Close
Faqja 2 prej 2 FillimFillim 12
Duke shfaqur rezultatin 21 deri 27 prej 27
  1. #21
    Perjashtuar
    Antarsuar
    28-07-2010
    Postime
    61
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Feja e Shqiptarit eshte Shqiptaria

    ne jemi shqiptare dhe e duam sa NAIMIN aq NOLIN aq GJERGJ FISHTEN,[/QUOTE]

    bravoooooooo, me bukur ska ku te veje...

  2. #22
    geri Maska e geri891
    Antarsuar
    27-10-2008
    Vendndodhja
    durres
    Postime
    39
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim

    Pr: Historiku i Bektashizmit n Shqipri

    Citim Postuar m par nga albprofiler Lexo Postimin
    Ti elen po e fyen me se pari familjen tende.
    Daja i babes tend ka qene vllau i gjyshes tende.

    Krejt ato genjeshtra i kane bere disa hoxhallar trullana te shitur tek greku e shkau.
    Shkijet e greket i kane perdorur disa prijsa fetare nder ne per tradhti.
    Tek bektashite dhe tek tarikatet ne pergjithsi ka pasur shume patriota ,menyra qe e kan zgjedhur armiqt tane per ti diskreditur dervishet ka qene permes fetarve hipokrita.

    Kur nuk kane asnjehere fakte ja futin me trillime gjithmone ka budalle qe i besojn.
    Kta fetare hipokrita nuk dijn ka me treguar per punet e tyre se nuk kane asnje veper te mire .
    Kta fetare hipokrita i mesonin Shqiptaret se nuk ben te shkollohen kurse fjalet e para te Kuranit jane MESO LEXO STUDIO.

    Mos beso gjithka se po bjen pre e armiqve tane e fyen veten tende dhe popullin tend.



    brav.... se del nje dajo e tjetri mendon se te gjithe bektashinjte jan te tille, por harron sa kontributin e kane dhen per atdheun e shoqerin kjo fe, e ndritur

  3. #23
    i/e regjistruar Maska e nardi22
    Antarsuar
    27-05-2008
    Postime
    7
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Pr: Historiku i Bektashizmit n Shqipri

    Citim Postuar m par nga elen Lexo Postimin
    a thu mer ti se me hoqe trunin???/
    Krahason Bektashizmin me Katolicizmin?????
    Never...
    Dajo i babes tem ke qene baba n Teqe dhe im at akoma i kujton se far orgjish bjshin atje dhe se si mendjen e kishin vetm pr t ngrene....
    T mos ishin Frashllinjte q i mbanin me pare do flisnje ti tashti...



    Rregullat e fese jane te qarta por njeriu eshte gabimtar.
    N kendveshtrimin tim, dhe nga ajo kam lexuar, them se libri i fundit, Kur'ani, patjeter qe eshte vazhde e tre librave te meparshem.
    do i derguar i Zotit ka ardhur ne nje qellim te qarte dhe kuptimplote, Monoteizmin, dhe jo besimin ne te derguarit, profetet, si zota ose bij zotash

    Ja disa vargje nga Surja Maide :
    109. Nj dit Allahu do t'i tuboj t drguarit e do t'u thot: "Si
    ju jan prgjigjur?" Ata do t thon: "Ne s'kemi dijeni; vetm Ti
    i di t gjitha fshehtsit".
    110. Allahu do t thot: "O Isa, i biri Merjemes, kujtoje mirsin
    Time ndaj teje dhe nns sate: se si t forcova ty me Shpirtin e
    Shenjt (Xhebrailin), kshtu q ti u predikoje njerzve, kur ishe
    foshnj n djep dhe i rritur; se si t msova Librin dhe Urtsin,
    Teuratin dhe Ungjillin; se si me vullnetin Tim krijoje nj figur
    shpendi prej balte, pastaj fryje n t dhe ajo bhej zog me vullnetin
    Tim; se si me vullnetin Tim i shroje t lindurit t verbr e t
    lebrosurit; se si me vullnetin Tim i ngjallje t vdekurit; se si i
    pengova sulmet e izraelitve kundr teje, ather kur iu solle
    atyre prova t qarta e mohuesit n radht e tyre than: "Kjo
    sht vetm magji e kulluar!";
    111. dhe se si kur i urdhrova dishepujt: "Besomni Mua dhe t
    Drguarit Tim!" - ata u prgjigjn: "Ne besojm, prandaj dshmo
    se Ty t jemi dorzuar!"
    112. Kujto kur dishepujt than: "O Isa, i biri i Merjemes, a
    mundet Zoti yt t na zbres nj sofr prej qielli?" Ai tha: "Kini
    frik Allahun, nse jeni besimtar t vrtet!"
    113. "Ne dshirojm t ham nga ajo -- than ata --, me qllim
    q t na qetsohen zemrat dhe ta dim se na ke thn t vrtetn
    dhe pr at t jemi dshmitar".
    114. "O Allah, o Zoti yn! -- tha Isai, i biri i Merjemes -- Zbritna
    nj sofr nga qielli, q t jet fest pr ne, pr t parin dhe t
    fundmin ton dhe t jet mrekulli prej Teje dhe na jep mirsi, se
    Ti je Dhuruesi m i mir!"
    115. Allahu u prgjigj: "Un do t'jua zbres sofrn. Por cilindo
    nga ju q nuk beson pas ksaj, do ta dnoj ashtu si nuk kam
    dnuar asknd n bot".
    116. Pastaj Allahu do t thot (n Ditn e Gjykimit): "O Isa, i
    biri i Merjemes! Ti ishe ai q u the njerzve: "Adhuromni mua
    dhe nnn time si zota krahas Allahut"?! Isai do t thot: "Qofsh
    i lartsuar dhe i lavdruar! Mua nuk m takon t them dika, pr
    t ciln nuk kam aspak t drejt! Po ta kisha thn ndonjher, Ti
    me siguri do ta dije. Ti e di far ka n shpirtin tim, po un nuk
    e di far ka n Veten Tnde. Vetm Ti i di t gjitha t fshehtat.
    117. Un nuk u kam thn asgj tjetr, prve asaj q m ke
    urdhruar Ti: "Adhuroni Allahun, Zotin tim dhe Zotin tuaj!"
    Kam qen dshmitar, pr sa koh q kam jetuar midis tyre dhe,
    qkurse m more mua, vetm Ti ishe mbikqyrs i tyre. Ti je
    Dshmitar pr do gj.
    118. Nse Ti i dnon ata - robrit e Tu jan, e nse i fal ata, me
    t vrtet, vetm Ti je i Plotfuqishmi dhe i Urti.
    119. Allahu thot: "Kjo sht Dita n t ciln t sinqertve u sjell
    dobi sinqeriteti i tyre. Atyre u takojn kopshtet, npr t cilat
    rrjedhin lumenjt e ku do t qndrojn prgjithmon. Allahu
    sht i knaqur me ata dhe ata jan t knaqur me At. Kjo sht
    fitorja e madhe!"
    120. Allahut i takon sundimi i qiejve dhe i Toks dhe gjithka q
    ato prmbajn. Ai sht i Fuqishm pr do gj.

  4. #24
    pla te preft Maska e PLaku-i-Detit
    Antarsuar
    27-04-2002
    Vendndodhja
    Tirane
    Postime
    176
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim

    Pr: Historiku i Bektashizmit n Shqipri

    Shoku Enver ka thene feja eshte opium per popullin edhe opiumi bektashizem ka luajtur rolin e vete ne kete mes personalisht mendoj se vetem feja e izraeliteve eshte feja e vertet dhe te tjerat jane montime ose copy & paste qe i thone ne gjuhen moderne
    " not yet "

  5. #25
    Lazaratas Maska e Bel ami
    Antarsuar
    17-04-2002
    Vendndodhja
    Lazarat
    Mosha
    40
    Postime
    1,187
    Faleminderit
    0
    2 falenderime n 2 postime

    Pr: Historiku i Bektashizmit n Shqipri

    Nuk e ka thene shoku Enver, por shoku Marx, por nese mendon se Bektashizmi eshte opium,feja e Izraeliteve qenka Heroine e paster? Nuk do te doja ti futesha nje krahasime mes fese dhe drograve .Je i lire te besosh, ne fe nuk ka dhune!
    ... E ku thuhene ne karte
    Fjalet e Gjuhes se Zjarrte!

  6. #26
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-06-2004
    Postime
    3,719
    Faleminderit
    41
    96 falenderime n 84 postime

    Pr: Historiku i Bektashizmit n Shqipri

    Tarikati Bektashi dhe reflektimi i tij n viset tona

    nga Metin Izeti



    Tarikati bektashi u paraqit n shekullin e 13 n Anadolli, pr gjat periudhs Osmane pr disa shekuj, sht prhap n shum vise t bots.



    Ky tarikat ka luajtur rol t rndsishm n strukurn pasosmane t popujve ballkanik. Ndikimi i tij n sfern e islamizimit, zhvillimit t arteve t ndryshme, e posarisht n mbajtjen e barazpeshs mes konfesioneve dhe etnikumeve t ndryshme ka qen m se i dukshm.



    Fenomeni Bektashi dita dits m tepr sht duke u hulumtuar nga ana e shkenctarve t profileve t ndryshme. Duke filluar prej viteve t para t shekullit t XIX kjo tem posarisht ua ka trheq vmendjen hulumtuesve perndimor. Pjesa drmuese e hulumtimeve t bra rreth tarikatit Bektashi si n Turqi, ashtu edhe jasht- kan karakter publicistik. Por, megjithat n literaturn e shkruar n kt lmi, gjithsesi ka edhe shkrime t tilla, t cilat duke iu prmbajtur t gjitha normave shkencore, n mnyr sistematike kan prezentuar vazhdn historike t bektashive, besimet dhe mnyrn e jetess s tyre n mjedise t ndryshme.



    Studjimi[3] i cili prezentohet para jush, duke u bazuar n metodat e hulumtimit t Fraksioneve Islame si dhe t Sociologjis Fetare, ka pr qllim prezentimin e besimeve, botkuptimeve bektashiane si dhe reflektimin e tyre n viset tona. Gjithashtu edhe reflektimin e ktyre botkuptimeve n praktik, respektivisht n marrdhniet e bektashive me grupet tjera Islame n rajon.



    N nj numr i madh i punimeve rreth Tarikatit Bektashi kryesisht sht ndal n ann folklorike, gjegjsisht traditn, letrsisn, muzikn bektashiane. Por, nj studim dhe afrim i till pa mos e vendosur kt botkuptim n binaret ku i takon dhe duke e ndar ate prej burimit am, tesavvufit ( misticizms) Islame gjithsesi do t jet i mangt.



    Para se t sqarojm paraqitjen e Tarikatit Bektashi, themeluesin e tij dhe msimet bektashiane, do t ndalemi n pika t shkurtra rreth tri momenteve me rndsi t madhe paraprake n kt lmi:

    Ngjarjet e para me karakter politik n Islam dhe shkaqet e paraqitjes s fraksioneve t ndryshme.
    Zhvillimi i botkuptimit mistik n Islam.
    Vendi i Tarikatit Bektashi n zinxhirin e tarikateve Islame.



    NGJARJET E PARA ME KARAKTER POLITIK N ISLAM DHE SHKAQET E PARAQITJES S FRAKSIONEVE T NDRYSHME

    Gjat jets s Muhammedit a.s., n mesin e muslimanve nuk ka pas asfar mosmarrveshjeje mes vete, pasi prezenca e Pejgamberit mundsonte afrimin e mendimeve t ndryshme drejt burimit hyjnor ose mnjanimin e atyre, t cilt ishin n kundrshtim me te.



    Muslimant, kryesisht pas vdekjes s Pejgamberit a.s. filluan t ballafaqohen me disa probleme, pr t cilat nuk mundn t gjejn prnjher prgjigje, e cila do t`i knaqte q t gjith.Q n shekullin e par pas Hixhretit, kur ende ishin gjall nj numr i madh i shokve t afrm t Pejgamberit a.s., disa njerz t cilt sadopak ishin ballafaquar me shkencn e kohs, apo vinin nga mjediset ku ishin prezente filozofi e ideologji t ndryshme jo identike me besimin Islam, filluan t plasojn mendime t ndryshme n lmin e besimit Islam. Ky fenomen nuk paraqitej pr her t par pas Muhammedit a.s. , por nj dukuri e till ishte dhe sht- prezente edhe n fet tjera, m t vjetra se Islami. Me nj situat t till sht ballafaquar Judaizmi , ku ithtart e t njjtit libr t shenjt pr shkaqe t mendimeve t ndryshme jan ndar n disa grupe, si: Hasidijt ( Chasidim, Hasideans), Ferisijt (Perushim) , Sadukijt (Sadukim) etj.



    Ktij fati, nuk shptoi as Krishterimi. Pas vdekjes s shokve t pandar (Havarijjun) t Isait a.s. (Jezu Krishtit), ithtart e tyre u ndan n shum fraksione, si p.sh.: Kishat Monofizite (Ermeniase, Asiriase, Etiopiane, Kopte), Kisha Katolike, Orthodokse, m von Protestante etj. [5] Nj gj e till ndodh edhe me Muslimant pas vdekjes s Pejgamberit a.s.. Ky realitet njerzor shihet edhe nga hadithi i Pejgamberit a.s, ku ai potencon se Jahudijt jan ndar n 71, Krishtert n 72 , kurse Muslimant do t ndahen n 73 grupe.



    N fillim, kto shtje ishin vetm mendime individuale t plasuara nga individ t ndryshm posarisht n problematikn e Kader-it dhe Hilafet-it- , por m von kto mendime profilizohen dhe shndrrohen n shkolla t pavarura.



    Mosmarrveshjet t cilat paraqiten pas vdekjes s Pejgamberit a.s., e masovikisht pas katr halifve t drejt( Hulefai Rashidin), prgatitn terenin pr paraqitjen e dallimeve n pikpamje t mdryshme n mesin e muslimanve. Kjo, si dhe przierja e muslimanve gjat luftrave - me popujt e kulturave dhe ideologjive t ndryshme, bn q muslimant t hyjn n diskutime kelamike (apologjetike) n mes vete. N kt mnyr me ndikim t madh t inisijativave me prapavij politike, paraqiten disa fraksione dhe sisteme kelamike.



    Faktort q u bn shkas pr paraqitjen e mendimeve, e m von t fraksioneve t ndryshme, kryesisht mund t prmblidhen n dy grupe:

    Faktori fetaro- shoqror
    Faktori politik



    Faktori Fetaro-Shoqror



    Pejgamberi a.s. n moshn katrdhjet vjeare, n vitin 610 pr s pari her n shpelln Hira, n rrethinn e Mekks e pranoi shpalljen.[9] Kjo shpallje e cila filloi me ajetet e para t sures Alek brenda 23 viteve u plotsua dhe me prfundimin e saj mori fund shpallja prej ans s Allahut xh.sh. dedikuar njeriut.



    N momentet kur Pejgamberi a.s. filloi t pranoj shpalljen, gjegjsisht kur filluan t lindin principet Islame n Gadishulin Arabik, nuk ekzistonte nj shtet autoritet politik mbi tr gadishullin. Nj numr i madh i popullats udhhiqej sipas traditave fisnore. Religjioni i tyre ishte idhujtaria me mjaft elemente t huazuara prej kulturs fetare Mesopotameze, Siriane, Greke dhe Egjiptase.



    Pjesa drmuese e popullats merrej me blegtori-deve, kuaj, dhen, kurse nj pjes e elits merrej me tregti. Udhtimet tregtare t arabve t vjetr n viset e ndryshme t bots me kultur t vjetr kan br ndikime t dukshme n individt e shoqris s athershme arabe. Prej kulturave Lindore kan huazuar n veanti astrologjin dhe magjin, kurse prej t parve t vet kan trashguar nj tradit fascinante

    poetike.



    N periudhn e lindjes s principeve Islame, n Hixhaz banonin edhe fise hebreje dhe krishtere[10] Nj numr i konsiderueshm i ajeteve kuranore ka zbrit pas pyetjeve t parashtruara nga ana e tyre.



    Individt t cilt i takonin ose jetonin n rrethana t tilla shoqroro-fetare edhe pas pranimit t Islamit, gjithsesi me vete do t bartnin elemente prej kulturs s tyre t vjetr, posarisht me zgjerimin e shtetit Islam, n djepin e ktyre botkuptimeve dhe me hyrjen e banorve t tyre n Islam, kjo trashgimi e vjetr sht br evidente. Muslimani i ri problemeve t cilave nuk kishte mund t ju gjej prgjigje n fen e vjetr, do t orvatej ti zgjidh n fen e re.



    Prve faktorve shoqror dhe fetar te popullata para shpalljes s fes Islame, rol t rndsishm do t luaj edhe elasticiteti dhe dinamizmi i fes Islame. Thellimi i teprt i muslimanve n problemet sekondare (furuat), fanatizmi dhe kmbngulja e teprt n mendimet individuale dhe botkuptimet parciale, nuk ishte element i fes s shpallur me an t Muhammedit a.s.. Imam Gazaliu shum bukur i cek tri themelet kryesore sipas t cilave do t prcaktohej kush sht musliman e kush jo. Ai thot: Q t thuhet pr nj individ ose grup se sht ose nuk sht brenda kornizave Islame, duhet t shikohet relacioni i tyre me tri bazat e fes Islame, edhe at:

    Tevhidi, njnia- besimi n qensin, njnin dhe cilsit e Allahut xh.sh.
    Nubuvveti besimi n at se Allahu xh.sh. q prej fillimit t jets n kt bot ka drguar pejgamber, I fundit prej tyre sht Muhammedi a.s. Pejgambert, shpalljet hyjnore t pranuara nprmjet t Xhibrilit ose n mnyr direkte ia kan transmetuar njerzve.
    Mead- Besimi n ahiretin, respektivisht n jetn e pas ksaj bote, ku njeriu do t ballafaqohet me pasojat e veprave t tija- t mira ose t kqia- t bra n kt bot.



    Kto tri themele jan rrnjt e Besimit Islam t shpallur me Kur`anin Famlart. Personi ose grupi, i cili haptazi mohon kto tri principe ose njrn prej tyre nuk sht musliman.



    Ndrsa, kuptimi dhe komentimi i ndryshm, ndarja jo identike e cilsive t Allahut xh.sh.; a jan ata nj me Dhat-in (Qensin) e Allahut xh. sh. ose jo; kuptimi i ndryshm i veprave t njeriut, jan ato t krijuara ose jo; kuptimi i Isras dhe Miraxhit; esenca e shefattit, mizanit, xhennetit, xhehennemit etj. jan probleme q nuk kan t bjn me rrnjt e besimit Islam. Besimi n to sht i domosdoshm, por prceptimi dhe komentimi i ndryshm i tyre nuk nxjerr prej besimit.



    Njri prej faktorve t cilt ndikuan n prarjen ideore t muslimanve nga aspekti I kontaktit t tyre me Kuranin sht edhe qasja parciale e dijetarve drejt fjals hyjnore. Kurani sht nj trsi, ku do ajet e plotson tjetrin . Nxjerrja e ajeteve t posame prej kontekstit t Kuranit sjell rezultate jokuranore.



    Mosnjohja decide e gjeneratave t mvonshme t problemeve dhe ngjarjeve sht shkas pr zbritjen e ajeteve kuranore. Ekzistimi i ajeteve

    muteshabih[13] n Kuran, gjithashtu bjn pjes n faktort e paraqitjes s botkuptimeve t ndryshme n popullatn muslimane. Kur themi ajetet muteshabih, kemi pr qllim at se t gjitha fraksionet e paraqitura, idet e tyre i kan bazuar n kto ajete kuranore dhe kto ajete i kan komentuar sipas koncepcioneve t veta.



    Faktori Politik

    Njri prej faktorve kryesor n paraqitjen e fraksioneve t ndryshme n mesin e popullats muslimane, padyshim sht faktori politik. Dshira e flakt e njerzve pr udhheqje n rrethana t caktuara historie pa vetdije i ka nxit njerzit q t keqprdorin idealet e larta pr interesin e tyre personal, fisnor ose m gjer.



    shtja e Vasijjetit (Testamentit)-shtja e par politike e cila paraqitet n bashkin e muslimanve pas Muhammedit a.s. sht shtja e vasijjetit. N momentet kur Muhammedi a.s. ishte i smur n shtrat, sipas nj hadithi q transmetohet prej Ibni Abbasit, ai iu drejtua shokve t pranishm me kto fjal: M jepni mua nj laps dhe nj cop letr, t`jua shkruaj nj testament q t mos devijoni pas meje.[14]



    Ky hadith dhe disa transmetime tjera nga Ibni Abbasi[15], m von jan br shkas pr mosmarrveshje t shumta mes Ehl-I Sunnetit, Shia-s dhe fraksioneve tjera. Ehl-I Sunneti n kt shtje I prmbahet mendimit t Omerit , i cili thot q pas zbritjes s ajetit Sot e plotsova fen tuaj[16] Kurani sht plotsuar dhe nuk ka nevoj m pr asgj tjetr, kurse Shia thot q sikur Muhammedit a.s. tI mundsohej, q t shkruaj kt testament pas vetes do t emrtonte Hazreti Aliun pr halif. Pa mos u thelluar n detajet e problemit , nj gj sht m se e qart, se kjo ngjarje dukshm ka ndikuar n paraqitjen e mosmarrveshjeve mes fraksioneve t ndryshme gjat historis. Por, sipas mendimit tim problemi kryesor sht n at se nj numr i madh i komenteve sht br duke mos u thelluar n praktikn , fenomenet psikologjike, rrethanat shoqroro-politike t kohs s ngjarjes. Koha kur jan shkruar kto shtje sht periudha e abasidve, pothuajse nj shekull pasi q kan ndodh. Prandaj, nga qasja e cekt n kto shtje kan lind vetm polemika t panevojshme. Momenti t cilin duhet ta kemi parasysh sht se edhe individt e shoqris s Pejgamberit a.s. duhet t konsiderohen njerz, e asgj m tepr, t cilt kan pas mundsi t mendojn kshtu ose ashtu, t gabojn ose t jen n t drejt.



    shtja e Hilafetit ( Udhheqjes).- Mosmarrveshja e par e cila u paraqit pas vdekjes s Muhammedit a.s.[17] ishte shtja e udhheqjes s shtetit Islam. I drguari i Zotit kaloi n ahiret pa emrtuar asknd, i cili pas tij do t udhhiqte shtetin dhe muslimant.



    Menjher pas vdekjes s Pejgamberit a.s., derisa t afrmit e tij n krye me Hazreti Aliun ishin t zn me prgatitjen e xhenazes s Pejgamberit, Ensart tubohen n vendin e quajtur Thekife Beni Saide dhe vendosin q n vend t Muhammedit a.s. t kaloj Sad ibn Ubadeja. Sadi mbajti nj fjalim t shkurtr, ku prmendi meritat e medinasve dhe u tha q udhheqsia ishte e drejta vetm e vendasve t Medines.



    Umeri dhe Ebu Bekri n momentin kur dgjojn pr kt tubim, nisen drejt Thekifes. Ebu Bekri, me t arritur mban nj fjalim, n t cilin potencon vleftn e muhaxhirve mekas, vjetrsin e tyre n Islam, afrsin e tyre me Pejgamberin a.s. dhe thot q kryetari I shtetit do t jet prej mekasve kurse ministrat do t jen prej medinasve. Edhe pse Hubbab ibn Mundhiri thot, q t caktohen dy kryetar, mendimi I tij nuk pranohet, kurse Umeri r.a. ia trheq vmendjen auditorit se fiset arabe n Gadishullin Arabik assesi nuk do t pranonin udhheqjen e dikujt tjetr, prve Kurejshve. Ky prfundim i Umerit r.a. sht nj analiz fascinante e botkuptimit arab t asaj kohe dhe nn ndikimin e ktyre fjalve Beshir ibn Sadi ngritet dhe zgjat dorn q t pranoj udhheqsin e njrit prej mekasve. Ather duke marr parasysh meritat e Ebu Bekrit r.a. ia shtrijn dorn atij dhe t gjith t pranishmit me rend e pranojn Ebu bekrin pr halif.[18]



    Derisa kjo shtje diskutohej n Thekife , Hazreti Aliu me t afrmit e vet ishte i nxn me prgatitjen e xhenazes s Pejgamberit a.s.. N ditt e para Hazreti Aliu nuk e pranon halifatin e Ebu Bekrit, mirpo m von duke menduar pr dobi t ummetit, e pranoi Ebu Bekrin pr halif. Edh epse shtja e hilafetit u zgjodh n kt mnyr, disa grupe m von ate do ta keqprdorin si mjet politik dhe si pasoj e ktij keqprdorimi do t lindin nj sr fraksionesh brenda popullats muslimane.



    Gjat periudhs s Umerit dhe n periudhn e par gjashtvjeare t Uthmanit., n shtetin Islam nuk ka pasur vshtirsi me rndsi, mirpo n periudhn e dyt gjashtvjeare t Uthmanit , nn ndikimin e disa lshimeve n udhheqjen e shtetit, nga ana e Uthmanit r.a.; disa grupe kryengritse prej Egjiptit, Kufs dhe Basras drejtohen drejt Medines dhe kjo kryengritje e tyre prfundon me rnien shehid t Uthmanit r.a., ngjarje, e cila m von do t shtyj muslimant t luftojn mes vete.



    Hazreti Aliu u dshprua tepr pr vrasjen e Uthmanit . dhe i qortoi bijt e tij Hazreti Hasanin dhe Huseinin, t cilt m par i kishte vendosur si roje pran shtpis s Uthmanit. Pas ksaj ngjarjeje, as`habt tubohen n xhamin e Pejgamberit a.s. pr t zgjedh halifin e muslimanve. Nga ana e Talha ibn Ubejdullahut dhe Zubejr ibn Avvamit u propozua Hazreti Aliu dhe u zgjodh.[19]



    Problemi kryesor i cili qndronte para Hazreti Aliut si halife ishte burgosja dhe dnimi i vrassve t Uthmanit. Mirpo, Uthmanin r.a. nuk e kishte vrar nj njeri, por nj grup i tr i kryengritsve, prej afro 10.000 vetsh, pohonte se t gjith ishin vrassit e tij.[20] Pr shkak t situats s till, Hazreti Aliu dnimin e ktyre vrassve e la pr m von. Mirpo, t afrmit e Uthmanit r.a. n krye me Mervan ibn Hakemin dhe Muavije ibn Ebi Sufjanin kt moment e shfrytzuan pr kryengritje dhe mosprfillje t halifatit t Aliut r.a..



    Lufta e Xhemelit[21]- Qndrimi i ktill i familjes Beni Umejje ndaj halifatit t Hazreti Aliut, mosmarrveshjet individuale ndrmjet disa ashabve t Pejgamberit a.s. do t jen shkas q pr her t par, pas vdekjes s Muhammedit a.s. muslimant t derdhin gjakun e njri tjetrit.[22]



    Lufta e Xhemelit sht br n afrsi t Basrs ku njra pal e udhhequr nga halifi Hazreti Aliu konfrontohet me paln tjetr t udhhequr nga Aisheja r.a.. Q t dy palt n fushbetej kishin ardhur me qllim q pikspari t merren vesh, mirpo intrigat e disa personave n krye me Mervan ibn Hakemin, bjn q t filloj prleshja, n t ciln Hazreti Aliu e fiton luftn, por vdesin shum musliman ndr t cilt edhe Talha dhe Zubejri.



    Pas prfundimit t lufts, Hazreti Aliu vet I varrosi t vrart dhe nuk lejoi q pasuria e tyre t konsiderohet si plak lufte. Lufta e Siffinit- Pas prfundimit t lufts s Xhemelit, Hazreti Aliu fillon prgatitjet pr nnshtrimin e plot t Siris n krye me Muaviun. Hazreti Aliu disa her i kishte drguar mesazhe Muaviut q t pranoj halifatin e Medines. Kt e bn edhe njher pas betejs s Xhemelit por m kot. Muaviu me rekomandimet e Amr ibn Asit nuk e pranon. Kjo sjellje e Muaviut bhet shkak, q muslimant edhe njher n fund t vitit 36\656 t konfrontohen mes vete.



    Pas ktij konfrontimi, Hazreti Aliu vendose, q t prcaktoj nga nj person nga t dy ant pr t dhn konkluzn prfundimtare. Muaviu drgon Amr ibn Asin , strateg dhe politikan i shquar, ndrsa Hazreti Aliu e drgon Ebu Musa el-Eshariun, njeri modest dhe i but.



    Dy prfaqsuesit takohen n vitin 38\659 n muajin Shaban dhe prsri shtja prundon n favor t Muaviut.[23] Qerbelaja- shtja e fundit, t ciln do ta prmendi mbrnda faktorit politik, sht vrasja e Huseinit r.a., nipit t Pejgamberit a.s. n vendin e quajtur Qerbela. Kjo shtje sht me rndsi t veant edhe n aspektin e paraqitjes s fraksioneve dhahirijje (egzoterike), por edhe t atyre batinijje (ezoterike), respektivisht mistike n popullatn muslimane.



    N vitin 41\662 Hasani r.a. me marrveshje halifatin ia dorzon Muaviut dhe deri n fund t jets orvatet q t qndroj larg skens politike. Mirpo, kur Muaviu krkon q pas tij halif t bhet djali i tij, Jezidi, ather si e tr bota Islame ashtu edhe Huseini r.a. preket tepr dhe dshprohet.



    Muaviu me kt gjest pr her t par do t fut botkuptimin e dinastis n udhheqjen e shtetit Islam, respektivisht kalimin e frontit prej babs n djalin dhe do t jet shkaku kryesor, pr t cilin do t akuzohet nga shum dijetar t mvonshm.



    N mesin e nj numri t madh t njerzve me renome t asaj kohe q nuk e pranojn kt gjest t Muaviut sht edhe Huseini r.a.. Ai i nxitur nga e Kufs, me nj grup t konsiderueshm t ithtarve nga Medina, niset drejt Kufes. Rrugs kupton se banort e Kufs do ta trathtojn, prandaj t pranishmive u mban nj fjalim dhe u thot, q ata t cilt kan dshir, mund t largohen. Nj numr i madh i tyre largohet, kurse me te mbeten familja e tij e ngusht, gjegjsisht 70 veta. Huseini r.a. me kto 70 veta shkon dhe ndalet n Qerbela. Jezidi kundr tij e drgon Omer b. Sadin, i cili n fillim edhe pse nuk don t pranoj, mirpo pas krcnimeve t shumta, pranon dhe m 10 Muharrem t viti 61\680 fillon beteja mes ushtris s madhe t Jezidit dhe 70 vetve t Huseinit r.a.. Kah fundi i betejs bie shehid edhe Huseini r.a., i vrar n mnyr vullgare, nga ana e Shemir ibn Dhul-Xhevshenit. Koka e tij prehet dhe i drgohet Jezidit n Damask.



    Vrasja vullgare e Huseinit r.a. n Qerbela, do t hap nj plag t madhe n zemrat e muslimanve. Kjo u b edhe shkak pr paraqitjen e shum fraksioneve.



    Nse merren parasysh faktort e siprprmendur pr paraqitjen e fraksioneve t ndryshme brenda popullats muslimane, shihet qart se Muslimant, t cilt n kohn e Pejgamberit a.s., t bazuar n autoritetin e tij, ishin t nj mendimi, por m von me ndikimin e rrethanave shoqroro - politike dhe pr shkak t egoizmit t personave t caktuar, jan prar dhe kan marr rrug t ndryshme.



    Por sht shum vshtir t jepet nj konkluz n lidhje me fardo fraksioni pa mos iu br nj analiz e hollsishme e ngjarjeve politike, sociale, ekonomike, n t cilat jan paraqitur ato fraksione. Shumica e klasikve ton n prshkrimin e fraksioneve kan pas pr qllim mposhtjen e t gjitha mendimeve tjera dhe mbrojtjen e Ehli-sunnetit. Nj veprim i till mund t jet i dobishm, por asnjher objektiv dhe shkencor. Pikrisht, pr kt, e n veanti, n shekullin e XXI kur bota prjeton nj prparim t gjithanshm, kur paralajmrohet nj objektivizm absolut- edhe pse n disa raste mbetet vetm n fjal- muslimant e n veanti dijetart musliman, duhet t jen t part q do t sillen n kt mnyr dhe do diciplin shkencore Islame do ta bazojn n objektivizm dhe vija shkencore gjegjse.



    Pasiq t bhet nj analiz e hollsishme e fraksioneve dhe t dalin n pah n mnyr objektive mendimet e ndryshme gjat historis, sot do t jet shum leht q sipas balancs s Kur`anit dhe hadithit t arrihet deri te nj konkluz reale. Kjo do t shrbente pr t mirn e t gjith atyre q vehten e ndjejn si musliman, pa marr parasysh cils rrym i takojn.



    PARAQITJA DHE ZHVILLIMI I BOTKUPTIMIT SUFIST (MISTIK)* N ISLAM

    Misticizmi sht nj fenomen njerzor, q ka qen dhe sht i pranishm n t gjitha fet dhe popujt qysh prej njeriut t par n fytyr t toks.[24]Kjo diciplin shkencore ka ann e saj filozofike, historike, sociologjike, psikologjike etj. Nuk ka dyshim se do diciplin shkencore dhe institucion n shoqri paraqitet pr shkak t nj nevoje t caktuar. Nevoja e ushqimit shpirtror, e qetsis dhe lumturis shpirtrore ka qen shkak pr prezencn e botkuptimit mistik n t gjitha shoqrit njerzore. Misticizmi sht karakteristik e natyrs njerzore. N periudhat e ndryshme historike kjo karakteristik sht paraqitur n mnyra jo t ngjashme me njra tjetrn n kornizat e jets religjioze t popujve t ndryshm.[25] Ky botkuptim, i cili n Islam ka marr emrin tesavvuf n fet dhe shoqrit tjera sht paraqitur me emra tjer si, p.sh. n Indi Brahmant, n Egjipt Hermesi, n Greqi Pitagora, n hebreizm kabala dhe n krishtrim si misticizm.



    T motivuar prej ktij realiteti shoqror, nj numr i madh i orientalistve perndimor kan pohuar se tesavvufi sht ide e huaj e futur n Islam dhe se ai i ka rrnjt n krishterim , filozofin e vjetr indiane ose greke.[26] Mirpo, nj vlersim i ktill qysh n fillim e gjykon me humbje shtjen e cila ka vend t posam n shoqrit muslimane.



    Edhe pse filozofia e vjetr indiane, ajo neoplatonike dhe pitagoriane , misticizmi dhe kabalizmi kan tematik t ngjashme me at t tesavvufit, ato prapseprap dukshm dallohen prej tesavvufit Islam.



    Nse diskutojm konceptin ezoterik pr Zotin, shpirtin, natyrn dhe jetn, gjithsesi se n pikpamje t problematiks s njejt mes shqyrtimeve t ndryshme filozofiko-religjioze do t ket ngjashmri, pr arsye se njeriu sht nj trsi. T gjitha institucionet shoqrore i ngjajn njri tjetrit, pasi realiteti sht i njjt. Afrimi mistik ndaj Fuqis Krijuese sht identik, pa marr parasysh kohn, vendin dhe mnyrn e prezentimit.



    Koncepti mistik i hakikatit ( realitetit) nuk sht horizontal por vertikal. Respektivisht nuk sht shqyrtim laboratorik ose eksperimental i shtjes s caktuar, por aty merret pr baz sht inspirimi dhe drita e brendshme (iluminacioni). Pikrisht pr kt koncepti mistik nuk ka mundsi q t prezentohet historikisht. Edhe krkimi i themeleve t tija n mnyr kronologjike sht metod e gabuar.



    Koncepti mistik mbi realitetin sht jasht kohs dhe vendit, por n momente t ndryhsme gjat historis ky realitet sht prezentuar me nijansa jo identike. Her her persona t caktuar duke u orvatur q ndjenjat e larta t prjetuara n prvojn mistike ti prezentojn n pikpamje egzoterike kan thn fjal pr shkak t t cilave edhe jan gjykuar me vdekje nga prfaqsuesit e fes t cils i kan takuar.



    Para se t prezentoj disa definicione pr tesavvufin, t bra nga ana e sufive t ndryshm gjat historis do t them disa fjal pr dallimin e tesavvufit Islam prej botkuptimeve tjera mistike.Tesavvufi Islam dallohet prej botkuptimeve tjera mistike n shum pika, por m t rndsishmet jan :

    Tesavvufi gradualisht personit i mundson ngritje shpirtrore, prderisa misticizmi i jep pasione momentale.
    N misticizm torturimi i vetvetes ka vend t posam , ndrsa n tesavvuf nuk luan ndonj rol t rndsishm.
    N tesavvuf metodat edukative dallohen n baz t individve, ndrsa n misticizm ky dallim dhe kjo llojllojshmri nuk ekziston.
    N tesavvuf gjat ngritjes shpirtrore baz sht orvatja individuale, prderisa n misticizm nuk ka nevoj pr te.
    Mistiku sht I okupuar vetm me meditim, ndrsa sufiu prve meditimit bn edhe ibadet, merret me shkenc si dhe me pun tjera n shoqri.[27]



    Definicionet e Tesavvufit- Tesavvufi sht nj diciplin, e cila e transformon fjaln n pun, gjegjsisht e transformon sistemin shkencor islamik prej gjendjes formale n at funksionale, ose prej teoris n praktik. Shumica e definicioneve t tesavvufit jan br sipas gjendjes shpirtrore t sufiut kurI ka thn ato fjal. Prandaj, lirisht mund t themi se t gjitha definicionet e bra prmbajn t vrteta sufiste, ndrsa t gjitha s bashku prezentojn konceptin e tesavvufit Islam.



    N periudhn e par t tesavvufit, nj numr i madh i sufive kan dhn mendimet e veta n lidhje me at se `sht tesavvufi. Ja disa prej tyre.[28]

    Xhunejd el-Bagdadi (907) thot: Tesavvufi sht ndrprerja e kontaktit me doknd pos Allahut xh.sh.
    Ebu-l-Husejn Nuri (907) : Tesavvufi sht braktisja e krejt pasioneve trupore(nefsit).
    Maruf el-Kerhi (815): Tesavvufi sht pranimi hakikatit dhe pashpresa n at q sht n duar t njerzve.
    Bishr el Hafi (841) : Sufi sht ai njeri i cili e kristalizon zemrn pr hir t Allahut.
    Ebu Turab Nahshebi (859): Sufi sht ai person, i cili nuk ndotet prej asgjje kurse do gj me te pastrohet.
    Ebu Muhammed el Xhuvejri: Tesavvufi sht edukat dhe mbikqyrs i veprave.
    Ebu-l-Husejn el Muzejjin: Tesavvufi sht nnshtrim para t vrtets.
    Imam Rabbani (1621) : Tesavvufi sht ndihms i sheriatit dhe sht i dobishm pr ngritjen e sinqeritetit.
    Imam Gazali (1111) : Tesavvufi sht lidhja e zemrs me Allahun dhe largimi i saj prej do gjje tjetr.



    Prmendm disa prej definicioneve t tesavvufit, t cilat mund t shtohen edhe m, mirpo, e prbashkta e tr ksaj sht kjo:

    Nnshtrimi i plot ndaj urdhrave dhe ndalesave t Allahut xh.sh.
    Zbukurimi me moralin e Pejgamberit a.s. sipas normave t Allahut.
    Largimi i zemrs prej do gjje pos Allahut xh.sh..



    Gjeneza e Fjals Tesavvuf- N lidhje me prejardhjen e fjals tesavvuf jan dhn shum mendime t ndryshme. Disa prej tyre jan edhe kto:

    As`habus-Suffa- As`habus-suffa ishin muslimant e varfr t emigruar prej Mekks n Medine, t cilt banonin n xhamin e Pejgamberit a.s. Numri I tyre ka qen prafrsisht 400 vet. Sipas disa dijetarve termi tesavvuf rrjedh prej tyre.[29]
    Safful-evvel- Sipas ktij mendimi sufijt do t jen n rradht e para n ahiret, pr shkak t devotshmris s tyre, prandaj edhe e kan marr kt emr.[30]
    Benus-Sufe- Benu Sufe sht nj familje prej fisit Mudar. Transmetohet se kjo familje i ka br tr shrbimet n Qabe, gjegjsisht pr hir t All-llahut i kan shrbyer popullit. T njjtn gj e bjn edhe sufijt, prandaj edhe e kan marr kt emr.
    Safa dhe Safvet- Nj grup i dijetarve thon se fjala tesavvuf rrjedh prej fjals safvet q do t thot pastrti. Meq sufijt i kushtojn rndsi t posame pastrimit t zemrs dhe shpirtit . Ky grup thot se prej ktu e kan marr edhe emrin.
    Savf- Fjala savf do t thot qndrim ansh, kthyerje e shpins. Duke marr parasysh kuptimin e ksaj fjale dhe qndrimin ansh t sufive prej do gjje prveAllahut, disa dijetar kan pohuar se sufit emrin e kan marr prej ksaj fjale.
    Sophia- Nj grup i dijetarve n krye t t cilve qndron shkenctari I mirnjohur musliman Biruni (1051), pohojn se fjala tesavvuf rrjedh prej fjals greke sophos q do t thot urti.[31]

    -Suf- Mendimi, i cili m s teprmi sht i pranuar n mesin e dijetarve, pr gjenezn e fjalve tesavvuf dhe sufi sht se fjala tesavvuf

    rrjedh prej fjals arabe suf, q do t thot lesh. N shekujt e par pas Muhammedit a.s. veshja e rrobeve t leshta ishte simbol i pendimit prej gjynaheve t bra. Sufit kan vesh rrobe t leshta prandaj edhe jan emrtuar me kt emr.[32]



    Pa marr parasysh se prej cils fjal rrjedh fjala tesavvuf, thelbi i tij sht pastrimi i egos(nefsit), kristalizimi i ahlakut (moralit), ndriimi i ans s brendshme dhe t jashtme t njeriut. N literaturn klasike ky realitet sht shpreh me dy fjal :tehalluk - ngritje morale dhe tehakkuk t praktikuarit e tij n jetn e prditshme.



    Qllimi i diciplins s tesavvufit sht q t vendos kontaktin e njeriut me Krijuesin, esencn dhe trsin e vet duke qen n kt bot. Botkuptimi i ktill sufist, rrnjt i ka n Kuranin a.sh. dhe n jetn e praktikn e Muhammedit a.s. Jeta modeste e Pejgamberit a.s. ka qen modeli m i mir pr sufit, t cilt do t vijn m von. N nj hadith, i cili transmetohet prej Omerit r.a., thuhet kshtu: Hyra n dhomn e Pejgamberit a.s. dhe e pash ate t veshur me ihrame[33]. N njrn an t dhoms kishte nj hasr mbi dhe, mbi te nj jastk prej lkure. N skajin tjetr kishte nj lkur, pak elb dhe nj shtamb t zbrazt. Kur e pash kt fotografi , thot Umeri r.a., fillova t qaj . Ather Pejgamberi a.s. m pyeti: pse qaja! Si mos t qaj, i thash, hasra mbi t ciln keni flejt ka ln gjurm n trupin tuaj. Prderisa mbretrit dhe perandort tjer i shijojn t gjitha begatit e ksaj bote, ju e kaloni jetn n kt mnyr. Ather Pejgamberi a.s. tha: O biri i Hattabit, a nuk dshiron q kjo bot t jet e tyre, kurse ahireti i yni.[34]



    Pra, elementet e jets sufiste ekzistonin, q n kohn e Muhammedit a.s. dhe as`habve t tij, mirpo zhvillimi i ksaj tradite ezoterike sht br n tri periudha, edhe at[35]:

    Periudha e Zuhdit
    Periudha e Tesavvufit
    Periudha e Tarikateve.



    Periudha e Zuhdit-Fjala zuhd sht fjal arabe, q do t thot: kthyerje e shpins, mosinteresim, moslakmi ndaj gjrave t ksaj bote etj. N Kur`an prmendet n ajetin e 20 t sures Jusuf. N terminologjin e tesavvufit termi zuhd, do t thot asketizm, gjegjsisht largim prej pasioneve t epshit dhe ngritje drejt vlerave shpirtrore.[36]



    Periudha e par e prezentimit t jets sufiste n historin islame e mban kt emr. Fillimisht pjestart e tesavvufit jan quajtur zahid. Kjo periudh fillon prej kohs s Pejgamberit a.s. dhe zgjat deri kah fundi i shekullit t II hixhrijj. Nj numr i madh i haditheve t transmetuara prej Pejgamberit a.s. qart tregojn se Pejgamberi a.s. jetoi nj jet modeste, larg epsheve dhe knaqsive t ksaj bote.N nj hadith t transmetuar prej Ebu Hurejres dhe Aishes r.a., thuhet q kalonin muaj e n shtpin e Pejgamberit a.s. nuk zihej gjell. Zakonisht ushqim i tij ishin hurmat dhe uji.[37]



    Aisheja r.a. thot se barku i Pejgamberit a.s. asnjher nuk ishte I ngopur, mirpo ai asnjher nuk ankohej. Ndonjher mua m dhimbsej dhe i thosha: Ah, sikur t furnizoje sa duhet vetveten, kurse ai m prgjigjej: Pejgambert ulul-adhm* n kt mnyr e kan kaluar jetn. [38]



    Karakteristik e jets s Pejgamberit a.s. dhe as`habve t tij- q konsiderohen si themele t tesavvufit- kryesisht ishte veshja, ngrnia dhe jetesa modeste n njrn an, kurse ibadeti dhe prmendja permanente e All-llahut xh.sh. n ann tjetr, respektivisht jeta e tyre ishte nnshtrim i plot nndaj All-llahun xh.sh.



    Fotografi t ktill shohim n personalitetet e katr halifve t drejt- Ebu Bekrit, Umerit, Uthmanit dhe Aliut r.a.m- n personat t cilt qndronin n xhamin e Pejgamberit a.s. t emrtuar si as`habu-ssuffa, n mesin e tyre Ebu Hurejreja, Selman el-Farisiu, Suhejb Rumi, Ebu Musa el-Eshari, Ebu Dherri etj. Gjithashtu edhe periudha e pasardhsve t as`habve t Pejgamberit a.s. (Tabiinve) sht prplot me

    prfaqsues t jets zuhdiste (asketie) edhe at, Uvejs el Karani, Herim ibn Hajjani, Hasan el- Basriu, Seleme ibn Dinari, Said ibn Musejjebi etj.



    Njeriu i par, i cili sht emrtuar si sufi sht Ebu Hashim Sufi (767) . Pas tij, deri n fund t shekullit t dyt n botn Islame jetojn mjaft sufi me renome, si: Davud et-Tai (777), Rabiatul-Adevijje (185\801) , Fudajl ibn Ijadi (802) Shakik Belhi (809) etj.



    N shekullin e II - VII n botn Islame ka katr shkolla t tesavvufit : Shkolla e Medines, Kufs, Basrs dhe Horasanit. Periudha e Tesavvufit- Periudha e dyt e botkuptimit sufist n Islam fillon n shekullin e IX dhe vazhdon deri n shekullin e XI. Kjo periudh e cila mban emrin , periudha e tesavvufit, sht epoka e paraqitjes s sufive t mdhenj n historin Islame. Shekulli i III hixhrijj , jo vetm nga aspekti i tesavufit por edhe nga aspekti i shkencave tjera Islame sht me rndsi t veant. Medhhebet fikhijje ( juridike islame) dhe ato itikadijje (apologjetike) jan paraqitur n kt shekull.



    Nga aspekti i diciplins s tesavvufit, ky shekull ka rndsi t veant pr shkak se tesavvufi n kt periudh ndahet prej fikhut, kelamit dhe hadithit.Termet dhe librat e para sufiste jan shkruar n kt shekull.



    Sufit e ksaj periudhe rndsi t veant i kan kushtuar analizave spirituale, makameve(pozitave) t ngritjes shpirtrore, pastrimit dhe kristalizimit t zemrs. Pr her t par n kt periudh paraqitet botkuptimi i vahdetit, fena-s dhe beka-s n tesavvuf.[39]



    Sufit dhe zahidt e shekullit t VIII kryesisht vinin prej katr qendrave- Medines, Kufs, Basras dhe Horasanit - kurse n kt periudh ata paraqiten n t katr ant e bots Islame. Sufit m t shquar t ksaj periudhe jan: Sehl ibn Abdullah Tusteri (851), Ibn Semmak (799), Ahmed ibn Hadravejh (854), Ahmed ibn Harb(848), Ebu turab Nahshebi (859), Hakim Tirmidhi (932).



    N shekullin e III dhe t IV hixhrijj (shekulli IX dhe X), n botn Islame paraqiten edhe disa shkolla t reja t tesavvufit, si p.sh.: shkolla e Nishapurit, e Egjiptit, e Siris, e Bagdadit. Paraqitja e shkollave t ndryshme do t inicoj edhe paraqitjen e tarikateve (shkollave sufiste) t

    prkohshme t tesavvufit ,si jan: Muhasibijje, Kassarijje, Tajfunijje, Xhunejdijje, Nurijje etj.[40] Shekulli IX isht epoka kur jetojn Ebu Abdurrahman Sulemiu (1021) dhe Imam Gazaliu. I pari konsiderohet themeluesi i fjals s shkruar sistematike n diciplinn e tesavvufit, kurse i dyti enciklopediku numr nj n historin Islame.



    Periudha e tesavvufit sht koha kur sufijt botkuptimin e tyre orvaten ta mbrojn nprmjet t librave, mundohen t mbizotroj tesavvufi, i cili do t ec n binart e Ehli- Sunnetit dhe t qndrojn larg prej t gjitha mosmarrveshjeve mes fraksioneve itikadijje (apologjetike).



    Periudha e Tarikatit- Shekulli XII sht periudha e sistematzimit t mendimeve t ndryshme sufiste rreth nj tarikati t veant.Tesavvufi I Ehl-I Sunnetit I kultivuar dhe zhvilluar nga ana e Imam Gazaliut, pas ksaj kohe edhe m do t sistematizohet n tarikate t posame. Periudha e tarikatit fillon n shekullin e XII dhe vazhdon deri n ditt e sotme. Shekulli i XII sht koha e dobsimit t prgjithshm t shtetit Abasid dhe deprtimit mongol prej lindjes. Shtetet e vogla t formuara brenda kufijve t shtetit Abasid, nuk do t ken mundsi q t I kundrvihen okupatorit t fuqishm mongol, prandaj popullata kryesisht do t tubohet rreth liderve shpirtror, sufive. N kt periudh kan jetuar sufit m t shquar t historis Islame, edhe at: Abdulkadir Gejlani (1026), Ahmed Rifai (1183), n Azin e Mesme, pastaj Ahmed Jesevi (1166), Ebu-l- Hasan Ali ibn Abdullah Shazili (1209), Shejh Nexhmeddin Kubra (1221), Ibn Arebi (1240), Mevlana Xhelalud-din Rumi (1231) etj.



    donjri prej ktyre sufive ka edhe shkolln e vet, e cili sht themeluar n baz t msimeve t tija, si jan: Kadirijt, Rifaijt,Halvetijt, Shazelijt, Ekberijt, Mevlevijt etj.N shekujt e mvonshm paraqiten edhe disa tarikate tjera , por nj numr i madh i tyre jan deg t ktyre tarikateve t mdha, posarisht halvetijt kan nj numr t madh t nndegve.



    Me rnien e shtetit Osman dhe heqjen e halifatit, veprimtaria e tarikateve n Turqi ndalohet n prgjithsi. Edhe pse veprimtaria e tyre do t vazhdoj ilegalisht, lidhjet e tarikateve n mbar botn Islame fillojn t ndrpriten. Situat identike , ndoshta edhe m e rnd sht edhe n vendet arabe, t cilat n at koh ishin koloni t shteteve evropiane. Pr shkak t ksaj ndrprerjeje t lidhjes, tarikatet n Ballkan do t prjetojn disfat si n pikpamje t msimeve ashtu edhe n praktikimin e vlerave sufiste.



    Mırpo, prderisa n njrn an n lindje, botkuptimi sufist prjetonte kriz t madhe, n ann tjetr, n Perndim do t paraqitet nj numr i konsiderueshm i shkenctarve dhe poetve perndimor, t cilt t motivuar prej xhezbes (trhjekshmris) tesavvufiane do ta prqafojn fen Islame dhe do t shkruajn vepra me rndsi n lidhje me Iden e Lart, si p.sh. Rene Guenoni, Titus Bruckhardi, Nicholsoni, Eva de Vitrey Meyerovitch etj.



    THEMELIMI I TARIKATIT BEKTASHI DHE VENDI I TIJ N ZINXHIRIN E TARIKATEVE ISLAME

    N gjysmn e dyt t shekullit XIII - t n Anadolli bhen trazira t mdha. Autoriteti politik I shtetit Abasid ishte luhatur n trsi. Sulltani I Selukve Kllasllani II kishte probleme t mdha me mbrojtjen e shtetit t madh, t lulzuar n kohn e gjyshit t tij Alaeddin Kejkubadit. N lindje mongolt ishin n prgatitje e sipr pr t sulmuar vendet Islame.[41]



    N kt periudh mjaft t rnd, bota Islame prjetonte kriz pothuajse n t gjitha sferat e jets, si n at politike, ushtarake, shoqrore, fetare etj. Nj numr i madh i dijetarve , posarisht sufive sht vendosur n Anadolli. N kto momente kur sistemi shoqror ishte shkatrruar n trsi, popullata e gjer, t vetmin shptim e gjente n mbshtetje t liderve shpirtror t cilt n Anadolli kishin ardh prej viseve t ndryshme t bots Islame.Kshtuq jeta sufiste dhe tarikatet u prhapn me t madhe n t gjitha viset e Anadollit. Filozofia e tesavvufit e udhhequr me moton q njerzve t cilt prjetojn kriz n cilndo sfer t jets, tu mundsohet kthimi drejt Kuranit dhe Sunnetit, si dhe t prezentohen vlerat e larta shpirtrore si cak i fundit n jetn e ksaj bote, do t gjej tok mjaft t plleshme n shoqrin e Anadollit t shekullit XIII dhe XIV. Popullata, e cila ishte e rraskapitur prej prleshjeve mes dinastive t ndryshme, prej lufts s kryqzatave, okupimit mongol, qetsin shpirtrore do ta gjej n tarikatet dhe sufijt e asaj kohe.



    Sufijt dhe shejht e ardhur prej qyteteve t ndryshme t vendeve Islame u vendosn kryesisht npr qytetet e mdha t Anadollit, prderisa vendet m periferike prsri mbetn t zbrazta.N qytete do t zhvillohet botkuptimi i vahdet-i-vuxhuit nprmjet t Ibn Arebiut dhe Sadreddin Koneviut; toleranca, arti dhe estetika nn udhheqjen e Nexhmuddin Dajes, Bahauddin Veledit, Burhaneddin Muhakkikit, Evhaduddin Kirmanit ; Mevlana Xhelaluddin Rumi n sistemin e vet sufist do t`i bashkoj kta botkuptime t prezentuara nga t part e vet dhe do t z vend t veant n zemrat e popullats, duke u bazuar n tri vlera estetike: poezin, muzikn dhe seman.[42] Mevlana Xhelaluddin Rumi ka luajt rol vendimtar n themelimin dhe kultivimin e tesavvufit sunnit n vende t ndryshme t Anadollit. Themi tesavvufit sunnit pr shkak se n ann tjetr thirrsit batinijj[43] mundoheshin, q n kto vise t prezentojn besimet dhe botkuptimet e tyre batinijje, t cilat shum pak gjra kishin t prbashkta me msimet Islame.



    Prderisa n qytetet dhe qendrat e mdha situata ishte e ktill, jeta fetare gjegjsisht tesavvufi n viset malore periferike, banor t t cilve ishin kryesisht turkment, udhhiqej nga ana e shejhve dhe baballarve, t cilt shum pak e njihnin Islamin e mos t flasim pr tesavvufin.N kto vise ende nuk ishin rrnjosur n trsi botkuptimet e vjetra pagane dhe dalngadal fillonin t konsiderohen si elemente t fes s re. Edhe pse kto ishin sunni-hanefi, elementet e besimeve t tyre t mparshme i largonin dalngadal prej ksaj vije. T till ishin Kalenderijt, Babaijt, Hajdarijt etj.[44]



    Rol t posam n strukturn e jets fetare n Anadolli do t luaj edhe tarikati Jesevi[45], i cili n fillim t shekullit XIII -t me t madhe do t prhapet n viset periferike n mesin e turkmenve. N nj epok, e cila posedonte karakteristika t ktilla, t cilat ne u munduam ti prezentojm n pika t shkurtra, n Anadoll paraqitet tarikati Bektashi. N momentet kur n njrn an me t madhe deprtojn idet e devijuara t Batinive, e n ann tjetr popullata periferike kishte mbet n duart e shejhve dhe baballarve Kalenderi e Hajdari, paraqitet Haxhi Bektash Veliu dhe me nj metod tolerante sintetizuese do t mundohet q kto grupe t njerzve ti mbaj nn ombreln e Islamit. Haxhi Bektash Veliu sht nj pir[46] i madh, njohs bukur i mir i mendimit sufst n Islam, por n t njjtn koh njohs bukur i mir edhe i rrethanave shoqrore n t cilat ka jetuar. Por nj gj sht shum me rndsi q ai ka qen musliman, i rritur dhe edukuar n kulturn sufiste islame, i shoqruar me lidert sufij t asaj kohe Mevlana Xhelaleddin Rumin, Sadreddin Koneviun,Kirmanin etj. Njkohsisht aktiviteti i tij ka qen kundr propagands batinijje t thirsve safevid. Duke u bazuar n disa praktikime m liberale dhe tolerante t bektashive t mvonshm, nj grup i dijetarve nn ndikimin e disa orijentalistve, bektashinjt do ti emrtojn si tarikat heterodox, kurse grupi tjetr ata i quan si tarikat, i cili ka dal jasht binarve t islamit, madje nj grup tejet ekstrem orvatet q tarikatin Bektashi ta konsideroj si fe t veant. Secili prej vlersimeve t lartprmendura sht i gabuar dhe aspak nu pajtohet me argumentet historike t paraqitjes s tarikatit Bektashi. Pikspari prdorimi i termit heterodoxe, i cili n Perndim prdoret prkundr termit orthodoxe, sht i gabuar, pr arsye se kto dy terme jan krishtere dhe kan kt kuptim:



    Orthodoxe- grup, i cili jetn fetare e rregullon sipas botkuptimit zyrtar t Kishs.

    Heterodoxe- grup, i cili n praktikn fetare del jasht vijs kishtare.



    Prdorimi i ktyre dy termeve, pr Islamin n t cilin nuk ka nj rregullim dhe botkuptim zyrtar t praktiks fetare, q n fillim sht i gabuar. Prandaj nse n mesin e muslimanve paraqiten momente dhe nijansa t ndryshme prej njri tjetrit dhe ata nuk dalin jasht Kuranit dhe Hadithit, sipas vlersimit t Pejgamberit a.s. jan. mshir (rahmet).



    Gjithashtu edhe vlersimi, i cili kryesisht bhet prej dijetarve tradicionalist musliman se bektashinjt jan tarikat joislam sht ekstrem dhe nuk sht n harmoni me sistemin e vlerave n Islam.Pejgamberi a.s. nuk lejon q askujt ti themi pabesimtar, zemrat e njerzve i din vetm Allahu xh.sh, kurse prej nesh krkon q njerzve, t cilt bjn devijime n praktikn fetare, me sjelljet dhe mendimet tona progresive t mbla dhe t matura tua ofrojm rrugn e vrtet Islame. Kurse, prsa i prket mendimit se tarikati Bektashi sht nj fe e veant, mendoj se sht nj gabim trashanik, i cili nuk mund t argumentohet me asfar faktesh, as historike, as bibliografike e as apologjetike.



    Tarikati Bektashi dhe themeluesi I tij Haxhi Bektash Veliu jan nj hallk e zinxhirit t tesavvufit Islam. Veprimtaria e tyre disashekullore ka qen pr prhapjen e fes Islame dhe askush nuk ka t drejt, q si Bektashi vehten ta konsideroj jasht Islamit , e as q dikush ka t drejt q bektashive, pr kt ose at arsye, tu thot se nuk jan musliman.



    HAXHI BEKTASH VELIU DHE TARIKATI BEKTASHI



    Pas themelimit t tarikateve n botn Islame, duke filluar prej shekullit XI e m tej, ato si institucione shoqrore do t luajn rol t rndsishm t popujve t ndryshm, cilt do ta pranojn fen islame nprmjet t tyre.



    Tarikatet prpos rolit t tyre n edukimin e individve, kan vepruar dukshm edhe n platformn shoqrore. N t shumtn e rasteve, prhapja dhe jetsimi i vlerave fetare n shtresat e gjera t popullats sht br nprmjet t tarikateve t lidhura ngusht me Kuranin dhe Sunnetin.



    N historin islame jetsimi i Islamit, prezentimi i tij dhe thirrja n Islam sht br nprmjet t tri institucioneve:



    intelektualve
    sufive dhe
    ushtris muslimane



    N t shumtn e rasteve nj numr i konsiderueshm i ushtarve, posarisht n periudhn Osmane, kan qen sufi dhe dervish t nj tarikati t caktuar.[47]Nj pjes e sufive gjithmon kan shkuar para ushtrive Osmane, q s pari t prfitojn zemrat e popullats e pas tyre ushtria Osmane ka ardh n teren t prgatitur. Shembuj t till ka pothuajse n t gjitha viset ballkanike. Thn shkurt, edukimi dhe arsimimi i popullats s gjer n periudhn Osmane sht br n teqe, kurse edukimi dhe arsimimi i veant, sistematik n institucionet e shkollimit t lart medrese.



    Funksionet shoqrore t sufive dhe tarikateve t ndryshme mund ti rrumbullaksojm n disa pika:

    Afrimi n Islam i zemrave t popullats s vendeve t posaliruara.
    Prhapja e fes islami n vendet jomuslimane nprmjet t dervishve shetits.
    Organizimi i kryengritjeve kundr fuqive okupuese nga ana e teqeve t ndryshme.
    Inkuadrimi i drejtprdrejt i dervishve t teqeve t ndryshme n ushtrin Osmane.
    Prhapja e fes islame n vendet m t largta si n Indi, te Tatart, n Afrik etj.
    Ndrmjetsimi i sufive t mdhenj n prfundimin e prleshjeve mes fiseve dhe shtresave t ndryshme n shoqrit ku kan vepruar.[48] T gjitha kta vlersime t lartprmendura jan valide edhe pr tarikatin Bektashi, poarisht n epokn e par t saj. Tarikati Bektashi ka treguar sukses t posam n mbajtjen nn ombreln Islame t turkmenve t vendeve m periferike t Anadoltit, n kundrshtimin e ideve Batinijje, si dhe n veanti n deprtimin e Islamit n viset Ballkanike,njkohsisht edhe n ngritjen e vlerave estetike, arsimore dhe fetare te popullata e re n Islam.[49]



    Pr t kuptuar m mir esencn, strukturn dhe historin e tarikatit Bektashijan sht e domosdoshme, q historikun e tij ta diskutojm n dy periudha. Periudha e par sht Periudha e Haxhi Bektash Veliut, duke filluar prej shekullit XII t e deri n shekullin e XV-t, ndrsa periudha e dyt sht Periudha e Ballim Sulltanit, e cila fillon prej shekullit t XVI -tdhe vazhdon deri n ditt e sotme.

  7. #27
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-06-2004
    Postime
    3,719
    Faleminderit
    41
    96 falenderime n 84 postime

    Pr: Historiku i Bektashizmit n Shqipri

    Nse keni shkuar disa her n Kruj, me siguri nuk keni zbuluar ende t gjith t fshehtat e ktij qyteti, plot ujvara, kanione, misticizm dhe legjenda. Ka kaq shum gjra pr t’u par, n Kruj e rrethinat e saj, saq duhen disa rubrika n “Vende dhe Udhtime”.
    Hyrja n qytetin e Krujs

    Sot przgjodhm pr ju, at q quhet Gjurma e Sarisalltikut, Pazarin mbi 400-vjear t Krujs, por edhe Kroin e Taslloit, Teqen e Dollms, e duke e mbyllur rrugtimin ton n perndim n Malin e Krujs, apo si njihet ndryshe n Sarisalltikun e shenjt, atje ku shum besimtar, por edhe m pak t till, flen s paku nj nat, n at t ashtuquajturn bujtin shronjse, bektashiane.
    Shtitorja e qytetit t Krujs

    N kt udhtim tonin drejt Krujs na shoqroi prgjat gjith kohs Drini Masha, prgjegjs i zyrs turistike pran Bashkis Kruj, apo si njihet ndryshe, Info Point Kruja. Sipas tij kan dal n drit s fundmi pran Hamamit, – i cili gjithashtu, pritet t hapet zyrtarisht kto dit, e t funksionoj si dikur, – kalldrmet e kalas s lasht mbi 500-vjeare, si dhe jan shtuar tabelat informuese n rrugicat e Krujs, t mbushura prplot me turist, – kryesisht t huaj, – ashtu si edhe takuam prgjat ktij rrugtimi, edhe motoristen amerikane me origjin nga Italia, Cara Boccieri, q kishte ngelur e mahnitur nga mikpritja e krutanve, e pazarit t lasht apo edhe nga magjia e malit t Krujs.
    Muzeu historik Gjergj Kastrioti Sknderbeu
    Muzeu historik i Krujs

    Gjurma e Sarisalltikut

    Gjurma e shenjtit Sarisalltik ndodhet vese disa kilometra pa hyr n qytetin e Krujs, teksa rruga gjarpron prmes pishave, q gumzhijn me kng gjinkallash. N vitin 1967, teqeja u fshi nga faqja e dheut, e po ashtu vendi brenda saj, aty ku njihet si gjurma, u mbulua… pr t’u rindrtuar e hapur srish n vitin 1992.
    Sarisalltik

    Sari Salltiku njihet ndryshe edhe si “Shenjti me tri varre”, pasi pelegrinazhe t tilla bhen te varri i Sari Salltikut n majn e Pashtrikut n Kosov, n Teqen e Sari Salltikut, n malin mbi Kruj dhe n Qafn e Zhurit. T tjera burime thon se “Shenjti ka shtat varre”, madje, ajo m e besueshmja thuhet se varri i tij gjendet n kishn e Shn Naumit, n brigjet jugore t liqenit t Ohrit, e kjo mbshtetet edhe nga gjeografi dhe studiuesi maroken Ibn Battuta, (1304-1377), i cili ka pohuar se n donjrin prej tyre, gjenden pjes t trupit t martirit. Teqeja, ku ndodhet gjurma e shenjtit, quhet ndryshe edhe teqeja e “Haxhi Shajnit”, nj objekt i shenjt i fes bektashiane, apo ndryshe edhe “Gjurma e shenjtit”, ku turist t shumt, por edhe njerz q nuk i prkasin ktij besimi, shkojn pr pelegrinazh apo pr kuriozitet n kt vend.

    “Banort” e Pazarit

    Pazari i Krujs, i quajtur dikur Pazari i Derexhikut, – n kohn e Sknderbeut, – shtrihej q nga zona e Bashkis s qytetit t sotm deri te hyrja e Kalas s Krujs, – atje ku n hyrje t saj, ka qen nj basoreliev me shqiponj, i cili nga koha, u rrzua dhe u thye…
    N pazarin shekullor t Krujs

    N Pazar, teksa ka vendosur qeleshen e tij, Ndriim Guri, mjeshtri leshpunues, na rrfen shkurtimisht se, kt profesion e msoi nga i ati, t cilit ia kishte msuar i ati i tij (fotografit e t cilve, ndodhen n pjesn e poshtme aty, ku tjerrn leshin, deri n prgatitjen finale t qeleshes apo plisit).
    N punishten e leshpunuesit Ndriim Guri
    Mjeshtri leshpunues, Ndriim Guri

    Pak m tutje, takojm edhe djaloshin Zimir Berberi q profesionin e t atit, si mbledhs i antikuariateve, ia ka trashguar edhe atij.
    Zimir Berberi

    Ai thot se blerja e tyre sht nj problem m vete pr lejen, e po aq edhe gjetja e antikuariateve q n dyqanin e tij, sndukt jan mbi 100-vjeare.
    Pazari i Krujs n koh dreke

    Zimiri na rrfen pr “Vende dhe udhtime” se i ati ka shkuar deri n Dukagjin apo fshatrat e thella t Mirdits pr t’i gjetur dhe bler ato snduk, ndrsa sot mezi gjenden, e po aq t shiten me vleftn deri n 40.000 lek (snduk mbi 100-vjear). Pak m tutje, n kt pazar, takojm Dallndyshe Tabakun, e cila kishte punuar dikur n tezgjah s bashku me 3000 puntore t tjera, por sipas saj, n tezgjah, sot n Kruj jan rreth 10 syresh, pasi realizimi i ktyre punve t dors sht nj zanat tejet i vshtir e shum pak i paguar…
    Dallndyshja duke na rrfyer sekretet e puns
    Nj nga 30 grat e mbetura n Kruj q punojn tejzgjahun

    Nga znj. Tabaku msojm se s paku pr nj metr katror qylym t prodhuar me dizajno t ndryshme, nuk paguhet m shum se 6000 lek, e pr ta punuar duhen m shum se shtat dit pun, nga tet or. M tej, ajo na rrfen gjat procesin e puns tejet t komplikuar n tezgjah (n dy llojet at vertikal dhe horizontal), me gjelat dhe fijet e leshit t cilsis s par… Gjat rrugtimit ton pr te kalldrmet e sapozbuluara t rrugicave t Krujs, teksa rruga t on pr te Hamami, n t djatht dhe m tej te Teqeja e Dollms, – nuk e gjejm m si zakonisht teksa dielli sht gati n perndim, – Baki Dollmn, apo historianin e famshm poliglot, i cili shet librat e tij n hyrje t kalas s Krujs. T birin e tij e takojm rastsisht teksa marrim rrugn pr posht kalimit t fsheht, ku prtej ndodhet Burimi i Taslloit (si dhe Rrapi i Taslloit, monument kulture), teksa na nxjerr pije freskuese t ftohta dhe flasim paksa pr turizmin “e ngrat”, shqiptar, por edhe pr paraardhsit e tij q shrbyen si dervish n Teqen e Dollms.
    Kroi i Tasllout
    Pazari dhe Kalaja e Krujs e par nga Sarisalltiku

    Shpella e burimi i ujit, n “Malin e Sarisalltikut”

    Ashtu si edhe e filluam rrugtimin ton, ashtu e prfunduam, drejt ktij mali, i lart 1176 metra, i cili arrihet prmes hiking (ecjes malore), por edhe me rrugn automobilistike, n gjendje t mir, por prplot me kthesa, e tejet e ngusht.
    Kalaja e Krujs dhe Sarisalltiku

    T dyja mezi gjenden realisht… pasi nuk para ekzistojn tabela informuese n hyrje pr t treguar, drejtimin e duhur. Megjithse, njerzit jan t gatshm t t ndihmojn, duke e mbyllur bisedn me “Zoti t ndihmoft!”, – ndryshe nga legjendat q i tregojn njri ndryshe, e tjetri, dika m ndryshe… Rrugn e vjetr ku sot ngjitesh prmes nj shtegu t ngusht, me siguri e ka prdorur dikur edhe studiuesja e Ballkanit, Edith Durham, por thuhet se edhe Sknderbeu e prdorte kt mal sipr Krujs, pr sulmet kundr taborve osmane. Prandaj edhe ky mal njihet ndryshe si Mali i Sknderbeut. N t vrtet, burimi i vetm i ujit t ftoht akull gjendet vese n shpelln e Sari Salltikut, n at q quhet Maja e Liqenit, pasi mali i Krujs sht tejet i that nga burimet ujore, si pr ironi t faktit se Kruja e Sknderbeut prballoi plot 3 sulme nga osmanet, vese duke shfrytzuar Burimin e Taslloit (prreth e mbrojtur nga kulla dhe nj kalimi fsheht q ekziston ende edhe sot, po ashtu edhe burimi) apo burimet e ujit alternative, prreth Krujs (Krua/Croi). Sipas t dhnave zyrtare pr Shenjtin Sarisalltik apo Sari Salltk, thuhet se Ai e ka ln gjurmn e tij n Kruj, n mesin e viteve 1300. Ishte mik me Sulltan Bajazitin, si edhe thot studiuesi francez Degrand, e nxns i Ahmed Jeseviut. Sulltan Sari Salltik Muhammed Buhari apo Sari Salltk, njihet nga shkrimet q la pas studiuesi turk, Evliy elebi. Studiuesi Frank Dietze, n Albanien: Stdte und Landschaften zischen Mittelmeer und Balkan prmend se “karakterin legjendar e prestigjin, ai e mori s teprmi nga dijetari i famshm turk, duke prhapur Islamin n Ballkan q nga 1263, i konsideruar si simbol i unitetit t kulturs turke, n Azin Qendrore dhe n Europ. N Shqipri, Teqja e Sari Salltikut n Kruj njihet me emrin Akahisar”. Prej andej mund t soditen qartazi, ashtu si deti Adriatik me at perndim t mrekullueshm, por edhe prrenjt e kodrinat, luginat e Drojs dhe Gallats prtej fushs, ahet dhe pishat, degzimi i lumit t Hurdhazs q derdhej n Mat dhe ai i Zezs, q vrshon drejt Ishmit, – t piktorit Ibrahim Kodra- nj peizazh mahnits, perfekt t przgjedhur pr kt vend pelegrinazhi. Prtej n t djatht mund t shquhet lumi i Drojs, q prfshihet n baladn shqiptare (krutane) pr heroizmin e 90 vajzave dhe grave krutane, pas rnies s Krujs, q u hodhn nga shkmbi pr t mos u br robinja t turqve (edhe sot aty gjendet nj memorial, q prshkohet prmes rrugs Kruj-Qafshtam). Studiuesi holandez, Machiel Kiel, zbuloi koh m par n nj regjistr osman t viteve 1567-1568, nj shnim pr ndreqjen e rrugs q onte nga qyteti i Krujs, pr te varri i Sari Salltikut, ku citohet: “N malin e Krujs sht varri i Sari Salltkut, ku njerz nga trevat prreth vijn pr pelegrinazh. Rruga e prmendur sht mjaft e pjerrt dhe e mundimshme pr t’u ngjitur nga vizitort… disa vendas jan ngarkuar t’i shtrojn, t’i sheshojn, e t ndreqin rrugn kurdo e kudo, q ajo t prishet…”. Edhe ky vend prjetoi tmerrin komunist n vitin 1967, duke u rindrtuar me ndihmn e banorve t Krujs n vitin 1991. Ashtu si na prmend edhe Prparim Kau, nga lagjja Varosh e Krujs, ai kishte ardhur pr her t par n kt vend t shenjt, n moshn 11-vjeare, duke fjetur dhe duke br kurban bagtit, edhe asokohe. Pr t mbrojtur kt besim, u masakrua nga regjimi Baba Myrtezai i Krujs, i cili, pasi u torturua dhe gjymtua nga ateistt, u hodh nga dritarja e burgut n vitin 1946. Ky martir i kohs son t kujton rilindsin Naim Frashri, n veprn “Fletore e Bektashinjve”, ku shprehet: “Besa e Bektashinjve sht udha e gjer q ka prpara dritn, urtsin, vllazrin, miqsin, dashurin, njerzin dhe gjith mirsit. Me nj an ka lulet e dituris, m ann tjetr t s vrtets. Pa dituri e pa t vrtet dhe pa vllazri, s’mund t bhet njeriu, bektashi i vrtet”… Teksa zbret dielli, kujdestari i ksaj teqeje dhe ktij vendi t shenjt, Arben Blloshmi (me origjin nga Librazhdi), pasi thot lutjet, ndez qiriun e zhytur n vajin e ullirit dhe e mbyll prfundimisht dern e hekurt pr t’u hapur srish t nesrmen n agim.

    Legjenda thot…

    Sari Salltku, sipas legjends, kishte qen nj dervish i thjesht, q kishte mbrritur n Kruj n kohn kur nj kuedr, kishte “shtpin” n shpelln maj malit. Kuedra krkonte nga qyteti t’i sillnin pr t ngrn do dit nj burr dhe nj grua.
    Gjurma e shenjt e Sarisalltikut n hyrje t Krujs

    Dervishi i moshuar, me mjekr t bardh, ishte dukur t ecte kalldrmeve t qytetit me nj degz qiparisi n dor, kurse n brez kishte ngjeshur nj shpat druri, dshmi e misionit t paqes. Legjenda thot se i kishte ardhur radha vajzs s bukur t princit, e cila sy prlotur po i ngjitej malit pr t’u flijuar. Aty ndeshi dervishin, q edhe pse veshur me zhele, nuk e trembi vajzn. Pasi dervishi, mori vesh gjmn q priste vajzn, e shoqroi pr te kuedra. Vendi ishte thar nga fryma prclluese e kuedrs. Vajza digjej nga etja. Dervishi plak kishte ngulur shkopin n shkmb, nga prej andej gurgulloi, uji i freskt. Fati i betejs dihet, me shpatn e drunjt, dervishi plak, i preu kuedrs shtat kokt, q villnin kob e gjm. Nuk pranoi ta merrte pr grua bijn e re t princit, por krkoi si shprblim t jetonte aty, n shpelln, maj malit. Legjenda vazhdon se me mushkn e tij, dervishi Sari Salltk, vetm me katr hapa, arriti Korfuzin. Gjurmt duken edhe sot e ksaj dite n Fush-Kruj, Shijak dhe Durrs…

    Pika t tjera turistike n Kruj

    Kruja dhe zonat prreth kan thesare t muara natyrore. N rrugtimin ton “Vende dhe Udhtime”, do prpiqemi t prekim sadopak nga afr kto vende, s paku, aktualisht me imagjinat e m tej, n nj udhtim drejt atyre viseve, duke sjell pr ju, reportazh me foto dhe video. Prpos qytetit antik t albanve, Albanopolis-it, i ndodhur prgjat rrugs Fush-Kruj-Kruj, e Parkut Kombtar t Qafshtams, vese 27 kilometra larg Krujs, – m posht do iu paraqitim disa nga rrugtimet turistike, q mund t realizoni n nj udhtim 1 apo 2-ditor n Kruj.

    Kanioni i lumit Dro(js)

    Ndodhet 4 kilometra ne veri t qytetit t Krujs, n krah t rrugs nacionale Kruj – Qafshtam, ndrmjet Malit t Krujs dhe atij t Bretit. Ka nj gjatsi prej 1.5 kilometrash dhe sht monument natyre. Mjedisi prreth sht pak i prekur nga dora e njeriut, ku bimsia dominuese sht mareja, q shrben edhe si frut, ilnja, dafina, ulliri, shqopa, mersini, etj. Kanioni prshkohet nga lumi me t njjtin emr dhe prgjat ka shum ujvara, njra pas tjetrs. Prgjat shtratit t lumit sht edhe nj burim i madh nntoksor si njihet ndryshe edhe burimi i Banacit, q sht nj shpell nntoksore me gjatsi 3 kilometra, pothuajse krejtsisht e paeksploruar, ndrsa n mesin e kanionit, nj ur guri si dhe nj rrug e pazakont e gdhendur e gjitha n shkmb. Kanioni i lumit Dro njihet ndryshe edhe me emrin “Shkmbi i Vajs” (Shkmbi i Vajtimit), pasi ktu thuhet se sipas legjends, q 90 vajza dhe gra pr t mos rn robinja n duart e turqve, u hodhn nga ky shkmb prtej n lum. Toponimi i mbeti si i till, pasi nnat vinin e vajtonin ktu do dit. Kjo legjend sht ruajtur me fanatizm nga banort e zons brez pas brezi, deri n ditt e sotme. Pr nder t vajzave q u vetflijuan sht ngritur nj memorial me mbishkrim, kushtuar sakrifics s tyre.

    Kanioni i lumit Zez

    Kanioni buron nga Parku Kombtar i Qafshtams dhe an prmes malin e Krujs, duke formuar nj kanion t mrekullueshm me gjatsi 3 kilometra. Shpesh guidat turistike ndrmarrin gjat fundjavave udhtime n kt kanion, i ndodhur jo shum larg Krujs, e ku prgjat tij ndeshen shum burime dhe ujvara spektakolare q gjarprojn prgjat rrugs mesjetare Shkodr-Lezh-Dibr, e n mesin e kanionit, ndodhet edhe ura e gurt e Abdyl Ags.

    Mali i Krujs

    Mali bn pjes n vargmalin Kruj-Dibr dhe ka nj lartsi prej 1176 metrash, mbi nivelin e detit, si dhe nj siprfaqe prej 1408 hektarsh. I prshtatshm pr piknik dhe ecje alpine, ky mal ngrihet si nj kala natyrore mbi qytetin e Krujs, me gremina t thepisura, bim mesdhetare, e shumllojshmri bimsh mjeksore. Karakteristik pr malin e Krujs sht pisha e Rrobulls, q ndodhet n ann perndimore, e q zbret deri n 800 metra lartsi.

    Mali i Kavanijes

    Mali i Kavanijes ka lartsin 1421 metra dhe ndodhet n lartsit e Krujs, rreth 8 kilometra nga qyteti. Ai ndan malsin e Krujs n dy zona etnokulturore: N zonn e Kurbinit, q ndodhet nga ana veriore e malit dhe n zonn e Bends, q ndodhet n ann jugore. Emrin “kava nije”, mendohet se, e ka marr nga nj kavo gjigante, e cila ndodhej e varur nga maja e malit, q sipas banorve, kjo kavo prdorej pr ankorimin e anijeve n lashtsi. Specialistt dhe historiant kan gjetur gjurm t qeramiks dhe gur t muar n majn e ktij mali, por gojdhnat flasin se aty duhet t ket qen vendosur nj kamban e madhe, e cila vihej n lvizje nprmjet kavos gjigante, deri n fund t malit. Maja e malit prbhet nga dy shkmbinj gjigant me nj t ar n form kanioni n mes t tyre, ku mendohet se ka qen e varur kambana. Meq kavoja ishte tejet e trash dhe ngjasonte me kavot e ankorimit t anijeve, banort e kan quajtur at “kavo e anijes”, – nj toponim i mbetur kshtu edhe malit t Kavanijes.

    Ujrat termale Bilaj

    Ujrat termale u zbuluan rastsisht duke krkuar pr uj t pijshm, e ndodhen n fshatin Bilaj, n perndim t Fush-Krujs. Ato kan temperatur prej 60 gradsh dhe jan t pasura me squfur, e kripra t ndryshme q i japin ngjyr t gjelbr t hapur. N vitet 1971-1975, prfundoi edhe ndrtimi i qendrs s posame kurative pr t smurt me reumatizm, ndrsa sot sht nj qendr e modernizuar q ofron shrbime t ndryshme.

    Hurdha e Kecit

    Ky toponim haset pothuajse n gjith territorin e Krujs, pasi aty ka burime dhe ujvara t shumta. Hurdha e Kecit ndodhet n fshatin Noje, 6 kilometra n lindje t qytetit t Krujs, n nj prej degzimeve t lumit Dro. sht nj ujvar me lartsi 15-20 metra, me nj pamje mjaft piktoreske. Pr kt ujvar ekziston edhe nj legjend ku thuhet se ka jetuar “E bukura e ujit”, e cila dilte do mngjes n breg, thahej dhe krihej nn rrezet e diellit, e zhytej srish n uj, pasdite von. Banort e zons thon se e kan prdorur kt ujvar si vend pelegrinazhi (rit pagan), pasi besojn n fuqin shruese t ksaj ujvare.

    burimi: gazetasi.al
    Ndryshuar pr her t fundit nga ATMAN : 06-07-2019 m 16:23

Faqja 2 prej 2 FillimFillim 12

Tema t Ngjashme

  1. Adem Jashari - Hero i Kosovs
    Nga JONI 1 n forumin Elita kombtare
    Prgjigje: 294
    Postimi i Fundit: 14-12-2016, 07:54
  2. Guerilasit e LANC
    Nga Tannhauser n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 28
    Postimi i Fundit: 21-04-2007, 14:12
  3. Miti i 'tolerances fetare' n Shqipri
    Nga Qafir Arnaut n forumin Toleranca fetare
    Prgjigje: 33
    Postimi i Fundit: 05-08-2006, 05:26
  4. Debat mes anti liberalve dhe liberalve
    Nga liridashes n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 1
    Postimi i Fundit: 22-03-2005, 18:26
  5. Ortodoksia dhe Shqipria
    Nga shendelli n forumin Komuniteti orthodhoks
    Prgjigje: 258
    Postimi i Fundit: 07-04-2004, 18:16

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •