Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 1
  1. #1

    Dedej: Ju tregoj pikturat e muara t familjes


    Tefik Dedej, koleksionist, pronar i Galeris TE&GI

    Vizitat n shtpit e koleksionistve privat,t ktyre "Muzeve t fshehur t artit", jan gjithmon me t papritura t bukura, sepse askush nuk e imagjinon se far veprash do t gjej. Kjo m ndodhi dhe mua me koleksionin "DEDEJ".Pra n nj far mnyre e ndjen vehten si ai arkeologu q zbulon "Tumat" ilire.Pra ai ( arkeologu) e di ku sht varri kryesor si dhe vendosjen tradicionale t varreve t tjer, afrsisht di inventarin e objekteve q duhet t ket do varr (bizhuteri, arm, en etj.),megjithat ankthi dhe emocionet t shoqrojn gjat gjith proesit t njohjes me koleksionin.Kjo ndodh pr arsyen e "ENIGMES SE ZBULIMIT"q ndodh jo vetm n arkeologji , por edhe n shkencat e tjera egzakte. I njjti fenomen po m ndodh edhe gjat puns son pr njohjen me koleksionet e artit dhe kjo ndodh vetm nga "misteri"me t cilin jan rrethuar dhe vazhdojn t rrethohen koleksionet privat n Shqipri Ky mister sht krijuar pr disa arsye:s pari pr arsyen e thjesht q koleksionet privat jan krejtsisht personal dhe zakonisht ndodhen jasht syrit t publikut (pasi jan t sistemuara n banesat a koleksionistve) dhe si rezultat jan fare pak ose aspak t njohura.Pr to zakonisht flitet n biseda private , duke "u zbukuruar" dhe " zmadhuar"vlerat e koleksionit nga goja n goj dhe krijuar nj far "miti".S dyti, zakonisht ndodh q koleksionisti nuk i ekspozon t plota veprat e tij, pr arsye t ndryshme,por kryesorja sht mungesa e hapsirave t ekspozimit n banesa dhe pr kt arsye mund t njihesh vetm me majn e "aizbergut".S treti dhe ajo q ka luajtur rol t rndsishm n krijimin e ktij "misteri" sht mungesa e botimeve serioze n kt fush..


    Piktur e vitit 1900 Prmasat: 65x95

    Tani le t kthehemi tek koleksionisti Dedej dhe koleksioni i tij, q sht dhe objekti i ktij shkrimi .Koleksioni Dedej ka nj veanti : ai ndahet n dy pjes.Pjesa kryesore dhe ajo q mund t emrohet si "pasuri e patundshme"e koleksionit, sht ekspozuar n banesn e koleksionistit, ndrsa pjesa tjetr ndodhet e akspozuar n sallat e Galeris s tij private "TE & GI"( n rrugn e Durrsit , pran Minisris s Arsimit dhe Shkencs).
    N koleksionin e par, prfshihen rreth 30 tablo kryesisht n vaj dhe 150 akuarele e vizatime.Aty gjen vepra t piktorve t tradits dhe bashkohor. Piktori Kol Idromeno prfaqsohet me dy vepra ( portrete) kushtuar heroit ton kombtar Gjergj Kastrioti Sknderbeu ,Sali Shijaku me nj kompozim dhe nj peizazh me bor, Ismail Lulani me dy vepra n vaj, Ibrahim Kodra ka ln nj skic t portretit t gruas s z. Dedej,m tej ne kontaktojm me veprat e piktorit S.Kamberi, R.Dembo, T.Dalts,G.Bushit, D.Dedejt (djalit t koleksionistit) etj. N koleksion koht e fundit ka zn vnd nj vepr e nj piktori bashkohor meksikan e realizuar mbi nj pano druri rrethore ( diam.= 1 m), q e merr temn nga historia e Meksiks.Panoja prbhet nga 17 skena t vogla ku paraqiten t gjitha zejet popullore n Meksik , ndrsa n qndr ndodhet figura kryesore q nuk ndryshon si madhsi nga figurat e tjera.Ajo q sht me interes n kt tablo t bler n Meksik,prve realizmit t intonuar t figurave, mund t themi se e prbn sfondi floreal i realizuar me nj saktsi t jashtzakonshme (kjo vepr u realizua pr nj vit) dhe i pikturuar me ar.
    Prve tablove t autorve bashkohor q prmndm m sipr dhe q jan vepra t pa publikuara dhe ekspozuara m par , ne do t ndalemi tek disa vepra t ktij koleksioni ,q gjykojm se kan rndsi t madhe n historin e artit shqiptart shekullit XIX dhe t atij t XX..


    S. Simpson, peisazh akuarel 1864

    N kt koleksion nga veprat e piktorit shkodran Kol Idromeno (1860 - 1939), ndodhen dy tablo ( portrete) kushtuar heroit ton kombtar Gjergj Kastrioti Sknderbeu.Tabloja e par ka prmasa modeste (31 x 42 cm) dhe mban dat 1890 pran nnshkrimit t piktorit, ndrsa e dyta ka prmasa m t mdha (65 x 95) dhe sht realizuar n vitin 1900.N tablon e par Sknderbeu , paraqitet me trupin prball e portretin n profil,i veshur me uniform mbretrore m ngjyr t kuqe t plot,t zbukuruar me shirita t art tek jaka dhe gjoksi.N qndrimin e tij bie n sy burrria e dinjiteti, ndrsa n portretin e paraqitur n mosh t thyer,(me flok dhe mjekr t bardh)bie n sy dhe zgjuarsia.Realizimi i portretit sht br n mnyr mjaft realiste dhe autori Idromeno mundohet t realizoj do detaj t portretit t figurs s Sknderbeut.Sfondi i errt njngjyrsh e ndihmon figurn t siluetohet bukur, megjithse ajo sht plot drit dhe evidentohet mjaft qart .Duke studjuar me kujdes veprat e autorve t huaj dhe shqiptar ( portrete) kushtuar figurs s Sknderbeut n artet figurative ( R.Goi "Gjergj Kastrioti Sknderbeu n artet figurative", Prishtin, 1998 dhe arkivi i G. K. A. Tiran), vrejm q ky portret i Idromenos i realizuar me prkrenare dhe veshje mbretrore , mbshtetet n nj gravur gjermane t shekullit t XVI - XVII, por q sigurisht pson ndryshimet nga piktori i cili s pari e realizon n telajo me ngjyra vaji, e paraqet me lvizjen e koks m horizontale dhe me pamje t trupit m t plot dhe m t plotsuar me zbukurimet tek veshja.Ndofta ky sht dhe portreti i par me ngjyra vaji ,i realizuar nga piktort shqiptar n shekullin e XIX me paraqitjen e tij me prkrenare mbi kok. Ky tip shrbeu si model baz dhe pr dy piktort e tjer shqiptar t Rilindjes Andrea Kushi dhe Spiro Xega t cilt realizojn m 1920 dhe m 1921 tablot e tyre kushtuar Sknderbeut (sot ato ndodhen n koleksionin eG.. K. A. .N Tiran).


    Punim i Todi Dalts, 1901

    Portreti tjetr i Sknderbeut ( i piktorit Idromeno) , q ndodhet n koleksionin Dedej, sht i prmasave t mdha ( 65 x 95) dhe mbshtetet n nj gravur italiane q ilustron librin e humanistit ton t njohur M. Barletit, pothuaj e njllojt me veprn e t njjtit autor ,t realizuar n vitin 1887, q u publikua koht e fundit dhe q vlersohet si vepra e par m ngjyra (n gjinin e portretit) e realizuar nga piktort shqiptar kushtuar Sknderbeut .N kt"variant" t dyt t realizuar 13 vjet m von ( vepra daton nvitin 1900), Idromeno sigurisht q bazohet n tablon e par t tij t vitit 1887 ( sot pron e kol,F. Veseli), por edhe "e plotson" me ndryshime. Kshtu ne mund t prmndim: dimensionet m t mdha t tablos, paraqitjen m t plot t trupit t Sknderbeut, thjeshtimin e forms s mjekrs dhe ndryshimin e ngjyrs s sfondit .
    N kt koleksion njihemi me nj tablo t nj piktori, krijimtaria e t cilit njihet fare pak, sht fjala pr nj kompozim t piktorit TODI DALTA (1886 - 1961).Nga ky autor , n Galerin Kombtare t Arteve - Tiran, ruhet n fond nj vepr n teknikn e vajit, me prmasa modeste (24 x 37cm) e titulluar " N ezm"e bler n vitin 1959.N koleksionin Dedej ne njihemi me dy vepra t tij t panjohura m par E para sht nj vepr tepr interesante e realizuar n teknikn e vajit, nj kompozim q paraqet dy kalors duke vrapuar me kuaj.Rndsia e ksaj tabljoje qndron para s gjithash n vlern


    Punim i S.Kamberit, peisazh n vaj

    histoirke t saj ,sipas nnshkrimit t autorit vepra i prket vitit 1901, q do t thot q artisti e ka realizuar at n moshn 15 vje Nj element tjetr i rndsishm n tablo sht zgjidhja kompozicionale e tablos ,q pr kohn sht e pazakont dhe me mjaft interes..Sipas figurave t paraqitura , mendojm se kemi t bjm me nj porosi familjare t nj ifti t sapo martuar.Nse n t ardhmen nga studimet e mtejshme mbi krijimtarin e ktij piktori do t ket t dhna m t plota sigurisht q figura e tij do t ndriohet akoma m shum dhe vepra n fjal do t zr vendin e duhur. Dihet tashm q piktori Dalta ka pikturuar dhe kisha ( afresk) , kshtu gjat puns restauruese n vitet 1983 - 86 n kishn e Ristozit n Mborje ( Kor), emri i tij lidhej me mbipikturimin e saj nga piktori Dalta.Vepra e dyt e Dalts n koleksionin Dedej sht nj cop e pikturuar ( nga ato q vendoseshin mbi muret e shtpive korare), q paraqet nj sken baritore (me dy figura t rinjsh)n form ovale t zbukuruar n pjest ansore dhe posht me lule.Si e prmndm m lart n kt pjes t koleksionit ndodhen dhe veprat e piktorit Sali Shijaku, ku me rndsi sht peizazhi me bor.N kt vepr Shijaku shpalos nj palet t pasur shumngjyrshe, q me mnyrn virtuoze t penelit ka krijuar nj tablo me vlera koloristike,me gjallri dhe q krijon nj komunikim t ngroht me spektatorin.


    Punim i Gentian Bushit

    Me shum rndsi sht pjesa tjetr e koleksionit Dedej , e cila ndodhet e ekspozuar n sallat e Galeris s tij.N fakt ,kjo sht dhe pjesa e koleksionit q "ushqen" koleksionistt e tjer privat.N nj far mnyre Ddej vepron kshtu, ai ble nj vepr arti q i ofrohet dhe e fut n koleksionin e tij dhe pasi e ka mbajtur nj far kohe aty, ai e nxerr at prsri pr tju ofruar koleksionistve t tjer t interesuar ,sigurisht me nj mim tjetr. Ky sht dhe koleksioni i lvizshm q Dedej e menazhon pr t prballuar veprimtarit e tij t prditshme n Galerin "TE & GI".N kt koleksion ka vepra t piktorve mjaft t njohur si: I. Kodra, S.Shijaku, A.Golemi,I . Lulani,A. Cene,R.Dembo etj.
    Dshira e koleksionistit Dedej sht krijimi i ankandit t artit n Shqipri, t nj ankandi serioz ,ku vepra pasi t marr nga komisioni vlersimin e duhur ,n nj botim t veant tu ofrohet klientve t interesuar,1 - 3 muaj prpara eljes s ankandit me mimin fillestar, Kjo ndofta do ishte nj nga rrugt m serioze t evidentimit dhe vlersimit real t artistve m t suksesshm n tregun e artit n Shqipri,Sigurisht ky do t ishte dhe burimi m legal dhe m seriozi i koleksionistve t veprave t artit.


    Punim i Sali Shijakut, Peisazh me bor

    Koleksionisti Dedej n radhn e koleksionistve t tjer ka nj ndryshim, ai koleksionin e tij n nj far mnyre e ka t hapur pr publikun dhe e pasuron kt koleksion gjithmon n lvizje duke bler vepra t reja dhe duke shitur veprat e koleksionit t tij. Ai nuk vuan nga xhelozia e fshehjes dhe mbajtjes s koleksionit vetm pr nj rreth t ngusht miqsh, ai mendon se edhe jasht , por edhe tek ne , egziston mnyra e "qarkullimit" t vlerave.N 10 vjetorine Galeris tij ( mars 2003) koleksionisti Tefik Dedej mendon ta festoj n nj mnyr pak t veant : s pari t ekspozoj pr publikun koleksionin e tij privat (pjesn familjare) dhe t el nj ekspozit tjetr me piktort bashkohor Shqiptar t cilt akspozuan sbashku n Galerin e tij 10 vjet m par.

    Ylli DRISHTI

    Marre nga revista Reportazh - Gusht 2002












    Ndryshuar pr her t fundit nga shigjeta : 11-08-2002 m 22:31

Tema t Ngjashme

  1. Roli ekonomik i familjes fshatare
    Nga PLaku-i-Detit n forumin Ekonomi & biznes
    Prgjigje: 5
    Postimi i Fundit: 04-01-2012, 08:27
  2. Kumanova, informacione t prgjithshme
    Nga strong_07 n forumin Bashkpatriott e mi n bot
    Prgjigje: 21
    Postimi i Fundit: 15-11-2008, 07:52
  3. Mbidoza e modernizmit t familjes
    Nga Cimo n forumin Tema shoqrore
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 25-03-2007, 18:19
  4. Simboli heraldik i familjes dhe pinjollve Bua
    Nga Xhuxhumaku n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 1
    Postimi i Fundit: 23-05-2006, 01:17
  5. Mbi dashurine
    Nga ani-ani80 n forumin Letrsia shqiptare
    Prgjigje: 10
    Postimi i Fundit: 05-03-2006, 12:05

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •