dhe Ikonomi i Madh Mitrofor, pr shkak smundjeje kronike ose pleqrie, t cilat nuk u prmetojn t prmbushin detyrat e tyre Peshkopale, kan t drejt t’i paraqisin kanonikisht dhe me t shkruar dorheqjen e tyre Sinodhit, i cili vendos. Po Sinodhi mundet edhe motu proprio t faqi mejtimin mbi smundjen ose pleqrin e tyre pas nj raporti prej pes mjeksh t zgjedhur dy prej Sinodhit vet, dy prej t smurit dhe nj prej Drejtoris s P. t Shndetsis.
    N qoft se Kryepeshkopi ose Peshkopt nuk japin dorheqjen brenda dy javve prej dats s komunikimit, Sinodhi me nj her emron nj ndihms Peshkop, i cili merr prsipr administrimin e Peshkopats.
    Kryepeshkopi dhe Peshkopt t deklaruar t pamundur mbajn titullin e tyre dhe prmenden n Kish e n ceremonit e Shenjta prej ndihmsit Peshkop dhe prej gjith Klerit, po nuk ushtrojn asnj veprim administrativ dhe nuk marrin asnj pjes aktive n’administrimin e Kishs. N qoft se Doktort raportojn pamundrin e tyre, ata japin dorheqjen duke marr nga arka e prgjithshme e Kishs nj shprblim t prmuajshm pr Kryepeshkopin gjashtqind franga ari, dhe pr Peshkopt katrqind fr. ar.


    DETYRAT E PESHKOPVE

    Art. 23. - Kryepeshkopi dhe Peshkopt n Dhioqezat e tyre jan autoriteti Kishtar dhe ushtrojn t gjitha detyrat q jan caktuar n kanonet e Shenjta, n rregulloret Kishtare dhe n kt Statut. Ata jan n juridiksionin e Sinodhit dhe ekzekutojn vendimet dhe urdhrat e tij, sipas dispozitave t ktij Statuti. Pr do kundrvajtje ose pakujdesi n detyrat e tyre Kishtare jan prgjegjs prpara Sinodhit. N gusht t do viti jan t detyruar t paraqesin nj raport t veprimeve t tyre dhe t gjendjes s Peshkopats. Ky raport kndohet prpara Sinodhit dhe mosparaqitja e tij konsiderohet si nj shkelje detyre.

    Art. 24. - Kryepeshkopi dhe Peshkopt n Dhioqezat e tyre, si n Qendr ashtu dhe n rrethet e saj, ushtrojn t gjitha detyrat t imponuara prej kanοneve Kishtare; Celebrojn Misteret e Shenjta; Predikojn fjaln e Shenjt; konsakrojn Kishat e Shenjta; prkujdesen q t prmbushin t gjitha shrbesat fetare, sipas dispozitave tipike relative; prkujdesen pr zbukurimin e hijshm t Kishave si dhe t Ikonave t Shenjta, vendosja e t cilave krkon autorizimin e tyre t mparshm; prkujdesen pr ent e petkat e Shenjta dhe pr do gj tjetr q prdoret n Kish.

    Art. 25. - Kryepeshkopi dhe Peshkopt detyrohen t shtisin nj her n vit npr Dhioqezat e tyre pr prmbushjen e detyrave Peshkopale.
    Kryepeshkopi pr Dhioqezn e tij mund t’ia ngarkoj kt detyr ndihmsve Peshkop ose n munges Zvendsit t tij.

    Art. 26. - Asnj Peshkop nuk mund t largohet prej Dhioqezs s vet pa marr leje nga Kryetari i Sinodhit dhe gjithashtu nuk mund t qndroj n Peshkopatn e nj peshkopi tjetr pa autorizimin e ktij.

    Art. 27. - Kryepeshkopi dhe Peshkopt emrojn Zvendsit e Tyre n konformitet me Artikullin gjashtmbdhjet (16) t ktij Statuti.

    Art. 28. - Ikonomi i Madh Mitrofor sht i detyruar t kryej do mision q i ngarkohet prej Sinodhit dhe merr pjes n t me t gjitha t drejtat e do antari.
    N rast q mbetet vakant vendi i Ikonomit t Madh Mitrofor, nuk zvendsohet me tjetr person dhe ky ofiq suprimohet.


    KAPTINA IV
    MASA DISIPLINORE


    Art. 29. - Kryepeshkopi dhe Peshkopt, pr gabime t lehta Kishtare t Klerikve dhe t Murgjve q ndodhen n juridiksionin e tyre, pasi t dgjohet m par i akuzuari, kan t drejt t ndshkojn n mnyr t prer dhe pa tjetr formalitet procedure:
    a) me qortim;
    b) me pezullim (argji) nga do shrbim fetar gjer m pesmbdhjet dit.
    Pr kto ndshkime Peshkopi mban nj procesverbal, i cili ruhet n arkivat e Peshkopats.

    Art. 30. - N qendrn e do Peshkopate ekziston nj Kshill Kishtare disiplinore, e cila gjykon fillimisht pr faje fetare Klerikt dhe Murgjit q ndodhen n juridiksionin e saj ose qndrojn n’at Peshkopat. Kjo Kshill Kishtare prbhet prej Peshkopit vet si kryetar dhe prej katr Priftrinjve si antar. Kta emrohen dhe pushohen prej Peshkopit dhe emrimi ose pushimi i tyre i njoftohet Sinodhit. Kryepeshkopi dhe Peshkopt mund t formojn Kshilln Kishtare disiplinore edhe jasht Qendrs. Vendimet merren me shumic votash. Kur Kryepeshkopi dhe Peshkopt ndodhen t penguar, vendin e tyre e zn zvendsit Klerik. Kjo Kshill prbhet kurdoher prej pes antarsh dhe plotsohet n munges me ndonj prej tyre.

    Art. 31. - Kshilla Kishtare ka t drejt t jap kto ndshkime:
    a) Qortim
    b) Pezullim (argji) nga do shrbes fetare jo m tepr se nj vit;
    c) Prerje rroge t shoqruar me ose pa pezullim gjer n nj vit.
    Ndshkimet me qortim dhe me pezullim (argji) gjer m 40 dit jan t prera; t tjerat jan t apelueshme nga ana e t’akuzuarit prpara Kshills disiplinore t prhershme n qendrn e Kishs.
    N qoft se nj klerik akuzohet pr nj faj t rnd q provokon skandal, Kryepeshkopi ose Peshkopi mund t’a ndaloj kt me nj her nga shrbesa fetare po jo m tepr se dy muaj.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 10-02-2013 m 15:26

  3. #3
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    29,645
    Postimet n Bllog
    16
    Kongresi i Dyt gjithortodoks i Kors (16.VI - 29.VI.1929) e vuri Kishn mbi baza kanonike e kombtare (3)

    Kryetari i KOASH Visarion Xhuvani shpjegon statutin

    Nga: Nos Xhuvani & Pavli Haxhillazi

    KAPTINA V
    KSHILLA DISIPLINORE E PRHERSHME


    Art. 32. - N qendrn e Kishs krijohet nj Kshill Disiplinore e prhershme q prbhet prej Kryepeshkopit si Kryetar dhe prej katr antarve, Peshkop ose Klerik graduat, t zgjedhur prej Sinodhit. Ky zgjedh katr antar suplementar pr t zvendsuar antart n rast mungese.
    Kur Sinodhi ndodhet i hapur, detyrn e ksaj Kshille e prmbush ai vet.
    T gjitha vendimet e Kshills Disiplinore t prhershme merren me shumic votash.

    Art. 33. - Kshilla Disiplinore e prhershme gjykon:
    a) Apelisht dhe defitinivisht vendimet e apelueshme t kshillave disiplinore t Peshkopatave;
    b) Fillimisht fajet e rnda t cilat, pas vendimit t Kshills Disiplinore Peshkopale, sjellin dnime m t mdha se ato t shnuara n artikullin 30, si dhe fillimisht gradimin definitiv (katheresin).
    Vendimet e dhna fillimisht prej Kshills Disiplinore t prhershme apelohen prpara Sinodhit.

    Art. 34. - Apeli i vendimeve t dhna prej Kshills Disiplinore t peshkopatave dhe t Kshills disiplinore t prhershme bhet brenda 30 ditve prej dats n t ciln i komunikohet t dnuarit vendimi. Ky komunikim do t’i bhet t interesuarit brenda 15 ditve prej dats s vendimit.
    Krkesa e apelit i dorzohet Kryetarit t Kshills q dha vendimin, i cili brenda 15 ditve e drgon n Kshilln Disiplinore t prhershme.

    Art. 35. - Sinodhi gjykon a) Apelisht dhe definitivisht t gjitha vendimet e dhna Kshills Disiplinore t prhershme; b) Peshkopt dhe Ikonomin e Madh Mitrofor pr faje t lehta.
    Vendimet e dhna prej Kshillave Disiplinore me pezullim zbatohen menjher.

    Art. 36. - Kryepeshkopi pr faje t lehta dhe t rnda Kishtare gjykohet prpara Kshills s formuar sipas artikullit 21 a.

    Art. 37. - T gjitha vendimet q sjellin pushimin e Kryepeshkopit, t Peshkopve dhe t Ikonomit t Madh Mitrofor i paraqiten Mbretit pr dekretim.

    Art. 38. - Ekzekutimi i dnimit pr gradim (katheresis) i klerikve bhet sipas kanonevet Kishtare dhe i dnuari me gradim detyrohet t nxjerr petkat fetare dhe shenjat e tjera t ofiqit, pr ndryshe dnohet n baz t artikullit 214 t Kodit Penal.

    KAPTINA VI
    ORGANIZIMI I ADMINISTRIMIT T PASURIS


    Art. 39. - Kishat, Manastiret dhe pasurit e tyre t tundshme dhe t patundshme si dhe ato t komunitetit Orthodhoks jan t siguruara n komformitet me ligjet e Shtetit.

    Art. 40. - Burime financiare t Kishs jan:
    a) T ardhurat e Kishave dhe t Manastireve si dhe t pasurive t komunitetit Orthodhoks;
    b) Subvensioni i dhn prej shtetit pr ndihmn e kishs;
    c) Pagesa fakultative si dhe dofar dhurate ose ndihme e dhn prej Shqiptarve.

    Art. 41. - Kryepeshkopi dhe Peshkopt e do Dhioqeze kan t drejt t mbledhin ndihmat fakultative t zakonshme pr dobin e Kishs ose personale t tyre nga do familje Orthodhokse, si do t caktohet n rregullore.

    Art. 42. - Asnj pasuri e patundshme kishtare ose manastiriale si edhe e komunitetit Orthodhoks nuk mund t jetrsohet pa vendimin e Kshills Mikst, pr ndryshe jetrsimi sht i pavlefshm.
    Mnyra e administrimit dhe e frytzimit t pasurive t tundshme dhe t patundshme si edhe mnyra e shitjes s pasurive t tundshme t Kishave, Manastireve dhe komuniteteve Orthodhokse caktohet n Rregulloren e prgjithshme t’administrimit.

    Art. 43. - Autoritetet e Kishs Autoqefale detyrohen t’i paraqesin kur t krkohen, inspektorit t Ministris s Drejtsis t gjitha llogarit e t’ardhurave e t t prishurave. N rast q konstatohet se sht br abuzim, kundrvepronjsit drgohen n gjyq prej Ministris s Drejtsis dhe dnohen sipas dispozitave t Kodit Penal.

    KAPTINA VII
    KSHILLA MIKST


    Art. 44. - Pr administrimin dhe kontrollimin e pasurive t Kishave, t Manastireve, t komuniteteve Orthodhokse t do lloji dhurate dhe ndihme si dhe t subvensionit t shtetit krijohet n Qendrn e Kishs nj kshill me emrin “Kshilla Mikst” e prbr prej t gjith antarve t Sinodhit dhe prej katr Laiksh, nj pr do Dhioqez, nn kryesin e Kryepeshkopit.
    T zgjedhurit e Laikvet n fjal dhe kompetenca si dhe t drejtat e tyre do t caktohen n Rregulloren e administrimit t Kishs Orthodhokse Autoqefale. Pr kt her katr antart laik zgjidhen prej kongresit.
    Rregullorja e administrimit t prgjithshm do t elaborohet prej Kshills Mikst s cils do t’i shtohen edhe katr antar laik nj prej do Dhioqeze t zgjedhur po prej ktij kongresi. N Rregulloren do t caktohen rrogat dhe shprblimet e Kryepeshkopit, Peshkopve dhe Ikonomit t Madh Mitrofor si dhe t npunsve t tjer klerik dhe laik; do t formulohet mnyra e zgjedhjeve t Pleqsive Kishtare (Dhimogjerondive) dhe t kujdestarve t Kishave e t Manastireve.
    Kjo Rregullore do t elaborohet prej Kshills Mikst, t formuar si m sipr, brenda gjasht muajve pas dats s dekretimit t ktij Statuti.

    Art. 45. - Kshilla Mikst harton pr do vit buxhetin preventiv t prgjithshm t Kishs, nj kopje e t cilit i paraqitet Ministris s Drejtsis pr veprimet e parapara n dispozitat e Rregullores s prgjithshme t’administrimit.

    Art. 46. - Pasurit e tundshme dhe t patundshme q u jan ln komunitetevet Orthodhokse, Kishave ose Manastireve me nj qllim mirbrs t caktuar, ndodhen nn kontrollimin e Kishs e cila prkujdeset pr t kryerit e qllimit dhe pr ekzekutimin e dshirs s dhuronjsit.

    Art. 47. - Pran Kryekishs krijohet Arka e prgjithshme n t ciln hyjn t gjitha t ardhurat e Kishs sipas artikullit 40 dhe prej ksaj bhen pagesat sipas Rregullores s administrimit.

    Art. 48. do zvends lokal bashk me Pleqsin Kishtare harton Buxhetin preventiv t prvitshm pr t gjitha t ardhurat dhe t prishurat t juridiksionit t tij pr pasurit e komunitetevet Orthodhokse dhe pr pasurit dhe t ardhurat e Kishavet. Ky buxhet i drgohet Peshkopats kompetente gjer m nj gusht. Peshkopata, pasi t mbledh buxhetet e t gjith Dhioqezs s saj, me vrejtjet e duhura, ia drgon Qendrs brenda 30 ditve.

    Art. 49. - Pr do Manastir hartohet nj buxhet i veant, i cili m nj gusht i paraqitet Peshkopats dhe kjo ia drgon Qendrs me vrejtjet e duhura dhe bashk me buxhetet e tjera pr aprovim.

    Art. 50. - Viti financiar i Kishs fillon m nj janar dhe buxheti preventiv i drgohet do Peshkopate prpara ksaj date.
    Buxheti konsumativ hartohet brenda muajit mars pr t ardhurat dhe t prishurat e vitit t shkuar. Ky buxhet, bashk me tepricn e t’ardhuravet, i drgohet do Peshkopate brenda muajit mars. Teprica e t’ardhurave t Manastireve i drgohet Qendrs n do 6 muaj.

    Art. 51. - N qendrn e Kishs ndodhet nj Kshill ekonomike e prhershme q prbhet prej Kryepeshkopit dhe katr laikve. Kta t fundit zgjidhen prej Kshills Mikst dhe detyrat e tyre caktohen n Rregullore.

    Art. 52. - N Arkn e Prgjithshme t Kishs Orthodhokse Autoqefale t Shqipris nuk mund t mbahen m tepr se katr mij fr. ari, teprica depozitohet n nj nga Bankat Shqiptare n’emrin e saj dhe trhiqet sipas dispozitave t Regullores s’administritimit. Art. 53. Rregullorja e Administrimit t prgjithshm pr t hyr n fuqi, duhet t aprovohet nga Ministria e Drejtsis.


    KAPTINA VIII

    Art. 54. - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqipris detyrohet n do mesh t bj lutje pr Mbretin, pr gjith Kombin Shqiptar dhe pr ushtrin.

    Art. 55. - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqipris n’asnj mnyr nuk mund t pranoj, n do emr qoft, dhurata nga nj fuqi e huaj dhe veprimi i kundrt shkakton zbatimin e dispozitave t ligjs mbi fajet politike.

    Art. 56. - Sinodhi do t veproj pr prmirsimin q krkojn konditat shoqrore t sotme mbi sa u prket zakoneve fetare.

    Art. 57. - Asnj klerik nuk mund t funksionoj fen orthodhokse n Shqipri pa qen i emruar dhe i lidhur me Kishn Orthodhokse Autoqefale t Shqipris.

    Art. 58. - T gjith ata Klerik pr t cilt flet artikulli 16 dhe q ndodhen n shrbim t Kishs Orthodhokse Autoqefale t Shqipris, t cilt nuk kan konditat e lypura prej atij artikulli, q ditn e aprovimit t ktij Statuti jan t pushuar nga funksioni Fetar klerikal.

    Art. 59. - Asnj laik ose Murg nuk mund t dorzohet Prift ose Dhjak pa pasur plqimin e Sinodhit dhe pa pasur diplomn e Seminarit Orthodhoks.

    Art. 60. - T gjitha marrdhniet q do t ket Kisha Autoqefale e Shqipris me Qeverin Mbretrore do t bhen me ann e Ministris s Drejtsis.

    Art. 61. - do Peshkopat ka vuln e saj n t ciln do t jet shkruar: Peshkopata e (Emri i Dhioqezs).


    DISPOZITAT E FUNDIT

    Art. 62. - N rast herezie t nj pjese ose t gjith popullsis Orthodhokse t nj krahine, Kishat, Manastiret dhe pasurit e tyre i mbeten Kishs Orthodhokse Autoqefale t Shqipris.

    Art. 63. - N asnj mnyr nuk mund t ndryshohen, t modifikohen ose t abrogohen artikujt 1,2, e 3. Art. 64. Mund t ndryshohen me vendim t Kshills Mikst bashk me Kshilln e prhershme artikujt: 10; 14 a, b; 25; 40; 48; 49; 52 e 60.

    Dispozitat e tjera t ktij Statuti mund t ndryshohen me vendim t nj kongresi tjetr.
    Ky statut i paraqitet Qeveris pr t marr formn ligjore.

    Kor, 29 Qershor, 1929.



    M posht jepet e plot lista e t gjith delegatve t Kongresit t dyt Kishtar t Kors, q sht dhn m sipr kur nisi punimet ky Kongres.
    Sinodi i Shenjt n shkurt t vitit 1929 u krijua me episkop kanonik shqiptar q e kishin dhe kulturn kishtare pr t hedhur themelet e shndosha t Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris (K.O.A.Sh):

    Visarion Xhuvani kishte mbaruar studimet e mesme dhe t larta teologjike n Athin, Agathangjel ame ishte edhe me prvojn e lvizjes kombtare shqiptare. M 1922 mori gradn e Arkimandritit dhe m 1929 u hirotonis dhe u emrua episkop n Berat Ikonomi i Madh Mitrofor At Vasil Marko, i cili n Kongresin e Beratit u zgjodh Kryetar i Kshillit t Lart. N kt Kongres edhe Arkimandrit Ambrozi u emrua episkop i Gjirokastrs.

    Kongresi i dyt kishtar i Kors miratoi Statutin e prhershm (definitiv) t K.O.A.Sh-it, Rregulloren e K.O.A.Sh-it dhe forumet drejtuese t kishs. Kjo qe prgjigjja m e mir ndaj pretendimeve absurde t Patriarkans s Stambollit dhe t Patriarkans greke, q penguan gati 7 vjet rrugn e autoqefalis pr Kishn Ortodokse Shqiptare.

    N mbyllje t punimeve t Kongresit kishtar t Kors Imzot Visarioni bri deklaratn e tret pr t paraqitur prmbledhtas prfundimet e Kongresit: “Tue ndjek udhn e shembullat e shenjta t mbledhjeve t hirshme t kohve t lumtuna t Apostujve, bam m 1 qershor t vitit 1929 thirrjen pr mbledhjen e gjith vlleznve dhe bijve tan n Krisht, meshtar dhe laik t krishten ortodoks t Shqipnis, bam thirrje pr t’u mbledhun n Kongresin e dyt Kishtar n Kor.

    Ekzakt t dieln kur u mblodh n Niqea Sinodi i par Egumenik para 1604 vjetsh n prezenc t mbretit Kostandin i Madh, edhe ktu, m 16 qershor 1929 prfaqsuesit e klerit t popullit t gjith Shqipnis, n prezenc t prfaqsuesit t Mbretit, ban thirrje t przemrta n Perndi pr me lyp hirin e shpirtit t shenjt” (Gazeta e Re. 16.7.1929).

    Deklarata e Kryeepiskopit Imzot Visarion Xhuvanit paraqiti shtjet m t rndsishme t Statutit prfundimtar, duke dhn edhe prfundimet historike t ktij kuvendi t rndsishm kishtar:

    - “Kisha Ortodokse e Shqipnis asht pjes e pandame e kishs s shenjt, q asht pjes e prgjithshme apostolike dhe prbahet prej gjith ortodoksve t Shqipnis, asht e bashkueme me t gjitha patriarkit e shenjta dhe me kishat ortodokse t bots.

    - Gjuha zyrtare e kishs asht shqipja.

    - Autoriteti ma i nalt asht Sinodi i Shenjt episkopal, i prbam nga Kryeepiskopi, Episkopt, zavendsat e tyne, Ikonomi i Madh Mitrofor, t cilt duhet t jen prej gjaku dhe gjuhe shqiptar dhe nnshtetas shqiptar.

    - Vendimet e Statutit krkojn vendosjen e rregullit, t disiplins dhe zbatimin e urdhnave t eprorve. Disiplina e fort, kultura, morali dhe zakonet e mira jan shtylla pr t mbajt ndrtesn shpirtnore t kishs s shenjt.

    - Asnji pasuni kishtare e tundshme ose e patundshme t mos prdoret, ve pr misionin e shenjt shpirtnor t kishs, pr kt qllim u formuen kto organe:
    - a) Sinodi i Shenjt pr qeverisjen shpirtnore.
    - b) Kshilli Mikst (i prziem) i prbam prej Sinodit dhe katr antarve laik, q do t kujdeset pr kontrollin dhe rregullimin e pasunive. c ) Kshilli administrativ i prhershm ekonomik financiar.
    Qllimi kryesor i ksaj mbledhjeje t prgjithshme asht bashkimi shpirtnor i gjith t krishtenve pr t sigurue solidaritetin e gjith atyne q bajn grigjn e anijes shptimtare q ka emnin e bekuem “Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipnis”. Qllimi tjetr asht q t vem t gjitha fuqit tona pr organizimin dhe rregullimin e mir t saj”.

    Kongresi i dyt kishtar i Kors e gjykoi t domosdoshme hartimin dhe miratimin e Rregullores s K.O.A.Sh-it, e cila do t ishte shtylla e dyt e elikt mbi t ciln do t mbshtetej veprimtaria e Kishs. Pr qartsimin e ideve t Rregullores korrespondenti i “Gazets s Re” mori kt intervist prej Imzot Visarion Xhuvanit:

    Intervist me Kryetarin Imzot Visarion

    Kongresi panortodoks i Kors votoi Statutin por me q s’kishte kompetenc t votonte rregulloren e la kt t hartohej prej nji komisioni kompetent brenda 6-muejve. Un nuk mund t qeveris Kishn pa ligje relative t administrimit t saj t prgjithshm. Prandaj urdhnova kshillin e caktuem prej Kongresit pr hartimin e rregullores n fjal, t mblidhet menjiher pas mbylljes s Kongresit e brenda 10 ditve rregullorja t jet e kryeme.
    Me koh kam hartue projektin relativ dhe sot ditn e ejte n ora 5 pasdreke, fillojm mbledhjen e Kshillit Mikst bashk me 4 antart q jan zgjedhun posarisht pr hartimin e rregullores. Mbledhjet do t zhvillohen prdit n orn 5-8 n pallatin e Mitropolis s Kors dhe jan t hapuna.
    Pr hir t ksaj Rregulloreje q ka randsi t madhe pr Kishn iu luta Qeveris t m lej n dispozicion edhe Z. Kov Deliana, Kryetar i Kshillit t Shtetit, i cili ka bam studime t posame t ekonomis politike dhe sa pr pikpamjen gjuhsore Kostaq Cipon, profesor n Liceun e Kors.

    (Gazeta e Re. Nr. 206. 9.7.1929)”
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 10-02-2013 m 15:26

  4. #4
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    29,645
    Postimet n Bllog
    16
    Kongresi i Dyt gjithortodoks i Kors (16.VI - 29.VI.1929) e vuri Kishn mbi baza kanonike e kombtare (4)

    far parashikonte Rregullorja e KOASH-it

    Nga: Nos Xhuvani & Pavli Haxhillazi

    Imzot Visarioni hapur dhe me shum iltri ftoi pr diskutimin e Rregullores Administrative t Kishs t gjith njerzit dashamirs e t interesuar. Mbledhjet e hapura dshmuan pr nj transparenc shembullore n shqyrtimin e shtjeve t Rregullores dhe grupi q punoi mundi t vjel mendimin m racional pr mbarvajtjen e veprimtaris kishtare. Kjo transparenc shembullore sht mbshtetur dhe realizuar sipas tradits s kuvendeve popullore shqiptare, ku kan t drejt t barabart t gjith t shprehin mendimin dhe qndrimin e tyre dhe fuqia e argumentit sht prcaktuese n marrjen e nj vendimi dhe jo sasia e pjesmarrsve q votojn formalisht pr t.
    Ky dokument themelor u projektua me menuri nga Imzot Visarion Xhuvani dhe me shum kujdes u hartua nga bashkpuntort e tij. Rregullorja administrative prcaktoi qart t drejtat dhe detyrat e do forumi drejtues t Kishs. Ajo sht ndrtuar n mnyr hierarkike. Forumet japin llogari njri pas tjetrit deri te forumi m i lart. sht prcaktuar qart dhe n mnyr demokratike zgjedhja e antarve drejtues. T gjitha forumet drejtohen nga besimtar t zgjedhur lirisht, por q plotsojn kushtet e rregullores. Ato kan afat kohor vetm dy ose tre vjet dhe mund t zgjidhen vetm deri n dy mandate.

    Rregullorja ka prcaktuar hierarkin drejtuese dhe detyrat:

    - Organi m i lart sht Kshilli Mikst, i cili administron t gjitha pasurit kishtare, mblidhet nj her n vit dhe kryesohet nga Kryeepiskopi. Vendimet ai i merr me shumic votash. Kshilli Mikst prbhet nga klerik dhe laik dhe ka afat kohor dy ose tre vjear. Ai cakton administratort e manastireve, t cilt quhen igumen.

    - Kshilli igumenal prbhet nga igumeni dhe nga 4 laik e mblidhet nj her n muaj dhe kujdeset pr mbarvajtjen, rregullin dhe pasurit e manastirit.

    - Pleqsit kishtare (dhimogjerondit) zgjidhen n mnyr indirekte nj antar pr 250 besimtar. Ato kan pr detyr t emrojn kujdestarin (epitropin), t zgjedhin priftrinjt dhe dhjakt, t administrojn pasurit e kishs. Kujdestart kan pr detyr q t kujdesen pr mbarvajtjen e kishs, pr buxhetin dhe t ardhurat.

    - Organika administrative e Kishs fillon me antart e Sinodit, prcakton pagat e tyre dhe honorart e Kshillit Mikst, t organeve t tjera drejtuese q punojn n administrat, n kisha dhe n manastire. Rregullorja ka prcaktuar dhe kuotat (taksat) q paguan do ortodoks i martuar sipas t ardhurave t tyre.

    RREGULLORJA E ADMINISTRIMIT T PRGJITHSHM T KISHS

    Organizimi i brendshm i Kishs dhe administrimi i pasurive t manastireve, t kishave dhe t komuniteteve fetare, si dhe t do lloj dhurate ose ndihme q bhen sipas dispozitave t ksaj Rregulloreje.

    KAPTINA I

    KSHILLI MIKST


    Art. 1 - Autoriteti m’i lart pr administrimin dhe kontrollimin e pasurive sht Kshilli Mikst, i cili e ushtron kompetencn e tij me ann e Kshillit Ekonomik t Prhershm, sipas detyrave dhe t drejtave q i caktohen n kt Rregullore.

    Art. 2. - Kshilli Mikst formohet sipas dispozitave relative t Statutit.
    Antart laik zgjidhen n kt mnyr:
    Peshkopi i do Dioqeze nj muaj m par se t mbaroj periudha e antarve t Kshillit Mikst, provokon, me an deklarate, kandidaturn e do besniku q ka cilsit e krkuara prej artikullit 3 pr antar t Kshillit Mikst. Kandidaturat pranohen brenda 15 ditve prej dats s deklarats.
    Peshkopi emrat e kandidatve u a komunikon t gjitha pleqsive kishtare t Dioqezs s tij me ann e zevendsve lokal.
    Pleqsit kishtare, me vendim t tyre, zgjedhin nj prej kandidatve t paraqitur.
    Vendimi i drgohet Qendrs s Peshkopats me an t zvendsve.
    Pleqsia Kishtare e Qendrs s Peshkopats (Dhimogjerondia) deklaron pr antar’t Kshillit Mikst kandidatin q ka fituar shumicn e votave. N rast njsie votash, Pleqsia Kishtare e Qendrs heq shortin midis atyreve q kan vota t njshme.
    do antar zgjidhet pr dy vjet dhe mund t rizgjidhet pr periudhn e dyt po jo dhe pr t tretn.

    Art. 3. - Antart laik duhet t ken mbaruar nj shkoll t mesme t plot dhe t ken t gjitha cilsit q krkohen pr npunsit e Shtetit.

    Art. 4. - Kompetenca e Kshillit Mikst sht:
    a) t caktoj mnyrn e prgjithshme pr administrimin e pasurive t Kishave, t Manastireve, t komuniteteve Orthodhokse, t do lloj dhurate dhe ndihme si dhe t subvencionit t Shtetit;
    b) t kontrolloj t gjitha veprimet e Kshillit Ekonomik t Prhershm;
    c) t vendos mbi jetrsimin e pasurive;
    ) t hartoj buxhetin preventiv t prgjithshm t Kishs, nj kopje e t cilit i paraqitet Ministris s Drejtsis n konformitet me dispozitat e ligjs s administrimit t pasurive t komuniteteve pr aprovim.


    MBLEDHJET E KSHILLIT MIKST

    Art. 5. - Kshilli Mikst detyrohet t mblidhet nj her n vit n kohn kur ndodhet i mbledhur Sinodhi, sipas thirrjes s Kryetarit.
    Kryepeshkopi, n rast pune t jashtzakonshme, q i prket kompetencs s Kshillit Mikst, e mbledh kt pasi t marr plqimin e shumics s antarve. Art. 6.-Mbledhjet e Kshillit Mikst kryesohen prej Kryepeshkopit.
    Kshilli Mikst ka quorum kur ndodhen tre laik dhe tre klerik midis t cilve prmblidhet dhe Kryetari. Vendimet merren me shumic votash. N rast njsie, paravlen ana e Kryetarit.

    KAPTINA II

    KSHILLI EKONOMIK I PRHERSHM


    Art. 7. - Kshilli Ekonomik i Prhershm formohet sipas artikullit 51 t Statutit dhe antart e tij zgjidhen pr tre vjet.
    Pas mbarimit t ktij afati, antart laik mund t zgjidhen pasi t kaloj nj periudh tre vjetsh prej dits s mbarimit t afatit t tyre.
    Antart laik duhet t ken t gjitha cilsit q krkohen pr npunsit e Shtetit.

    Art. 8. - Kshilli Ekonomik i Prhershm emron administratort e Manastireve t cilt jan klerik dhe mbajn titullin Igumen. Kryetari dekreton emrimin e tyre, duke pasur vetm arsye shpirtrore.
    Igumeni merr rrogn q caktohet n buxhet.


    KAPTINA III

    KSHILLI IGUMENAL


    Art. 9. – Kshilli Igumenal prbhet prej Igumenit dhe dy laikve, nj prej qytetit dhe nj prej fshatit m t’afrm t manastirit.
    Antart laik t ktij kshilli zgjidhen si pason:
    Peshkopi paraqet gjasht kandidat, tre prej fshatit n t cilin ndodhet Manastiri dhe tre prej qytetit m t’afrm, Qendr Peshkopate ose Qendr zvendsie.
    Kandidatt e fshatrave i paraqiten pleqsive t fshatrave prkatse t cilat prej t treve zgjedhin dy; kandidatt e qyteteve i paraqiten pleqsive kishtare t qytetit prkats dhe ajo prej t treve zgjedh dy. T katr kandidatt t zgjedhur n kt mnyr i paraqiten Kshillit Ekonomik t Prhershm, i cili prej tyre zgjedh dy, nj prej qytetit dhe nj prej fshatit.

    Art. 10. – Kompetenca e Kshillit Igumenal sht:
    a) t kqyr mbarvajtjen dhe rregullin e Manastirit, t administroj pasurit e tij, sipas urdhrave hierarkike;
    b) t vr n ankand do shfrytzim pasurie t tundshme dhe t patundshme;
    c) t shes n ankand, sipas ligjeve t ankandeve, produktet dhe frytet e prmotshme. N rast nevoje, Kshilli Igumenal mban t drejtn t bj shitje pa ankand t produkteve dhe t fryteve t prmotshme nj her n do 2 muaj dhe vetm kur shuma nuk kaprcen t 150 (njqind e pesdhjet) fr. ari.
    ) t mbledh t ardhurat, arktar i t cilve do t jet antari laik prej qytetit. Ky paguan me urdhr-pagese t nnshkruar prej Igumenit, n baz t vendimit t Kshillit Igumenal, i cili e ka pr kompetenc t caktoj shumn e prmuajshme pr nevojat e dits.
    d) t mbaj libra kontabilteti t rregullshme pr t cilat ka nj ndihms llogaritar me shprblim t caktuar n buxhetin e Manastirit;
    dh) t vendos mbi nevojn e jetrsimit t pasurive t patundshme, i cili prmbarohet pasi vendimi t aprovohet prej Kshillit Mikst.
    Kshilli Igumenal dorzon n do gjasht muaj t’ardhurat n Arkn e Prgjithshme dhe gjithashtu paraqet nj raport relativ.

    Art. 11. - N fund t do adjudikate Kshilli kompetent, me ann e Kryetarit t tij, duhet t lidh kontrat me siprmarrsin dhe ta vrtetoj n noteri. Shpenzimet prkatse rndojn mbi siprmarrsin me gjith taksat shtetrore dhe komunale t lypura prej ligjeve.


    MBLEDHJET E KSHILLIT IGUMENAL

    Art. 12. – Kshilli Igumenal mblidhet nj her n muaj rregullisht dhe, n rast nevoje, dy her.
    Art 13. – Peshkopi ruan mbi Igumenin t gjitha t drejtat kanonike pr disiplinn kishtare si dhe pr lejimin ose pushimin e meshimit pr arsye kanonike dhe t justifikuara.


    KAPTINA IV

    PLEQSIT KISHTARE


    Art. 14. – Pleqsit kishtare (Dhimogjerondit) t qytetit prbhen prej gjasht vetash dhe zgjidhen pr dy vjet.
    Zgjedhja e ktyre Pleqsive bhet n mnyrn indirekte si pason:
    Prej 1 gjer m 1000 frym zgjidhen katr pr do 250 frym;
    Prej 1001 gjer m 2000 frym zgjidhen tre pr do 250 frym;
    Prej 2001 gjer m 3000 frym zgjidhen dy pr do 250 frym;
    Prej 3001 e lart zgjidhet nj pr do 250 frym;

    Art. 15. – Zgjedhsit e par q t mundin t votojn duhet t ken t gjitha ato cilsi q kan zgjedhsit e par n zgjedhjen parlamentare dhe t jen n rregull me pagesat fakultative dhe llogarit kishtare.

    Art. 16. – Zgjedhsit e dyt duhet t din t shkruajn dhe t kndojn gjuhn shqipe dhe t jen 25 vje e lart.

    Art. 17. – Pleqt (dhimogjerondt) duhet t din t shkruajn dhe t kndojn gjuhn shqipe dhe t jen 30 vje e lart.

    Art. 18. – Pleqsit Kishtare t katundevet prbhen prej priftit t fshatit dhe dy laiksh. Kta t fundit zgjidhen prej popullit t katundit pr dy vjet dhe zgjedhjet e tyre konfirmohen prej Peshkopit. Mbledhjet e Pleqsive Kishtare t fshatrave mbahen nn kryesin e priftit. Kompetenca e tyre sht si ajo e Pleqsive t qyteteve. Pleqsit kishtare t katundeve zgjedhin dy kandidat pr kujdestar. Kta i paraqiten Peshkopit, i cili emron nj prej tyre.

    Art. 19. – Administrimi i pasurivet t kishave dhe t komunitetevet fetare bhet prej Peshkopit ose Zvendsit t tij s bashku me Kshillat Kishtar t qytetevet ose t katundeve.

    Art. 20. – Kompetenca e Pleqsive Kishtare sht:
    a) t emroj kujdestart (epitropt e Kishave)
    b) t zgjedh priftrinjt dhe dhjakt duke votuar pr kt pun dhe kujdestart e Kishs prkatse n t ciln emrohen prifti ose dhjaku;
    c) t kqyr mbarvajtjen dhe rregullin e Kishs, t administroj pasurit e saj sipas urdhrit hirarkik dhe t veproj sipas artikullit 10 t ksaj Rregulloreje. N emrimin e priftrinjve dhe t dhjakve, Peshkopi mban veton pr arsye shpirtrore, t cilat nuk detyrohet t’i bj t njohur asnjeriu dhe n asnj mnyr.
    ) t hartoj buxhetin preventiv t do viti dhe t’ia drgoj Peshkopats sipas artikullit 48 t Statutit.

    Art. 21.- N rast neglizhence t rnd ose mosmarrveshjeje t Pleqsive, drgohet si inspektor nj prej Qendrs mbi raportin e t cilit Kshilli Ekonomik i Prhershm vendos duke pasur t drejt t shprndaj Pleqsin e vjetr dhe t zgjedh nj t re.
    Kujdestart e Qendrave t Peshkopats pushohen pr neglizhenc t rnd prej Pleqsis Kishtare dhe ata jasht Qendrs prej Peshkopit, pas propozimit t Kshillave Kishtare lokale.

    Art. 22. – Pleqsit Kishtare si dhe ato Igumenale veprojn sipas buxhetit t prgjithshm t’aprovuar prej Kshillit Mikst.

    Art. 23. – Peshkopi ruan veton pr psaltt dhe kishtart.


    KAPTINA V

    KUJDESTART


    Art. 24. – Kujdestart e Kishave t qyteteve dhe t katundeve emrohen prej Pleqsive Kishtare relative, dekretohen prej Peshkopit kompetent dhe jan dy pr seciln kish. N kishat q kan popullsi t madhe emrohen dhe dy ndihms kujdestar. Koha e vazhdimit t tyre sht dy vjet dhe shrbejn darovisht.

    Art. 25. – T drejtat e kujdestarve jan:
    a) t marrin pjes n Kshillin e Pleqsive Kishtare pr zgjedhjen e priftrinjve dhe t dhjakve;
    b) t emroj dhe t pushoj, s bashku me Pleqsit Kishtare, psaltt dhe kishtart;
    Vendimet dekretohen prej Peshkopit kompetent. Organizimi i Koreve mbetet n kompetencn e Peshkopve.
    c) t kujdesen pr mirmbajtjen e Kishs, t shpenzojn sipas buxhetit t caktuar dhe t kujdesen pr shtimin e t’ardhurave;
    ) t’inkasoj t’ardhurat dhe do katr muaj t paraqes nj raport pr gjendjen e Kishs dhe t personelit t saj.
    Kujdestart e kishave t katundeve si dhe arktart e Kshills s kujdestarve t qyteteve jan t detyruar t’i dorzojn t hollat n do tre muaj Arktarit t Pleqsis Kishtare t vendit.
    Arktart e Pleqsis Kishtare tepricat e t gjitha t ardhurave ia drgojn Arktarit t Qendrs s Peshkopats n fund t do viti.
    N rast q teprica kalon 2000 (dy mij) fr. ari, kto depozitohen n nj nga Bankat shqiptare m t afrme. Regjistrat do t bhen prej Qendrs n form t njshme, do t shprndahen ndr Dioqeza dhe do t vrtetohen prej Peshkopit.

    Art. 26. – do Pleqsi Kishtare emron prej gjirit t saj arktarin. Kur kujdestart jan m tepr se nj, Peshkopi emron arktar njrin prej tyre; n rast se sht i vetm, ky ipso facto mbetet arktar.
    Arktari i Kshillit t kujdestarve do t’i dorzoj tepricat e kishs, sipas buxhetit, n Arkn e Pleqsis kishtare lokale. Kjo ia dorzon Arks s Qendrs s Dioqezs, e cila ia dorzon Arks s Prgjithshme. Peshkopt tepricat i dorzojn nj her n vit n Qendr.

    Art. 27. – Kujdestart detyrohen t regjistrojn t gjitha t ardhurat hollsisht n libra zyrtare t drguara posarisht prej Kryesis.

    Art. 28. – Priftrinjt mund t transferohen pr arsye t jashtzakonshme prej Peshkopit t Dioqezs dhe me plqim t Kryepeshkopit.


    KAPTINA VII

    ANTART E SINODHIT


    Art. 29. – Mitropoliti i Qendrs dhe Kryepeshkopi merr nj rrog t prmuajshme prej 800 (tetqind) fr. ari dhe nj shprblim prfaqsimi prej 300 (treqind) fr. ari n muaj.
    Peshkopt kan nga nj rrog t prmuajshme prej 600 (gjashtqind) fr. ari.
    Ikonomi i Madh Mitrofor ka nj rrog t prmuajshme prej 400 (katrqind) fr. ari dhe 100 (njqind) franga ari si shprblim i antarit t Sinodhit t Shenjt.
    Peshkopt titullar (pa Dioqez) kan nj rrog prej 400 (katrqind) fr. ari n muaj.
    N rast se nj Peshkop mban zvendsin e nj Peshkopate tjetr, merr dhe gjysmn e rrogs s Peshkopit q zvendson.

    PERSONELI

    Art. 30. – Sekretari i Prgjithshm ka rrog t prmuajshme fr. ari 300 (treqind) n muaj. Llogaritari i Prgjithshm ka rrog t prmuajshme 250 (dyqind e pesdhjet) fr.ari.
    Sekretari 160 (njqindegjashtdhjet); Kopisti 150 (njqind e pesdhjet); Dhjaku ose nn Dhjaku i kryesis 120 (njqind e njzet);
    Dy shrbtort nga 100 pr do njeri; Predikonjsi i Prgjithshm 300 (treqind).

    (vijon m posht)

    Ky dokument themelor u projektua me menuri nga Imzot Visarion Xhuvani dhe me shum kujdes u hartua nga bashkpuntort e tij. Rregullorja administrative prcaktoi qart t drejtat dhe detyrat e do forumi drejtues t Kishs. Ajo sht ndrtuar n mnyr hierarkike. Forumet japin llogari njri pas tjetrit deri te forumi m i lart. sht prcaktuar qart dhe n mnyr demokratike zgjedhja e antarve drejtues. T gjitha forumet drejtohen nga besimtar t zgjedhur lirisht, por q plotsojn kushtet e rregullores. Ato kan afat kohor vetm dy ose tre vjet dhe mund t zgjidhen vetm deri n dy mandate.

    Organi m i lart sht Kshilli Mikst, i cili administron t gjitha pasurit kishtare, mblidhet nj her n vit dhe kryesohet nga Kryeepiskopi. Vendimet ai i merr me shumic votash. Kshilli Mikst prbhet nga klerik dhe laik dhe ka afat kohor dy ose tre vjear. Ai cakton administratort e manastireve, t cilt quhen igumen.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 10-02-2013 m 15:27

  5. #5
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    29,645
    Postimet n Bllog
    16
    Kongresi i Dyt gjithortodoks i Kors (16.VI - 29.VI.1929) e vuri Kishn mbi baza kanonike e kombtare (5)


    Roli i Mbretit Zog n krijimin e KOASH-it


    Nga: Nos Xhuvani & Pavli Haxhillazi


    PERSONELI I KSHILLIT MIKST

    Art. 31. – Pr mbledhjet e rregullshme t Kshillit Mikst do antar laik pr shprblim dhe shpenzimet e udhtimit merr 400 (katrqind) fr.ari. Pr mbledhjet e jashtzakonshme do antar laik merr shpenzimet e udhtimit dhe 20 (njzet) fr.ari. n dit.

    ANTART E KSHILLIT EKONOMIK T PRHERSHM

    Art. 32.- do antar i Kshillit Ekonomik t Prhershm merr 10 (dhjet) fr. ari pr do mbledhje.

    PERSONELI I PESHKOPATAVE

    Art. 33. – Sekretari i Peshkopatave merr nj rrog t prmuajshme prej 200 (dyqind) fr. ari; Dhjaku ose nndhjaku i do Peshkopate 100 (njqind); Shrbtort 80 (tetdhjet).
    Zvendsit lokal klerik marrin nga 30 (tridhjet) fr. ari.
    Pr subvencionin e priftrinjvet vihet n dispozit nj shum prej 30.000 (tridhjetmij) fr. ari. Pr prmbushjet e Seminarit lihen n dispozit 40.000 (dyzetmij) fr. ari.

    Art. 34. –Kshilli Mikst n hartimin e buxhetit sht i detyruar t caktoj shumn e t hollave t duhura pr t drguar dhe pr t prmbajtur n nj nga fakultetet theollogjike dy gjer m katr student. Pr botimin e revists lihen n dispozit 600 (gjashtqind) fr. ari.

    CILSIT E PERSONELIT

    Art. 35 – Predikonjsi i Prgjithshm dhe Instruktori duhet t jet i diplomuar prej nj fakulteti theollogjie dhe, n rast nevoje, kt vend mund t’a zer dhe nj nga graduatt klerik t provuar n zotsi.

    Art. 36 – Sekretari i Prgjithshm duhet t ket mbaruar nj shkoll t mesme dhe duhet t dij nj gjuh t huaj t Oksidentit.
    Llogaritari i Prgjithshm duhet t ket mbaruar nj shkoll tregtare ose nj shkoll t mesme; Sekretari duhet t ket mbaruar nj shkoll qytetse; Sekretari i Dioqezave duhet t ket mbaruar nj shkoll qytetse.

    EMRIMET

    Art. 37 – Predikonjsi i Prgjithshm emrohet me vendimin e Sinodhit dhe me dekretimin e Kryepeshkopit. Sekretari i Prgjithshm emrohet dhe pushohet sipas Statutit.
    Llogaritari i Prgjithshm emrohet dhe pushohet prej Kshillit Ekonomik t Prhershm.
    Dhjaku ose nn Dhjaku i Kryesis, kopisti dhe shrbtort emrohen dhe pushohen prej Kryepeshkopit. Sekretart e Dioqezave emrohen dhe pushohen prej Pleqsive Kishtare dhe dekretohen prej Peshkopit kompetent.
    Dhjaku ose nndhjaku dhe shrbtort emrohen dhe pushohen prej Peshkopit.

    DETYRAT E TYRE

    Art. 38. – Detyrat e Predikonjsit t Prgjithshm dhe t Instruktorit t klerit jan:
    a) t predikoj Fjaln e Perndis, sipas instruksioneve t marra nga Kryesia;
    b) t strvit klerin n gjuhn amtare dhe n rregulln kishtare pr sa u prket shrbesave t hirshme;
    c) t prmbush do mision pr inspektimin e manastireve dhe kishave si dhe do mision tjetr kishtar t ngarkuar prej Kryesis.

    Art. 39. – Detyrat e Sekretarit t Prgjithshm jan:
    a) t rregulloj t gjitha veprimet e sekretaris pr t cilat sht prgjegjs prpara Kryetarit;
    b) t mbaj procesverbalet e mbledhjeve si dhe t gjith korrespodencn
    c) t prkujdeset pr mirmbajtjen e arkivave dhe t protokollit me ann e dipendeteve t tij.

    Art. 40. – Detyrat e Sekretarit jan:
    a) t zbatoj urdhrat e Sekretarit t Prgjithshm;
    b) t mbaj n rregull arkivat dhe protokollin;
    c) t mbaj korrespondencn private t Kryesis dhe t prmbaj do pun q i prket Zyrs s tij.

    Art. 41. – Detyrat e Llogaritarit t Prgjithshm jan:
    a) t zbatoj urdhrat e Sekretarit t Prgjithshm pr sa u prket t ardhurave dhe t prishurave;
    b) t prkujdeset pr zbatimin e plot t buxhetit.
    c) t jet n dispozit t Kshillit Mikst dhe t Kshillit Ekonomik t Prhershm pr sa u prket llogarive;
    ) t mbaj n rregull regjistra dhe dftes-pagesat pr mungesn e t cilave sht prgjegjs;
    d) t jet n korrespondenc me Dioqezat pr sa i prket buxhetit;
    dh) t lshoj dftes-pagesat n baz t vendimeve t Kshillave prkatse. Dftes-pagesat duhet t jen t nnshkruara prej tij dhe prej Kryepeshkopit. Gjithashtu nnshkruhen prej tij dhe prej Kryepeshkopit urdhr-pagesat ose urdhr-marrjet.

    Art. 42. – Kopisti ekzekuton t gjitha urdhrat q merr prej Kryesekretarit.

    Art. 43. – T gjith funksionart e Kishs jan t detyruar t punojn sipas orarit t zyrave qeveritare.

    Art. 44. – Arktari inkason t ardhurat dhe paguan me mandat-pagese si m sipr.

    Art. 45. – Pr shkak mosprmbushjeje detyre, autoritetet kompetente pr emrimin e tyre kan t drejt t prdorin m par qortimin, pastaj gjobitjen me nj pjes t rrogs dhe m n fund pushimin prej pune.


    KAPTINA VIII

    PAGESAT FAKULTATIVE


    Art. 46. – Pagesat fakultative shkojn n Arkn e Prgjithshme t Kishs.
    Peshkopt jan prgjegjs pr mbledhjen e pagesave fakultative.
    Pr t prmbushur sa m mir dhe n mnyrn m efikase kt detyr, kta do t jen n bashkpunim me Pleqsit Kishtare t Qendrave si dhe t katundeve.

    Art. 47. – Pagesat fakultative do t paguhen prej do Orthodhoksi t Krishter t martuar.

    Art. 48. – Pagesat fakultative do t jen nj gjer m pes fr. ari. n mot.
    Klasat e komunitetit orthodhoks q paguajn jan: e para, e dyta, e treta. Prve ktyre, Kshillat Kishtare caktojn dhe nj klas nderi. Klasa e par paguan pages-fakultative pes fr.ari, klasa e dyt dy franga ari dhe e treta nj fr. ari. Klasa e nderit paguan sipas dshirs.

    Art. 49. – Klasat e ndryshme caktohen prej Pleqsive Kishtare, t cilat i drgojn prfundimin Kshillit Ekonomik t Prhershm.

    Art. 50. – Pagesat mblidhen prej kleriksh ose laiksh q do t caktohen prej Peshkopit. Prej t ardhurave fakultative 10 (dhjet) pr qind i mban Peshkopi dhe 10 (dhjet) prqind kleriku ose laiku q ngarkohet pr mbledhje.


    T NDRYSHME

    Art. 51. – Klerikt t do grade t cilt ndodhen pa pun dhe q s’kan mjetet e jetess s tyre dhe jetojn duke lypur ose n nj mnyr q cnon dinjitetin e grads s tyre, drgohen me vendim t Kshillit Disiplinor peshkopal n nj nga Manastiret.

    Art. 52. – Manastiret q nuk jan n gjendje financiare t prmbajn Igumenin dhe t’u bjn ball shpenzimeve t ndryshme, pasurit e tyre t tundshme dhe t patundshme deklarohen me vendim t Kshillit Ekonomik t prhershm, si pjes e pandar e Manastirit m t’afrm.

    Art. 53. – Priftrinjt q jan n shkall t prdorin gjuhn shqipe n mesh, n rast q nuk konformohen me urdhrat e Kryetarit t Sinodhit pr prdorimin e gjuhs shqipe n Kish, pushohen nga shrbimi i tyre administrativisht dhe humbasin do t drejt relative me shrbimin e tyre t gjertanishm. Ky pushim bhet me vendim Kryepeshkopal.

    Art. 54. – Psaltt dhe koret, n rast q nuk konformohen me urdhrat e Kryetarit t Sinodhit pr prdorimin e gjuhs shqipe n kish, pushohen menjher nga shrbimi i tyre.

    Art. 55. – Kjo Rregullore, pas tre vjetsh, mund t modifikohet prej Kshillit Mikst s bashku me Kshillin Ekonomik t prhershm n konformitet me Statutin.

    Art. 56. – Kjo Rregullore i paraqitet Ministris s Drejtsis pr aprovim.

    Kor, 20 korrik 1929

    Kryetari i Kshillit pr hartimin e ksaj Rregulloreje
    Kryepeshkopi Visarion

    Antart :
    Agathangjel
    Ambrozi
    Ik. M. Mitr. V. Marko
    Av. Ilia Kotta
    Vasil Avrami
    Thoma Papapano
    Dr. Mihal Cane
    Kristaq Zaguridhi
    Vasil Bakalli
    Dr. Zoi Xoxa

    Vrtetohet njsia me origjinalin
    Durrs, 6-IX-1929

    Kryetari i Kishs Orthodhokse Autoqefale t Shqipnis,
    Kryepeshkopi.



    Vetm nj njohs i shklqyer i rregullave kishtare, i prkushtuar pr t lartsuar punt fetaro-kombtare, vetm nj organizator i talentuar mundi t prfshinte n pun vartsit e kualifikuar pr t ngritur kolonat e elikta t Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris: Statutin e prhershm dhe Rregulloren e Administrimit t Prgjithshm t Kishs. Ky ishte Fortlumturia e Tij, Kryeepiskopi i par i Kishs Ortodokse Autoqefale Shqiptare, Visarion Xhuvani.
    Pr hartimin e Rregullores s Administrimit t Prgjithshm t Kishs kontribut t shquar kan dhn dhespott Agathangjel e Ambroz, Ikonomi i Madh Mitrofor Vasil Marko, si dhe avokat Ilia Kota, Vasil Avrami, Thoma Papapano, dr. Mihal Cane, Kristaq Zaguridhi, Vasil Bakalli, Dr.Zoi Xoxa e n mnyr t veant Kov Deliana. Me punn e tyre t prbashkt m 20 korrik t vitit 1929 u miratua Rregullorja e msiprme.
    Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipris, me Sinodin e Shenjt episkopal, me Statutin Definitiv dhe me Rregulloren e Administrimit t Prgjithshm prmbushi krkesat kanonike t Autoqefalis dhe e meritonte Tomin e Patriarkans s Stambollit. Pr fat t keq nuk ndodhi kshtu, u deshn edhe gati 9 vjet q t ulej zemrimi i Patriarkans s Stambollit. Gjat ksaj kohe Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipris, e ngritur mbi themele t shndosha kombtare dhe kanonike, eci pa u lkundur n rrugn q prcaktuan Kongresi i par historik kishtar i Beratit dhe Kongresi i dyt i Kors.
    Prkrahja e plot nga populli shqiptar dhe mbshtetja shtetrore e kohs u shoqruan dhe me nj hare t papar ndonjher. Vendimet historike q u morn me shkathtsi t pabesueshme prej organizatorve patn si kundrprgjigje mosbesimin e plot t atyre q donin ta shihnin Kishn Ortodokse Autoqefale t Shqipris gjithnj si shtojc t Kishs greke e t Patriarkans s Stambollit.
    Kongresi i dyt i Kors nuk ishte vetm kurorzim i dshirs s hershme t ortodoksve shqiptar, por ai pati mbshtetje dhe prkrahje nga shteti dhe qeveria shqiptare. Naltmadhnia e Tij, Mbreti i Shqiptarve Zogu I, drgoi si prfaqsues t tij n Kongresin kishtar Z. e tij, kolonel Gjilardi, inspektor i ushtris mbretrore shqiptare, si dhe prfaqsuesin e Qeveris, z.Vasil Bidoshi, antar i gjyqit t diktimit pr t marr pjes n mbledhjet e Kongresit me kompetenca ligjore.
    Vlersim t veant i bri Kongresit Naltmadhnia e Tij, Mbreti Zog I, nprmjet letrs q i drgoi Kryeministrit Koo Kota:

    “Zoti Kryeministr!

    Mundimet e rrjedhuna prej traditave t gabueshme shekullore, ngatrrimet e nxjerruna prej autoriteteve hyjnore, i prballonte vetm vullneti i patundun e dashunia q populli shqiptar ka pr lirin. M 1922 kur un isha ministr i Punve t Brendshme e Ju prefekt i Beratit iu arrit qllimit pr me u mbledh Kongresi i par i Kishs Ortodokse Autoqefale n Berat.

    Mundimet q Ju hoqt n kt periudh, ashtu dhe koha e mueshme q ju bjerrt me drgim delegacionesh n Kostandinopol, dhe ma pastaj diskutimet e pa-prfundueshme me prfaqsuesit e Patriarkans n Tiran, jan shembulla e paharrueshme, q kan hjek ortodokst pr kt qllim.

    Tue pa kundrshtimet e randa qi u bajshin, Shqipnia, vrtet q nuk kish tjetr rrug, por o me u prkul e me hjek dor prej nji t drejte njerzore q i ka fal natyra, ose me veprue kshtu si veproi. Veprimi i bamun asht aq legal dhe i drejt, si ka qen edhe n shtete t tjera.

    Prve se jan ruejtun e bamun t gjitha formalitetet kanonike, por asht sovraniteti i popullit q i jep fuqi legale do krijimi sado i nalt e i shenjt q t jet.

    Shteti shqiptar nuk ndahet n Ortodoks, Katolik e Mysliman, por asht nji dhe i pandam, shtet i lir, nuk ka shumic e pakic, nuk ka nji fe zyrtare, por t gjitha fet i mbron e i nderon. Megjithkt nuk lejon n asnji mnyr e prej kurkujt, q feja t prdoret si mjet cenimi e ktij vllaznimi t nji gjaku e t nji gjuhe. Madhshtin e ksaj vepre do ta ndjejn gjeneracionet q do t vijn.

    Falenderoj Ju personalisht, Klerin Ortodoks pr qndrimin e tij patriotik, ashtu dhe gjith shtypin kombtar, i cili diti t mbroj tezn e tij.

    Zog I
    Tiran 19 qershor 1929

    (Marr nga Gazeta e Re, 20 qershor 1929)



    Me vmendje e ndoqn Kongresin Kishtar t t gjith ortodoksve shqiptar Konsujt e shteteve miq t Mbretris dhe t Kishs Shqiptare, Deputet, Kryetari i Gjyqit, Komandantt e ushtris dhe t xhandarmaris, Kryetari i Bashkis, Kshilli i Mitropolis, Epitropt e kishave, gazetat, trupi arsimor me gjith nxnsit, si dhe i gjith populli pa dallim feje.
    29 qershori i vitit 1929, dita e mbylljes s punimeve t Kongresit, ishte dita m e hareshme pr qytetart e Kors. I gjith tregu ishte mbyllur, para Kinema Luksit parakaluan nxnsit e shkollave. Gzueshm jehoi banda e qytetit. Nj gzim i till dhe nj miratim i njzshm mbretroi n t gjitha qytetet e vendit, ku u shpreh me entuziazm n Te Deum-et q u organizuan me pjesmarrs dashamir t Kishs Kombtare Shqiptare pa dallim feje.
    Kryesia e Sinodit t Shenjt me nj shpallje t veant ftoi t marrin pjes n Te Deum-in e Kishs s Shn Gjergjit n ora 10:30 qytetart e Kors, delegatt e Kongresit, Konsujt e shteteve miq, t deleguarit e Qeveris dhe autoritetet e larta t vendit q ndodheshin n Kor. Prej Kishs antart e Sinodit t Shenjt dhe 12 priftrinjt me dhjakont, kongresistt, autoritetet dhe i gjith populli u kthyen n Pallatin e Mitropolis, ku n emr t nismtarit t Kongresit, Kryetari i Sinodit, Fortlumturia e Tij, Kryeepiskop Visarioni prshndeti t pranishmit. N emr t Kryesis s Sinodit t Shenjt u shpreh besimi i plot se i gjith populli i Kors nuk do t kursehej pr t shfaqur solidaritetin dhe entuziazmin me vepra dhe sakrifica t rralla pr Kishn e Shenjt Ortodokse Autoqefale Shqiptare, ashtu si ka vepruar historikisht.
    N darkn madhshtore t shtruar pr nder t prfundimeve t Kongresit morn pjes edhe Konsujt e Italis e t Jugosllavis, Myftiu e shum t ftuar. I drguari i posam i Mbretit, kolonel Gjilardi, duke ngritur gotn prshndeti Kryetarin e Sinodit t Shenjt Visarion Xhuvanin dhe gjith antart e Kongresit: “N emr t Mbretit ton uroj dhe lus fatbardhsi t plot pr t gjith ju dhe pr popullin t cilin me merit t plot keni fatin e madh ta prfaqsoni” (Gazeta e Re, 2 korrik 1929).
    Milto Sotir Gurra n shkrimin e s diels ka vn n dukje se ve harmonis fetare t ortodoksve t Kors e t Shqipris sht edhe toleranca fetare. N dark morn pjes edhe 60 t ftuar bashk me 46 delegatt. Mbas prshndetjes s t deleguarit t Mbretit e mori fjaln Fortlumturia e Tij, Visarioni, i cili theksoi rolin e fes n prparimin e kombit shqiptar. Kisha do t organizohet dhe do t forcohet, do t futet n disiplin e do t jet mjet i zhvillimit dhe i lartsimit t Kombit dhe t Mbretris.
    M pas ngritn gotn Hirsia e Tij, Myftiu i Kors M. Mulla pr t prshndetur Kongresin e dyt kishtar t Kors dhe vendimet e tij: “Ligjet fetare nuk jan krijuar kurr q t jen n kundrshtim me ligjet kombtare. Predikimi n gjuhn shqipe sjell qytetrimin e prparimin dhe do komb duhet ta zhvilloj fen e vet n interesa kombtare”.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 10-02-2013 m 15:27

  6. #6
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    29,645
    Postimet n Bllog
    16
    Kongresi i Dyt gjithortodoks i Kors (16.VI - 29.VI.1929) e vuri Kishn mbi baza kanonike e kombtare (6)

    Si reaguan grekt kundr autoqefalis shqiptare

    Vnia n dukje e harmonis dhe e tolerancs fetare ngriti m lart vlerat e Kongresit t Kishs Ortodokse Autoqefale Shqiptare. Kjo cilsi sublime shoqroi gjat gjith jets veprimtarin e Visarion Xhuvanit dhe t klerit atdhetar shqiptar. N dark ishin ftuar prefekti Hil Mosi, kryemyftiu, dy Baballar, gazetar etj.. N dollin e tij prefekti Hil Mosi ngriti gotn pr shndetin e Kryehirsis s Tij, Visarion Xhuvanit dhe e siguroi at se Qeveria Shqiptare do ta prkrah Kishn n realizimin e detyrave fetaro-kombtare. N dollin e fundit Kryeepiskopi ndr t tjera tha: “Pr her t par n historin e prbotshme ngre dolli pr lulzimin e prparimin e Kishs Ortodokse Autoqefale nji katolik dhe nji kryetar mysliman. Kjo tregon edhe nji pik t nalt q Kisha Ortodokse Autoqefale Shqiptare asht institut kombtar”.

    Kongresi i dyt kishtar i Kors ishte gzim i madh pr t gjith vendin dhe u miratua nga i gjith populli shqiptar. Nprmjet tij u shpreh edhe nj her uniteti vllazror midis ortodoksve, katolikve dhe myslimanve. Ai pohoi dhe vrtetoi se shteti shqiptar nuk ndahet sipas besimeve, ai sht nj i vetm dhe respekton njlloj besimet fetare, dnon do lloj prarjeje q mund t vij pr arsye fetare. Kongresi i Kors u prshndet nga i gjith populli, sepse vendimet e tij ishin shtylla t patundshme mbi t cilat nuk mbshtetej vetm dogma fetare, por lumturia e gjith kombit shqiptar, q priste me padurim realizimin e veprs s filluar nga rilindasit tan dhe m hert pr emancipimin dhe t mirn e Atdheut. sht kjo arsyeja q n t gjith vendin u organizuan Te Deum-e solemne dhe madhshtore.

    N dioqezn e Gjirokastrs, n nj qark me popullsi myslimane dhe ortodokse, n datn 1 korrik 1929 u organizua nj festim i madh pr nder t Kongresit kishtar t Kors. Kremtimit i dha hijeshi t veant zbukurimi i qytetit me flamur kombtar, veanrisht i vendit ku u zhvillua Te Deum-i, n krye t t cilit ishin Episkop Ambrozi, Ikonom Papapavli, Thoma Papapano, Kostandin Lito, delegat t Kongresit t Gjirokastrs, Libohovs, Delvins, Sarands, Konispolit.

    N kt Te Deum solemn morn pjes shum mysliman dhe greqishtfols t Dropullit, personalitete t qytetit, si prefekti Zef Kadarea, kryetari i Bashkis Javer Rushiti, deputeti myfti Halil Peshkpia etj.. Kta mbushn Kishn dhe mjediset rreth saj. N fjaln e tyre sekretari i Mitropolis, prefekti dhe myftiu foln pr rndsin kombtare t Kongresit kishtar t Kors dhe e quajtn at ngjarje t rndsishme n historin e rilindjes kombtare shqiptare. Kjo ngjarje u quajt prologu i nj periudhe t ndritshme kombtare pr Kishn Ortodokse Autoqefale t Shqipris. Kongresi pati mbshtetje t plot n t gjitha kishat e krahins s Himars, n festimet e t cilave mori pjes Dr.Mihal Cane, delegat i Kongresit. Jehon t veant pati prshndetja midis banorve t fshatit Vuno: “Fshati i Vunoit sht veanrisht i lumtur q u celebrua Statuti i Kishs Ortodokse Autoqefale, ai sht i bindur se ktej e tutje do t rregullohet kisha. Bijt e ktij fshati pa prjashtim e kan prkrahur kt shtje, zgjidhja e s cils u b sipas dshirs s t gjith elementit ortodoks (Gazeta e Re. 13 korrik 1929).

    Te Deum-et dhe festimet n dioqezn e Gjirokastrs dshmuan se populli ortodoks me gjith zemr e donte Kishn Autoqefale Kombtare dhe mbshteti vendimet historike t Kongresit t dyt kishtar t Kors. M 6 korrik t vitit 1929 Episkop Imzot Agathangjeli, Ikonom At Theodhor Brisku, Ikonom At Polizoi, delegat t Kongresit dhe klerikt e tjer t dioqezs s Beratit organizuan Te Deum-in madhshtor. Edhe n kt qark pjesmarrja ishte e jashtzakonshme. Hapat e par vendimtar t Autoqefalis u hodhn n qytetin e Beratit, prandaj edhe pjesmarrja popullore ishte shum e hareshme pr festn. Mbas Te Deum-it msuesi Z. Prmeti lexoi deklaratn me t ciln u prkrahn dhe u prshndetn vendimet e Kongresit kishtar t Kors. Nga ky Te Deum iu drgua nj telegram urimi Kryeepiskopit Visarion, n t cilin u shpreh gzimi shpirtror pr Kongresin e Kors si nj vepr e shenjt kishtare. Me kt veprim u tregua hapur para bots se ndrhyrjet fanariote pr Kishn Ortodokse Autoqefale t Shqipris nuk mund t duroheshin m. Kisha e Shn Maris n Elbasan dhe mjediset e jashtme t saj nuk kishin par ndonjher kaq shum njerz pr t marr pjes n Te Deum-in madhshtor. Brenda n Kish pr t ndjekur Te Deum-in zun vend paria vendore, delegatt e Kongresit Kostaq Cipo, Kov Deliana, Dhimitr Papajani, Taq Buda delegat i Shpatit. Mbas lutjeve kishtare foli arsimtari i nderuar i qytetit, Vasil Llapushi. Ndr t tjera ai tha: “Vepra t tilla prparimtare bahen n hijen e liris q mbretnon n Shqipni dhe sigurohen nga N.M. Tij Mbreti Zog”. Urimet e personaliteteve pjesmarrse dhe t t gjith t pranishmve i priti Imzot Eugjeni.

    N kt gzim dhe miratim t Kongresit t Kors mori pjes edhe peshkopata e Kishs Shqiptare t Bostonit. Ajo e uroi Qeverin Mbretrore me kt telegram: “Peshkopata e ktushme i shfaq Qeveris Mbretrore gzimin e saj pr mbrojtjen q i dha zgjidhjes s shtjes kishtare ortodokse dhe shpreson edhe n zhdukjen e prarjes s shkaktuar nga npunsit e saj ktu”

    Administrator Protopap Kondili, Chairman Kristo Kirka Kryeministri Koo Kota n emr t Qeveris i ktheu kt prgjigje: “N emr t Qeveris q kryesoj Ju falenderoj pr ndjenjat e sinqerta q shfaqni, duke ju siguruar se Qeveria nuk bri gj tjetr, prve se realizoi nj nga pikat e Idealit Kombtar dhe do t vazhdoj pa pushim pr plotsimin e do qllimi t shenjt, q lartson prestigjin e shtetit dhe siguron mbarvajtjen e Kombit” (Gazeta e Re, 26 korrik 1929). Fortlumturis s Tij, Kryeepiskopit Visarion, i erdhi ky telegram nga Bostoni: “Imzot Visarionit, Tiran. Kisha Shn Trinia dshiron t jet n juridiksionin e Kishs Autoqefale t Shqipris dhe nse pranohemi lajmroni telegrafisht. Prgjigja sht e paguar. Jemi kundr Peshkopats s ktushme se s’ka lidhje me Kishn Shqiptare”

    Pr komisionin Kristo Josef
    Boston 25.10.1930”.

    Kryesia e Kishs Ortodokse Shqiptare iu prgjigj telegramit t tyre shkurt dhe qart:
    “Pranojm. Prgzojm. Bekojm. Shkruani.

    Kryeepiskopi i Shqipris
    Visarioni

    Tiran 30.10.1930”
    (marr nga revista Kisha Kombtare, N. 15, 9 nntor 1930, faqe 4).


    Kisha Kombtare Autoqefale ishte n rrug t drejt dhe t gjitha vendimet e Kongresit t par kishtar t Beratit dhe t dyt t Kors jo vetm mbshteteshin kanonikisht, por ato u miratuan edhe nga mbar populli shqiptar. Kjo i dha krah paris s saj t ecte me hapa t sigurt drejt modernizimit dhe prkrahjes prej patriarkanave t tjera evropiane dhe ballkanike. N Shqipri veprimtaria kishtare e Sinodit t Shenjt dhe e t gjith klerikve ortodoks u mbshtet fuqishm e me entuziazm nga t gjith shqiptart n Te Deum-et e organizuara n t gjitha dioqezat dhe n kremtimet e kishave t veanta t fshatrave. Kt ndjenj gzimi, kt entuziazm t shpalljes s Autoqefalis s Kishs Ortodokse Shqiptare fletorja greke “Eleftheron Vima”, organ i Venizellos, m datn 5 shtator 1929 e paraqiti me ngjyra t zeza dhe mohoi punn e atdhetarve shqiptar, duke e quajtur Visarionin aventurier dhe pseudopeshkop, q ka vepruar sipas tyre kundr kanoneve t Kishs Ortodokse dhe e ka shkputur Kishn Shqiptare q ishte n juridiksionin e Patriarkans Ekumenike. Z. Koo Kota kjo gazet e ka quajtur si njeriun q nuk zbatoi Akordin e vitit 1926 t miratuar nga Eksarku Krisanthos pr caktimin e episkopve shqiptar, pr qeverisjen dhe ndarjen e Kishs, pr shpalljen e Autoqefalis dhe pr drgimin e Tomit sipas zakonit. T gjitha veprimet q gjetn nj miratim t gzueshm dhe mbarpopullor u quajtn prova t shfaqjes s nacionalizmit t flakt, t shpirtit t pabindur t Shqipris s athershme (sht fjala pr vitin 1929), veanrisht t metodave oligarkike tiranike t myslimanve t Tirans, t cilt drejtojn shtetin e prbr prej shum racash e fesh t ndryshme, shtet q nga dita n dit po bhet m i guximshm. (A.Q.Sh. F 251. D. 850. kutia 251)

    Nuk mjaftoi ky shkrim, por pr t denigruar dhe demaskuar punn e patriotve shqiptar, shovinistt grek vun n veprim andartt n kufirin greko-shqiptar, t cilt me propagandn e tyre vorioepirote vepruan edhe kundr Kishs Ortodokse Autoqefale Shqiptare. (A.Q.Sh. Fondi 151. dosja 323. kutia 9. xhaketa 410. viti 1929). Pr kt lvizje dhe ndrhyrje t hapur Ministria e Punve t Jashtme iu drejtua me not verbale Legats s Qeveris Greke n Tiran. Pr t gnjyer besimtart ortodoks t kolonive shqiptare n Greqi, Amerik, Rumani, Egjipt u angazhuan klubet vorioepirote. (A.Q.Sh. Fondi 151. kutia 60. xhaketa 389-399, viti 1929)

    M i rnd sht rasti i ndrhyrjes s konsullit grek n punt e brendshme t vendit ton n Sarand. Pr kt ka pasur korrespondenc ndrmjet Ministris s Punve t Jashtme t Greqis me Ministrin e Punve t Brendshme t Shqipris. (A.Q.Sh. fondi 151, dosja 345, kutia 10, xhaketa 431, viti 1929)

    Kto veprime e shum t tjera q pasuan m von nuk mundn ta kthejn nga rruga e nisur t gjith ortodoksin shqiptare, e cila u gzua bashkarisht, sepse gjithnj e m shum ata ishin bindur se anija e Kishs Ortodokse n prpjekje me tallazet e ndikimet e huaja dhe e ln pa zot, pa udhheqs, tashm ka hyr n limanin e organizimit dhe t zhvillimit Apostolik dhe Kombtar. (revista Kisha Kombtare. N. 15, 9 nntor 1930. faqe 3)

    Vetm njerzit puthador t Patriarkans Ekumenike dhe greke nuk morn pjes n gzimin e prbashkt t shpalljes s Autoqefalis s Kishs Ortodokse Shqiptare, e cila i ka plotsuar me koh t gjitha kushtet kanonike. N dokumente dhe n zbatimin e tyre nuk ka asnj cenim t vogl pr t gjitha kanonet e shenjta t Kishs Ortodokse.

    Autoqefalia shqiptare i ka plotsuar t gjitha kto kushte:

    -sht shpalluar n nj shtet sovran e t lir.

    -Ka pasur Sinod t Shenjt episkopal me episkop kanonik.

    -Kisha ka funksionuar mbi bazn e nj Statuti t prhershm dhe t nj Rregulloreje pr administrimin e brendshm t miratuar njzri nga delegatt e Kongresit kishtar t Kors dhe t prcaktuar dhe t miratuar nga t gjith ortodokst shqiptar.

    -sht drejtuar nga Sinodi i Shenjt Episkopal dhe nga klerik e laik t zgjedhur n mnyr t lir dhe demokratike nga t gjith banort e dioqezave, pleqsive, epitropive.

    - sht e pajisur me literaturn liturgjike t prshtatshme shum koh prpara vitit 1929, nga vitet 1866-1884 nga Kostandin Kristoforidhi, n vitet 1914 nga Noli e m von nga Sinodi i Shenjt. Pr kt literatur kishtare nuk ka pasur asnj lloj kritike apo mosaprovimi.

    - sht seminari priftror pr prgatitjen e kuadrit t nevojshm, si edhe revista pr propagandn fetare. -Pasurit e tundshme dhe t patundshme administrohen mir dhe vetm pr qllime fetare nga Kshilli Mikst. T gjitha kto jan t mjaftueshme pr t bindur dhe ndriuar mendjen e do shqiptari ortodoks e atdhetar pr drejtsin e vendimeve t Kongresit t dyt kishtar t Kors.

    Me gjith pengesat jo t vogla, t cilat filluan nga jasht dhe u shumuan edhe nga brenda prej atyre q nuk i muan vlerat fetaro-atdhetare t veprimtaris kishtare t Sinodit t Shenjt t drejtuar nga Visarion Xhuvani, shqiptarizimi i Kishs eci do dit e m mir. Kt e ka paraqitur Kryesia e Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris n komunikatn e prkujtimit t trevjetorit t mbledhjes s Sinodit t Shenjt, n t ciln ndr t tjera sht shkruar: “Veprat dhe prparimet kryesore q i ka ba K.O.A.Sh-i mbrenda vitit t dyt t stabilitetit t saj nn drejtimin e Sinodit t Shenjt t kryesuem prej Kryeepiskopit Imzot Visarionit, me ndihmn e Perndis, t Mbretit dhe t gjith dashamirve t misionit t shenjt social-shpirtnor dhe patriotik, jan kto:

    1. U botue libri i gjith shrbimeve t shenjta pr do nevoj fetare t popullit, si dhe mesha e shenjt me t gjitha pjest e mngjesorit dhe mbramsores.

    2. U botue Ungjilli i madh, i ndam n 365 pjes t prditshme.

    3. U botue Apostulli (letrat dhe veprat e Apostujve), i ndam n 365 pjes t prditshme sipas Rregullores s Ortodoksis.

    4. U botue libri i t Kremteve t mdha (prmbledhja e 12 librave t t Kremteve t do muaji).

    5. U botue libri i Shrbess s Vojit t bekuem. Kto botime plotsojn nevojat e klerikve pr t krye t gjitha shrbesat fetare dhe e shkputin Kishn nga influenca e rand e Fanarit dhe prdorimi i gjuhs s huej, sepse ato jan ma afr dhe ma t kuptueshme pr ta”.

    Ndr t tjera n kt komunikat sht theksuar se do gj q sht br gjat ktyre vjetve, sht br me shum mundime e sakrifica. Komunikata prfundon me vlersimin e puns s Visarionit pr shqiptarizimin e kishs dhe pr prdorimin e gjuhs shqipe n t gjitha shrbesat kishtare ortodokse. Futja e gjuhs shqipe n veprimtarit e prditshme t Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris shnoi shkputjen e plot t Kishs nga ndikimi shumvjear i Fanarit dhe i Kishs greke (revista Kisha Kombtare, Nr 4, 17 gusht 1930). Kshtu u realizua aspirata e hershme e besimtarve shqiptar pr t’u lutur e pr t shprehur kulturn e tyre kombtare n gjuhn e mbl amtare shqipe.

    Fund

    Kongresi i dyt kishtar i Kors ishte gzim i madh pr t gjith vendin dhe u miratua nga i gjith populli shqiptar. Nprmjet tij u shpreh edhe nj her uniteti vllazror midis ortodoksve, katolikve dhe myslimanve. Ai pohoi dhe vrtetoi se shteti shqiptar nuk ndahet sipas besimeve, ai sht nj i vetm dhe respekton njlloj besimet fetare, dnon do lloj prarjeje q mund t vij pr arsye fetare

    Kisha e Shn Maris n Elbasan dhe mjediset e jashtme t saj nuk kishin par ndonjher kaq shum njerz pr t marr pjes n Te Deum-in madhshtor. Brenda n Kish pr t ndjekur Te Deum-in zun vend paria vendore, delegatt e Kongresit Kostaq Cipo, Kov Deliana, Dhimitr Papajani, Taq Buda delegat i Shpatit. Mbas lutjeve kishtare foli arsimtari i nderuar i qytetit, Vasil Llapushi. Ndr t tjera ai tha: “Vepra t tilla prparimtare bahen n hijen e liris q mbretnon n Shqipni dhe sigurohen nga N.M. Tij Mbreti Zog”. Urimet e personaliteteve pjesmarrse dhe t t gjith t pranishmve i priti Imzot Eugjeni.

    Pr t denigruar dhe demaskuar punn e patriotve shqiptar, shovinistt grek vun n veprim andartt n kufirin greko-shqiptar, t cilt me propagandn e tyre vorioepirote vepruan edhe kundr Kishs Ortodokse Autoqefale Shqiptare. (A.Q.Sh. Fondi 151. dosja 323. kutia 9. xhaketa 410. viti 1929). Pr kt lvizje dhe ndrhyrje t hapur Ministria e Punve t Jashtme iu drejtua me not verbale Legats s Qeveris Greke n Tiran. Pr t gnjyer besimtart ortodoks t kolonive shqiptare n Greqi, Amerik, Rumani, Egjipt u angazhuan klubet vorioepirote. (A.Q.Sh. Fondi 151. kutia 60. xhaketa 389-399, viti 1929)
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 10-02-2013 m 15:27

  7. #7
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    29,645
    Postimet n Bllog
    16

    Pr: Kongresi i dyt i KOASH n 16-29 qershor 1929, Kor

    90-vjetori i Kongresit t Beratit

    Nj prpjekje n rrugn e Autoqefalis

    Rruga e Autoqefalis s Kishs son ka kaluar mes vshtirsish, por ka qen relativisht e shpejt. Nj prpjekje e par ishte Kongresi i Beratit, q kremton 90-vjetorin kt shtator, pr t’u finalizuar me Tomosin Patriarkal q do ta njihte Autoqefalin 15 vjet me von, m 1937. Ajo e nisi rrugtimin pas pavarsis, por filloi t marr forma konkrete pas stabilizimit t saj, me Kongresin e Lushnjs, m 1920.

    M 10 shtator 1922, Kongresi u mblodh n salln e shkolls s Mangalemit, ditn e hn m 11 shtator 1922. N t nuk mori pjes asnj episkop, gj q i bri t pavlefshme nga ana kanonike orthodhokse punimet e tij.

    Ndaj, Kongresi i Beratit krkoi edhe ndihmn e qeveris q t’i bhej krkes Patriarkans Ekumenike pr njohjen e pavarsis s Kishs Orthodhokse t Shqipris dhe pr emrimin e dy mitropolitve.

    N ditn e tret t punimeve Kongresi votoi edhe nj statut. Autoriteti m i lart do t ishte Kshilli i Lart, i cili n fakt nuk kishte asnj fuqi kanonike, pasi nuk kishte n gjirin e tij asnj episkop. Kryetar u zgjodh prifti nga Pogradeci, at Vasil Marku, i cili kishte ardhur n Shqipri nga SHBA n vitin 1921, s bashku me at Agathangjel ame.

    N Kongresin e Beratit u diskutua edhe pr nj rregullore t Kishs, ku u bn propozime t ndryshme q kishin t bnin me t ardhurat e kishave dhe t manastireve duke zgjedhur nj komision pr kontrollin e tyre. N statut thuhej se gjuha zyrtare e Kishs do t ishte shqipja, por derisa t prktheheshin dhe botoheshin librat liturgjik do vazhdonte t prdorej greqishtja.

    U vendos q si qendr e Kishs t ishte qyteti i Kors.

    Kongresi i mbylli punimet m 19 shtator 1922. Patriarkana Ekumenike e informuar pr zhvillimet q po ndodhnin n Shqipri vendosi t drgonte Mitropolitin e Meletit, Jerotheun, me origjin nga Prmeti, si ekzark patriarkal, i cili mbrriti n Kor m 27 nntor 1922. Hirsia e Tij Jerotheu i drgoi Patriarkans Ekumenike raportin prkats dhe i krkoi drgimin e nj delegacioni nga Kisha Shqiptare pr t‘u sqaruar. Delegacioni u nis n mars 1922 dhe kryesohej nga at Vasil Marku, i cili i paraqiti Patriarkans vendimet e Kongresit t Beratit. Por delegacioni u kthye n Shqipri pa rn dakord.

    Dy muaj pas kthimit t delegacionit, n Shqipri erdhi edhe nj tjetr ekzark nga Patriarkana Ekumenike, Mitropoliti Kristofor Kisi, nga Berati, pr t’i shrbyer zgjidhjes s problemeve t krijuara, por pa arritur rezultatet e shpresuara.

    Prfundimisht, marrveshja me Patriarkann Ekumenike u arrit n vitin 1937 dhe pas ksaj u dha Tomosi i Autoqfalis dhe Imzot Kristofori u zgjodh Kryepiskopi i par kanonik i Kishs son.

    Ngjallja
    Shtator 2012
    "Babai i shtetit sht Ismail "Qemali", e zbuloi Edvin shkenctari!"

  8. #8
    Perjashtuar
    Antarsuar
    22-08-2009
    Postime
    389

    Pr: Kongresi i dyt i KOASH n 16-29 qershor 1929, Kor

    Albo , sipas ketyre te dhenave del se Lumturia e tij Krypeshkopi Anastas , eshte vendosur ne KRYE TE KISHES AUTOQEFALE SHQIPTARE ne menyre JASHTELIGJORE, pasi nuk ka as prejardhje dhe as kombesi SHQIPTARE, pra me pak fjale ska gjak SHQIPTARI dhe si i tille nuk duhet te ishte ne asnje menyre ne krye te KISHES AUTOQEFALE SHQIPTARE

  9. #9
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    29,645
    Postimet n Bllog
    16

    Pr: Kongresi i dyt i KOASH n 16-29 qershor 1929, Kor

    Citim Postuar m par nga Kermilli Lexo Postimin
    Albo , sipas ketyre te dhenave del se Lumturia e tij Krypeshkopi Anastas , eshte vendosur ne KRYE TE KISHES AUTOQEFALE SHQIPTARE ne menyre JASHTELIGJORE, pasi nuk ka as prejardhje dhe as kombesi SHQIPTARE, pra me pak fjale ska gjak SHQIPTARI dhe si i tille nuk duhet te ishte ne asnje menyre ne krye te KISHES AUTOQEFALE SHQIPTARE
    Shiko e degjo intervisten e Mitropolitit te Korces me poshte, qe te mesosh:

    http://www.forumishqiptar.com/thread...te-ne-Ora-News

    E mos jep mendim per gjera qe nuk di, se me cfare shkruan deshmon se sa di. Lexo ne kete forum gjithe materialet e mbledhura ne vite qe te mesosh si mbi historine e KOASH edhe mbi besimin orthodhoks qe ti nuk e njeh sa duhet.

    Albo

  10. #10
    Perjashtuar
    Antarsuar
    22-08-2009
    Postime
    389

    Pr: Kongresi i dyt i KOASH n 16-29 qershor 1929, Kor

    Citim Postuar m par nga Albo Lexo Postimin
    Shiko e degjo intervisten e Mitropolitit te Korces me poshte, qe te mesosh:

    http://www.forumishqiptar.com/thread...te-ne-Ora-News

    E mos jep mendim per gjera qe nuk di, se me cfare shkruan deshmon se sa di. Lexo ne kete forum gjithe materialet e mbledhura ne vite qe te mesosh si mbi historine e KOASH edhe mbi besimin orthodhoks qe ti nuk e njeh sa duhet.

    Albo
    Albo i dashur une nuk po flas per KISHEN as per BESIMIN ,por po flas per Ata qe e drejtojne KISHEN prandaj mos u ngaterro, jam i sigurte qe nuk e njoh sa duhet ORTODOKSINE por ama JAM ORTODOKS ME DESHIRE JO NGA DETYRIMI


    Nuk u fol pr t n 100 vjetorin e pavarsis, pse?
    Prjashtimi i disa figurave sht mnjanim i historis, largimi i tyre do t thot t deformohet historia. Cdokush q ka dhn kontribut n historin e vendit duhet t marr vlersimin q i takon. Nuk di t them nse ky fakt ishte i qllimshm, apo harres.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Kermilli : 10-02-2013 m 20:50

Tema t Ngjashme

  1. Kongresi I Manastirit
    Nga gerrard73 n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 10-06-2009, 13:58
  2. Kongresi I Pare Boteror I Diaspores Shqiptare.
    Nga Kosovari_78_Ca n forumin Bashkpatriott e mi n bot
    Prgjigje: 7
    Postimi i Fundit: 24-11-2007, 07:18
  3. Kushtetuta dhe kombi Amerikan
    Nga ILovePejaa n forumin Kultur demokratike
    Prgjigje: 18
    Postimi i Fundit: 07-03-2006, 05:11
  4. Kongresi i Elbasanit dhe Shkolla e Kalase
    Nga Iliriani n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 06-09-2005, 18:26

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •