Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 3
  1. #1
    Diabolis
    Antarsuar
    21-01-2003
    Postime
    1,625

    Disa e kundrshtonin at

    Shekulli:

    N 105 -vjetorin e tij t lindjes asnj institucion shtetror nuk u kujtua pr politikanin q guxoi ti krkonte pluralizm dhe zgjedhje t lira Enver Hoxhs, q krkoi social-demokracin dhe jo komunizmin, q krkoi t mos dnoheshin Fishta e Konica. Mungonin edhe social-demokratt, pararends i t cilve ishte Sefulla Malshova

    Sefulla Malshova, Social-Demokrati i harruar

    Belina Budini

    TIRAN Megjithse i damkosur oportunist i pashrueshm dhe i degdisur magazinier i thjesht nga diktatura, emri i Lame Kodrs edhe n diktatur gjithkujt i sillte ndrmend poetin. Ndrsa heshtja e mbuloi Sefulla Malshovn, harresa nuk e mbuloi asnjher Lame Kodrn. Kshtu shptoi poeti, por humbi vazhdimi i tij. Njerzit nisn t shqetsoheshin pr kt heshtje t gjat t tij derisa kuptuan se kishte rn.
    Ish-kryetari i Lidhjes s Shkrimtarve, ish-ministri i Arsimit, ish-kryesekretari i qeveris s Nolit, publicisti dhe vjershtori i dikurshm, do t bashkjetonte deri n moshn 71 -vjeare kur u nda nga jeta, me heshtjen, vetmin, persekutimin dhe vuajtjet. Sepse kishte guxuar fillimisht t kritikonte Enver Hoxhn, partin e tij si terroriste, se krkonte zgjedhje t lira, se m von kishte mbrojtur Fishtn dhe Konicn... Nga t paktt q kuptoi dhe guxoi t thoshte gjithka q n fillim... Dhe q e pagoi me harres dhe vetmi, pasi e vulosn armik.
    Hera-hers duket sikur dnimi me harres vazhdon ende kundr Sefulla Malshovs (alias Lame Kodra). Sikur dikush t trembej akoma prej figurs s tij! Social-demokratt vet e kan harruar, megjithse social-demokracia e Sefulla Malshovs lexohet qart. Nn z thuhet se i tremben humbjes s elektoratit po t kujtohen pr social-demokratin e par. 105 -vjetorin e tij t lindjes vetm pak dit m par, m 2 mars, nuk e organizoi asnj institucion shtetror, por nj bashkfshatar i dashuruar pas vjershtorit. Ende mungon nj monografi e botuar pr t ashtu sikundr mungojn pr shum t tjer, n fakt. Pas vdekjes s t motrs e cila e vetmuar e kishte shoqruar karrocn e komunales q onte trupin e t vllait drejt baness s prjetshme, nuk ka kush ta kujtoj m vllain, burrin e babain q nuk qe kurr dhe birin me fat tragjik.
    Librat e kujtimeve jan varkat e shptimit t njerzve nga harresa. Pikrisht nj vark t till shptimi ka ndrtuar pr Sefulla Malshovn Niko Tyto, nj msues letrsie dhe bashkfshatar i Sefulla Malshovs. I jan dashur katr vjet pr t mbledhur 107 kujtime t njerzve t ndryshm pr vjershtorin e tij t preferuar. I ka futur n vark nj nga nj dhe vazhdon t krkoj ende kujtime pr t ndrtuar vijimin e librit t par, Pr Safulla Malshovn. Niko nxiton me frikn pr kohn q ia merr dshmitart, si ia mori t motrn e Sefullait pas kujtimit t par t saj botuar n librin Pr Sefulla Malshovn.
    Kujtimet pr Sefulla Malshovn nisin me ato q mbajn mend t afrmit dhe miqt e pakt t tij t prmbledhur si kujtime nga farefisi, mandej vijojn kujtime t bashkfshatarve t Sefulla Malshovs q ndiqen nga pjesa m dramatike e kujtimeve pr Sefullain: kujtimet nga Ballshi dhe Fieri ku jetoi n mjerim dhe pasojn kujtimet m t rndsishme q jan ato pr veprimtarin e Sefulla Malshovs ku prmblidhen copra kujtimesh t Ymer Dishnics, Skender Luarasit, Nafiz Bezhanit, Petro Markos, Odhise Grillos, Kol Jakovs, Rrahman Parllakut dhe n fund nj sr vlersimesh pr Sefulla Malshovn nga Fan S. Noli, Faik Konica, nga kritiku Koo Biku, nga Ymer Dishnica, nga Pashko Gjei, deri tek Robert Elsie e t tjer.


    Nga kujtimet e Rrahman Parllakut pr Sefulla Malshovn
    Kur Malshova krkonte pluralizmin n Parlament
    Belina Budini

    Me Sefulla Malshovn jam njohur personalisht kur zhvilloi punimet Kongresi i Prmetit. Emrin ia kisha dgjuar, po ashtu edhe disa vjersha ia kisha lexuar. Pra isha kureshtar pr ta njohur, ndaj e mbaj mend kt dit. Njohjen m t plot e bra gjat zhvillimit t kursit tremujor me kuadro kryesore t zhvilluara n Tiran m 1946. Leksionet na i jepnin Enver Hoxha, Bedri Spahiu, Ymer Dishnica etj. por leksionet e Sefullait ishin t nj natyre tjetr. Ai dallohej pr nj kthjellim n mendime, pr nj fjalor t pasur dhe pr nj logjik bindse. Ai i mshonte mendimit se ekonomia jon duhej t zhvillohej si NEPI n BS. ...Kujtoj gjithashtu bisedat q zhvillonim n prag t zgjedhjeve pr deputet, ku Sefullai ngulte kmb q Parlamenti duhej t bhej pluralist e jo vetm me komunist, ose me kuadro t dal nga lufta. Kur ishim deputet, Sefullai dhe dy deputet t tjer ishin me kultur gjuhsore dhe bnin shpesh vrejtje pr gabim t shkruara n prpilimin e ligjeve. N fillim t vitit shkollor 1945-1946 Sefulla Malshova erdhi i deleguar n gjimnazin e Shkodrs dhe zbuloi pllakn prkujtimore me emrin At Gjergj Fishta. M von lre si vajti fati i Fishts...

    Kujtim i shkurtr nga e motra, Zenepe afka

    Kur e varrosa vllan ishte me t vrtet nj sken e dhimbshme kur e prcolla me karrocn e komunales. Ve, dua tu them q, pr udin ton, kishte shum njerz, anve t trotuarit, q duke br shtitje, na shoqronin me zemr e me sy. Madje, disa prej tyre, pr knaqsin ton, na shoqruan deri n varreza, gjithmon t distancuar deri n 20-30 metra lart. Si msova m von, ata ishin miqt e familjes son, shokt dhe miqt q kishin njoftuar njri-tjetrin. M ka ardhur shum keq pr kta miq q me prezencn e tyre na lehtsuan peshn e dhimbjes, por q un nuk munda dot ti falenderoja.
    Kan thn pr Sefulla Malshovn (Lame Kodra)

    FAN NOLI
    Rikndova me interes vjershat, t shkruara me nj shqipe t bukur dhe t frymzuara me zjarrin e shenjt...

    Koo Biku, kritik
    Mund t themi pa mdyshje se panorama e letrsis prparimtare q u zhvillua n vitet 20-30 do t ishte shum e mangt pa Lame Kodrn

    Ymer Dishnica
    Lame Kodra sht nj erudik klasik. T perifrazosh dhe t dokumentosh vjershat e Lame Kodrs sht njsoj sikur t duash t belbzosh e t thuash keq ato q jan thn me aksent bilbili. Vjershat e Lame Kodrs dgjohen, ndihen, shijohen, meditohen jo vetm nj her, por shum her. do vjersh sht nj xhevahir me shum faqe q shndrit secila m shum e m bukur se tjetra. Gjuh n toskrishte e shtruar, e kulluar, n traditn e Naimit, ajupit, t Faikut e Fan Nolit.... Lame Kodra, ky revolucionar me temperament, sht edhe nj erudit klasik, sevdali i tonit n harmoni me formn. Realizmi i Lame Kodrs nuk sht nj realizm terre- terre, por nj realizm i gjall, veprues e revolucionar.

    Agim Vinca, shkrimtar kosovar
    Lame Kodra sht poeti i frymzuar kombtar, shoqror dhe politik, ka do t thot se optika e tij si poet sht e drejtuar kah problemeve toksore... Lame Kodra angazhohej pr nj poezi t fort, luftarake, por edhe gjuhsisht t krehur e elegant, ndrsa poetin ai e shikon jo vetm si mjeshtr t fjals, por si flamur t idealeve shoqrore

    Kasem Trebeshina, shkrimtar
    Un e kam mbiemrin Trebeshina dhe Sefullai ka dy vargje q i donte veanrisht: Un e dua Shqiprin/ pr nj stan n Trebeshin. Trebeshina u b Baba Tomorri yn. Sefulla Malshova vet kishte nj madhshti Trebeshine dhe nj jet t vrullshme si t Vjoss. Kur prmend fjaln Njeri, me germ t madhe, m vete mendimi te Sefullai. Pr her t par e kam takuar n Bibliotekn Kombtare m 1966, me buzt q i dridheshin dhe me mngt e xhakets t ngrna nga vjetrsia. Po fukarallku nuk ia vrau shpirtin e bukur...

    Robert Elsie, studiues
    Malshova ndoqi nj kurs, relativisht, liberal dhe pajtues pr kohn, me qllim t inkurajonte riintegrimin e forcave jokomuniste n strukturat e pushtetit. Ai nuk qe nga ata q dnonin t gjith shkrimtart e paralufts si reaksionar, si Gjergj Fishtn, as nuk qe pr shkputje t plot nga Perndimi

    DISA VARGJE T SEFULLA MALSHOVS

    Si e dua Shqiprin

    Skam iflik e skam pallate,
    Skam dyqan me katr pate,
    Po e dua Shqiprin,
    Pr nj stan n Trebeshin,
    Pr nj shkarp e pr nj gur,
    Pr nj gardh e pr nj mur,
    Pr kasollen mbi Selishte,
    Pr dy ara n Zallishte,
    Pr nj lop e nj gomar,
    Pr nj balo, nj manar.

    Shkruar n 1939, botuar n 1941 n gazetn Liria n Amerik

    Klithma e Dragobis

    Nat e errt mi Shkumbin,
    Mi Bujan,
    Dhe mi Vjosn val-trumbull,
    Anmban.
    Dergjet bota puntore,
    Bot e ngrat,
    Shpirt e zemr piklluar
    Zorrt that.

    JETA E SEFULLA MALSHOVS

    1900
    I lindur n vitin 1900, Sefulla Malshova vdiq n gjendje t mjeruar, pas nj jete me fat tragjik, n 1971.

    19
    Fillimisht sht shkolluar n Limar e n Vlor, ndrsa studimet e larta i nisi n Shn Mitr Koron t Italis pr mjeksi, por i la prgjysm pr shkak t angazhimeve politike q mori. Udhhiqte katr shoqata studentore n Itali dhe u b kryetar i konfederats s studentve shqiptar n Itali.

    24
    N vitet njzet prfshihet n shoqrin Bashkimi ku bashkpunon me Avni Rustemin, Fan Nolin, Luigj Gurakuqin etj. N moshn 24 -vjeare mori pjes n qeverin e Nolit ku u emrua kryesekretar.

    25
    Ndrsa pas dshtimit t revolucionit t qershorit, bashk me 800 shqiptar niset drejt Italis pr tu bashkuar me KONARE-n. Ndrkaq vjershat e nnshkruara me pseudonimin e tij letrar Lame Kodra ishin botuar n shum gazeta t kohs dhe ishin br t njohura.

    30
    Itinerari i tij vazhdoi me Rusin (n Leningrad) ku mbaroi studimet n akademin e lart politike-ushtarake, pasi kishte fituar nj burs studimi me ndrmjetsin e Nolit. Madje n Mosk mbrojti edhe nj grad shkencore: Doktor pr filozofi dhe dha leksione n Universitetin e Mosks. Ishte bashkpuntor shkencor i Akademis s Shkencave t Bashkimit Sovjetik. Thuhet se n Mosk u martua pr tre muaj me nj skiatore mongoleze. Ka qen antar i Partis Komuniste t Bashkimit Sovjetik por m pas u prjashtua prej saj.

    35
    N 1935 kthehet n Shqipri si klandestin, i ngarkuar me detyr nga Kominterni. Por u zbulua shpejt. Ishte simpatizant i Lufts s Spanjs.

    40
    Viti 1940 e gjeti n Franc ku udhhiqte lvizjen e shqiptarve antifashist dhe ku u burgos. Kthehet n Shqipri n vern e vitit 1943 dhe merr pjes n luftn antifashiste.

    44
    N vitin 1944 zgjidhet n forumet udhheqse t qeveris q doli nga Kongresi i Prmetit.

    44
    N qeverin demokratike provizore n Berat merr detyrn e ministrit t Kulturs dhe t Propagands, m 20 tetor 1944.

    45
    Zgjidhet sekretar i prgjithshm i Frontit Demokratik n Kongresin e Par t Frontit Demokratik n gusht 1945.

    45
    n tetor 1945 zgjidhet kryetar i Lidhjes s Shkrimtarve t Shqipris, ndrsa kryetar nderi i saj u zgjodh Noli. Po kt vit botoi edhe tre libra: nj q prmbante artikujt dhe ligjratat e tij dhe ku prmblodhi publicistikn q kishte shkruar n artikuj t ndryshm n shum gazeta, nj vllim me vjersha me pseudonimin Lame Kodra dhe nj broshur pr rolin e gruas n shoqrin e kohs.

    46
    N plenumin V, shkarkohet nga funksionet e larta partiake

    47
    Kt vit shkarkohet edhe nga funksionet e larta shtetrore si ministr i Arsimit me motivacionin zyrtar Pr paaftsi

    49
    Deri n 1949 megjithat mbajti postin e sekretarit t prgjithshm t Lidhjes s Shkrimtarve. Pr shum vjet ishte punonjs shkencor i letrsis ruse, por pa t drejt botimi me emrin e tij.

    56
    Pikrisht pas Konferencs famkeqe t Tirans, m 1956 internohet n Ballsh pr dy vjet dhe 13 vjet t tjera i kaloi n Fier me detyrn e magazinierit.

    71
    Nuk u martua kurr dhe vdiq n mjerim m 11 qershor 1971. Tashm, pas viteve 90, sht dekoruar nga presidenti i Republiks me Urdhrin e Flamurit Kombtar t Klasit t Par dhe sht qytetar nderi i Klcyrs.


    N riedukim si adhurues i Sefulla Malshovs
    Belina Budini

    I dashuruar pas tetrrokshit karakteristik t vjershave t Lame Kodrs, Niko Tyto tregon se madje n nj mbledhje t organizats s rinis sht kritikuar pr kt simpati t tepruar t tijn pr Sefulla Malshovn. N gjirin tuaj ka njerz q jan adhurues t armiqve t partis. N.T. sht viktim e Sefulla Mlshovs, - kishte theksuar ish-sekretari i par i Komitetit t Rinis. Niko Tyto thot se nuk kishte hequr dor nga dashuria pr poetin as n universitet kur n ndonj rast ilustronte figuracionet me vargje t marra nga vjershat e Lame Kodrs t cilat i di ende prmendsh pothuajse t gjitha.
    Niko tregon se si msues letrsie pr 30 vjet me radh ka komentuar me zjarr e pasion pr nxnsit e viteve t katrta prozn e bukur poetike Zgalemi t Gorkit t prkthyer nga Sefulla Malshova, pa harruar asnjher t flas n klas pr meritat e prkthyesit, pr gjuhn aq t pasur e elegante, pr thjeshtsin e zhdrvjelltsin e stilit si dhe pr figuracionin artistik aq t goditur. Ve gjithmon kam qen i tensionuar dhe i shqetsuar, duke iu ruajtur pyetjes nga klasa: Cili sht prkthyesi i ksaj proze poetike?... Tanim Niko Tyto thot se thuajse n mnyr t paprgjegjshme ka shpjeguar edhe pikpamjet e Sefulla Malshovs n letrsi e n artin e realizmit socialist.
    Aq sa n 1967 e riedukuan si adhurues e nxits i veprs s Sefullait. Ka qen ky vit, kur disa persona, me porosi t veant, u ngarkuan me detyr t rndsishme pr t zbuluar enigmat... Pikrisht kt muaj hoqa me dhimbje t madhe nga biblioteka ime vllimin Vjershat t Lame Kodrs t cilin ma kishte dhuruar nj miku im, msues n Ballsh. Niko kujton edhe nj episod kur gjat nj bisede n tryez me poett Dritro Agolli e Niko Nikolla kur flisnin pr poett kishte pyetur Po Sefullai a sht poet i vlerave t mdha? dhe Dritro Agolli ishte prgjigjur menjher Po, sht nj poet i vrtet, por biseda nuk kishte zgjatur m tej n kt pik.
    Por Niko Tyto shprehet se nuk pati guxuar ti afrohej asnjher personalisht vjershtorit t vet t preferuar pr arsye q dihen. Madje edhe kur bisedoja me ndonj mik t ngusht rreth poezis s Lame Kodrs, bja thjesht nj vlersim pr t si poet e shqiprues dhe asnjher nuk e lakonim si politikan, - tregon ai.


    Sefulla Malshova n kujtimet e Ymer Dishnics. Nga njohja n Paris, tek Pleniumi i Beratit kur goditi Enver Hoxhn dhe tha q Partia Komuniste ishte nj parti terroriste dhe deri tek dnimi publik pasi mori n mbrojtje Fishtn e Konicn

    Ymer Dishnica kujton se e ka njohur Sefulla Malshovn n vitin 1939 n Paris, kur ishte emigrant politik dhe merrej me organizimin e drejtimin e shoqatave antifashiste. Gati nj vit e gjysm kemi qen bashkpuntor pr kto probleme me rndsi pr kohn. Un kujtoj se si rezultat i ksaj pune intensive e me prgjegjsi, Sefullai, n qershor t 1944, sht burgosur dhe se n burg ka shkruar poezin e bukur Pas trmetit. M ka mbetur n mendje strofa e fundit pr iden e saj: Do t rrjedh jeta plak/pa an e kufi/dhe do ket si kuror/pun e dashuri... Pr ne Sefullai ishte lideri i lvizjes revolucionare n mrgim. Nga Parisi, n vern e 1943 ai erdhi n Shqipri dhe mori pjes gjersisht n Luftn Nacionallirimtare..., -kujton Ymer Dishnica n librin e prgatitur nga Niko Tyto. Ai shprehet m tej se sidomos si poet emri i tij u b shum i njohur aq sa ve pseudonimit t tij Lame Kodra mori nga kritika letrare edhe pseudonimin Poeti rebel. Kur u zhvillua Pleniumi i Beratit Sefullai mbajti nj pesh t madhe. N diskutimin e tij, ai goditi sekretarin Enver Hoxha dhe kur shprehu mendimin q Partia Komuniste deri m tani ishte kthyer n parti terroriste, kujtoj q salla e miratoi plotsisht, - kujton m tej Ymer Dishnica. Ai tregon se Sefulla Malshova shpesh shprehej se me shkopin e diktatit nuk shkohet prpara, se ai ishte plotsisht demokrat dhe se Enver Hoxha duhej t hiqej me zgjedhje t lira. Partia sipas Sefullait, duhej t reformohej me element demokrat pr ta udhhequr sa m mir. Por ngjarjet u zhvilluan ndryshe. Kongresi jo vetm q nuk u zhvillua si po mendohej, por u bn gjith ato spastrime e pastaj u zhvillua m 1948, - shprehet Ymer Dishnica. M tej ai shton se tek Sefullai kishte dalluar nj personalitet t kompletuar, nj njeri me intuit t rrall dhe me zemr bujare. Dishnica sqaron se megjith Sefulla Malshova u zgjodh kryetar i Lidhjes s Shkrimtarve e Artistve, ai ishte m tepr formal dhe pa funksione politike. Ndrsa m 1949 kur u prjashtua nga posti i sekretarit t lidhjes, u akuzua si deviator dhe mbrojts i poetve dekadent si Fishta e Konica. Mua m kujtohet q Sefullai n fjaln e tij, kur bri diskutimin, duke mbrojtur Fishtn e Konicn, dy figurat e mdha t bots letrare shqiptare, kritikoi byron politike, q i kishte ln mnjan kto figura t ndritura, - shprehet Ymer Dishnica. Dhe t nesrmen ishin dnuar n gazetn Zri i Popullit publikisht jo vetm Sefulla Malshova por edhe Sknder Luarasi e vet Ymer Dishnica t cilt e kishin mbrojtur mendimin e Sefullait. Pr Sefulla Malshovn Ymer Dishnica thot se gjat kohs kur t dy gjendeshin n Tirana shkmbenin vizita me njri-tjetrin, megjithse survejoheshin nga sigurimi q na u ngjit si rodhe gjith jetn. Ymer Dishnica thot se Sefulla Malshova ishte miku m i afrt i familjes s tij, por kur morn rrugn e internimeve, Dishnica n Berat e Malshova n Ballsh e m von n Fier, u takuan m rrall.


    Nga kujtimet e shkrimtarit Kol Jakova pr Sefulla Malshovn:
    Treshja e mendur q i binte murit t diktaturs me kok

    ...Konferencn (sht fjala pr konferencn themeluese t Lidhjes s Shkrimtarve, tetor 1945) e drejtonte burri i shtetit Sefulla Malshova. Fjala e tij u dgjua me vmendje t madhe nga t gjith. Vrehej nj entuziazm... Nuk ishte e thn q frym entuziazmi dhe vllazrimi t zgjaste gjat. Ministri i Arsimit dhe Kulturs, Sefulla Malshova e kishte braktisur makinn dhe kishte bler biiklet. At e kishin pushuar nga puna. Sigurisht, ai ishte liberal. Rrinte me peshkop q bnin duvan e Ameriks dhe t kapitalizmit n prgjithsi dhe nuk i faleshin Titos, udhheqsit shpirtror t komunistve shqiptar.... N nj konferenc t tetorit, 1949 u luftuan pikpamjet oportuniste dhe liberale t Sefulla Malshovs. Me kt rast u luftua edhe Ymer Dishnica dhe Sknder Luarasi. T tre i hodhn posht akuzat... Ata qndronin t patundur n mendimet e tyre. Akuzn e mendur se gjoja ishin armiq t kombit e t pushtetit nuk e pranuan kurrsesi. Prkundrazi, deklaronin e letrsia dhe Organizata e Lidhjes s Shkrimtarve kishte rn n dor t njerzve t paaft e servil... Ymer Dishnica u ngrit dhe tha se krahas kuadrove t Naimit, t Nolit dhe t Migjenit, duhej t ishte edhe kuadri i Sefulla Malshovs. Vet Sefullai qndronte i qet dhe i kundrshtonte akuzat qllimkeqse me logjikn e tij t hekurt... Por un u udita si Marku (Mark Ndoja q m von u godit nga partia n pushtet) u sul kundr Sefulla Malshovs dhe shokve t tij, duke mbajtur ison e DH.SH, SH.M, Z.S... N kt mbledhje u prjashtuan t tre kta shkrimtar (Sefulla Malshova, Sknder Luarasi, Ymer Dishnica), ... Un treshen pr at koh e quajta t mendur q i binin murit me kok.
    wrong verb

  2. #2
    Diabolis
    Antarsuar
    21-01-2003
    Postime
    1,625
    Letra e Sknder Luarasit drejtuar Enver Hoxhs


    B.Budini
    M 1972 Sknder Luarasi iu drejtua Enver Hoxhs me kt letr:

    N veprat tuaja Vol.VI f. 321 lexova:
    N Konferencn e shkrimtarve pati edhe ndonj element, si S.L (Sknder Luarasi) q brtiste t lejohej t fliste S.Malshova se te ne ka liri fjale. Tipa si ky kan nj kuptim borgjez pr lirin e fjals dhe jan gati n emr t saj t mbrojn e t knaqin interesat e tyre t ngushta prej intelektuali t smur e arrivisti pa princip.
    Jam i sigurt, shoku Enver, q kto fjal nuk jan authentikisht tuajat, po t hequra nga raporti q do ti ken drejtuar Komitetit Qendror Kryesia e Konferencs s tret, e cila prbhej nga (X, Y, Z ) t cilt m prpara na e kishin paraqitur kryetarin e Lidhjes s Shkrimtarve ( S.Malshovn) si birin m t shquar t Shqipris.
    1. Un skam patur t bj me Sejfulla Malshovn dhe do t kisha br nj akt t padenj t shtjes socialiste sikur t kisha brtitur: T mos lejohet S.Malshova t flas se TE NE NUK KA LIRI FJALE. ǒkuptim kam patur un pr lirin e fjals e kam provuar me punn time n shkoll si arsimtar q prej 1920 e gjer m 1967.
    2. Q un nuk kam ar kokn pr t mbrojtur e knaqur interesat e mia t ngushta sht nj e vrtet q as kam nevoj ta mbroj se e di gjith bota: q prej moshs s njom kam qen edukuar t mbroj e t knaqem vetm me mbarvajtjen e interesit t popullit shqiptar.
    3. N kt paragraf cilsohem si intelektual i smur. Si i till nuk mund t kem qen para motit 1960 se athere as do t m kishin emruar docent n degn e filologjis n Fakultetin e Filologjis ( ).
    4. Fjalt arrivist pa princip nuk jan pr mua. Ata gjenden n puthadort, t cilt jan t shum ndr ato shtresa t borgjezis shqiptare q ka br tregti me interesat e Shqipris. Un jam fshatar shqiptar q kam rrmbyer pushkn pr t mbrojtur atdheun tim: s pari m 1914 kundr vorioepirotve; s dyti m 1924 kur lash msimet n Austri dhe tok me vllan tim e 50 bashkfshatar shkuam n Gramoz t mbronim kufin; dhe t tretn her m 1936 kur i pari nga Shqipria shkova vullnetar n Brigadat Ndrkombtare t Republiks Spanjolle.
    Kush sht arrivist?

    N munges t dokumenteve arkivore (q jan zhdukur n mnyr t mistershme bashk me arkivn e Lidhjes s Shkrimtarve), mes rreshtave zyrtare mund t zbrthehen disa nga pikpamjet e Sknder Luarasit q u kritikuan n referatin prmbylls t delegatit t Komitetit Qendror n konferencn e shkrimtarve
    Ja far shkruhet n referat : (Marr nga Literatura jon, gusht 1949, faqe 11-15)
    N diskutimet e ksaj konference u tregua nj interesim i madh nga t gjith. Kjo tregon se revolucioni vepron mbi ne dhe na trheq gjithnj dhe m me fuqi drejt t ardhmes...
    Zoti Sknder Luarasi ngriti shtjen e intelektualve dhe t trockizmit dhe thot se shum gabime t intelektualve duhet tia atribuojm trockizmit.
    Por ne nuk jemi dakord as me shprehjen e Sknderit kur tha se intelektualt jan pjesa m e zgjedhur. E thn kshtu nuk mund t interpretohet vese gabim. Intelektualt jan nj shtres q ka edhe t mirat edhe t kqijat e saja Por kur flitet pr lvizje t masave, kur flitet pr revolucion sht klasa puntore ajo q sht pararoja dhe m e zgjedhura.
    Tha Sknderi mbasandaj se intelektualt kan qndruar n bisht Zoti Sknder Luarasi krkon ta gjej pergjegjsin e rendimentit t pakt t shkrimtarve dhe t njerzve t artit vetm jasht njerzve t kulturs dhe t artit.
    Duhet t gjejm fajin dhe ti vem gjrat drejt-tha Sknderi. sht kollaj q tu hidhet faji t tjerve por kjo nuk prmirson dhe nuk ndreq. Duhet t udhhiqemi edhe n kritik dhe n autokritik nga Komiteti Central. Nj gj duhet ta kemi gjithmon parasysh: rolin udhheqs dhe ndihms t partis n fushn e literaturs dhe t artit. Nuk sht e mundur q t shkruajn e t prodhojn gjra t dobishme n qoftse nuk kan ndihmn dhe orientimin e partis. Kjo duhet t jet e qart, kt duhet ta ndiejn t gjith녔
    U ngrit ktu shtja e t vajturit posht, e kontaktit me masat etj. N lidhje me kt z. Sknder Luarasi e ngriti shtjen jo plotsisht t drejt. T thuhet se nuk shkruhet vetm n Tiran kjo nuk sht e drejt
    Z. Sknder Luarasi duke u nisur nga nj kuptim i gabuar rreth tipave q simbolizojn patriotizmin m t kulluar dhe atdhedashurin m t plot arriti n konkluzione t gabuara. Duhet t njihen vlerat, -tha ai. Po ku m tepr se n Demokracin ton Popullore ku m tepr sesa ktu vihen n dukje vlerat dhe i jepet secilit haka Por shtja sht q tu vem vlerat n shrbim t popullit dhe q ti vm kto vlera n shrbim t popullit duhet t kemi frymn e partis
    Duhet t ruhemi nga shenjtrimi pasiv i s kaluars. Komunistt jan vlersonjsit m konseguent t traditave t parve tan.
    (Marr nga Literatura jon, gusht 1949, faqe 11-15)

    Petro Luarasi, djali i Sknder Luarasit

    Heronjt dhe t dnuarit e diktaturs q perceptohen akoma si dje

    ...Edhe pas rrzimit t diktaturs, krahas ndryshimit t sistemit politik, n Shqipri u zhvilluan paralelisht strategjit e ristrukturimit dhe rrnimit t institucioneve t vendit nga forca t caktuara, pr qllime prfitimi politik e ekonomik, pr t ndjekur rutinn e ngjarjeve apo pr t modifikuar t shkuarn e palavdishme. N kt kuadr, duhet t trajtohet edhe shtja e Lidhjes s Shkrimtarve q gjithnj e m tepr po degjeneron. Ndrsa dikur, formalisht, LSH i kushtohej vmendje, iu dha ndrtes, fonde, pajisje, ishte gjithnj nn kontrollin e pushtetit, tashm krkohet ti merret godina, fondet jan t pakta, nuk duan tia din pr shkrimtart.
    N kushtet kur dokumentet sht e vshtir pr tu disponuar, po shihet prdit e m qart retushimi i historis dhe personazheve t saj. Heronjt e dikurshm po shklqejn ende nn diellin e lavdishm, ndrsa t prbuzurit e t dnuarit nxijn n prjetsi.
    Jan zhdukur apo pengohet zbardhja e arkivave e transparenca e ngjarjeve dhe fakteve, ushtrohet presion i gjithanshm pr deformimin e realitetit nga individ e forca t cilve nuk u intereson e vrteta. Rndom inkuizitori etiketohet personalitet liberal, spiuni- bashkpuntor i devotshm, prndjekja- logjik e kohs, i nprkmburi-bashkfajtor-bashkvuajts, sqarimi i rrethanave- groposje, demaskimi -prbaltje.
    wrong verb

  3. #3
    Diabolis
    Antarsuar
    21-01-2003
    Postime
    1,625
    Sknder Luarasi: Si m prjashtuan nga Lidhja e Shkrimtarve


    B. Budini
    Enver Hoxha prgatit klimn pr Konferencn e Tret t Lidhjes s Shkrimtarve
    N mbledhjen e Byros Politike t KQ t PPSH m dat 7 qershor 1949 Enver Hoxha mbajti diskutimin: Letrsia jon t ec n rrugn e realizmit socialist. N kt mbledhje u ftuan disa nga drejtuesit e Lidhjes s Shkrimtarve (Dhimitr Shuteriqi, Shefqet Musaraj, Mark Ndoja) dhe u dgjua raporti i tyre mbi problemet q mendonin t ngrinin n Konferencn e Tret.
    Q n fillim t diskutimit E.Hoxha thekson: Dshirojm t dim si mendoni ju t zhvillohet Konferenca e Tret e LSH n mnyr q t kemi edhe ne mundsi tju ndihmojm me kshillat tona. N materialin tuaj ku jan hedhur idet kryesore t referatit, flitet shum pr shkrimtart e paralufts, ndrsa pr shkrimtart e Lufts Nacionallirimtare e t pas lufts flitet pak. N kt mnyr shkrimtart e vjetr eklipsojn t rinjt. Ne dshirojm q ju t na thoni si keni ardhur n kto rezultate dhe pastaj, si thash, tju japim dhe ne ndihmn ton. Sipas pikpamjes sime, Fishta me satirat e tij nuk pi uj prpara Epopes s Ballit Kombtar t Shevqet Musarajt. T mos merremi me diskutime boshe pr autor reaksionar si Fishta e Koliqi por t vem n dukje vlerat e atyre q shkruajn pr popullin. Me gjith kto, studimi q ka paraqitur Dhimitr Shuteriqi sht i mir. Kjo sht nj pun q n asnj mnyr nuk duhet t nnvleftsohet. Si kudo edhe n fushn e letrsis, ne duhet t qndrojm fort n pozitat e partis. Shkrimtarve t vjetr ua kemi vn mir n dukje si ant pozitive, ashtu edhe t metat, po t keni kujdes q si n referat, edhe n konferenc kjo shtje t mos bhet problem central. Organizimin q mendoni, bjeni pse koha krkon t keni nj drejtim m t shndosh. N punimet e konferencs t keni parasysh t kapeni mir nga prmbajtja ideologjike e krijimtaris letrare (E.Hoxha, vepra 6, f.188-197). Preokupim i Enver Hoxhs pasqyrohet edhe n shnimet Kshilla pr shkrimtart e rinj, qershor 1949 ( Vepra 6, f.207)

    Kujtime t Sknder Luarasit pr Konferencn
    S.Luarasi kujton: Q kur u ktheva n Shqipri nga kampet e prqndrimit n Franc, m 13 qershor 1945 dhe gjer n tetor 1949, kur u mbajt Konferenca e Tret e Lidhjes s Shkrimtarve, kta katr vjet isha akoma i dobt, q t mos them i smur, porse ndihesha i lumtur, n atdheun tim. Mund t kisha vdekur i gzuar si n nj ndrr-agoni, por i helmuar prej njezve keqdashs, t cilt n marrdhniet tona shoqrore, duke mos i njohur fare mir, i quaja shok.
    Gjith qortimet e fyerjet q m bheshin i ndieja si i ndien i smuri inxheksionet e mjekut, sepse besoja se m bheshin me dashamirsi nga shok marksist t Kryesis s Lidhjes t cilt deklaronin se Ne jemi ushqyer me marksizm-si foshnja q ushqehet me qumshtin e nns. Marksizmin e kemi ngrn me lug t madhe! Por me kalimin e kohs u binda se m bheshin me dashakeqsi dhe ktu nuk ishin vlera materiale q humbisja, por vlera morale
    Ditn e 11 tetor 1949, u zgjova nga ajo ndrr euforie. Q n Konferencn e Par t Lidhjes s Shkrimtarve, (7.10.1946) m patn zgjedhur antar t Komitetit, porse n mbledhjet e saj nuk m thrrisnin, vese kur sekretari i Lidhjes t kishte ndonj interes t vetin pr t knaqur. Sidoqoft, n Konferencn e Tret m ftuan edhe mua, me kmbngulje, ndonse isha i smur. Dhe shkova me vendim t prer q t mos ndrhyja n punt e ngatrruara t komisionit, por edhe jo t qndroja indiferent ndaj tyre.
    Seancn e par, ku mernin pjes t ftuarit e delegacionet e huaja e hapi Dhimitr Shuteriqi i cili propozoi presidiumin e lexoi rendin e dits. Prej komitetit t shoqats zun vend n kryesi nnkryetari Shefqet Musarai, antari Mark Ndoja, vet sekretari Dhimitr Shuteriqi e t tjer. Binte n sy mungesa e kryetarit Sejfulla Malshova.
    Zihni Sako m pati porositur q ditn e par t eljes s konferencs, t sillja nj ekzemplar t drams Boris Godunov q kisha prkthyer n shqip. Kur shkrimtari sovjetik Arkadi Pervencov pati mbaruar fjalimin e tij n seancn plenare, dhe n pushim po bisedonte me shkrimtart shqiptar, shoku Zihni m prezantoi, dhe ia dhurova shokut Pervencov prkthimin tim. (Mos ishte kjo arsyeja e ftess?!)

    Programi si u zhvillua Konferenca
    N revistn Literatura Jon prshkruhet programi i zhvillimit t Konferencs s Tret
    (Jeta kulturore e vendit: Konferenca e Tret e Lidhjes s Shkrimtarve t Shqipris nr.8, tetor 1949, f.43-46). M 9-12 tetor u zhvillua n Tiran Konferenca e Tret e Lidhjes s Shkrimtarve. Seanca e par u el n orn 10 t mngjesit, dt.9 tetor n salln e Teatrit Popullor, ndrsa seancat e tjera n salln e Klubit t Puntorve t Artit dhe t Kulturs. Ishin t ftuar sekretari i PPSH Bedri Spahiu, Hysni Kapo, Liri Belishova, Nexhmije Hoxha si dhe shkrimtari i lauruar me mimin Stalin, Arkadi Pervencov, etj. Shoku Dh. Shuteriqi, sekretar i prgjithshm i Lidhjes s Shkrimtarve e hapi mbledhjen dhe propozoi pr n presidium shokt: A.Xhuvani, Sh.Musaraj, Dh.Shuteriqi, M.Ndoja, M.Treska, Z.Sako, K.Jakova, S.Spasse, S.Caci.
    Kryeson shoku Dhimitr Shuteriqi i cili lexoi rendin e dits
    1Prshndetje
    2.Referati
    3.Zgjedhja e Komisioneve
    4.Diskutimet
    5.Statuti
    6.Zgjedhja e Komitetit Drejtues
    7.Rezolucioni
    I jepet fjala Arkadi Pervencev q prshndet n emr t shkrimtarve sovjetik, e m pas e merr fjaln Shefqet Musarajt i cili mban referatin. N fund t referatit Dhimitr Shuteriqi propozon sekretart e konferencs: A.Varfi dhe I.Zamputi (Mbyllet seanca e par n orn 13)

    Sknder Luarasi kujton:
    Dhimitr Shuteriqi ia dha kryesin n/kryetarit Shevqet Musaraj, i cili lexoi prpara ndo njqind antarve raportin e tij t gjat me akuza rreth oportunistit Sejfulla Malshova. Tani kuptuam prse nuk u duk n presidium edhe kryetari i Lidhjes, at e patn rrzuar nga pozita e tij m prpara, pa dijenin e antarve t Lidhjes. T gjith kthyen syt nga Sejfulla Malshova t uditur se si nuk u qe njoftuar ky fakt m prpara.
    M bn prshtypje mbi t gjitha citimet:
    (Shquhen) Pas shpalljes s indipendencs m 1912 ajupi, Noli, Ndre Mjeda, Sejfulla Malshova dhe i riu Millosh Gjergj Nikolla, i cili prfaqson prpjekjen letrare t t rinjve prparimtar t viteve t fundit t regjimit zogist
    Me Gjegj Fishtn e Ernest Koliqin n krye q i ndanin nj her e mir llogarit me popullin ton, q i shkuan tradhtis gjer n fund duke vn pa rezerva n shrbim t okupatorve fashist gjith talentin e tyre. Kjo rrym bri k m shum e k m pak shum nga shkrimtart e njohur e t afirmuar t kohs.
    Mitrush Kuteli pr t mbjell konfuzion n radht e letrarve t lufts shkruante m 1 maj 1944 Pr tu quajtur shkrimtar ose poet kombtar nuk duhet medoemos shtiz, dyfek a mitraloz. Mjafton q t shkruash bukur n gjuhn e pastr t kombit, pr vepra e ndjenja fisnike.
    Q n themelimin e saj Lidhja u influencua shum nga fryma oportuniste e Sejfulla Malshovs q ishte athere ministr i Kulturs dhe u zgjodh n Konferencn e Par edhe Kryetar i Lidhjes.
    Sknder Luarasi shkruan:
    N nj an vlersohej S.Malshova n nj rang me Cajupin, Nolin, Mjedn e Milosh Gjergj Nikolln n ann tjetr dnohej pr frymn e tij oportuniste kur qe kryetar i Lidhjes dhe n t njjtn koh ministr i Arsimit
    Shkruanin tani kundr Fishts e Koliqit ata q dikur i thurnin lavde. A nuk kishim t bnim me dublicitete fjalsh e oportunizm
    Dhimitri Paskon ( Mitrush Kuteli) e njihja pr patriot e t talentuar e jo si na paraqitej n raport.
    Sa mbaroi Sh.Musaraj s lexuari raportin, u ngrit S.Malshova jashtzakonisht i nevrikosur dhe krkoi q ti jepej fjala pr tiu prgjigjur akuzave
    Mjaft ta kemi dgjuar zrin tnd prej korbi!, -i brtiti X. Filloi nj far grindje si tek ezmat e arave qmoti n Kor, midis grash q krkonin t pranditnin njra-tjetrn. Kjo mu duk e pshtir pr nj mbledhje t lart intelektualsh, sidomos ajo e folura cinike e dy-tre vetave t komisionit m bri q t krkoj fjaln, t ciln kryesia e nderuar ma dha. Thash: N kt mbledhje q n fillim u shkel rregulli parlamentar. Duhet t ishte zgjedhur prej t gjith antarve nj kryesonjs i paanshm. T gjith antart e lidhjes kan t drejt t marrin fjaln, ca m shum ish -kryetari. Duam t dim edhe pikpamjet e tij, se mund t zbulohen edhe t tjer oportunist. Jemi demokrat dhe punt duhet ti zhvillojm sipas rregullave parlamentare. Ktu jemi mbledhur t krkojm llogari prej komitetit t Lidhjes. Q n fillim shohim se kryetari paska qen shkarkuar prbrenda komisionit, q mbledhjen e eli sekretari, i cili i dha drejtimin e mbledhjes n/kryetarit, n vend q tua linte delegatve t zgjidhnin nj chairman dhe pastaj t lexohej e t gjykohej raporti. T gjith ne q jemi antar t Lidhjes kemi t drejt t krkojm fjaln dhe t na jepet. Na intereson ta dim ka t na thot kryetari i pushuar n mnyr t jashtzakonshme. N gjyq edhe nj krimineli i jepet e drejta t thot fjaln e fundit.
    Urdhroi gjeneral Bedri Spahiu: Seanca mbyllet. Hapet pas dreke
    Udhs tek ecja pr n shtpi mendova n do t ishte m mir t kisha ndjekur kshilln e nj shoku (Nonda Bulka) i cili m kshilloi t mos aja kokn pr hallet e bots. Porse mu kujtua se pata thn n Kongresin e Par t Frontit Demokratik: Ta vrasim indiferentizmin kudo q ta hasim! Pas shum pshpritjesh e skrmitjesh m n fund t nesrmen (pasi kaloi nj seanc diskutimesh), n seancn e tret ia dhan fjaln Sefulla Malshovs

    Si paraqitet vazhdimi i Konferencs
    Seanca e dyt hapet n orn 16. Kryeson Shefqet Musaraj i cili propozon Zgjedhjen e Komisioneve dhe m pas kalohet n diskutime (Seanca e dyt mbyllet n orn 19)
    T nesrmen ,10.10.1949, ora 10, hapet seanca e tret. Kryeson Shevqet Musaraj. Vazhdojn diskutimet. Fjala i jepet S.Malshovs i cili n diskutimin e tij, jo vetm prpiqet t mbroj pikpamjet e tij oportuniste-likuidatore, po shkon edhe m tej duke goditur referatin, Komitetin Drejtues, Lidhjen e Shkrimtarve dhe vet vijn e Partis.
    (Fjala e Sefulla Malshovs botohet e coptuar dhe e perifrazuar n broshurn Konferenca e Tret e Lidhjes s Shkrimtarve): S.Malshova nuk sht dakord me disa pika t referatit t komitetit drejtues t ciln e gjeti skematik dhe artificial Prgjithsisht ka patur gabime por nuk ka pasur nj oportunizm n prgjithsi. Pikpamjet e S.Malshovs ndonse t veshura me frazelogji marksiste gjetn disaprovimin e plot t konferencs... S.Malshova n diskutimin e tij jo vetm q prpiqet t mbroj pikpamjet e tij likujdatore por shkon edhe m tej duke goditur referatin, komitetin drejtues, Lidhjen e Shkrimtarve, dhe vet vijn e partis. Kto pikpamje antimarksiste, antiparti, konferenca, e ndihmuar nga KQ, i dnoi rnd, duke forcuar kshtu Organizatn e Shkrimtarve dhe pr nj pun m t madhe dhe m t shndosh mbi baza t drejta marksiste-leniniste (f.44 po aty)

    Sknder Luarasi kujton:
    Sefulla Malshova, alias poeti Lame Kodra, shkruante nj shqipe t pastr, t bukur, por e fliste keq, e copzonte. Kur foli ai, disa nga antart e komitetit e ndrprisnin her pas here, e qeshnin dhe e prqeshnin, u mungonte serioziteti, qen dehur prej keqdashjes. Ish -kryetari tha se nuk ishte dakord me sa thuhej n raporte kryesis dhe e mbylli fjalimin duke thn se do vendim, pr do veprim , e patn marr s bashku, me miratimin e t gjithve, dhe po ashtu duhej ta mbanin edhe prgjegjsin.
    Diskutuan t tjer. (Mbyllet seanca e tret n orn 12.30) Ndr diskutantt q mbajtn qndrim t pavarur jan Nonda Bulka e Milto Sotir Gura

    Shnim n broshur:
    Diskutimi i profesorit Nonda Bulka q foli n prgjithsi Shoku Mark N. e hapi kt rrug dhe bri mir. Ai goditi me spatn e dardharit dhe bn mir vese n dy pika nuk jam n nj mendje me shokun Mark. Aty ku nuk puqem me shokun Mark sht: Kur jemi vet shkrimtar dhe duam t bjm kritik m e mira gj sht t fillojm nga vetja jon: n gjinin e tij ka ka si pik t dobt prsritjet, proeleksitetin, i cili aty ktu sht i errt. Po ashtu mund t thuhet pr poemn Ptoleme i cili ka frymzim t lart, bukuri t gjall, por edhe atij i mungon ajo cilsi e domosdoshme q quhet kthjelltsi. P.sh. do Haxhi Qamili aty? Shyn gjkundi. N diskutimin e tij Milto S.Gura thot: Vetm shoqror skan qen shokt e drejtimit! Nuk ka fuqi m t madhe se fuqia e fjals.

    ǒthuhet n raport pr Luarasin
    Seanca e katrt hapet n dt. 11tetor, ora 9. Pas disa diskutantve e merr fjaln Sknder Luarasi i cili diskuton n nj mnyr konfuze duke mbrojtur pa rezerva pikpamjet oportuniste armike t Sejfulla Malshovs, pikpamje t cilat ai i fsheh nn nj lloj anarkizmi pseudorevolucionar t przier me llagomani pa fre. (f.45 po aty) (Fjalimi i S.Luarasit nuk jepet.) N broshurn shkruhet: I jepet fjala Sknder Luarasit.
    Sknder Luarasi e filloi diskutimin e tij me disa shpjegime rreth dublicitetit t fjals, rreth ambiguitetit dhe kuptimit t keq q ka njeriu nga nj fjal pr t thn se ai ka qen msonjsi i Qemal Stafs(!) dhe se sht i interesuar t prvetsoj marksizmin pr shum vjet duke filluar t kndoj libra marksiste q kur ishte student n Vjen. Kritikoi referatin q ishte i gjat dhe i cekt, krkoi nga X t njoh m shum, luftn e madhe q kan br prindrit tan pr t krijuar lvizjen ton kombtare dhe u bashkua me mendimin e S.Malshovs q t mos u lm as kaq armiqve nga ajo q sht e jona. Kisha pr t folur m shum pr kto gjra-prfundoi S.Luarasi por pasi S.Malshova i tha t gjitha un u lehtsova. Tre vjet kan qen pr ne tre vjet zieSi skemi plasur si skemi vrar veten. Po kjo konferenc i varrosi t gjitha n t shkuarn, sot e tutje t vshtrojm t vm secilin n vendin e merituar.
    Pas tij( S.Luarasit) e mori fjaln Ymer Dishnica q si pritej, jo vetm i mbajti ison Sejfulla Malshovs por tha edhe ato q spati guxim ti thoshte shoku i tij.
    Bhen dhjet minuta pushim. Seanca hapet prsri. Kryetari i seancs Misto Treska pasi v n dukje se diskutimet kan mar fund, u jep fjaln shokve t presidiumit t cilt kan vrejtjet e tyre n lidhje me diskutimet e zhvilluara. Diskutojn me radh X,Y,Z. Q t tre me argumente dhe fakte rrzojn plotsisht pikpamjet oportuniste dhe antimarksiste t Sejfulla Malshovs, Ymer Dishnics dhe t Sknder Luarasit, duke br t qart pr t gjith inkopetencn e ktyre t treve n fushn e interpretimit t shtjeve tona historiko-letrare.

    Shkrimtart kundr shkrimtarve
    Ja far than shkrimtart dhe antart e Lidhjes kundr tre personazheve q m von u prjashtuan nga lidhja
    X: Sefulla Malshova nuk i shfaq sot kto ide oportuniste. Sot ai mbron vijn e tij t vjetr, vijn e thell oportuniste q u solli kaq dme puns son letrare Kaq kisha pr Sefullain.
    S.Luarasit nuk i paska zn syri gj tjetr, vese zi n punn ton letrare. Ne dgjuam ktu kaq vet q foln gjat gjith seancave t ndryshme t konferencs. Asnj nga shokt nuk e paraqiti situatn t zez si e paraqiti Luarasi. Ai q shfaqi opinion t ngusht personal i cili ska me vete asnj nga antart e ksaj konference (S.Luarasi kujton se ndrkaq ai shtoi: kaq ta bsh dhmbin ne st lm ty t shkruash pr Migjenin- dhe Y! Ashtu de! Mir ia bre! Sipas shnimeve t Luarasit)
    Raporti vazhdon m tej: M n fund Sknder Luarasi nuk u tregua i sinqert kundrejt konferencs: e nisi diskutimin kisha t thosha por t them? Sdo t bj autokritik, por vetm do t kritikoj (Sknder Luarasi i prgjigjet: ǒautokritik? Q m vjen keq q nuk shkova pas Mustafa Krujs e Ernest Koliqit apo me automobilin e regjentit fshatrave t Labris? Sipas shnimeve t S.Luarasit)
    Ja edhe fjalt e shkrimtarit Y: Do t them dika edhe mbi sa foli Sknder Luarasi. Sknder Luarasi ka tre vjet q shikon vetm zi n vendin ton- kshtu na tha. Por Sknder Luarasi ka 40 vjet q shikon zi dhe q nuk shikon kurr drit t bardh. Nuk di se far shikonte n kohn e Nolit. N kohn e Zogut domosdo ka par zi. Po q sot tre vjet, pse sheh vetm zi Luarasi? Ky njeri mbeti me kritikn te buza si nj varrmihs i vrtet.
    Luarasi foli ktu pr dublicitetin e fjalve dhe t mendimeve. Po ja q fjala sht fjal dhe ska pse t jet duble po t mos e duam ne. far desh t provoj Sknder Luarasi mbi dublicitetin e fjalve dhe t fjalive? Sigurisht t kritikoj po kritik trthorazi. N fakt qe ai vet q na foli ktu me fjal e fjali duble, q bri dublicitet.
    Luarasi tha se gjat ktyre tre vjetve ai ska pushuar s foluri kundr padrejtsive q paska br kryesia e Lidhjes s Shkrimtarve. Kjo ssht e vrtet. Kta tre vjet Sknder Luarasi ska kritikuar lidhjen, por sht marr vetm me sulme personale kundr meje e Z. Ku qe shkaku? Sknder Luarasi imagjinon shkaqe. Nj prej tyre duhet t ket qen sepse nuk u ngarkua edhe ai t punoj pr historin e letrsis shqipe. Q ather Sknder Luarasi mbeti me dekadendizmin n goj duke u br kundr tij mbrojts i flakt i letrsis shqipe. Por si vepron. Vete n klas, sulmon shkrimet e mia veanrisht duke mos u marr me ato q i ka caktuar shteti n program, por duke zhvarrosur t tjera. Kjo sht mnyr prej varrmihsi. Sknder Luarasi t mos merret vetm me t metat, atij nuk i mbushet mendja se Naim Frashri qe prej familje feudale dhe pr kt ka ngritur kundr meje nj grindje t kot. Atij nuk i mbushej mendja q feudalt luajtn rol gjat lvizjes. Ne e dim q shpirti i lvizjes qen edhe Kristoforidhi, Vretua, Vaso Pashua, dhe Koto Hoxhi me shok, bij zanatijsh tregtarsh e bujqish. Luarasi ka t drejt nse harrojm rolin e tyre. Por Sknder Luarasi nuk krkon t gjej t drejtn. Ai kapet pas nj shtje q nuk njeh, dhe bn kshtu luft personale, pa princip, aspak t ndershme. Me kritika t tilla kalon kohn dhe vet nuk ka br as sa ngreh miza m leht, pr t na sqaruar mbi ndonj shtje q ai njeh.
    Edhe nj fjal, kur foli pr marksizm-leninizmin Luarasi tha se ka filluar ta nxer q kur ishte student n Austri, dhe akoma nuk di a do t arrij tek omega kur t vdes. Un do ti thosha? Pse sht nisur pr tek omega? Alfa, beta, gama jan mjaft. Aty kishim t bjm me nj manifestim megallomanie t Luarasit. (S. Luarasi kujton se iu prgjigj: Se ma ngjalle dshirn ti me leksionet e tua ku thoshe se Ne e kemi ngrn marksizmin me lug t madhe!)

    S.Luarasi kujton:
    Kur mbaroi seanca dhe u nism pr n shtpi, asnjri prej shokve me t cilt isha takuar n mbledhje nuk m shoqroi n shtpi-prve Nonda Bulks. Ky m tha udhs: Sa i fort u tregove kur t shan dhe aspak su zemrove, por qeshe!
    I thash: O sa do t isha zemruar po t m kishin lavdruar ata njerushka!
    Sharja m e madhe n Konferencn e Tret mu b kur mu tha se un qesh shkrimtar pa parime dhe se n fushn e letrave nuk kisha br as aq sa mund t ngrinte nj milingon. Jo q nuk u zemrova nga kjo sharje, por edhe qesha me prbuzje. Kto pun t mia nuk mund ti dinte sepse ai qndronte n ann e kundrt t barrikadave si shrbtor i dy zotrinjve, Ve msimeve t prditshme, pata prkthyer q prej Vilhelm Teli deri tek Boris Godunovi, dhjet vepra t letrsis botrore, prej t cilave vetm pes shptuan se qen botuar m prpara se sa t nisesha pr n frontin e Madridit.
    Nuk paskam br as sa mund t ngrej nj milingon!
    Vetm n motin 1949 n kuadrin e aktivitete letrare me rastin e prvjetorve t poetve Gte, Shiler, Pushkin, Petf, Haine. Prktheva prve poezive minore t Gtes , si Knga e shpirtrave, mbi uj, Knga e Muhametit, Prometheu, edhe pjesn e par t Faustit. Ndrkoh shoqria Shqipri-BS, m ftoi t mbaja nj konferenc pr Aleksandr Pushkinin. Nga shkrimet e ktij poeti t madh rus shqiprova kryeveprn dramatike Boris Godunov rusisht, s cils gjuh i isha vn ta nxnia q m 1939, n fushn e prqndrimit n Franc. Shqiprova edhe poezit minore t tij: adajev, Fshati, Knga e Bakut, Vdekja e poetit. N baz t prkthimit gjermanisht, shqiprova prej letrsis hungareze poezit e Petfit, Kshtjella e Huniadit, Knga Nacionale e cila ngriti n kmb popullin e Peshtit gjat ditve t marsit 1848, Bujarin, Ti nuk do tishe, Moj tok. T gjitha u prcolln n shtyp, si dramat e poezit me hyrje e shnime t posame. Botova edhe ndonj artikull pr secilin. (Shiko Aleksandr Pushkini, Qnkemi miq, Shileri n Shqipri, Heroi I Fuente del Ebros apo Emisione n radio pr shqiptart e Ameriks Pr 28 Nntor 1958, Urim pr motin e ri, Pr 7 prill. Plot shkrime t tjera q nuk mi botuan. Pas lirimit, beharin e motit 1948, i drgova kryesis s Lidhjes s Shkrimtarve, Migjeni, jeta dhe vepra q t botohej me rastin e dhjet vjetorit t vdekjes s poetit. Prse nguli kmb Y q t mos botohej me emrin tim, por ia dhan nj tjetri q ta redaktonte e botonte?

    N botimin zyrtar t konferencs shkruhet:
    Pas tyre, i deleguari i KQ i PPSH, pasi krkoi leje t bj disa vrejtje rreth diskutimeve, me nj analiz t shpejt, po t mpreht prej marksist-leninisti ua hoqi edhe lvozhgn e fundit q u kishte mbetur Sejfulla Malshovs, Ymer Dishnics dhe Sknder Luarasit, dhe i nxori n shesh n lakuriqsin e tyre prej megallomansh t smur.
    Seanca e pest hapet pasdreke n orn 17 ku u fol pr projekt statutin (Seanca mbyllet n orn 20.30)
    Seanca e gjasht hapet t nesrmen dat 12.tetor ,ora 16.
    Kalohet n pikn e pest t rendit t dits: Zgjedhja e Komitetit Drejtues dhe e Komisionit t Kontrollit
    Komisioni i zgjedhjeve paraqit listn e cila, me prjashtim t ndonj tentative denigrimi t ult q provoi Sknder Luarasi, pranohen nj zri dhe me duartrokitje.

    Sknder Luarasi kujton:
    N seancn e fundit t Konferencs s Tret, ku do t bhej zgjedhja e Komitetit Drejtues kryesia e mbledhjes me an t X, propozoi ndr antart e rinj edhe ata tre t vjetrit. Prsri krkova fjaln e ma dhan dhe thash: Propozimet duhet t bhen prej delegatve dhe jo prej kryesis s komisionit t vjetr. N komisionin e ri jam kundr rizgjedhjes s X,Y,Z. Po jap arsyet: ( S.Luarasi dha arsyet prse i quante t paprshtatshme kandidaturat e tyre si oportunistt e vrtet )
    Kur do t bheshin votimet, ashtu toptan, dhe emrat e X,Y, Z u lan n list, un nuk brtita. N fshatrat tan barinjt u brtasin berrave, njerzit u thrrasin njerzve. N fillim m pushtoi zemrimi, mu kujtua kryetari i Bashkis s Bordos. Kur u lirua qyteti e burgosn Mejerin dhe u dbua meq ishte treguar liberal ndaj okupatorit. Mu kujtua Mauruas, burri 80-vjear, shkrimtar i prmendur, drejtor i Akademis Franceze, u dnua me burgim t prjetshm meq qndroi indiferent gjat okupacionit. Filip Petene, mareshali i Francs, heroi i Verdunit n Luftn e Par Botrore, u dnua me vdekje (iu konvertua n dnim t prjetshm).
    Pas zemrimit m pushtoi mallngjimi. Kujtova patriotin francez Jean Montin, themeluesin e Kshillit Kombtar t Rrepubliks, t cilin nazistt e arrestuan dhe e vdiqn me tortura udhs pr n Gjermani; po pas lirimit populli francez e prcolli n Panteon. sht e tmerrshme kur njeriun e zemruar e pushton mallngjimi. Kjo ndjenj m pushtoi mua at ast kur kujtova nxnsit e mi: Qemal Stafn, Emin Durakun, Vojo Kushin, Ali Demin, Asim Zenelin, Nexhat Agollin, Teufik angn, Kristo Isakun, Murat Pacin, Sknder ain, Hajdar Dushin, Elez Brahn, Reshit ollakun, Pandi Xhamballon,Vildan Luarasin, Stefan Luarasin etj. shokt e mi t Spanjs: Asim Vokshin, Urfi Gollin, Teni Konomin, Musa Fratarin, Kost Dhimitr Liton, Zef Hotin, Ramiz Varvaricn, Thimjo Gogozoton, Xhemal Kadn, sikur t gjith mu suln dhe m thirrn: Pse hesht, pse hesht?
    Dhe un klitha! Nj her klith njeriu n jet: kur sheh dritn e diellit pr t parn her, dhe bukurin e nns natyr. Porse kjo sht klithm ngazllimi. T dytn her un klitha nga zemrimi i thell e i paprmbajtur: Kush voton kta t tre shkel gjakun e dshmorve!

    Vazhdimi sipas botimit Literatura Jon:
    Kto vrejtje shkaktuan ndrhyrjen e sekretarit t PPSH, i cili edhe nj her tregoi vijn e shndosh t partis dhe demaskoi meskinitetin dhe dobsin e Sknder Luarasit. N Komitetin Drejtues u zgjodhn shokt: Sh.Musaraj, Dh.Shuteriqi, M.Ndoja, A.Xhuvani, Z.Sako, M.Treska, A.ai, K.Jakova, S.Spasse, S.Caci, F.Gjata.
    Pastaj u kalua n pikn e gjasht t rendit t dits. Sh.Musaraj lexoi rezolucionin. N orn 20, dat 12 tetor 1949, n mes t duartrokitjesh t nxehta u mbyll Konferenca e tret e Lidhjes s Shkrimtarve t Shqipris. Po at mbrmje Lidhja e Shkrimtarve dha nj bufe n hotel Dajti ku morn pjes t gjith shkrimtart. Po n kt koh Komiteti Drejtues n mbledhje t veant procedoi n zgjedhjen e Sekretariatit t tij. Kryetar u zgjodh Shevqet Musaraj, nnkryetar Dhimitr Shuteriqi dhe sekretar Mark Ndoja.

    Prfundimi i Konferencs
    N broshurn: Konferenca e tret e Lidhjes s Shkrimtarve t Shqipris (faqe 1-2) shkruhet: Partia e Puns i dha t gjith rndsin e duhur ksaj konference, e cila u prgatit dhe u mbajt me ndihmn e saj t plot. Konferenca e aprovoi thuajse unanimisht raportin e Komitetit Drejtues t Lidhjes, t mbajtur nga shoku Shefqet Musaraj. N kt raport u b kritika dhe autokritika e gjith puns letrare n vendin ton q nga organizimi i lidhjes, si dhe n vija t prgjithshme, kritika e gjith t kaluars son letrare. Sikundr pritej, nuk qe i nj mendje me Komitetin Drejtues ish -kryetari i Lidhjes, Sejfulla Malshova, kmbnguls n pikpamjet e tij oportunisto likuidatore q e kan dmtuar aq shum popullin ton, dhe posarisht kulturn ton, t ciln Sejfulla Malshova krkon ta orientoj nga Perndimi. Me pikpamjet e tij u bashkuan edhe Dr.Ymer Dishnica, shok i vjetr i mendimit dhe i veprimit i Malshovs, si dhe Sknder Luarasi.
    Pikpamjet e ktyre tre personave psuan disfatn m t madhe para konferencs. Ato u demaskuan n mnyrn m t plot. Nga ndeshja me pikpamjet armike t Sejfulla Malshovs me shok, shkrimtart nuk pan vetm se sa i dmshm sht oportunizmi n letrsi, po ata pan sheshazi edhe inkompetencn flagrante t Sejfulla Malshovs, Dr.Ymer Dishnics dhe Sknder Luarasit pr t biseduar mbi shtjet e letrsis n prgjithsi dhe mbi shtjet e letrsis son veanrisht. Para konferencs, u ra maska e tyre prej njerzish t vetquajtur t ditur, ktyre gogomelve t kulturs. Konferenca e njohu injorancn e tyre megalomane dhe t smur딅 Tani kto ferra u spastruan. Partia mendon pr letrsin dhe pr shkrimtart dhe do ti udhheq kurdoher me siguri.

    Prjashtimet
    Kryesia e re e Lidhjes s Shkrimtarve t Shqipris, n mbledhjen e dats 10 qershor 1950, duke analizuar shtjen e antarsis dhe punn pr 6-mujorin e par vendosi: prjashtimin nga radht e Lidhjes s Shkrimtarve t antarve Sejfulla Malshova, Ymer Dishnica dhe Sknder Luarasi pr qndrimin e tyre armiqsor karshi partis e vijs s saj n letrsi si dhe karshi Lidhjes s Shkrimtarve dhe letrsis s re shqipe t manifestuar n formn m t theksuar n Konferencn e Tret t Shkrimtarve. Komiteti Drejtues prjashtoi gjithashtu pr aktivitet antipushtet ose pr shkelje t ligjit q prcakton statuti shkrimtart Hafez I.Dalliu, M.Kuteli, A.Frashri, N.Nikaj. (Revista Literatura Jon, viti 1950, nr.7, f.69.)

    Sknder Luarasi kujton:
    Kjo qe nj akuz shum e rnd pr mua; por t vrtetn do ta zbulonte koha. Un nuk kam besuar n Trinitin (e atyre t tre drejtuesve t LSH ) porse besoj n hyjnin klasike t s drejts, s Dikes, q ngre shpatn kundr t gjith atyre q e teprojn zullumin. Thell n ndrgjegjen time i bra vetes pyetjen: Po ku e gjetn kta laspangjer t drejtn ta peshojn dashurin time pr atdhen, pr popullin tim shqiptar, pr moralin e drejtsin, me kandarin e tyre prej batakiu?
    Dhe u prgjrova ti prmoj kta q m quanin shok, por prapa kurrizit m hapnin varrin e m merrnin nderin npr kmb!
    S.Luarasi: ǒdo ti kisha thn X, Y, Z?
    Ka dy lloj njerzish: njerz me nder dhe njerz pa nder. Natyra u ka dhn njerzve jetn, por nderin e krijon njeriu vet me punn e tij t mir pr familjen, pr atdhen, pr njerzimin. Njeriu i mir e bn kurban jetn pr dobi t atdheut, t mbar njerzimit dhe mbron nderin si thesarin m t shtrenjt q mund t ket pronj. Nga rrethi i njerzve t till kan dal lufttart e bots pr t mbrojtur idealet e njerzimit, prej rrethit t till doln edhe dshmort e Lufts Nacional lirimtare. Njerzit pa nder e vrasin shokun e tyre prapa krahve.

    Fjala e Enver Hoxhs pas konferencs
    Nj dit pas mbylljes s Konferencs III , E.Hoxha mbajti fjaln e mbylljes n Plenumin 3-t t KQ t PPSH, 13 tetor 1949: T shtojm vigjilencn revolucionare pr t ruajtur fitoret e arritura Vepra 6, f.338-374, viti i bot.1971)
    Sektori i kulturs prpara shihej n mnyr sektare, po kongresi i partis ndreqi n kt drejtim shum gabime q ishin br. Le t marrim shtjen e shkrimtarve. N radht e tyre ka nga ata q kan qen n pozita jo t shndosha, ka t till q kan qen edhe n burg dhe u liruan. Prandaj Partia nuk bn mir ti harroj kto gjra. Por duhet ti ndihmoj q t ndreqen e t mos prsriten gabimet, di u duk edhe n konferencn e shkrimtarve... Disa nga kta njerz prpiqen me arrivizmin e tyre t dalin n krye duke i hedhur lule njri-tjetrit, t shprehen me fjal t bukura pr njri-tjetrin, si po bjn Sejfulla Malshova e Ymer Dishnica. Kta njerz doln en bloc si t organizuar n konferencn e shkrimtarve, ata kritikuan haptas referatin, sepse n t ndaheshin shkrimtart e vendit n dysh: n elemente q kan qen patriot dhe me shkrimet e tyre i kan shrbyer popullit dhe n element q u kan shrbyer okupatorve. Nj element i till ka qen Fishta , i cili ka qen shrbtor i austriakve, i italianve dhe i Vatikanit dhe q m n fund vdiq akademik i Italis fashiste. Fishta n veprat e tij nxit shovinizmin e popullit ton n luft kundr sllavve. Elementi antar partie n radht e shkrimtarve tan, q kur t ngrihen njerz t till si Sejfulla Malshova, q godasin vijn e partis, t jen n gjendje ti luftojn dhe aty n vend t rrzojn tezat e tyre.

    Enver Hoxha pr Sknder Luarasin
    Megjithse n telegramin drejtuar Komitetit Central t PPSH, nga Konferenca e Tret nuk prmendet emri i Sknder Luarasit krahas S.Malshovs e Y.Dishnics, Enver Hoxha e kishte mprehur shpatn edhe pr S.Luarasin. Kjo zbulohet n veprn e 6-t t Enver Hoxhs, f.353, e botuar n vitin 1971, ku shkruhet: N konferencn e shkrimtarve pati edhe ndonj element si S.L q brtiste t lejohej t fliste Sejfulla Malshova se te ne ka liri fjale. Tipa si ky kan nj kuptim borgjez pr lirin e fjals dhe jan gati n emr t saj t mbrojn e t knaqin interesat e tyre t ngushta prej intelektuali t smur e arrivisti pa princip.

    Sknder Luarasi kujton:
    Pas Konferencs s Tret t Lidhjes, e mora me mend se far raporti do t drgonte komisioni i saj i ri n instancat e larta t Pushtetit e t Partis, i ndrsyer nga t tre antart e vjetr, por edhe sipas shijes s t ndonjrit atje shum lart. N radh t par, gjith ato insinuata q m kishin shpifur n mbledhje si bie fjala: Avokat i Sejfulla Malshovs, mendjemadh, anarkist, arrivist, pa principe, et
    wrong verb

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •