Close
Faqja 2 prej 3 FillimFillim 123 FunditFundit
Duke shfaqur rezultatin 21 deri 40 prej 49

Tema: Arvanitt

  1. #21
    carpe diem Maska e drini_n_TR
    Antarsuar
    28-09-2002
    Vendndodhja
    Tiran, AL
    Mosha
    37
    Postime
    1,585
    Faleminderit
    1
    12 falenderime n 11 postime
    T Lumt Dodoni!
    Kam prshtypjen se emri Suljot sht shum m i vjetr sesa prmndja nga fiset e Boarve dhe t t tjerve. Un po ashtu kam nj shok me t njjtin mbiemr n Tiran q e ka prejardhjen nga in njjtin fis, dhe di se ata u shprnguln nga Suli pr faj dhe me vullnet t Ali Pash Tepelens. Familja e shokut tim kan n pronsi nj mal t tr n Labri, dhe at e kan trashgimuar q nga vendosja e tyre n at zon pas largimit nga Suli. Desha t thoja faktin se Emrin Sul e kam dgjuar nga shkrimet e Homerit (me t vrtet e uditshme). Kur kam qn duke br krkime n prkatsi t faltores m t hershm t Zotit (Zeusit) q t kuptoja m shum lidhjen e emrave t 12 Zotrve grek me shqipen, kam lexuar se faltorja m e vjetr e Zotit ishte n Dodon (nj qndr shum pran Janins), dhe se Homeri i emrtonte banort e ksaj treve si "Sul". Nj gj e till m ka habitur pa mas sepse isha i vetdijshm se ajo treve, n lindje t Janins ku ndodhet Dodona, n koht tona kan pas jetuar fiset e famshme Suljote. Por mendoj edhe se nga etimologjia e fjals Sul ose Suljot fjala e ka prejardhjen nga fjala t Sulesh, duke u Sulur, pra nj veprim luftarak, ka bn shum kuptim dhe lidhje me karakteristikat e Suljotve si nj popull q luftonte pr liri. Emrat e disa prej Zotrve Grek vijn nga tokat e Sulit: Zeus = Zoti, Hera = Era, Athena = E thna, Hydra = Edra (nga Kuedra, ku sht thjesht nj folje), Aphrodite = Afrdita, etj. Prve faltores s Dodons ngaku vjen prejardhja e Zotit m t fuqishm n mitologjin Greke, n amri po ashtu kemi edhe ferrin e mitollogjis s tyre Hades q mesa kam lexuar ndodhet diku afr Finiqit. Gjithashtu nj nga gjrat q i bjn toskt dhe gegt pak t ndryshm nuk jan vetm pellazgt por edhe egjyptjant t cilt erdhn n Epir, q nga emri Finiq e ka prejardhjen nga Phoenice. (si qyteti ku ndodhesh Burim!) , pra nj fis prej egjyptjanve. Por disa prej egjyptjanve flisin gjithashtu nj lloj shqipjeje pasi sipas disa shkrimeve kam lexuar se nj nga alfabetet e para mund t interpretohet vetm nga shqipja, nj burim nga ku mund ta gjeni ktu (Thoti fliste shqip): http://www.mjellma.net/mjellma1/htmls/Shkrime/Thoti.htm

    Po bashkangjis nj tregim t nj plaku am i cili na tregon gojdhnat dhe prejardhjen e tyre. Gjithashtu ai flet edhe pr faltoren e Dodons, ngaku erdhe edhe Zoti, dhe ku toka e t cilve sht sot e Sulve. M plqen shum gjuha krahinore q prdoret, dhe mendoj se si gjuh letrar ne duhet t przjem dhe t gatuajm m shum kto prbrje t ndryshme nga krahinizimet geg dhe tosk. Kjo sht si parashtrohet:
    Dshmimet e t vjetrvet.
    Shkaf asht emn hyjnijet q s vonit u vadituna prej kombesh t kandeve t dheut, i muaren prej Pellazgjsh,16 ose prej atyne njerzve t egr e bjeshkana, njerzve gavej a vigaj q n gjuh ton edhe sot thirren "Katallaj" e q ishin me nj sy n ball si thot Homeri,17 njerz q quheshin "Farktoret e Rrufeve t Zeusit" si e dshmon Hesiodi e "Ndimtart e Vullkanit Etnes" si don Virgjili.18
    Horodoti prej Halikarnasit i cili jetoi n 500 e mje n 424 vj. para Kishtit, i cili edhe thirret "At i historis" na rrfen se hyjnit q besoheshin prej helensh ishin t pellazgve.19
    Ma von pellazgt e permirsuan n njfar mnyret trajten e sjelljeve e t lutunave. Mbas t'ardhunt t egjiptasvet, pellazgt e vendit rindreqn besimin e tyne, tu ju a njit hyjnive emna t rinj, tuj i lutun me sjellje t reja, e q mandej u pelqyen e u perqafen edhe prej grekvet (Herodoti, ibid, 50).
    Me hy me fol permbi seicilin hyjni t'etenve ton, permbi emna e shkadomethan t tyne t shemtueme e t'mbrapshtueme prej helensh, latinsh e prej kombesh tjera 20 kisha me lakue prej shtekut q e kam msy, e prandej po i la anash e nder hyjni t panjehuna, po i permendi nja disa t cilave s'u a zhgul rranja ende prej toks shqiptare.
    Hyu - Zojsi - Ejti - Gjuesi - Jovis.
    Emni i t Madhit Perendi Jehova i hebrejve gjithduer emnash mbajti: Jao, Jove, Jobe, Jahue. Jehave thirrej prej samaritansh; Jao prej greksh; Jova prej latinsh e prej ktyne emnavet doli Jovis.
    Ky hyjni i paganvet a i gentilvet u qujt:
    Hy, Zojs, Ejt, Gjues prej shqiptarsh,
    Jehova prej hebrejsh,
    Aesar prej etrusksh,
    Esgi prej indiansh,
    Syre prej persiansh,
    Zeus, Jao, Dhios prej gregsh,
    Zain prej japonezsh,
    Esgi - Istu prej sarmatsh (polakt),
    Zeno prej rumensh,
    Jehove prej samaritaish,
    Jova - Jovis prej latinsh.
    (arciprete Bilotta, Gli Enti, Sacri della Bibla n numi Mitologici).

    Perthanat e madhnia e Zeusit
    Ma i pari e ma i madhi nder hyj asht Jupiteri, (Horat, Od. I. XII. I).
    At i hyjnive edhe i njerzimit, (Virg. Aeneid, 13 254).
    At ndihmdhans. (Cicer. N. D. 11. 23).
    Jovi At. (Gellius. V. 12.).
    Hy (Hyjni) (Centerus, p. 23).
    Jupiter hedhs. (Jupiter Stator) (Dion Halic. II. 34: Propert. IV. El. XI).
    Jupiter Qendrues. (Dion. Halic. II, 50).
    Jupiter Shtys, (Jupiter Elecius) (Ovid. Fastor. III. 32).
    Jupiter Kapitolini. (Liv. I. 20 et I).
    Jupiter Tarpej (Tarpejus). (Juven. XII. 6).
    Jupiter i Lacit. (Cicer. pro Planc. 9).
    At i dits e i drits. (Horat. Od. I. 34).
    Shklqyes. (Gell.V. 12).
    Jupiter Gur. (Gell. I.12).
    Zeus mirprits, zemergjan, bujar. (Virg. Eneida. I. 781 et. )
    Zeusi Vaj. (Gell. V. 12)
    Tertuljani (in Apoleget. 14) thot se edhe me treqind emna t tjer qe thirr Zeusi, si e dshmon Varroni, e s vonit t gjith kto ju shkruene "Zeusi Creten", Zeusi i Krets.
    Oroe: Nder perdhanat q i jepnin Zeusit e hyjnive t tjer, kam pr t zan n goj n kt shkrim vetm ato, q u kan mbetun n trashgim shqiptarvet t sotshem sidomos nder malsinat tona.
    Lindja e Hyut.

