Romeo e Zhuljetat shprfytyruar nn qiellin e Butrintit

S pari, dashuria "alla shekspiriane" u fut mes artistve italian dhe regjisorit t tyre si nj loj e thjeshtdonjri prej tyre nisi t provonte se sa do t mund t realizonte vdekjen m t mir, puthjen m t ndjer, rrfimin e asaj far shpirti fshihte brenda pr bukurin e vajzs Zhuliet, ose at t djalit Romeo. E nisn kshtu (si loj) ndoshta sepse kishin frik ta merrnin seriozisht dashurin e madhe "alla shekspiriane". Nuk ishin aspak t bindur nse n kto koh mund t flitej ende pr nj t atill dashuri, duke prdorur srish t atilla fjal magjike t thna nga Shekspiri. M s shumti, ishte mbrthyer pas ksaj frike vet regjisori Stefano Vercelli, ai q krkonte t vinte n sken veprn "Romeo dhe Zhulieta" sipas nj tjetr kndvshtrimi me studentt e rinj q punojn n studiot eksperimentale n teatrin rajonal publik Modena n Itali. Frika ndillej doher e m shum nga bindja se emocionet e sinqerta tashm jan deformuar nga cinizmi, nga prirja drejt mods, nga pornografia jan ndrydhur nga situatat konfuze t cilat vet njerzimi i krijonjan rnduar nga politikant, nga luftrat dhe konfliktet mes njri-tjetrit. Gjithsesi asnjri prej tyre nuk hoqi dor. At ka nisn si loj e uan deri n fund derisa kuptuan se ajo dashuri mund t rrfehej edhe prej tyre, n po at linj q e tregoi Shekspiri, e po aq seriozisht. Regjisori i pyeti t rinjt (student) nse ishin t gatshm t rrfenin edhe nj her historin e Romeos dhe Zhuliets. Dhe ata than-"Po. Dashuria nuk mbaron asnjher. Dashuria nuk ka epoka. Ajo edhe n kto koh sht dmtuar nga t tjera situata ashtu si u dmtua ajo e Romeos dhe Zhuliets nga armiqsia e papajtueshme mes dy familjeve. Ne duhet ta prekim srish cnimin q i bhet ndjenjs s pastr mes t rinjve ". I ngacmuar nga ky entuziazm, regjisori ndrtoi "Romeon dhe Zhulietn" e tij. Ndrsa frika ndaj ksaj dashurie t madhe, pas ksaj, u shua n lott, n puthjet, n emocionet e aktorve t rinj q veshn petkun e personazheve shekspiriane.
"Loja" me Shekspirin
Ajo q u quajt "loj", nuk kishte qn gj tjetr vese prov pr t bindur deri n fund veten nse mundet apo jo t bhet dika me dashurin e Shekspirit. Forma e ksaj lloj prove u ruajt e paprekur edhe ather kur regjisori e kishte ndrtuar seriozisht n sken gjith iden e tij pr Romeon dhe Zhulietn e re. Me kt prov ata u shfaqn edhe n skenn e Butrintit. "Loja" mes t rinjve italian me pretendimin pr t vdekur, me pretendimin se kush puth m mir ose kush performon m mir n skenn finale t vetrasjes s dy t rinjve t dashuruar, u shfaq n syt e publikut shqiptar ashtu si u zhvillua edhe pak koh m par n studiot e puns n Itali. Regjisori e bri t dukshme pasigurin q ata kishin ndier n fillimpr dhn pas saj shfaqjen q ndrtuan t gjith sa bashku, seriozishtdhe jo m si loj.
Dshmitart e tragjedis s t gjitha kohve
N nj dekor t ndrtuar me dru, u rrfye historia e dashuris. Personazhet qndruan aty gjat gjith kohs s rrfimit, t veshur me kostume t kohve t ndryshme (dashuria sht e gjithkohshme). Aktort ishin protagonist dhe dshmitar t asaj q ndodhte n sken. Personazhet (disa prej tyre) ishin dhe femra dhe meshkuj. Kshtu kishte vendosur vet regjisoriq vajza q luante Rozalinn t luante dhe murgun Lorenco, q vajza q luante zonjn Kapuleti t luante dhe zotin Kapuleti. Ishte kjo nj zgjedhje q u b pr arsye teknike. Nuk kishte dashur t merrte m shum aktor se aq sa kishte trupa (11 vet, gjasht djem e pes vajza). Por jo vetm pr kt arsye. Regjisori bri mes personazheve dhe lidhjen organike zonja Kapuleti fare mir mund t prfaqsonte bashkshortin e saj. Ndrsa me dyzimin e murgut dhe Rozalins sht nj tjetr gjetje e veantndaj Romeos fjalt -"Ju t rinjt dashuroni me sy dhe jo me zemr"- jan t priftit ndrsa bota shpirtrore q ngacmohet pas ktyre fjalve e shum t tjerave pas tyre, sht ajo e Rozalins (vajzs q Romeo dashuronte para se t njihej me Zhulietn). Vet regjisori Vercelli ka shpjeguar n nj konferenc pr shtyp se kto jan ndr t paktt element q kan ndryshuar nga vepra e Shekspirit-"Qllimi im nuk ishte q t bja nj perfomanc moderne me kt vepr t madhe. Sfida ime ishte q t realizoja gjith veprn. Kam hequr prej saj vetm disa pjes sepse doja q ta konceptoja shfaqjen n historin e dashuris mes Romeos dhe Zhuliets. E pr ta realizuar gjith kt ne nuk jemi ulur fare n tryez pune, sic quhet por kemi shkmbyer mendime brenda asaj "lojs" q bm n fillim. Shfaqja n fillim ishte e montuar me pjest e saj t veanta por m pas kuptuam se ishte shum interesante ndrthurja e aktorve me njri-tjetrin si dshmitar n lojn e tyre. Dhe kshtu e lam edhe formn e fundit"-pohoi regjisori i cili nuk e ka fshehur ngacmimin q i ka dhn skena e Butrintit-"N fillim na dukej se do kishim probleme me akustikn n at mjedis t hapur por jo, gjithka shkoi mir. Na erdhi mir q patm rastin t provonim nj eksperienc t tille. Ndiem nj emocion t fort prball qetsis s Butrintit dhe qetsis s publikut shqiptar
Zhulieta, nn qiellin e Butrintit
Edhe "Zhuljeta" Silvia Battaglio, sht ndier mir n skenn antike t Butrintit-"Nuk e kishim par kurr m par kt vend. Regjisori yn na e tregoi n letr kt sken. Por kur e shkelm ishte krejt ndryshe. Un nuk e dija se si recitohej n nj hapsir t till. Bashk me mua kt ndiesi e kishin edhe kolegt e mi pasi nuk kemi luajtur m par n skena t hapura. Pastaj gjithka u b magjike. N skenn kur un dal n ballkon dhe pres Romeon, sa her kam qen n teatrot e mbyllura e kam imagjinuar qiellin. Ndrsa n Butrint at e kisha mbi krye, pra nuk kisha nevoja ta imagjinoja. Dhe kjo ishte mrekullia",-theksoi Battaglio. Mrekullia nuk kishte mbrthyer vetm at dhe ballkonin e saj t dashuris. Gjith t tjert e kishin ndier transformimin q po bhej n shfaqjen e tyre, nn at qiell t hapuraty ku lindi dashuria, aty ku vdiqn dy viktimat e saj

Jasht festivalit
Smundja e Kadri Roshit
Nuk e refuzoi ftesn pr t qen n nett e festivalit ndrkombtar teatror t Butrintit , edhe pse n fakt kishte koh q nuk ndihej mir nga gjndja shndetsore. E mori udhn e gjat drejt Sarands i mbushur me dshirn pr t qen edhe nj her mbi shkallt e Butrintit. Gjithka shkoi pr mbar n tre nett e para t ktij festivali. M pas Kadri Roshi nuk u ngjit m n autobusin q drgonte artistt n vendin antik. Mushkrit, e ngacmuara nga era e ftoht e Butrintit e ngarkuan srish gjendjen e tij aq sa artistin e drguan n spitalin e qytetit t Sarands. Atje prplitej pr t'u ngritur nga ai shtrat, q t shkonte srish n Butrint, q t mos humbiste asnj shfaqje. Donte me do kush t'i shikonte t gjithapor mjekt nuk e lejonin. Ndrsa tani gjendja e tij sht prmirsuar. Ndaj Kadri Roshi nuk dshiron t ik nga Saranda, q ta braktis n mes festivalin. Edhe n kto pak dit q kan mbetur, Kadri Roshi do jet srish krah Drita Pelingut, Tinka Kurtit dhe Margarita Xheps. T katrt kan vendosur t'i shkojn deri n fund ktij festivali edhe pse n fakt nuk kan mbetur shum t knaqur nga trajtimi q u kan br. N ditt e para t mbrritjes u mrzitn aq sa diskutuan mes tyre q t iknin. Por nuk mundn ta bnin. Duruan edhe kt her, si kan br n t gjith hert duke e qetsuar mendjen me prshndetjet e przemrta t njerzve t thjesht udhve t Sarands.

Prkujdesi pr politikantdhe jo pr artistt
N natn e "Romeos dhe Zhuljets" ishin dhe kryeministri shqiptar Fatos Nano me bashkshorten e tij Xhoana. Vonesa e tyre shkaktoi shtyrjen e tejzgjatur t hapjes s shfaqjes. Nuk ishte vetm publiku q u orientua nga e gjith kjo por dhe vet artistt Italian.Ata, si edhe pohoi vet regjisori Italian-"E kishin t vshtir t prqendronin vmendjen dhe u nervozuan ndrsa iu desh t prsrisnin disa her elemente t "lojs" q hapte shfaqjen e vrtet. Gjithsesi ne kuptuam q ishte e rndsishme t respektohej nj figur e till politike". Kryeministri i Shqipris, edhe pse me vones, u prit me duarttokitje nga publiku. Pas ksaj nisi shfaqja t ciln politikant po e shikonin t ulur mbi sfungjert e vendosur n shkallt e lagura nga shiu t Butrintit. Ndrsa nj rresht mbi ta ishin t ulur artistt e thinjur t artit shqiptar, por jo mbi sfungjer. Askush nuk u kujdes kaq shum pr ta. Nse do kishte ndodhur kshtu ndoshta dhe Kadri Roshi nuk do t smurej aq shum