George Sand nprmjet burrave t saj

Flaubert Felix NADAR


George Sand-in duhej ta njohsh ashtu si e njoha un, pr tw kuptuar se 'kishte femrore tek ky burr i madh.

Plot me vitalitet, shkrimtarja franceze George Sand ishte prfshir n faqet e shtypit skandalistik pr shkak t lidhjeve t saj t shumta me t dashur t njohur, nga t cilt mund t prmenden Alfred de Musset, Liszt dhe Shopen, pa folur pr dashurin e saj pr komedianen Marie Dorval.

N qershor t vitit 1833, e rrethuar nga suksesi i librit Indiana , ajo takon te botuesi i saj poetin romantik Alfred de Musset. N vitin 1834 ifti niset pr n Venecia, por dy t dashuruarit smuren dhe Sand-i bie n dashuri me mjekun, Pietro Pagello. Musset kthehet i vetm n Paris . M pas poeti e prezanton shkrimtaren me Franz Listz-in. N vitin 1837, Sand pret n Nohant muzikantin s bashku me t dashurn Marie d'Agoult, por shum shpejt shkrimtarja bie n dashuri me Listz-in. Nj vit m pas lind idili i dashuris mes Sand-it dhe Frederik Shopen-it. Shkrimtarja ndahet me t n vitin 1850, pasi lidhet me gdhendsin Alexandre Manceau, i dashuri i fundit i njohur i shkrimtares. Gjat ditve t revolucionit shkrimtarja qndron n kshtjelln e saj n Nohant, ku ajo kishte kaluar fmijrin dhe e kishte br subjekt n romanet e saj m t mira. Zonja e Nohantit vdes e qet n 8 qershor 1876. Pasionante, provokuese, ajo krijoi nj personazh t pashoq: Gruan e Lir.

Gruaja-mashkull

George Sand-i sht nj personazh emblematik, sidomos n prpjekjet pr njohjen e gruas n rrethet letrare, pasi n at koh nj gj e till nuk ishte e zakonshme. N fakt, Aurore Dupin mori nj pseudonim mashkullor George Sand kur shkruante, edhe pse dihet se ajo ishte e turpshme. Duke u veshur si mashkull, besonte se kishte m shum ndikim n popull pr t denoncuar t metat e martess, pr t folur pr edukimin, apo pr seksualitetin dhe divorcin. Grat e shekullit XIX akuzoheshin shpeshher pr sjellje burrrore dhe t ftoht. Shembulli dhe vepra e saj ishin pr bashkkohsit nj simbol i liris. Ajo kishte arritur gjithka pa ndihmn e askujt, fal kurajos s saj, puns e talentit, duke refuzuar do lloj lehtsie q mund t'i vinte nga t qnit femr. Kshtu Balzak do t shkruante se Sand-i sht mashkull, m shum se do ta donte nj burr. Ndrsa Flaubert do t siguronte se duhej ta njihje ashtu si e njoha un pr t ditur se 'kishte femrore tek ky burr i madh. N fakt ajo u maskua nprmjet karakterit t saj, jo nga pamja e saj fizike, pasi kishte nj detyr t dyfisht: ajo ishte shkrimtare natn dhe ditn iu prkushtohej nevojave t saja t quajtura femrore. Ana e saj mashkullore i lejoi q t kishte nj seksualitet t lir dhe t ndryshm. N fakt ajo e shtoi numrin e t dashurve dhe aventurat homoseksuale , pasi donte t jetonte eksperienca jasht moralit borgjez. Madje pati nj lidhje t shkurtr me Marie Dorval q shfaqet si nj pasion i ngjashm me at t Safos pr t rejat lezbike. George Sand ka qen e para grua q bashkoi femroren dhe mashkulloren n nj mnyr kaq t dukshme q shfaqej si n veprat letrare ashtu dhe n jetn sentimentale.

Romantiku Musset

Poeti i njohur (Musset) takohet me Sand-in n vitin 1833, kur ishte 23 vje, ndrsa ajo 29. Kjo grua e uditshme, me sy t mdhenj e shum t bukur, e trheq tmerrsisht. Ata njohn t gjitha gzimet dhe hidhrimet e nj pasioni t pamundur. Por q nj dashuri t jet e lumtur dhe jetgjat, duhet q mes t dashuruarve t ket disa pabarazi. Kshtu mund t kuptojm dashurin mes ksaj gruaje gjeni dhe ktij burri gjeni, t cilt ishin t dy shkrimtar, t msuar me analizimin e ndjenjave, me prapamendimet instiktive, q mund t'i shprehnin shum mir n proz apo n vargje. Pr ta e gjitha kjo ishte nj tortur e vrtet. Ata kalojn disa net t zjarrta n Fontainebleau , ku Musset-i kaloi nj kriz nervore q e trembi shum shkrimtaren. Kjo lidhje skandalizoi familjet, shoqrin e tyre dhe sallonet pariziane. I gjith Parisi u shokua nga kjo grua e martuar e m pas e divorcuar, e guximshme, e pavarur dhe me ide avangardiste. Dy t dashuruarit u nisn pr n Itali dhe Musset smuret me temperatur, por prkujdesja e Sand-it dhe mjekimet e doktorit Pegallo, e shptojn. Por Sand-i bie n dashuri me kt t fundit. E ndrsa Musset kthehet i vetm n Paris , dy t sapodashuruarit e arrijn at m pas. T tre ishin krenar q ishin t lidhur me nyje sublime dhe t pakuptueshme nga t tjert! Kriza t shumta prfshin jetn e dy shkrimtarve, lidhja e t cilve mori fund n 7 mars t vitit 1835. Musset doli nga kjo lidhje tejet i prekur. Gjat periudhs q ata kishin qndruar bashk Musset shkruan poezit e tij m t bukura, edhe me nj hidhsi ala Bajron. Dy gjra e trhoqn Musset drejt Sand. Ai gjeti tek shkrimtarja llojin e femrs me nj bukuri t theksuar dhe q zotronte nj inteligjenc t madhe. Madje ai e quante at nj grua q e trhiqte drejt jets plot pasion e dshira, pasi ishte i zhytur n nj dshprim t thell. Musset dhe Sand do vazhdojn t'i shkruajn njri-tjetrit edhe pas ndarjes. Ai vazhdon ta doj, ndrsa ajo i prgjigjej si t ishte motra apo nna. Ai i drejtohej E dashur George, kam dika idiote e qesharake pr t t thn. Kt mbrmje jam i trishtuar. Ju do m qeshni n fytyr, do m merrni si nj shpiks fjalish n t gjitha raportet mes nesh. Do t m nxirrni jasht dere dhe do besoni se gnjej. Jam i dashuruar pas jush. Pata prshtypjen se do shrohesha duke iu konsideruar shoqe. Por ka shum gjra n karakterin tnd q mund t m shrojn. Jam munduar shum q ta bind veten pr kt; por i paguaj shtrenjt astet q kaloj me ju. M mir t ta them dhe kam br mir, pasi do t vuaja m pak dhe do t shrohesha kur t bindesha se do t m mbyllnit dern. George Sand u prpoq t mbronte shtjet q kishin t bnin me gruan dhe prbuzte do lloj hipokrizie. Pikrisht nga liria e shprehjes q ajo prdorte, shpeshher e akuzonin pr shum mkate.

Mund t vm re shum mir ngjashmrin mes lidhjes Musset-Sand dhe Shopen Sand. Nj dashuri pasionante q zgjat disa muaj q shum shpejt i l vendin miqsis. Por nse karakteri i Shopenit i lejon ksaj miqsie t zgjas 9 vjet, me Musset nuk vlen e njjta gj.

Kompozitori Shopen

N prill t vitit 1838 George Sand vendos q t fitoj zemrn e kompozitorit Frederik Shopen. Fillimisht ajo i drgon nj letr t shkurtr, por me nj mesazh t qart. Ju adhuroj! George. Kjo letr duket se i plqeu Shopenit, pasi ai e vendosi n albumin e tij intim q e mbante q kur ishte fmij. E dashuruar pas tij, Geroge i shkruante nj mikes s tyre t prbashkt duke i krkuar kshilla. Kur flet pr Shopen ai i drejtohet me i vogli ose fmija im. Padyshim q dashuria e tyre ishte e bazuar mbi nj dhembshuri prej nne. Nse shndeti i ligsht i Shopenit ishte nj nga shkaqet e ndarjes s tij me Marien, kjo gj i shtonte ndjenjat q George kishte pr kompozitorin. Megjithat Sand dhe Shopen qndruan bashk prgjat 9 vjetve. Iniciativa pr ndarje erdhi nga George, por Shopeni e donte ndarjen po aq sa ajo, edhe pse kurr nuk pati as kurajon e as vullnetin t fliste i pari. Shopenin nuk e vrau ndarja, por lidhja. Ata q e njohn n pleqri, Flaubert, Gautier, vllezrit Goncourt, na kan ln shum detaje t bukur t ans s saj t uditshme, shijet e saj pr cigaret dhe jetn e veant q bnte n Nohant. Por n at koh ajo ishte vetm nj vullkan i shuar; ajo duhet t ishte shum m interesante n kohn e saj t shprthimit. Pr periudhn e saj, me Musset dhe doktorin Pagello, ajo na tregon tek Ajo dhe ai. Por kapitulli m interesant sht ai gjat kohs kur ishte dashuruar me Shopenin edhe pse pr kt ka shkruar n librin e saj Lucrezia Floriani. Por ajo krkonte nga t dashurit e saj q t'i drejtoheshin me shkrim. Me Musset ajo kishte t bnte nj shkrimtar. Por i shkreti Shopen ishte i ngatht n shkrim. Emocionet q i kishte dhuruar ajo, i kishte kthyer n pjes muzikore; ose kto fjali, t mbla si muzik, jan t pamjaftueshme si dokumente letrare. Sipas letrave q ajo i shkruante dukej se dama luante rolin e nj burri n kt aventur. Shopeni qante dhe bnte skena, ndrsa Sand e ngushllonte dhe e mbronte. Nuk ka asnj dyshim se Sand ishte mashkulli, pasi ishte ajo q thoshte e para se i kishte ardhur n maj t hunds. Pr kt nuk mund t habitesh teksa e shihje Shopenin e shkret, duke kollitur dhe duke ribr pjes muzikore. M von ajo e kuptoi se ishte e knaqur q kishte rolin e nj nne t dhembsur plot me keqardhje dhe prkujdesje pr fmijn e saj t smur.

Shum nga letrat e Shopenit, jan shkrujatur n Nohant. Ato jan shum t trishtuara. Shopeni kompozonte n tastier. Ai e urrente bojn dhe fletn. Letrat e tij t dashuris duhet t ishin shum t lehta dhe Sand ishte nj kritike e tmerrshme n kt fush: ajo kishte lexuar e shkruar aq shum! T paktn pas ndarjes Shopeni nuk shkruajti m ashtu si Musset, ankesa qaramane. Iden e vrtet q ai kishte pr t ne nuk do ta marrim vesh kurr.

Prktheu: Aida Harka