    Kroni i biri i Uranit msoi njerzimin n bujqsi. Titant ishin vllaznit e Kronit. Ky qe at i shum fmijve t cilt por sa lindnin i perpinte, e prej t cilve shptoi vetm Zoti (Zeusi), sepse e ama Rea 21 e dergoi n Kret e Kroni i gnjyem perpiu gurin n vend t foshnjes.
    Emni i Kronit e ka rranjn nga gjuha shqipe e don me than Mbret a kryekunoruem. - Per nderim t Kronit shqiptart ngritn nj kshtjell n maje t Gurit t Kuq, i cili gjindet n fush t Finiqit, ku u ishte edhe qyteti i Kronit. Sot n at vend asht fshati q quhet Krongji, n rrethin t Delvins. Permbi fshatin Krongji gjinden germadhat e motnueme t kohs pellazgve.
    Zoti (Zeusi) pra mbas gojdhans epirote** nuk u lind n Dodon n pallat t Kronit, por n Palavli t Delvins ku ishin tbanet (stanet) e Kronit, e prej kndej u dergue nepr Butrint me lunder e n Kret. - Ktu e muarne n kujdes priftneshat Kurite edhe e rritne Zeusin n shpell t malit "Id". - Kur e venin n gjum Zeusin, ushtonte shpella prej kangsh e prej t trokitunave t shigjetave, q mos t ndigjonte Kroni vajin e foshnjes e t vinte e ta perpinte. Kuritat ishin vashza kngtare n za, e kto e rritne Zeusin. - Pra Kuritat e Dhiosit e rritne Zeusin.
    Mbasi u rrit Zoti (Zeusi), erdhi n Epir e u ba perandor mbi Epir, Thesali e mbi Ellad. - Gojdhana nuk thot se e shfronsoi t atin - Kronin, si bani Kroni me Uranin. Zonja Kjuro nga Palavlija i kishte pas rrfye Zoto Mollosit ket gojdhan mbi Hyun: "Zoti kishte pas luft me gegt, (se gegt quheshin Qeravnart a Titant e t afermit e tyne Antitan) edhe Zoti kishte ndihmtar njerz me nj sy edhe me njqind duar (Kiklopt-Katallajt) t cilt luftonin me nj fuqi t bindshme e pr arm kishin hunj t hekurt e tren t ndezuna, e u binin lodertijevet n mal t Olimpit, e titant ishin nepr male t tjera. - Kjo luft zgjati dhjet vjet. Shkaktart e lufts ishin titant (gegt) t cilt deshten me shfronsue Zotin e n kamb t tij me kunorzue pr mbret Martin, pse ishte trim edhe i pashm. - N kt luft Zoti (Zeusi) doli ngadhnjyes; i vuni perpara gegt edhe i qiti tej lumit t Vjoss e n vend t tyne solli lapthit *Labt). - N kt luft muarn pjes t gjih trimat mbretnor (t gjitha perendit). - Gegt t mundun u shkulen, e n vend t tyne mbretnoi Zeusi, vllaznit e tij e fmijt e ti.
    Mbasandej Zoti u hapi luft kretasve. Ushtart e Zotit (Zeusit) ishin laber.
    Oroe: Shum fshatra t Krets kan emnat e fshatravet toskris; si bj. fj. Selinon, Selija e Delvins; Zvaqja, Sfaka e Gjinokastres etj, si edhe shkronjat "nj" e "lj" i perdorin tepr kretasit si edhe labt.
    Permbi vajtjen e Zotit n Kret, Z. Basil Bendevi nga Lubina e Epirit na ka pas rrfye ket gojdhan q e kishte pas ndigjuar nga Moshara e kjo nga Ahmet Zuani nga Zhulati i Delvins: "Mbreti Zoti (Zeusi) kishte luft me kretas, pse kta nuk donin t'i napin t lamet (pagesat, si edhe sod nepr Shqipni!!!). Dergoi e thirri nji mbret alaman nga nj vend shum i largt. Kur ju afrue shtpis s Zotit mbreti alaman, Zoti i doli perpara per me e prit e me e pershndet.Tuj u ul prej kalit mbreti alaman, i shptoi sqepari nga brezi edhe e au kokn e Zotit (Zeusit). Nga varra e koks s Zotit doli nj vashz e bukur edhe e armatosun q e qujshin "Thena". Mbreti alaman e shroi Zotin, edhe i punoi arm si thika, shpata, shtiza, heshta, shigjeta e kso tjerash. Tuj u nis per ma msye Kretn Zoti, e la Martin si mkambs t vet n Epir.
    Me shum laber mbrriti Zoti n Kret e me pak mundime i shtroi edhe i vuni nden sundim t vet. Permbasi u krye lufta, Zotit (Zeusit) i pelqeu vendi e nguli per shum koh aty n Kret.
    Si u rrit Thena, Zoti e martoi me nj trim t mir n nj vend t largt edhe i dhuroi shum kshtjella e pr nder t saj ngrehu nj qytet t ri t ciliin equejti n'emn t vashs, Thena ose Athena e sotshme."
    * *
    *
    Si u rrit Zeusi, e 'veshi t atin nga mbretnimi edhe e ndau me vllazen t vet:
    Mbreti e sunduesi i Ers e i toks u ba Zeusi,
    Neptuni (nep t tundun) i ra sundimi mbi detin,
    Plutit (plotit) sundimi mbi pasunit,
    Zeusi perfytyrohej ndejun me madhshti n nj fron t trajtuar prej eshtnash t dhambve t elefantit, tuj mbajt purtekn e sundimit n dor t majt, e n t djathten rrufen. Per bri i rrinte rrogesha e kryesja e deshirave t tij shqipja, e cila si mbretnesh e puplishteve ishte e trueme kti, edhe Ganimedi kupmbajtsi i Zeusit. Nder land t trueme Zeusit ishte bungu (shpardhja). Njkto jan lumtime q i nepeshin Zeusit prej kombeve t bots.
    Tashti t shohim se shka na ka mbet n trashgim ne shqiptarvet kah besimi e bindja ndaj kti e tjera hyjni pagane.
    Zeusi n Shqipni
    "Ndivenesa e Dodons"
    Para se t filloj me shtjell lamshin e ngatrruem t kavaljetavet t Katallajve, po u permendi atdhetarvet t mij se edhe n Shqipnin ton kishte pas ngul rranj t trasha idhujnijake. Q t mbrrij me e vu per fije kt lamsh m duhet me i dhan vedit nj t hovun pr t gjat t toks s dashtun shqiptare, e t shkoi me zan vend n ato maje t bindueshme tmadhnushme t Dodons, nga mundem ti sodis rrethet e atmes teme deri n t ngim. Mbi ato krahina, nga zu fill lumnija e jon, lumnija e pellazgve, e t ulem nder ato gomile rrenimesh t Ndivness s Dodons, nga filluen e u perhapen besimet e para, asht ma e arsyeshme t'u tham, hutimet e para, q u thadruen aq thell nder zemra shqiptarsh. Kto kan mbrri mje n breza t kohs q gjalliojm na, sikurse e ban dshmi kombi i jon, sodomos i malsinave shqiptare t sotshme.
    Kto pun po i shkruej ktu o vlla shqiptar, jo me ndonj qllim t keq, por pse po m ka anda me e ndrique me to vjetersin e kombit ton e mos o zot, se m ka lind n zemr me i pelqye vet a me hutue kend me kso gojdhanash t paganvet. Por ta marr vesht bota se hyjnit, mendyrat e sjelljet besimtare, si grekt si edhe latint e vjetr i paten prej etenve ton pellazg. 22
    Dodona
    A gjindet kush n jet q s'ja ka ndigjue zanin Dodons shqiptare?
    Mbas Permbytjes s Pergjithshme t rrozullimit (e cila ndodhi n vjetin 1675 mbas krijimit t bots. - P. Fr. Finetti, S. J. Storia del Testamento Antico esposta in lezioni.), e si nisi me u shtue njerzimi e me u shpernda nder vende t parrahuna t kanteve t dheut e t ndam prej gishtit t Fuqiplotit, seicili me familje, gjuh e komb t vet, djali i katert i Javanit t birit t Jafetit me emn Dodanim, e msyni dheun ton e mu n'at krahin, ku sot gjallisin vllaznit ton toskt.
    Me emn t Dodanimit pra u qujt Ndivnesa e Dodons e q asht ma jetike e ma n za per kah shtektijet, prejse e msyente njerzimi i athershm prej kater anvet t rruzullimit e t ciln Homeri e thrret "Zeusi Pellazgjik", "Dodona Pellazgjike" (Iliada. II. 93). Ktu e pati ngul rranjn e trash kjoft largu; ktu u jepte t gjegjun hutave t bots ai Zeusi (Zoti!) i rrejshem, e t tana t gjegjunat i shqiptonte t dyzueme ky rrens i territ, q t mundej t arrinte qellimin e mbrapsht per me mbajt njerzimin t ngerthyem nder hutime, e tuj jau hedhun ka nj grusht pluhun nder sy, t mos ti binin n fije rrenave t dyzueme, e tuj i percjellun me "Po-Jo! - Jo-Po!"- Po u doli e pvetmja e edhe po nuk u doli atyne t marrve, nuk e tirshin ma gjat: "Ndivnesa - e foli!"
    Ky brino i madh, t cilit i truhej i madh e i vogel, i pasun e i papasun me gjith shka kishin, e pati fshehun emnin e vet e qe thirr prej bots Zeusi. Aq e pati verbue njerzimin, q paten arrit me nderlikue emnin e Hyut t jets me emna t true e t mnishem t hyjve t rrejshm. Keta mbasi e shtrin sundimin e tyne mbi zemra njerzish, i mbrapshtuen pr mner tuj u gjendun gati nat e dit per me pritun ata q vinin me kerkue ndihm prej ti, e me u ba mir (!) t gjith njatyne q ndodheshin ngusht, tuj i marr mendsh edhe ma r mner neprmjet t sherbtorvet t vet, ashtu q nder e pa nder ata ja falnin shpirtin, e Zeusi, per me i patun sa ma par nder gaca t mbretnis s territ, i shtynte turravrapthi me kput zverkun a n ndonj luft a n ndonj tjetr rrezik!
    Kesh t din t flasin ato rrenoja, ajo pyll e lisni, ajo buil e ai kumbim i kupave t remta (bakerta), q rrinin gati me i dhan t gjegjun t gjithnjatyne q shkonin me kerkue fatin e jets! Kesh t din t flasin, thash, e t na dftojn me emn t gjith ata t mdhajt e bots q e msynin kt Ndivnes pa far priteset, tuj ue n fli dhanti t madhnueshme, q i mbshteteshin mbi trevez t Zeusit n mirnjohje t rrenave t rrshtueme me hijeshi e tuj i percjellun me nj grusht miza!
    Aso botet i paten zgavernue syt e currat vesht tuj pritun me kureshtje kumbimin e kupave pr kohdina q do tu diftonin tuj parafolun. T atyne kupave q paten bind botn e q bota mbar qe marr mendsh mbas tyne, tuj besue se kumte qiellore u vinin npermjet tyne e q mandej qe ba prrall, si Ndivnesa si edhe kupat, e filloi njerzimi kur donin me ba q t pushonte fjalgjati (llafazani), sillnin kokn mnjanan e thonin: "Na shurdhoi si remet n Dodon! (Aes Dodonaeum).
    Vetm vesht e shqiptarvet ton as nder ato kavaljeta as nder koht e vona t sotshme nuk i pati as nuk i ka merzit njaj tingull i kupave; nuk u asht neverit gurgullimi i asaj gurre a buile e ushtima e rrebt e zhaurims q derdhej e dredhej si shakllori nepr lisni tuj e dridhun mbar vendin kur hovej nder shpella t mnershme e nder zgavra e plasa currash.
    Zeusi edhe sot bindohet nga shqiptart mos me dije, padije.
    Shiptari, i cili kurdoher e ka ruajt edhe e ruan fjaln e porosin e t parvet si syt e ballit e q goj-thana pr kombin ton asht aq e bindueshme, e ka ba q t ruhen t pa fueme e t pa ndrrueme shume pun e doke e me jau vu mendjen djal mbas djalit pr t mos i qitun n harres.
    Jan sa e sa goj-thana q i mbajn e pa dit se pr t kuajin nderim po i mbajn; asgjamangut shqiptari i mban, i nderon e i ruan, sepse i ka pas prej t parsh, e me ba me ja vu n loj a n qesti at besim, at doke e at fjal q i ka ngelun prej t parve, ve n mos i punoft zemra ndonj t ligshtumit, se s'kishte me e lan me kalue leht.
    Mos ja lavdrofshim besimin e doket tepr t vjetrueme shqiptarit, q ka pas prej t parvet, sepse a t gabushme a t'egra, detyra e mirnjohjes do ta shtyj q ta ja madhnojn besn n n t ruajtun t fjals e t porosis s parvet.

    ______________________________
    16). Pellazgt populli ma jetik q banoj dheun e Greqis, i cili para se t quhej Hella qe thirr Pellazgji, e ktij populli do t'i dihet qytetnimi i Greqis. (Dikcjonari mitologik Villarosa. Napull 1841) - ... Homeri kryeshtjellsi i kombeve t lasht Thesalin e quan Argo Pellazgjik, e Faltoren e Didons (Dodons, q ishte ma jetikja n at koh e quan Zeusi Pellazgjik. (Saggio Filos fiso antica Grecia. G. C Tipaldo, Napulli 1869, sopra la il Iliade v. 98).
    17). T quajtun "Kiklopes" prej perkrenarjet q u mbulonte kryet dhe fytyrn e cila kishte bir drejt me sy edhe sepse mbanin nj dritar (pishtar) n ball per me ju ba drit sa rrekeshin nder gropa duke nxjerrw minerale. (C. Danti. Compendio della Storia Universale VIII. Greqia.
    18). Prof. Dr. G. Garollo Piccola Enciclopedia; U Hoepli. Milano 1892.
    19). Banort e par t tokave greke edhepse jetonin si shpellar t vertet t shtymun prej ndjesivet t permbrendshme t lumnis adhuronin Hyun n natyr duke i perngjitun vetit e emnat e natyrs vet t dukshme. (Tipaldi. Saggio Filosofico etc.) Pellazgt ma par luteshin masandej u dhuronin kushte hyjnive. Asnj hyjnije nuki jepnin emn as mbiemn. Popuj q erdhn mbrapa, prun hyjni t tjera, ose ju a ndrruan emnat hyjnive q gjetn. Priftnt e tyne solln me vedi ttemele besimesh e sjellje besimtare. N ato kavaljeta priftnija pellazge kishin t vlersuar mikpritjen si edhe bashkatthetart e tyne. (Herodoti. lib. II, 52).
    20). Gjuh t ndryshme me emnat e hyjnive shkaktoishin ngatrrime fjalsh e kuptimesh, prej t cilavet shtoheshin emna e numri i hyjnive . (Tipaldi. Saggio ect.).
    21). Amulium patruum Rhaea sacerdotis, amore ejus captum, nubilo coelo obscuroque are (vrant me re) cum primum illucescere coepisset, in usum sacrorum aquam petenti insidistum in luco Martis compressisse eam... (M. Octavii. Lib I cap. 19).
    22). "Dii quos coluerunt Romaniii, fuerunt fere innumeri (Vide Plin. H. N. II. &' Juvenali. XIII. 46).praesertim cum procedente tempore et prolato Imperio omnia fere sacra peregrina in Urbem peuetraverint. (Min, Fel. p. 15 ed Rigal. G. H. Nieupoort' De Sacris Romanor. c. I. De Diis).

    Nga nj burim tjetr kam gjetur gjithashtu nj shpjegim t hollsishm pr faltoren e Dodons. Aty njrzit dgjonin fjalt nga zhurma q bnte hera, dhe analogjia shkon kshtu: pema e dushkut ishte Zoti, Era q kryente lvizjet ishte gruaja e tij m e afrt. Nj dit nga lvizja e Ers nga koka e Zotit (kurora e pms s dushkut) filluan t dilnin t thnat pra E thna ose Athena. Kjo pem u quajt Zot sepse Sulloit (Suljott e sotm) i shpjeguan fjalt dhe t thnat q dilnin nga pema si fjalt e Zotit, dhe prandaj Athena doli nga koka e tij si prshkruhet n mitologji. Ajo vrtet u drgua n nj vnd t largt, ose mund t ket qn huazuar n nga grekt, duke i dhn emrin qytetit t Athins. Gjithsesi ky sht shrimi:
    Pagan Gods and Goddess of the Dodona Oracle

    Dodona was the oldest of the Pagan Greek oracles, located in the mountains of northern Greece, 5 miles SE of the southern most tip of modern Albania and 30 miles inland from the Ionian Sea. There was an Oak grove near a year round stream which dried during the evening and ran during the day. Some claim this was a Beech grove, depending on which of the Tree-month-Gods was being promoted at the time. However, Socrates speaking to Phaedrus (275) says, "There was a tradition in the temple of Dodona that oaks first gave prophetic utterances." Which confirms what Homer says, when he speaks of the, "spelling lofty leaved oak of the God" at Dodona. (Odyssey 14:326-7)
    The three Priestesses who kept the shrine and interpreted the Oracle of Zeus, were known as Selli, though in later years, both priest and priestess of Zeus at Dodona were called Selli, or Selloi; and the most ancient name for people of the area was also Selloi.
    The priestesses went barefoot, never washed their feet and slept on the bare ground, or as Homer has Achilles say,
    "Lord of Dodona, King Zeus, God of Pelasgians, O God who dwells afar, who holds harsh wintery Dodona in your sway, where your interpreters the Selli dwell with feet like roots, unwashed, and make their beds on the ground..." The Iliad 16:127 (authors translation)
    These Selli received their Oracle by listening to the clinking of bronze vessels hung in the branches of the trees, the cooing of doves, the sounds of other birds, the rustling of the oak leaves, or the Oak itself when they placed their heads on its heart.
    Herodotus (Book II 54-58) has this to say about the origin of the Oracle at Dodona:
    "The priests of the Zeus of (Egyptian) Thebes told me that two Priestesses were carried away from that country by Phoenicians, who, as they heard, sold one in Libya and the other in Greece, and these two women established the first oracles in either place. When I asked how they knew this, they said that the Egyptians has searched diligently for these two women, but in vain, and afterward they had learnt what they now told me.
    "This account I had from the priests at Thebes; but the prophetesses at Dodona say that two black pigeons flew from Thebes of Egypt, on to Libya an the other to Dodona. The second perched on a beech-tree, and uttered human speech admonishing the people of the place to set up an oracle of Zeus; and they, believing it be a divine revelation, obeyed. They add that the pigeon which flew to Libya commanded the establishment of an oracle of Ammon, also dedicated to Zeus. This is said by the priestesses at Dodona, the oldest of whom is named Promeneia, and the next Timarete, and the youngest Nicandra; and the other servants of the shrine said likewise.
    "But my own belief is this. If the Phoenicians did indeed carry off the holy women and sell one in Libya and one in Greece, the part of Greece (called in those days Pelasgia) where they sold the second was Thesprotia. Being kept as a slave there, she consecrated an alter to Zeus under a beech-tree; for we may suppose that she, who had been a priestess of His temple at Thebes would be mindful of His worship in another place. Later she made of it a place of divination, when she had learnt the language of Greece; and she must have said that their sister had been sold in Libya by the same Phoenicians.
    "The people of Dodona, I suppose, called these women pigeons because they were foreigners and their speech was no more understood than the chattering of birds; then, when one could speak their language, they reported that the pigeon had spoken with a human voice; for while she spoke a foreign tongue they would think her voice like that of a bird. But how could a pigeon utter the speech of men? And they said the pigeon was black meaning that the woman was an Egyptian.
    "Moreover, it is true that the ways of divination at Thebes of Egypt and at Dodona are much alike..."
    Historically, Herodotus is close to the truth, but Herodotus knew nothing about spiritual matters, and failed to understand what the Egyptians said. Manetho, the Egyptian historian would later find "great fault with Herodotus for his ignorance and false relations of Egyptian affairs", and Plutarch (On the Malice of Herodotus, 14) accused Herodotus of "using worthless Egyptian stories to overthrow the most solemn and sacred truths of Greek Religion."
    However, Herodotus was correct is stating that the original priestess of Dodona was taken from Egypt, [the second to the temple of Ammon in Libya]. This occurred in early Cretan [pre Greek] times, about 500 years before the Trojan War, or about 1750 BCE. This was a time of turmoil not only in Egypt but throughout the mid east. Sumer-Akkad was under attack by Hammurabi and the balance of power in the entire mid east was tilting, just as Taurus, the Bull, which had long been the stable force in the heavens, was giving way to Ares the Ram. It was during this period that the followers of Aries, the Arians (Aryans), invaded northern Akkad and India and the Hyksos invaded Egypt. And so it was that the Egyptian priestess went to desolate and primitive Dodona where she introduced the worship of Isis, Goddess of Magic, and Ra, God of the Sun. The Aryan had not yet formulated their own myth, but rather they borrowed from the peoples they conquered as is evident from the complete lack of continuity of the later Aryan religions. This was the time when Zeus was born on Crete, but Zeus was never a Sun God, and the change of the oracle from that of the Goddess to that of a Greek God reveals just how ancient the oracle at Dodona was. Oracle was given by the Greek God, Apollo, at Delphi and in Greek myth, it was Zeus who sought revelation from Metis and Prometheus. It appears that it was sometime after the fall of Troy, and perhaps even after the Dorian invasion, that Ra would be worshiped under the name of Zeus, and the priestesses of Isis would become the priestesses of Zeus and first augmented then replaced by male priests.
    But this was only the latest of the oracles of Dodona, as Dodona had been the seat of oracle for at least a millennium before the Egyptian priestesses arrived. And it is quite likely that the various methods of divination at Dodona were derived from these earlier rites of those Goddesses.

    Nj pjes e madhe e ktyre vlerave jan nj pasuri e tr e Suljotve, dhe amve, dhe vrehet qart sesi shum prej ktyre dukurive shpjegohen vetm n shqip. T mos harrojm se kultura jon e ka themil e saj n Gojdhn, pra prej gjuhs ton mund t shpjegohet kultura jon.

    Me shum Nderim dhe Respekt Eni dhe Dodoni
    drini.

  2. #22
    Shpirt i Lir
    Antarsuar
    15-04-2002
    Postime
    898
    Faleminderit
    0
    11 falenderime n 11 postime

    disa fjale me tej

    Problemi i gjuhes s mistershme t etruskeve t lasht n Italin Qndrore.


    Per nj koh t gjat mendohej se ajo nuk ka patur asnj lidhje me gjuh t tjera t njohura. Megjithat, vitet e fundit, nj studiues italian, Filipo Koareli, n shkrimet e tij rreth Qyteteve Etruske t Italis, deklaroi se gjuha misterioze e etruskeve ishte ngushtsisht "e lidhur me gjuhn parahelene t Lemnosit". Lemnosi sht nj ishull pellazg n perndim te Trojs pellazge. Studiuesja bashkkohse me origjin shqiptare, Nermin Vlora Falaski, sht autore e nj studimi t dyt rreth qytetrimit evro-mesdhetar, t titulluar Gjuha Etruske, nj gjuh e gialle. Duke shfrytzuar veprat e studiuesve t tjer, q nga lashtsia deri n ditt e sotme, dhe duke analizuar epigrafet e shumta etruske, ajo arriti n prfundimin se etruskt ishin pasardhs t drejtprdrejt t pellazgve, q populluan pjesn me t rnadhe t trevave mesdhetare. Teksti prej 176 faqesh, n italisht dhe anglisht, sht ilustruar me 49 fotografi me ngjyra dhe 53 riprodhime origjinale t mbishkrimeve etruske. Gjithashtu, jepet edhe nj transkriptim me shkronja latine i cdo fjale etruske, prgjegjset e saj n italisht, anglisht e shqip, si edhe nj pasqyr e alfabeteve prkatse. Teza e saj mjaft bindse pretendon se kto mbishkrime etruske mund t interpretohen vetm nprmjet idioms pellazgo-ilire, t ruajtur n gjuhn shqipe.
    Studiuesit shqiptare mund t mos jen shum objektiv, por fakti sht se, pas studimit t epitafeve mbi varret, kolonat dhe qeramikn etruske, t gjetura n Peruxhia e gjetk n Toskan, ata mund ta krahasonin kt gjuh vetm me dialektin tosk t shqipes. Edhe vet emrtimi italian per kt trev etruske sht Toskana, vendi i Toskve, emr ky identik me at t shqiptarve t jugut. Megjithat, kjo cshtje u takon specialistve. Sidoqoft, mund t thuhet se, padyshim, ktu nuk bhet fjal per nj koincidenc t rastit.
    Hulumtimi i fjalorit karakteristik t ktij populli parahelen bri q studiuesi francez Luis Benlov t arrinte t njjtin prfundim n librin e tij "La Grce avant les Grecs (Greqia para grekve), t botuar n Paris me 1877. Ai vrejti se "shum emra vendesh, malesh, lumenjsh e figurash legjendare, te cilat nuk mund te shpjegohen nga etimologjia e fjalve greke, mund t shpjegohen fare mire nprmjet nj gjuhe jogreke. Deri me sot vetm nj gjuh esht e afte te hedh drit mbi kto emra: kjo sht gjuha shqipe. Prandaj autori i ktij punimi shte i detyruar t mbshtes tezn se shqiptart e sotm jan pasardhs t popullsis, e cila jetonte para ardhjes s grekve n trevat prgjat Adriatikut e deri n Halis" (x,xi). Halis ishte nj lume n lindje t Azis s Vogl.


    [size=0,3] marre nga libri "Shqiptaret" i Edwin Jacques[/size]

  3. #23
    i/e larguar Maska e GL_Branch
    Antarsuar
    02-11-2003
    Vendndodhja
    Arbany
    Postime
    1,600
    Faleminderit
    0
    5 falenderime n 5 postime

    Arvanitt

    Deshta me ju pyt rreth Arvaniteve...

    Une spo kuptoj pse greket po thojne qe arvanitet jane greke e jo shqiptar, gjithashtu edhe rumunet po thojne qe arvanitet jane vllah.
    Po shoh naper forume te huaja po ka shume kacafytje mes shqiptareve dhe grekeve per Arvanitet, kur dihet fakt qe Arvanitet jane shqiptar por edhe nacionalistet greke po japin disa shenime e vite etj qe kinse jane greke dhe gjithmone kane qene grek.

    Cmendoni ju, pse erdh puna deri ketu?

  4. #24
    i/e regjistruar Maska e King_Gentius
    Antarsuar
    24-11-2004
    Vendndodhja
    Boston
    Postime
    485
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    Greket jane shume mendjemedhenj dhe e quajne ofendim te kene gjak arvaniti ne vena. Nje arsye tjeter qe nuk duan te pranojne origjinen shqiptare sepse shqiptaret sot kane emer te keq ne Greqi. Prandaj shpikin historira sikur arvanitet kane qene greke qe banonin ne shqiperi dhe ishin te albanizuar, por qe gjithmone e paskan ditur se kane qene greke.
    Sot shume arvanite kane gjak greku nepermjet martesave, dhe shumica ndjehen greke.

  5. #25
    cen69
    Antarsuar
    21-04-2005
    Postime
    180
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Nga Arben Llalla







    ARVANITT DHE VLERAT E TYRE



    Nj prmbledhje e shkurtr mbi historin dhe kontributin shqiptar n krijimin dhe ecurin e shtetit t RI Grek.



    Gjuha jon vetm thuhet

    nuk e lan q t shkruhet

    Bm kng kshillat e urta

    q t mos harrohet gjuha



    Popullsia shqiptare q jeton sot n shtetin e ri Grek, ndahet n dy grupe, ata q quhen arvanitas, dhe ata q quhen shqiptare, q grekt i quajn alvani dhe kan ardhur n Greqi pas pushtimit osmano turk.

    T pakt jan njerzit t cilt din historin e vrtet t arvanitve dhe zonat n Greqi, q banohej dhe banohet nga popullata q flasin gjuhn arbrore ose shqipe.

    N kt studim do t prmendim disa nga figurat m t shquara t revolucionit grek t 1821 q ishin shqiptar, disa kryeministra t Greqis q kishin gjak shqiptari dhe shum figura t njohura t kulturs greke q ishin arvanitas.

    Jan zbuluar se n Greqi gjnden mbi 600 katunde q flasin n vatr gjuhn shqipe ose arvanitika, ku ndahen n dy grupe. Ata q quhen arvanitas dhe jan vendas q njihen q n kohn antik edhe jan rreth 450 katunde, dhe shqiptart q grekt i thrrasin allvani q kan ardhur n Greqi mbas pushtimit osmano-turk, dhe jan mbi 150 fshatra.

    Kryesisht katundet q jan banuar dhe banohen nga elementi q flet n vatr gjuhn shqipe ndodhen n zonn e Epirit, n Thrak, n ishujt Korfuzi, Speca, Hidra, Psaron, Andron, Poleponezi(Morea) etj.

    Studiues q jan marr me zbulimine katundeve q flitet gjuha shqipe jan arvanitas Aristidh Kola, arbreshi urat Antonio Bellushi, Jorgo Miha, Jorgo Maruga, Athanasio Cigo etj.

    Po n Greqi kur erdhen arvanitt si i quajn elenasit?

    Kush sht vendi am?

    Kto jan pyetje q torturon zemrn dhe mndjen e do arvanitasi t Greqis.

    Arvanitasit e Greqis sipas disa studimeve t huaja dhe shqiptare jan njohur n Greqi rreth shekullit 4-7. Por i ktij mendimi nuk jan dhe shum historian apo studiues t ndryshm. T cilt mendojn se rrnjt shqiptare n Greqi jan m t hershme, q n kohn antike.

    Pr kt vrtetim ekzistojn shum dokumenta historike, kngt, emrat e perndive t Olimbit, emrat e qyteteve t lashta t Greqis, q shpjegohen vetm n gjuhn shqipe ose arvanitase.

    Emri arvanitas rrjedh nga fjala Arbana, dhe fjala Arbana rrjedh nga fjala ar+ban=arbrs, njeri q punon tokn.

    Shqiptart parahistorik quheshin nga njerzit e letrsis dhe dituris Ilir dhe m von Alban.

    Kurse kta Ilir, dhe Alban, vetquhen pellazgj, arvanitas, dhe shqiptar dhe atdheun e tyre Pellazgjia, Arbana, Shqipni, dhe kurr nuk e kan quajtur atdheun e tyre Iliri dhe Albani. Pr her t par u quajtn Albani nga gjeografi i lasht Klaud Ptolemeu 90-160 pas krishtit, territori midis Durrsit dhe Dibrs, dhe kjo popullsi u quajt albanian.

    Bota perndimore vazhdoi t prdorte emrtimin ALBANIA, gjat perjudhs 150 vjeare t kryqzatave(1096-1208), ku Durrsi u b porti kryesor dhe rruga Egnatia, u b shtegu kryesor prmes Shqipnis Qendrore, q t nxirrte n Kostandinopoj(Stamboll) dhe m tutje n Lindje.

    N fillim t shekullit 12, normant, n kngn e Rolandit n gjuhn frnge, e quanin krahinn nga Durrsi n Vlor ALBANA.

    Por athere pse arvanitasit nuk e quajn veten e tyre shqiptar ose alban, por vetquhen arvanitas...!?

    Emri shqiptar njihet rreth vitit 1400 pas krishtit, dhe kshtu arvanitasit e Greqis, dhe Azis s Vogl, gjithmon jan quajtur arvanitas, dhe arnaut. Dhe t gjith ata arbresh q u larguan mbas vdekjes s Sknderbeut, e quajn veten shqiptar.

    Ndoshta emrtimi arvanitas duhet t jet m i vjetr se emri Ilir, dhe sht vrtetuar se sht m i vjetr se emri Alban. Sepse po t shohim qytetet e vjetra pellazgjike ato jan ndrtuar pran lumenjve, duke qen afr tokave pjellore, pra arbrs. T gjith qytetet e Shqipris vrejm q jan t ndertuara pran lumenjve.

    N gjuhn greke arbant quhen arvanitas, sepse grekr B e lexojn V, pra njeri i atdheut Arbana. Turqit arvanitasit e Azis s Vogl i quajn arnaut q rrjedh nga fjala arnavut dhe fjala arnavut rrjedh nga fjala arvanit. Kurse arvanitasit kristian otodoks t Stambollit(Kostandinopojs) dhe t Egjyptit i quajn romei ose grei.

    Megjithse ndryshimet ndrmjet arvanitasve t Greqis, arbreshve t Italis, Zars, Ukrains, Korsiks dhe arbrve t Prishtins, Tirans, Ulqinit, Tetovs, n mnyrn e t menduarit, t shprehurit dhe t ndjenjave, ne jemi vllezr t nj gjaku, t nj gjuhe, t kombit t sotm shqiptar. Q kemi rruajtur t gjalla pas kaq shum shekuj lufte dhe vshtirsish, traditat tona t vjetra shqiptare. Duke mbajtur t gjalla lidhjet shpirtrore ndrmjet njri-tjetrit dhe zemrs Arbri.

    Studime n drejtim t arvanitasve t Greqis jan shum t pakta, prve disa studiuesve serioz t Prishtins dhe pak t Tirans, pr t mos thn aspak. Akademikt shqiptar nuk jan marr shum me arvanitt, kshtu sot na mungojn shum materjale me vlera t mdha historike pr kombin shqiptar.

    Arvanitt e Greqis nuk jan ardhs, nuk jan as minoritet. Ata ishin dhe jan akoma n Greqi. Val t tjera t mdha t arbanve n drejtim t Greqis ka patur n shekullin e 4-7 dhe 14, q njohim ne nga disa historian, nuk jan ve tjetr, shprnguljen e disa principatave arbanve t veriut n drejtim t jugut pr arsyje t pushtimeve t tokave t tyre n veri t Arbanis nga pushtuesit sllav dhe m von nga osmant turq.

    Arbant ose arvanitasit q lan tokat e tyre n veri t Arbris si n, Slloveni, Kroaci e deri n fush Kosov. Kur zbritn n drejtimt Greqis s sotme, nuk u pritn me luft nga popullsia e atjeshme. Gj q tregon se ata zbritn nga veriu n jug tek vllezrit e tyre t atjeshm arbanit(arvanit), q jetonin n trojet e tyre mijravjear.

    Me emrtimin arvanitas kuptojm, vendas n Greqi, q jan pjes e trungut t gjakut t shprish shqiptar.


    ARBANITT-ARBROR

    NJ POPULL I HARRUAR

    (Film Dokumentar kushtuar arvanitve- arbror t Greqis)





    Autor: Lirio Nushi, Skenari: Meriman Brahaj & Lirio Nushi



    Ky film u realizua me porosi dhe sponsorizim t

    Ministris s Kulturs Rinis dhe Sporteve t Kosovs

    Departamenti i shtjeve Jorezidente (DJ).



    -Ai i kushtohet 900 fshatrave arvanite-arbrore arvanitfolse t Greqis, Heronjve arvanit-arbror t Revolucionit t vitit 1821 n Greqi t cilt ishin t gjith arvanit-arbror., Karaiskakit, Bubulins, Marko Bocarit, Kollokotronit-Bithgurit, Mjaulit, Papafless etj. etj .

    -Duhet t m pyessh cili prej sishte arvanit thot Arvaniti Vangjel Ljapi nga Elefsina e Greqis dekoruar me medaljen e art Naim Frashro n dokumentar, dhe prgjigjia ime sht kjo: - skam t t tom asnj!

    -Autor i ktij filmi sht Lirio Nushi, kurse skenari sht bashkpunim midis zt. Meriman Brahaj dhe Lirio Nushit.

    -Kngt e vjetra arvanite-arbrore q burojn nga thelsit e shekujve, Vallet karakteristike arvanite - vallja ame, Veshjet karakteristike t arvanitve Fustanella,

    Ritet dhe Vajet, Kngt e trimave dhe t lufts si dhe zonat ku shtrihen dhe gjenden 900 katundet arvanitfolse-arbrore n Greqi prshkruajn nj epope t tr-Epopen e nj populli t harruar-t ln n harres pr shekuj me rradh.

    -Ne jemi katandisur kshtu thon personazhet e dokumentarit sepse nuk kemi krye, askush skujdeset pr kulturn ton, asnj institucion nuk na prkrah.

    -Librat kushtuar arvanitve-arbror t greqis, dhe se si sht ruajtur gjuha deri tani, Diktatura e Huds greke q ndaloi me dhun t flitej gjuha ndr arvanitt-arbror t Greqis, Momenti I vllazrimit t arvanitve t greqis dhe ngritjea e shtetit modern t Greqis, lufta e Mesologjit dhe suhm momente t tjera historike trondisin, duke na treguar se sa popull i madh kemi qen dhe sa i coptuar jemi tashm.

    -Admirali i flots detare, Kundurjoti, me origjin Arbrore i urdhron marinart n greqisht po askush skpuptonte - ather admirali thrret ZJARR MORE DJELMA ! ather marinart kuptuan dhe u ndes lufta , -rrfen Ljapi.

    -Gjuha e vrtet sht arbrishtja thot Jorgo Gjeru, Arbror nga Kryekuqi, -fjala arvanite sht fjala greke si na thrrasin grekt ktu. Tashm gjuha arbrore tek arvanitt-arbror t Greqis po shuhet, ndrkoh q deri von kishte pleq q sdinin fare greqisht. Gjuha arbrore sht pasardhsja e gjuhs s pellazgve pohojn t gjith studjuesit n dokumentar.



    -900 Katundet dhe gjith Ishujt arvanitfols t Greqis, si edhe lidhja e vendosja e tyre me zonat antike t Greqis sht e padiskutueshme fakt nga i cli lind nj pyetje:

    - Jan autokton, apo jan pakic kombtare Arvanitt-Arbror t Greqis?

    Mos ka ardhur koha q ksaj ti jepet nj prgjigje zyrtare?
    Ndryshuar pr her t fundit nga CEZARND : 06-09-2005 m 17:11

  6. #26
    Perjashtuar Maska e land
    Antarsuar
    12-12-2003
    Postime
    7,818
    Faleminderit
    0
    31 falenderime n 30 postime
    Nese ka ndonje dyshim per kulturen pellazge dhe ndikimin qe ka patur ajo ne kulturen e antikitetit dhe trashegimine qe eshte ruajtur deri me sot, pa i vene shume rendesi asaj qe degjojme lart e poshte te thuhet per prejardhjen apo origjinen e saj... le te shohim piramidat e Bosnjes ne Vishocice, qe sot mendohen te jene ndoshta me te lashtat ne bote dhe ne qender te planit mbareboteror per ngritjen e tyre, qe nga Tailanda, Egjipt, Japoni e deri ne Meksike... Piramida e madhe e grupit te Bosnjes eshte rreth 1/3 me e madhe se piramida me e madhe egjiptiane.
    PS: desh harrova te them qe ne eposin shqiptar te kreshnikeve, kjo krahine quhet Jutbine.
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  

  7. #27
    fushori Maska e Ermal 22
    Antarsuar
    19-07-2005
    Vendndodhja
    Itali
    Postime
    549
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 3 postime
    me interes
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  

  8. #28
    fushori Maska e Ermal 22
    Antarsuar
    19-07-2005
    Vendndodhja
    Itali
    Postime
    549
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 3 postime

  9. #29
    fushori Maska e Ermal 22
    Antarsuar
    19-07-2005
    Vendndodhja
    Itali
    Postime
    549
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 3 postime
    tjeter faqe
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  

  10. #30
    fushori Maska e Ermal 22
    Antarsuar
    19-07-2005
    Vendndodhja
    Itali
    Postime
    549
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 3 postime
    vazhdimi 8
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  

  11. #31
    fushori Maska e Ermal 22
    Antarsuar
    19-07-2005
    Vendndodhja
    Itali
    Postime
    549
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 3 postime
    pershendetje nga Plava e Gucia


  12. #32
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-04-2006
    Postime
    23
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Rofte Shqiperia

    Ju lumte Drini

    Keni Bere nje pune te
    lavderueshme,
    por ajde mbushu mendjen
    mashtruesve greke
    qe ne cdo moment
    mendojne se si do te
    mashtrojne boten.
    Eshte per te ardhur keq qe
    disa Historiane Shqiptare
    bashkohen me pseudoistorianet
    greke qe Pellazget nuk jane
    as Shqiptare dhe sa greke
    e kjo u intereson shume
    grekerve.
    Nje shembull tipik eshte
    se ne remujat e 97 ne
    amfiteatrin e Durresit
    u grabiten statujat qe
    deshmonin vazhdimin e
    historise Pellazgo-Ilire
    dhe nuk u grabiten
    ato greke.
    Greket gjithmone kane vrare,
    grabitur dhe vjedhur cdo
    gje qe flet per ceshtjen
    Shqiptare.

    Shqiperia Mbi Te Gjitha

    Me Nderime Dhe Respekt

    Pellazg Kanina.

  13. #33
    Peace and love
    Antarsuar
    16-06-2006
    Vendndodhja
    usa
    Postime
    1,900
    Faleminderit
    122
    65 falenderime n 61 postime
    Suli nuk ka lidhje me fjalen sulm apo me foljen me sulmue,por Sul-i ka kuptimin e atyre qe nuk u nenshtruan pra Su -ul, S'ulem(nuk ulem) .Ndoshta ka edhe kuptimin lart,pra dicka qe nuk ulet( S'ulet) dhe fakt eshte qe Suli eshte nje krahine malore,dhe fshatrat e Sulit perkthehen nga shqipja,sic eshte per shembull fshati Kiafa(Qafa) etj.

  14. #34
    i/e regjistruar Maska e medaur
    Antarsuar
    21-06-2006
    Postime
    877
    Faleminderit
    0
    4 falenderime n 4 postime
    Uuuu qenkan shume e te kuptueshme 100%,si ka mundesi?
    SHQIPERIA MBI TE GJITHA

  15. #35
    Perjashtuar
    Antarsuar
    29-09-2004
    Mosha
    36
    Postime
    1,474
    Faleminderit
    0
    8 falenderime n 8 postime
    Bravo djema bravo!
    Keni bere pune te shkelqyer ne gjetjen e ktyre dokumentave dhe fakteve!

    p.s. Greket dhe grekofilet e forumit spo duken rreth e rrotull se ju eshte mbyllur goja.

  16. #36
    Rising Star and Legend Maska e Davius
    Antarsuar
    20-04-2003
    Vendndodhja
    Underground
    Mosha
    35
    Postime
    11,960
    Faleminderit
    1
    22 falenderime n 21 postime

    Arvanitt, sa pak i njohin

    Studimet dhe botimet n Shqipri pr historin dhe kulturn e arvanitasve. Ky sht titulli i shkrimit, q studiuesi i njohur i ka vn shkrimit t tij

    Prof. dr. Marenglen Verli

    A. Sa dim dhe sa duhet ditur pr arvanitt?

    Pr shqiptarin e zakonshm n Republikn e Shqipris dhe n Kosov, madje, edhe pr individin e arsimuar, q nuk sht i prirur pr literaturn historike dhe q informacionin historik e merr vetm rastsisht e prciptas, njohurit pr arbrort e Greqis, apo arvanitt, nuk jan ende n nivelin q do t duhej t ishin. N mnyr t mjegulluar arvaniti, pr t, sht shqiptari i diaspors mesjetare t vendosur n Greqi, i cili, n shek.XIX, luftoi pr pavarsin e Greqis. T pakt jan ata q kan iden pr prmasat e shtrirjes gjeografike dhe numerike t arvanitve n periudha t caktuara gjat shekujve, si p.sh. n at paraosmane gjat s cils rreth 150 mij arbr u zhvendosn drejt jugut t trevave t tyre, duke konsoliduar pranin masive, n brigjet e Egjeut. M t pakt jan ato q kan dgjuar pr argumentet e studiuesve, q rreken t gjejn nse ka pasur prani t etnosit iliro-arbror n jug t Gadishullit t Ballkanit qysh n mijvjearin e par pas Krishtit, ndoshta edhe m hert, ka do t`i bnte arbrort e sotm t Greqis, autokton t hershm n Ballkanin Jugor, sikurse edhe vet ata besojn. Pr aq sa dihet pr arvanitt, as studiuesit e antikitetit nuk do t`i gjejm n nj mendje, madje ata t periudhave t hershme vetm diskutojn dhe hamendsojn pr t definuar nse ka pasur afri m t hershme midis iliro-arbrorve dhe grekve antik n ato thellsi t kohve t shkuara, kur nj popull i emrtuar pellazg, ishte populli m i madh i Mesdheut.

    Shqiptart sot din mjaft pr Sknderbeun dhe bmat e tij dhe me t drejt , udi do t ishte sikur t mos dinin , din dika edhe pr historin e princave para tij, t shek.XIIXIV, veanrisht pr pinjollt m t famshm t familjeve t mdha t kohs, Topiajve, Balshajve, Shpatajve, Arianitve, Muzakajve etj., etj., t gjysms s dyt t shek.XIV, por sa din vall pr rolin dhe ndikimin e arvanitve apo arbrve t Thesalis, Beotis, Atiks, Peloponezit (Mores), Etolis, ishujve t Egjeut e t Jonit etj., n kt periudh, pr rolin dhe ndikimin e tyre n politikn rajonale t normanve, bizantinve, spanjollve, francezve apo gjermanve dhe veanrisht pr qndresn e tyre t jashtzakonshme antiosmane? Sa din pr figura t tilla t kohs, t origjins arbrore si Leon Sguro, Dhimitr Rendi, Pjetr Bua, Teodor Buhali, Manuel Bakali, Doskja, Krokondil Klada, Dhimitr Bakali, Teodor Bua, Primo Koka etj. (shek.XIIIXV)? Sa din m tej, pr prmasat e largimit t arvanitve drejt perndimit, pasi ishin identifikuar si popullues n mnyr masive t viseve t Greqis pr rreth nj shekull nj shekull e gjysm, duke i dhn asaj jet e gjallri, si edhe pr bmat e tyre n viset ku u vendosn rishtas q nga shek.XIV deri n fillim t shek.XVIII? Sa din pr stratiott arvanit t shprndar aneknd fushave t betejave t Evrops, m t aftt ndr kandotiert e kohs dhe pr gjeneralt e tyre t famshm si Merkur Bua etj., q u ngjitn n shkallt m t larta t hierarkis ushtarake evropiane n shekujt.XV-XVI, kur ende mund t idetifikoheshin si arbror apo arvanit? Sa realisht din pr prbrjen etnike t viseve ku, si rezultat i nj lufte lirimtare, n fakt shumkombshe, n Ballkan, n shek.XIX, u krijua shteti i par i pavarur, shteti grek, si edhe pr rolin e arvanitve n arritjen e pavarsis e t konsolidimit t tij etj., etj.?

    Shumkush do t uditej kur t dgjonte se Peloponezi i shek.XIV banohej t paktn 50 pr qind nga arvanitt (n nj regjistrim t gjysms s dyt t shek.XIV n pjesn veriore dhe qendrore t gadishullit n fjal, ndr 198 vendbanime 155 rezultonin arbrore), se shteti grek i porsakrijuar i shek.XIX, me rreth 570 mij banor, 1/4 e ndoshta 1/3 e popullsis e kishte arvanite, se Athina e asaj kohe, nj qytez me rreth 9 10 mij banor, kishte m shum arvanit se grek (4 mij arvanit, 3 mij turq, 3 mij grek), se mitropoliti i Eubes n vitin 1921, kryepeshkop i Athins, n vitin 1927, Grigor Gjirokastriti, ishte nj shqiptar, se Revolucioni i vitit 1821, rreth 90 pr qind t kapedanve (Kunduriotin, Dhjakon, Boarin, Xhavelln, Miaulin, Kanarin, Kollokotronin, Bubulinn, Andrucin, Karaiskaqin etj., etj.) i kishte arvanit, se flota e revolucionit ishte n shumicn drrmuese ekskluzivitet i arvanitve, se rregullorja e par e flots greke sht shkruar edhe n gjuhn arbrore, se n parlamentin e par t Greqis flitej krahas greqishtes edhe arbrishtja, se deri n vitin 1912 admirali i flots greke Pavllo Kundurioti, m pas president i republiks greke, jepte urdhra edhe n kt gjuh, se ende n dekadat e para t shek.XX, rreth 300 mij vet, ose 1 n 7 banor t Greqis flisnin e kuptonin si ai dhe, s fundi, se edhe sot nj shqiptar mund t bisedoj e t kuptohet pr bukuri me shumknd prej ende rreth 200 mij folsve t gjuhs arvanite, t identifikuar n t paktn 645 fshatra arvanite, shqipfolse nga arbreshi i palodhur at Antonio Belushi.

    Shumka do t na shkaktonte udi, nse do t krkonim t dinim pr botn arvanite, q sht prezente sot n Greqi, q ka qen aty, si thon studiues t shumt, edhe n shekujt 12, 13, 14, madje, edhe n shek.VI-VII, kur arbrit ndoshta quheshin ende ilir (n Korfuz, n Peloponezin Perndimor n krahinn e Manit), por q evidentohet shum dukshm e n mnyr t padiskutueshme veanrisht 800 vjett e fundit.

    B. `kemi studiuar e botuar pr arvanitt?

    Pr arvanitt kan shkruar studiues e udhtar evropian, grek e vet arvanitt m s fundi. sht studiuar e botuar pr ta edhe n Shqipri, ndoshta jo aq sa do t duhej, por edhe jo pak, n raport me potencialin shkencor q ka pasur Shqipria.

    Madje n kt drejtim, q nga viti 1912 e deri m sot jan aktivizuar studiues ndr m t njohurit si Mithat Frashri, prof. Kristo Frashri, prof. Stefanaq Pollo, prof. Koli Xoxi, prof. Pllumb Xhufi etj. Ndoshta m tepr duhej br pr publikimin e studimeve t realizuara, por edhe pr publikimin e studimeve t albanologve e helenistve q kan pasur objekt t puns s tyre historin dhe kulturn arvanitase, publikimin e prshkrimeve t udhtarve t huaj, t diplomatve etj., q kan rn n kontakt me arvanitt, publikimin e pjesve t zgjedhura t kronikave pr historin e luftrave dhe t ngjarjeve t rndsishme t historis mesjetare t Evrops n t cilat ndeshen gjurmt e stratiotve t shquar arvanit etj., etj.

    Sidoqoft, pr far nuk sht br, le t bhet n t ardhmen. sht koha q, pr t ngritur ura t forta t miqsis n Ballkan, duhet t dim, cilt jemi e nga vijm. Kshtu, m leht do t shkojm aty ku t gjith duam t shkojm.

    Le t ndalemi konkretisht tek studimet dhe botimet n Shqipri pr historin dhe kulturn arvanite. Ato po mbushin rreth nj shekull, pra kan moshn e shtetit t pavarur shqiptar. Por kto studime kan edhe nj prehistori t vyer n saje t prkushtimit t rilindasve tan t mdhenj, Sami Frashrit, Naim Frashrit, Thimi Mitkos etj. Veprat e tyre kan informacionin e par, tonin, pr historin dhe kulturn arvanite. Mund t prmendet pr at koh edhe ndonj organ i diaspors si Kalendari Kombiar q botohej n Sofje, i cili, nga fillimi i shek.XX, pati ndonj artikull kushtuar arbrve t Mores.
    N periudhn pas vitit 1912 arvanitt u prmendn nga Fan S. Noli n monografin Gjergj Kastrioti-Sknderbeu, nga Mithat Frashri, Osman Myderizi, n studime ose artikuj t botuar n periodikt e kohs; nga Mehdi Frashri, n ndonj prmbledhje (Leka); ose edhe n ndonj pamflet politik, sikurse sht rasti i Luigj Bumit etj. Ndr organet e medias, ku u publikuan shkrime me informacion pr arvanitt, mund t prmenden revistn Dituria (1926-1927), Besa (1934), Leka (1944), Hylli i Drits (1943), Bashkimi i Kombit (1944), Drita (1937), Agimi (1979), Vullneti i popullit (1931), Minerva (1935), Gazeta e Kors (1932). Pr ta gjendet informacion gjithashtu n botimin serial Visart e Kombit (1939) etj.
    Gjithsesi, historia dhe kultura arvanite, n kt periudh t lindjes dhe konsolidimit t shtetit shqiptar, pak mundn t studiohen dhe t publikohen. Pr fat t keq, ndryshe nga arbresht e Italis, arvanitt vet, mjaft t asimiluar, por edhe t penguar, nuk shkruan pr veten e tyre, t paktn kt nuk e bn n form t identifikuar, kshtu q nuk pati ka t riprodhohej n Shqipri, e dal nga penda e tyre.

    Investimi shtetror n Shqipri pr albanologjin, n periudhn e Paslufts s Dyt Botrore, dora-dors, solli n nj qasje m t dukshme t studiuesve t ndryshm ndaj bots arvanite, ngjarjeve dhe figurave t saj t shquara. Me nj ngritje graduale, q dha frute veanrisht 30 vjett e fundit, albanologjia prodhoi studime dhe informacion t vlefshm edhe pr historin dhe kulturn arvanite. N 15 vjett e fundit fenomeni ka qen mjaft m i dukshm.
    Aktualisht, arvanitt kan nj vend t posaem n tekstet shkollore t Historis s Popullit Shqiptar, q prdoren n ciklin e arsimit t ult e t mesm, si edhe n leksione t veanta n ciklin e lart, q nga viti n vit jan pasuruar me informacione, veanrisht n sythet ku flitet pr emigracionet shqiptare n mesjet dhe pr qndresn e shqiptarve t Mores n shek. XV. Kt vend ata e kan siguruar edhe n vepra madhore si Historia e Shqipris, n dy vllime (Tiran, 1965), me autor t pjesve respektive prof. A. Budn dhe prof. S. Pollon dhe n botimin e ri n 4 vllime t Historis s Popullit Shqiptar, prkatsisht n vllimin e par, botuar n vitin 2002, me autor prof. P. Xhufin, botime kto t Institutit t Historis s Akademis s Shkencave.

    Informacion koniz pr arvanitt, dhn n disa artikuj apo zra t veant, sht publikuar edhe n Fjalorin Enciklopedik Shqiptar, q u botua n Tiran nga Akademia e Shkencave n vitin 1985, i cili do t ribotohet s shpejti me nj prpunim m cilsor.

    Gjithsesi, n tekstet shkollore t siprprmendura dhe n Historin e Popullit Shqiptar, do t ishte dashur t gjendej m shum vend pr rolin e arvanitve n Revolucionin grek t vitit 1821 dhe n krijimin e Greqis s Pavarur. Por kt boshllk e kan plotsuar disa monografi t botuara 20 vitet e fundit, t cilat jan mbshtetur n nj bibliografi mjaft t gjer. E para, e titulluar Arvanitt dhe shqiptart n luftn lirimtare t popullit grek (shek.XIV 1829), me rreth 228 faqe, u botua n vitin 1985 nga Dhimitr Grillo. Ajo u pasua m 1991 nga monografia Lufta e popullit grek pr pavarsi kontributi shqiptar e Koli Xoxit, dhe Marko Boari, Fatosi i Misalongjit, i po ktij autori. T dy monografit e para trajtojn pikrisht rolin e arvanitve n krijimin e Greqis s Re, por mjaft informacion pr kt gjen edhe n t tretn. Kurse monografia Arvanitt e Irakli Koollarit, q u botua m 1994, synon t jap nj informacion t plot pr boten arvanite, duke trajtuar aspektet kryesore t historis dhe personaliteteve t shquar t saj n 800 vjett e fundit.

    Studime m t shkurtra dhe artikuj serioz pr probleme t caktuara, i jan prezantuar lexuesve n Shqipri nga studiuesit e njohur Aleks Buda, Stefanaq Pollo, Kristo Frashri, Zija Shkodra, Filip Lio, Eqrem abej, Stavri Nai, Petraq Pepo, Zana K. Frashri (Lito), Pllumb Xhufi, Zihni Reso, Timo Dilo etj.
    Kta studiues, kryesisht potenciale intelektuale t Institutit t Historis t Akademis s Shkencave, n vitet 60-80, krahas artikujve t botuar, e trajtuan temn arvanite edhe n Konferenca e simpoziume shkencore, si Konferenca Kombtare kushtuar Gjergj Kastriotit, Sknderbeut n vitin 1968, Konferenca e Par dhe Konferenca e Dyt e Studimeve Albanologjike, n vitin 1965 dhe n vitin 1969, Konferenca Kombtare e Studimeve Etnografike, n vitin 1977, ku u ftuan dhe kumtuan pr kt tematik dhe studiues t huaj si J. Irmscher, R. Stojkov (n bashkpunim me Th. Kaorin) etj.
    Botimi i korpuseve me dokumente arkivore pr mesjetn (shek.XXV), i organizuar nga Instituti i Historis i Akademis s Shkencave, ka qen nj drejtim tjetr i puns s studiuesve n Shqipri n dekadat e fundit, ku shfaqet informacion edhe pr botn arvanite, qoft edhe indirekt. Po prmendim nj cikl vllimesh si Dokumente t periudhs bizantine pr historin e Shqipris (shek.XII-XV), Burime t zgjedhura pr Historin e Shqipris, Dokumente t shek.XV pr historin e Shqipris, Burime tregimtare bizantine pr historin e Shqipris, shek.XXV, mandej vllimet pr Luftn shqiptaro-turke t shek.XV, (Burimet bizantine dhe burimet osmane) etj., prgatitur nga A. Buda, K. Bioku, K. Bozhori, F. Lio, I. Zamputi, K. Frashri, S. Pollo, P. Bogdani, P. Huta, L. Malltezi, S. Pulaha, S. Nai, Z. Shkodra, P. Thngjilli etj.

    Plotsimit t informacionit t studiuesve, punonjsve t arsimit, si edhe prgjithsisht, lexuesve n Shqipri, pr arvanitt, i ka shrbyer edhe publikimi i studimeve dhe botimeve t tjera t realizuara jasht Shqipris, t shkruara nga shqiptar ose t huaj. Nj vend nderi n kt kategori ribotimesh z monografia Arvanitt dhe prejardhja e grekve (vshtrim historik-folklorik dhe politik-gjuhsor) e t mirnjohurit Aristidh Kolja, (Shtpia Botuese 55, Tiran, 2002). Shum me rndsi sht gjithashtu prfshirja n studimin e Zana K. Litos e lists s fshatrave arvanite n Greqi, t prcaktuara e publikuara nga studiuesi i palodhur arbresh At Antonio Belushi n librin Krkime dhe studime pr arbresht n Greqi (Antonio Bellusci Ricerche estudi tra gli Arberori dell`Ellade, Cosenza, 1994). Natyrisht, shtpit botuese duhet t ken edhe projekte t tjera

    C. Karakteri i studimeve tona pr arvanitt

    Pas ktij vshtrimi t prgjithshm mbi studimet dhe botimet e realizuara n Shqipri mbi arvanitt, mund t konkludojm se raporti midis shkrimeve q trajtojn trsisht ose pjesrisht temn arvanite, anon nga e dyta. Po kshtu, n raportin midis shkrimeve t mirfillta shkencore dhe publicistike, apo trajtimit divulgativ t tems arvanite, pesha anon prsri nga e dyta. Aty ktu nuk kan munguar edhe artikuj informacioni. Prmendja me pak fjal e tems arvanite sht dhn ndonjher edhe n kontekstin e ndonj momenti politik.

    Prsa i takon destinacionit ku drejtohen studimet dhe botimet e realizuara n Shqipri pr arvanitt, ato, prgjithsisht, kan synuar publikun shqiptar. Vetm n raste t veanta, konferencash a simpoziumesh shkencore ose botimesh t karakterit akademik, destinimi ka qen pr nj rreth t ngusht studiuesish t huaj dhe t interesuarish t tjer q preferojn t informohen nga botime t ksaj natyre. Orientimi drejt nj publiku m masiv do t krkonte botimin n gjuh t huaja t pikpamjeve t historiografis shqiptare. Por mungesat q vihen re n kt drejtim lidhen, prgjithsisht, me mjetet relativisht t pakta materiale, q kan pasur n dispozicion shkencat albanologjike, gjat gjith ekzistencs rreth 90-vjeare t shtetit shqiptar. Le t shpresojm se bashkpunimi i studiuesve shqiptar, kudo q ndodhen, do t shtoj prodhimin shkencor, por edhe mjetet pr publikimin e tij n mnyrn e duhur, brenda e jasht bots shqiptare.

    D. Hapa t tjer pr njohjen dhe respektimin e bots arvanite n Shqipri

    Natyrisht, n ndihm t shkencs historike, pr nj publikim masiv t arritjeve t saj, por edhe t arritjeve t degve t tjera, si letrsis, arteve etj., ka luajtur e po luan rol media e shkruar, ajo elektronike, fonike dhe vizive. Edhe pse m mungon informacioni i nevojshm, pr t definuar sa e kan realizuar detyrn e vet shtypi i prditshm, radiot ose televizionet, mendoj se kta sektor kan ende pr t br n drejtimin sasior dhe cilsor t informimit t publikut shqiptar pr historin e vjetr e t re, pr kulturn, pr ekonomin, pr personalitetet etj. etj., t arbrve t Greqis.
    Dika sht br edhe n fushn e artit, veanrisht n piktur, si dhe n vlersimin nga autoritetet pr figura t caktuara historike (ndonj mbledhje prkujtimore, dekorim, emrtim rruge etj.), por n raport kan qen kto me ato q do t duhej t ishin br, sht vshtir t prcaktohet pa br krahasim me veprimtari t ngjashme. Theksoj me bindje se gjallrimi i puns n t gjith kto fusha mund t ket nj ndikim t gjer dhe t menjhershm n plotsimin e dijeve t njerzve t zakonshm, t do niveli arsimor e kulturor.

    E. Sa na kan ndihmuar studimet dhe botimet e derisotme pr t njohur botn arvanite?

    Bilanci i prgjithshm i studimeve dhe botimeve n Shqipri pr botn arvanite, sikurse e prmenda m sipr, nuk sht shum, por as edhe pak nuk sht. Ndonse nuk pretendoj pr nj vrojtim shterues, mund t them se n skedart e Biblioteks s Institutit t Historis s Akademis s Shkencave n Tiran, q si institucion i specializuar sht biblioteka m e pasur me materiale albanologjike, gjenden 141 skeda bibliografike pr historin dhe kulturn arvanite, t nxjerra nga shtypi dhe nga botime t ndryshme. (Ato jan kryesisht n gjuhn shqipe dhe shpesh trajtojn n prgjithsi edhe problemin e shqiptarve t tjer n Greqi). Pr krahasim do t prmend se pr arbresht e Italis, n bibliotekn e siprprmendur, ka rreth 3 her m tepr skeda. Natyrisht diferenca lidhet me faktin se arbresht e Italis punuan shum q t tjert t`i njihnin dhe nga ana tjetr, kontribuan shum n Lvizjen Kombtare t Rilindjes Shqiptare.

    Gjithsesi, angazhimi i studiuesve m t kualifikuar t shkencs shqiptare pr trajtimin e historis dhe kulturs arvanite, sikurse u prmend, ka ndikuar ndjeshm n njohjen q kemi sot ndaj bots arvanite. Madje, artikujt e tyre cilsor kan qen informacioni i vetm serioz q ka dal nga vet shqiptart pr at rem t tyre t lasht, i cili, n rrethana t caktuara, pr mjaft koh, nuk ka pasur mundsi t shkruaj pr veten e tij. Por bota arvanite duhet t pres jo vetm t njihet n Shqipri, por edhe ta njoh, madje ta shoh realisht Shqiprin, Kosovn dhe botn tjetr shqiptare n prgjithsi. Un mendoj se n kt drejtim ka hapa pozitiv t diktuar nga faktor t shumt objektiv e subjektiv.

    Me siguri historia dhe kultura arvanitase do t ishin m t njohura, nse edhe politika nuk do t kishte penguar (kujto marrdhniet e acaruara shqiptaro-greke pr shum koh), nse do t kaprceheshin koncepte n t dy ant e kufirit Shqipri-Greqi dhe nse do t vlersoheshin drejt personalitete arvanite, si dhe ngjarje ku ata luajtn nj rol t rndsishm progresiv. Por, gjithashtu kjo do t ndodhte edhe nse arvanitt do t kishin pasur mundsi t ruanin m mir, ashtu si arbresht e Italis, krenarin pr origjinn, identitetin, gjuhn dhe kulturn e tyre dhe nse do t mund t krijonin n Greqi, sikurse vllezrit e tyre t prtej Jonit e Adriatikut, nj lob pro Shqipris paqsore, aktualisht edhe pro Kosovs, e m gjer, n interes t forcimit t marrdhnieve ndrshtetrore shqiptaro-greke. Kjo, natyrisht, do t shkonte n t mir t stabilitetit n Ballkan e m gjer.
    Nj politik konstruktive e qarqeve drejtuese t dy shteteve, Shqipris e Greqis, n rrethanat e kaq shum lidhjeve t vjetra e t reja etnike, historike, ekonomike, kulturore, politike etj., etj., me siguri do t gjallronte t gjith ata element q mund ta kthenin jugun e Ballkanit n modelin m t mir, pr arritjen n Gadishull t parametrave t krkuar evropian t integrimit.
    My silence doesn't mean I am gone!

  17. #37
    Drinbach Maska e DYDRINAS
    Antarsuar
    17-02-2005
    Postime
    8,076
    Faleminderit
    57
    44 falenderime n 43 postime
    Te pakten TVSH te pergatise dokumentar nga jeta e popullsise shqiptare, qe jeton prej shekujsh ne Greqi (pa permendur ketu shqiptaret etnike te veriut te Greqise se sotme).
    Televizioni grek lejohet te vije dhe te filmoje ku dhe si te doje, cdo aktivitet, cdo feste te minoritetit grek, cdo mbledhje e cdo feste.
    Ndersa TVSH-ne kush e pengon qe te pergatise cikle te tere per arvanitet dhe keshtu shqiptaret kudo qe jetojne, te kene mundesine te njohin nga afer gjithcka qe ka te beje me to.
    Shteti yne po i le te menjanuar jo vetem arvanitet por dhe arbereshet e Italise.

    Ne asnje menyre nuk duhen harruar shqiptaret kudo qe jetojne, sepse ata jemi ne dhe ne jemi ata.

  18. #38
    Perjashtuar Maska e BARAT
    Antarsuar
    20-07-2006
    Vendndodhja
    Himarjot jet' e jet', Zot mbi male Hyll mbi det
    Postime
    2,566
    Faleminderit
    0
    4 falenderime n 3 postime
    Mos kujtoni se mund te zhdukni arvanitet. Greqi pa arvanite, arvanite pa Greqi nuk behet thonte Aristidh Kolia.

    FSHATRAT N GREQI KU SHT FOLUR DHE FLITET NGA BANORT GJUHA ARVANITASE



    Shkruan:Prof.Arben LLALLA M 23.03.2007, Tetov


    Nj mjegull e zez m vu n sy, mu sillnin trut e muar er gjith ka Me helm n zemr un erdha n shtpi si zog i varfr jam pa fole. (vargje arvanite) T pakt jan njerzit t cilt din zonat n Greqi, q banohen nga popullata q flasin gjuhn arvanitase. Pikrisht ky sht qllimi i ktij studimi historik, t bjm t njohur n publikun e gjer shqiptar fshatrat ku vazhdon t flitet nga banort e tyre gjuha arvanite deri m sot. Arvanitt i ndeshim n zonat ku tokat ishin pjellore qysh n koht m t lashta, domethn aty ku zonat nuk jan baltike, dhe kryesisht arvanitt i ndeshim aty ku ekzistojn qytetet antike n Greqi. Popullsia arvanitase sht e lidhur me qytetet e lashta m shum se do gj tjetr n ambientin grek. N kt studim do t prmendim emrat e shum fshatrave ku shumica e tyre u jan ndryshuar emrat. Natyrisht, n kt shkrim nuk do t prmendim t gjith emrat e fshatrave q sht folur dhe flitet gjuha e Arbrit.

    Nga krkimet e studiuesve t ndryshm arban si Antonio Bellushi, Aristidh Kola, Jorgo Miha, Jorgo Maruga, Athanasio Cigo, Kazaqis, Panajotopulos etj. Jan zbuluar se n Greqi gjenden 696, fshatra q ishin dhe jan t banuar edhe sot e ksaj dite nga popullsia me rrnj shqiptare. Ku ndahen n dy grupe, ata q jan arvanitas vendas q njihen q n kohn antike dhe q nga shekulli 4-13, t cilt jan mbi 550 fshatra. Jan dhe rreth 150 fshatra q banohen nga shqiptart q grekt i quajn allvanofonos (shqipfols) q kan ardhur n Greqi rreth viteve 1600.Kryesisht fshatrat q jan banuar dhe banohen nga popullsia q flet n vatr gjuhn shqipe ndodhen n zonn e Epirit, disa jan n zonn e Thraks, Peloponezit, Thesalis, Livadhias. N ishujt t Korfuzit, Specas, Hidrs, Psaron, Andros, Salamins, Jo, Thirra (Santorini) etj.

    N vitin 1987, nj grup i Komunitetit Europian vizitoi Greqin nga data 4-10 tetor 1987, pr t kryer nj studim rreth pranis s elementit shqiptar dhe ruajtjes s prejardhjes etnike t gjuhs. Udhtimi u organizua nga Byroja Europiane pr Studimet e Gjuhve pak t prdorura nn mbikqyrjen e Komisionit t Komunitetit Europian. Grupi prbhej nga studiuesi i njohur arbresh Urat Antonio Bellushi (itali), Rikardo Alvares, Kolon Anget, Havier Boski, Josepk San Sokasao (t gjith spanjoll), Onon Falkoma (holandez), Volfgan Jeniges (belg), Robert Martin, Stefan Moal (francez), Kol OCinseala (irlandez). Qllimi ishte q prfaqsuesit europian gjat vizits t binin n kontakt me fshatrat q banohen nga njerz q flasin gjuhn arvanite. Gjat vizits prfaqsuesit e Komunitetit Europian u ndeshn me shum probleme deri dhe n lndime.

    Emrat e fshatrave t m poshtm jan sjell ashtu si shqiptohen n gjuhn greke, pa u br prkthimi n gjuhn shqipe. Lexuesi mund t vrej pa vshtirsi se shum nga kto emra t fshatrave kan rrnjn dhe kuptimin e pastr t gjuhs shqipe, dhe kta emra u kan rezistuar deri m sot edhe ndryshimeve q kan sjell vitet. N fjalt e shkruara me shkronja t mdha rrnja dhe kuptimi tregojn qart prejardhjen ose kuptimsin nga gjuha shqipe. Shum emra t fshatrave prbhen nga bashkime t fjals greke me at shqipe. Ndrsa emrat e fshatrave n kllapa, jan fshatra ku gjuha arvanitase flitet pak dhe po shkon drejt zhdukjes.

    1-Qarku i Atiks ka rreth 84 fshatrat ndr to prmendim: Qeratea, Kuvaradhes, Kalivia, Koropi, Kapandhriti, Mazi, SHPATA, LOPSI, MARATHONA, BUJA, Menidhi, Shpatanxiq, Gramatiko, Kalamos, Markopulo, Markopulu i Orapis, Moilesi, Malakasa, Kakoshalsi, HALKUI, Sikamino, (KUKUVAJN), Anoljosia, (Katoliosia), Kamatero, HASI, Aspropirgo, (Brahami).

    2-Zona e Megarindhos prmendim: Ambelaqia, Elensis, Madra, Magula, Vila, Mazi, KRYEKUQI, Salamina. Kryeqyteti i ishullit t Salamins Kuluri banohet me arvanit si dhe qytetet e ishullit Muqi dhe Ambelaqi banohen nga popullsia arvanite. Tasos Karadi shkrimtar arvanit nga Salamin n nj intervist pr nj kanal televiziv shqiptar ka thn se sot n ishullin e Salamins ka mbi 40.000 mij arvanit.

    3-Zona e Egjios ka ishullin Angjistri.

    4-Zona e Thivs prmendim fshatrat: Hastia, DOMVRANA, KOKOSHI, Ksironomi, Karadas, Frimokastro, Paleopanagjia, VAJA, Kasnesi, Kaskaveli sot Leondaris, Parapungaj, Kapareli, BALCA, KOKLA, Kleboari Pirgo, Lutufi, Ambeloshalsi, (Tahi), (Agjio Theodori), Neohori, Darimari, Mustafadhes, Dervenoshalsi, Rapendosa, Kakoniskiri, Kavashala, Stefani, Klideti, SHKURTA, VATHI, (KRIBAI), MURIQI, SHKIMETAR, Spaidhes, Latani, KARDHICA, Braci, Koqino, Sir, Lukisia.

    5-Zona e Livadhjas prmendim: Stiri, Kiruaki, Zeriqi, Kukura, Zagara, Mazi, Vrastamites, Kutumula, Luci, Pavlo, Steveniko.

    6-Zona e Korinthos prbhet nga fshatrat: Agjio Theodori, (Lutraqi), BISHA, KLIMENDI, BALCA e madhe, BALCA e Vogl, LOPSI, Dusha, Kastanja, BIA, (KUI), Almiri, Katakali, Bashi, BIA, (LALOTI), SULI, (Ibrahim Bej), MAANI, Galataqi, Rito, Katakali, Sofikon, Karfos, Angjelokastro, Voivoda, ZEMENO, Panariti, Mukli, Vasiliko, Vladusa, Velina, Bozika, Atikia, Kriavrisi, Pala Korinthi, (Asos), Ksiloqerza, Limohori.

    7-Zona e Lokridhs prmendim: Livanadhes, Martino, MALSINA, Proskina, Pirgos, Mazi, Larina, Surpi, Teologos.

    8-Rrethi i Argos prmendim: Berbati, Limnes, (Kuopodhi), (Varduva), (PRIFTJANI), (Pasha), (Honika), (Bundja),

    9-Ishulli i Nafplios prmendim: Maneshi, Ledra, Pulakidha, Merbaka, Plataniti, Heli, Anifi, Dimena, (GJERBSI), (Kofini), Kamari.

    10-Zona e Trisinias; prmendim: (Poros), Valario, METHANA, Vromolimi, Kosona, Agjio Teodori, Megalo Horio, Megalo Potami, Kameni Hora, Ano Fanari, Karaxha, Lesia, Bafi, Ortoliti.

    11-Zona e Ermonidos prbhet pothuajse nga ishujt q historikisht njihen si qndra t mdha t banuara nga arvanitt dhe ku doln heronjt, kryetart e par t shtetit Grek.14 Hidra, (SPECA), FURRNI, Kranidhi, Porto Heli, Ermioni, Sabariza, Iliokastro, Didimi.

    12-Mantinias ka Dara.

    13-N Kalavrita sht (Lukuria).

    14-Pr rrethin e Patrs thuhet se prpara dy shekuj banort flisnin kryesisht gjuhn arvanitase, dhe kishte gra q nuk dinin fare greqisht. Sot gjuha arvanitase sht ndihmse dhe prdoret kryesisht n kuvendet e pleqve ose kur folsit nuk dshirojn t msojn t tjert at q kuvendojn midis tyre. (SULI), (MIRA), (Lalikosta), (MIRTIZA), (Franga), (BUKURA), (Verdoni), (HAJKALI), (Krali), (Harbilejka), (Lefkopetra,) (Lalikosta), (Nikoreika), (Kareika), (Franguleika) .

    15-N krahinn e Ilias, gjuha arvanitase ka humbur po thuajse dhe prmendim. (Kumani), (BNDETI), (Kapelitu), (MALIQI), (Dorisa), (Nemuta), (Miles), (KALOLESHI), (Agjio Ana), (Psari), Kombothekra.

    16-Krahina Trifilias permendim: SULIMA, LAPI, RIPSI, Pia, Hiristohori, Psari, Kuvela, Ano Kopanaqi, Agrilia, Varibopi, Vidhisova, Klesura, DREDH, SULI, Shirk. N fshatrat Sulima dhe Lapsi, gjuha arvanitase flitet si gjuh e dyt. Kurse n fshatrat Rips, Pia, Kuvela, Agrilia, Psari dhe Hirisohori kryesisht burat e vjetr flasin mir gjuhn arvanitase.

    17-Krahina e Karistias, prmenmdim: KALAN, Baba, Dramsi, VRESTIDHE, PRINJA, Kalamaqi, ZAKARIA, Thimi, Kakogjoni, Koqini, Figja, BASHAJ, DARDANI, (Bezhani), Fokej, Melison, Agjio Dimitri, MBRETI, KRIEZA, LEPURA, LALA, ZERBISHA, VIRA, Koskina, (Marmari), Mesohoria, Nikoleta, Kutumula, Armiropotamos, HANI, Agjio Apotoli, Polipotamos, Alonja, Kisuri, Kapsala, QELA. 18-Ishulli i Andros ka fshatrat: Gavro, Agjio Petro, Ateni, BAI, Remata, Katahalos, Arni, BURKOTI, Ano Aprovatu, Kato Aprovatu, GJIDHE, Kato Fellos, Pano Fellos, LIVADHESA, Psoriareza, Galios, AGJINI, Kalamos, Kalivari, Hartes, Ano Varidhi, Kato Varidhi, KUMARI, Kaloqerini, Vitali, Amolohos, Sidhonda.

  19. #39
    Perjashtuar Maska e BARAT
    Antarsuar
    20-07-2006
    Vendndodhja
    Himarjot jet' e jet', Zot mbi male Hyll mbi det
    Postime
    2,566
    Faleminderit
    0
    4 falenderime n 3 postime
    KUR SHQIPTART KANDIDONIN PR DEPUTET N PARLAMENTIN GREK


    N VITIN 1860 - Nj fjalim parazgjedhor n gjuhn shqipe t botuar n gazetn greke TO MEΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ n vitin 1860. Shkruan:Prof.Arben LLALLA

    Greqia u lirua nga pushtimi turk me armt e shqiptarve. Kt e thon historiant dhe studiuesit e huaj. Mbas shpalljes s pavarsis m 1821 Kuvendi popullor i Greqis prbhej nga deputet shqiptar dhe grek. Me kalimin e viteve nga fillimi i shekullit t XX shqiptart u bindn, se duhet t braktisnin identitetin e tyre kombtar shqiptar.

    Disa her Greqia sht udhhequr nga Kryetar shteti dhe Kryeministr shqiptar deri edhe n ditt tona. Sot me interes na duken fjalimet parazgjedhore t shekullit t XIX kur shqiptart kandidonin pr deputet n Kuvendit e Greqis.

    N gazetn greke TO MEΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ (E ARDHMJA E ATDHEUT) t 29 dhjetori t vitit 1860 sht botuar nj fjalim parazgjedhor n gjuhn shqipe. Ku kandidati pr deputet parashtron shkaqet prse shqiptart n Greqi duhet t votojn pr at. N kt dokument, bhet fjal pr nj fjalim parazgjedhor n periudhn e mbajtjes s zgjedhjeve n Greqi nga dhjetori i vitit 1860, deri n mars t vitit 1861. N at periudh, sipas dokumenteve historike, mbizotronte nj klim friksimi dhe burgimesh politike n Greqi. Zgjedhjet e vitit 1861 n Greqi i fitoi grupimi qeveritar pro mbretit, i kryesuar nga shqiptari Athanas Miauli, i cili u zgjodh Kryeministr i Greqis n at koh.
    -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

    Kryeminstri Athanas Miauli 1815-1867
    Athanas Miauli ka lindur n ishullin e Hidrs, m 1815 dhe ishte djali i nj shqiptari t lavdishm Andrea Miaulit. Ai, u rrit pran babait n det dhe msoi gjuhn greke nga Filip Joanu. U b adjutant i mbretit Oton dhe ministr i Marins n vitin 1855. Kryeministr u zgjodh disa her q nga viti 1857 e deri n vitin 1862. Vdiq n Paris t Francs n vitin 1867.

    Fjalimi parazgjedhor i vitit 1860, sht botuar pr her t par m 29 dhjetor t t njjtit vitit n gjuhn greke dhe gjuhn shqipe, n faqen e par t gazets greke, TO MEΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ (E ARDHMJA E ATDHEUT). Numri i par i ksaj gazete politike dhe filologjike e Athins u botua m 4 nntor t vitit 1859 me titull TO MEΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ, me kryeredaktor Odisea Jamelon dhe vijoi t botohej me kt titull deri nga mesi i vitit 1861, dhe numri 161 u titullua Μελλον της Ελλαδος (E ardhmja e Greqis) deri kur u mbyll n vitin 1863.

    Zbulimi i ktij dokumenti historik, ka nj rndsi t madhe meqense sht nj nga dshmit e pakta t shkrimeve n gjuhn shqipe me shkronja greke n shekullin XIX q ka shptuar deri m sot, pasi krkuesit e shkrimit t gjuhs shqipe, si e kemi thn n prgjithsi, jan marr kryesisht me mbledhjen e kngve dhe t prrallave gojore t folklorit arvanitas.

    Nga teksti i fjalimit parazgjedhor, dalin qart fakte historike se nj pjes e madhe e popullats q jetonte n Athin dhe n rrethinat e saj ishin arvanitas, n shekullin XIX arvanitasit kishin ndikim t madh n zhvillimin e jets politike n Greqi. Nga teksti parazgjedhor, duket qart se grupi i politikanve kundrshtar t oborrit t mbretit Oton dhe qeveria kryengritse e prkohshme, q drejtonte Greqin n vitin 1860 bnte prpjekje t mdha pr t marr n ann e tyre arvanitasit e Atikis dhe t Beotis, njerz q, nga ajo q kemi msuar nga historia e asaj kohe, ishin konservator, t qndrueshm n bindjet e tyre besnikrie ndaj mbretit t athershm, Oton. Prpjekjet pr t thithur n ant e tyre, palt bnin edhe publikimin e propagands parazgjedhore dygjuhshe, n greqisht dhe n gjuhn shqipe, me synimin q, nga njra an t informohet m mir popullsia arvanitase dhe, nga ana tjetr, ndoshta ta ken m t leht edha ata kandidat pr deputet q nuk ishin arvanitas, por grek.

    Tekstin po e paraqes ashtu si sht botuar n gazetn E ARDHMJA E ATDHEUT n gjuhn shqipe, t shkruar me shkronja greke dhe me disa kombinime pr t plotsuar alfabetin e gjuhs shqipe. Gjat transkriptimit vrejta se shkruesi i fjalimit parazgjedhor t vitit 1860, ka prdorur shum fjal greke. Po i njjti fjalim sht botuar n gazetn e kohs edhe n gjuhn greke.

    Pr qytetart t katundeve t Athins

    Vllezr!

    Dheu sht i lagt akoma nga gjakrat t tatve edhe vllezrve tuaj; dbuam tiranin, fituam lirin. sht shum e madhe, pra, vllazrimi ndaj ktij gjaku t mos jemi t denj pr lirin. T gjith ata syt q ran n luft do t na japin nam dhe mallkime. Ne q kemi kushtetut. ǒdo thot kushtetut?

    Do thot q gjith qytetart kan t drejt t prkujdesen vetm, t qeveris mir atdheu, t mos ket t rnda taksa, t bhen t mira ligje, t mos i bjn konak, t mos bjer xhandarin me krba edhe t tjera. Meqense q nuk mundin t gjith qytetart t mblidhen, sepse jan larg njeri nga tjetri, caktojn prfaqsues edhe ata quhen deputet. Ata bjn at q do t bnin qytetart n mbledhje, edhe far do bjn ata sht e mir t bhet. Nse kuptuat mir q po t kujdeseni t caktoni t mir njerz ata q do vshtrojn interesin tuaj, njerz q nuk mund ti mashtroj, mos ti trheq nga vetja e tij, do t jeni t lir si ju do Kushtetuta. Nse nuk kujdeseni t mendoni mir vetm, edhe ndonj tjetr t krcnon ty me friksime e t ktilla, ather nuk do t caktoni ashtu prfaqsues at q doni, do t bhen deputet ata q nuk do kujdesen pr t mirn tuaj, por pr interesat e tyre, edhe pastaj nuk do t jeni t lir si ju do Kushtetuta. Ather i biri i t fortit nuk do t vej ushtar, por do t prjashtohet pr i parritur edhe sakat, edhe i biri i t varfrit do vej vetm? Ather do vij patrulla edhe do tu krkoj pula, pita edhe do tu bjer edhe zverkut; ather do t vij taksidari tu shes shtambn edhe do tu marr n burg, kurse i forti, le t ket n borxh mijra dhrahme* nuk do ta ngasn, edhe t tjera q nuk i dini. Por, nse caktoni njerz tuaj q i din vuajtjet tuaja edhe nj e rrahur e xhandarit, fjala vjen, edhe nj e vogl shkelje do t jet nj e madhe fyerje pr qytetarin, sepse qytetari ather do vej n t vrtetin prfaqsues t tij edhe nuk do ti thot mos ki merak, do t kujdesem ... far bhet pr nj t rrahur ... ashtu ishte koha..., por do t vej n Kuvend t thot edhe deputett do t thrrasin ministrin t pyesin far u b do ti krkojn paknaqsin edhe do t gjykohet ai q sht fajtor, n mos gjykohet, ather prishet ministri me Kuvendin, edhe e dini far pson ministri? Pushohet. Ashtu do t ndreqen punt edhe nuk do t bhen padrejtsi.

    Qytetar! Nj her n tre vjet u thrret mma juaj, atdhe, t jepni mendimin tuaj edhe t zgjidhni ata q duan atdhen, duan lavdin e atdheut do t zgjidhni ata q do t ruajn t mirat tuaja, nderin tuaj, n ata do t veni t qani padrejtsit tuaja edhe t kqijat q psoni nga pushteti, ata do t mbrojn t drejtat tuaja.

    Doni t shihni sa i madh sht e drejta juaj? Vshtroni sa t mira premton qeveria q do t bj n gjith bashkit; premton shkolla, premton gjyqe paqsore, premton ura, ju premton t gjitha t mirat, arn**, t jepni votn tuaj ministrit Simo edhe n kryebashktiakut Skufo, edhe pastaj i harron t gjitha, arn, t dalin deputet njerz q nuk din nga mot edhe brengat q vuan shpirti juaj nga kalimtart edhe konduktort. Ata nuk din me pun edhe djers nxirrni bukn, ju ngarkojn me t tjera taksa!

    Doni t shihni sa vlen e drejta juaj? Vshtroni qeverin pr t arritur qllimin pushon kryebaktiakt edhe emron kryebashtjak t tret zvends, dhe ligji thot q duhet t caktoj i pari zvends drgon t prerin me grshr***t Bashkis edhe t Prefekturs pr tu mashtruar ose tu friksoj.

    Qytetar! Kushtetuta thot q sht shkelje ligjore t ndrhyj me forcat e saj, zgjedhja sht e drejta e popullit. E shihni fort mir Qeveria pr interesat e saj ndrhyn, nuk duhet pra t shtini votn n ata q propozon, sepse do ti keni t njjtat gjra.

    Vshtroni mir pra, pr nj sht yni Zot! Pr vllazri! Pr gjakun q u derdh pr lirin! Mendimi juaj, vota juaj sht liria juaj, sht jeta, nderimi edhe prparimi juaj mos e shtini kur t harrini prpara mendohuni mir, sepse do t shkoj tre vjet mir i keqi, si do t shtroni ashtu do t fleni.

    Dgjoni edhe fjalt e Krishtit q thot n vangjel: Krkoni edhe do t oni, bini ders edhe do tu hapet, pse kush krkon on edhe kush pyet i hapet si tu thom.

    Marr nga libri i autorit Arben p. Lalla GJURM T LETRSIS S VJETR T SHQIPTARVE T GREQISE"

    GREQI 1860-1889, botuar maj 2006 n Maqedoni.

  20. #40
    Arberor Maska e dias10
    Antarsuar
    12-05-2008
    Postime
    1,025
    Faleminderit
    1
    0 falenderime n 0 postime
    Ky i meposhtmi eshte nje dialog i shkurter ne arberisht dhe greqisht. Megjithese eshte dukshem nje shqipe moderne perseri ajo ruan format te vjeter te te foluri ne disa fjale. Psh ne vend te fjales eshte perdoret isht kurse fjala yt ate eshte ne formen dialektore itate:



    kurse kostumet arbereshe jane anembane Greqise:

    Ndryshuar pr her t fundit nga dias10 : 06-10-2008 m 17:02
    e verteta dhe e drejta jane miq me te mire se edhe vete Platoni, miku im

Faqja 2 prej 3 FillimFillim 123 FunditFundit

Tema t Ngjashme

  1. Si mund t ulet ndikimi grek n shqipri ?
    Nga Anton n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 192
    Postimi i Fundit: 14-08-2011, 17:46
  2. Arvanitt hapin shkolln e par n gjuhn mm!
    Nga flory80 n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 47
    Postimi i Fundit: 16-04-2010, 01:24
  3. Arvanitt Arbror!
    Nga flory80 n forumin Albumi fotografik
    Prgjigje: 7
    Postimi i Fundit: 18-12-2008, 12:25
  4. shtja ame
    Nga Eni n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 154
    Postimi i Fundit: 25-03-2005, 18:56
  5. Krijuesit e shtetit t ri grek
    Nga ALBA n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 07-01-2004, 13:39

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •