Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 3 prej 3
  1. #1
    Perjashtuar
    Antarsuar
    01-02-2003
    Vendndodhja
    Vlore Al
    Postime
    1,327
    Faleminderit
    4
    23 falenderime n 23 postime

    Diaspora shqiptare n mbrojtje t shtjes son kombtare

    Diaspora shqiptare n mbrojtje t shtjes son kombtare



    Kreu i fundit i librit na njeh me ca t dhna tepr interesante pr qndrimin e diaspors shqiptare ndaj shtjes kombtare shqiptare dhe aktivitetin e saj kundr lobit shovinist grek n SHBA dhe gjetiu. Nga materialet burimore del se far tragjizmi ka prjetuar diaspora shqiptare, e cila, n prpjekjet e saj t pareshtura n mbrojtje t interesave tona kombtare, ka qen e infektuar rnd nga fara e prarjes q mbillte koh me koh n radht e saj shteti komunist shqiptar me veglat e tij t shrbimit sekret. N mnyr t veant armiqsor ka qen qndrimi i shtetit shqiptar ndaj emigracionit politik shqiptar, paka se ky i fundit prballej me egrsin e lobit shovinit grek dhe luftonte me t gjitha forcat n mbrojtje t interesave tona mbarkombtare. Madje shteti shqiptar, uditrisht, aktivitetin e vet kundr propagands vorio-epirote e shoqronte me sulmin kundr emigracionit politik shqiptar, megjithse organizatat kryesore t tij, si Balli Kombtar, Legaliteti etj. vazhdonin t konfrontoheshin ashpr me aktivitetin antishqiptar t emigracionit grek. Kt fakt e pranonte edhe misioni i Shqipris n Nju-Jork (f.368). N nj informacion q i drgonte Ministris son t Punve t Jashtme m 16 qershor 1989 ky mision theksonte: sht fakt se deri m sot n asnj rast nuk sht evidentuar prputhje e bashkrendim i veprimtaris propagandistike t rretheve t mrgats politike shqiptare me at t organizats vorio-epirote. Por n t kundrt, ata jan konfrontuar ashpr me t dhe, m larg akoma, propaganda e tyre vazhdon ti bjer kmbans pr marrjen e amris dhe t Kosovs, duke kundrshtuar planet shoviniste t qarqeve greke (f.394).

    N dallim nga diaspora e prar shqiptare, diaspora greke, sidomos lobi shovinist grek n SHBA, ka qen dhe sht nj mbshtetje e fuqishme e shtetit dhe e diplomacis shoviniste greke n politikn tyre armiqsore q kan projektuar pr coptimin e trojeve shqiptare q prej vitit 1844 dhe q vazhdojn ta ndjekin edhe sot e gjith ditn po me t njjtn egrsi dhe intensitet. Q prej vitit 1949 e deri n vitin 1990 regjistrohen gjithsej 51 aktivitete t gjera t lobit shovinist grek n SHBA, Argjentin, Kanada dhe Australi, n prkrahje t politiks dhe t diplomacis s shovinizmit grekomadh, pr aneksimin e Shqipris s Jugut.

    Pra, shovinizmi grekomadh, n t gjitha strukturat ndihmse t tij, shtetrore dhe joshtetrore, n t gjitha strukturat e tij fetare, madje n t gjitha qelizat e shoqris greke dhe n diaspor, ka krijuar nj t till unitet shovinist n edukimin e urrejtjes kombtare kundr kombit shqiptar, saq shqiptart e ndershm, nacionalist, n mbar trojet e veta etnike, nuk e besojn se do t vij nj dit, kur matan kufijve tan jugor do t ken nj fqinj korrekt n marrdhniet me kombin shqiptar, derisa nuk jan bashkuar trojet tona etnike n nj shtet t unifikuar kombtar.



    Urrejtja ndaj kombit shqiptar themeli i politiks s dits dhe i strategjis s shovinizmit grekomadh



    Ktij vllimi autori i ka vn nntitullin Paqja e vshtir. Kam bindjen se me shtetin shovinist grek nuk do t jemi kurr n paqe, qoft kjo edhe e vshtir. Pr mendimin tim, paqja me grekt sht e pamundur. Prandaj ka plotsisht t drejt nj miku im i nderuar nacionalist, i cili m thoshte para ca kohsh se me grekt mund t kemi vetm armpushim, por jo paqe, se shovinizmi grekomadh nuk e ka dashur dhe nuk do ta doj kurr paqen me kombin shqiptar!

    Si e theksuam edhe m lart, n kt vllim autori analizon marrdhniet greko-shqiptare nga viti 1949 e deri n vitin 1990. Jam i bindur se ai do t vazhdoj ti ndjek nga afr marrdhniet greko-shqiptare edhe pas vitit 1990 dhe, me siguri, prmes materialeve burimore, do t na njoh me t tjera fakte tronditse nga sfera e veprimtaris armiqsore t shtetit shovinist grek kundr Shqipris dhe kombit shqiptar gjat periudhs s tranzicionit q po e prjetojm kaq pafundsisht, jo vetm pr mkatet e rnda t klass son politike, por edhe pr disfatat e suksesshme q po na shkakton fqinjsia me Greqin.

    Periudha pas vitit 1990 e deri tani sht karakterizuar nga zhvillime tepr dramatike n marrdhniet greko-shqiptare. Shovinizmi grekomadh gjeti bash kohn m t prshtatshme pr t shprthyer tr urrejtjen e vet kundr shqiptarve. I bindur se tashm kishte ardhur asti m vendimtar pr helenizimin pa luft t viseve tona jugore apo edhe t krejt Shqipris, n dhjetor t vitit 1990, shteti shovinist grek i hapi kat e kat kufijt me Shqiprin pr dyndjen e mijra t rinjve shqiptar, duke shfrytzuar varfrin e tyre t skajshme dhe duke shtruar si kusht kryesor pr punsimin e tyre ndrrimin e emrave.

    Me kalimin e viteve, emigrantt shqiptar ran pre e racizmit t trbuar grek, i cili u konkretizua me keqtrajtime shtazarake, me dbime masive n kuadrin e operacioneve t flliqura me etiketn Fshesa, me dhunime t t drejtave t tyre, me vrasje t shumta, me t ashtuquajtura aksidente automobilistike, me demaskime dhe poshtrime publike nga mjetet e propagands s shkruar dhe pamore pr akuza t paqena (pr krime t kryera nga emigrant t tjer, nga vende ortodokse), me nxitjen e histeris dhe t urrejtjes kombtare greke kundr tyre n veanti dhe kundr kombit shqiptar n trsi. Dhe t gjitha kto ngjarje t dhimbshme shpaloseshin n kuadrin e miqsis s pshtir t shtetit shovinist grek me klasn politike shqiptare, e cila nuk e ngriti zrin as edhe nj her t vetme n mbrojtje t bashkatdhetarve t vet nga barbaria greke. Prkundrazi, klasa jon politike, q mban n ball damkn e tradhtis s interesave kombtare, heshti n mnyrn m t turpshme, kur personalitetet m t larta t shtetit shovinist grek u shprehn haptazi kundr interesave t kombit shqiptar. Le t kujtojm pr nj ast deklaratn antishqiptare t 14 korrikut 1993 t kryeministrit Micotaqis, deklaratn antishqiptare t 22 marsit 1999 t kryeministrit Simitis, i cili, dy dit para fillimit t bombardimeve t NATO-s kundr Serbis, u shpreh: Ne kemi deklaruar q n fillim se nuk do t marrim pjes n asnj operacion ushtarak, ndrkoh q makina ushtarake serbe bnte krdin kundr popullsis civile n Kosov. Kurse m 4 maj 1999 ai foli edhe n parlamentin grek, ku tha: Un dyshoj n korrektsin e bombardimeve t NATO-s, t cilat nuk kan dhn asnj rezultat. Le t kujtojm, gjithashtu, deklaratn e Karamanlisit, kryetar i Demokracis s Re (tani kryeministr), i cili, po m 4 maj 1999, tha: Partia ime mbshtet fuqimisht iden e pandryshueshmris s kufijve, sht plotsisht kundr krijimit t nj shteti t pavarur kosovar dhe krkojm fuqimisht ndalimin e bombardimeve nga ana e NATO-s q po viktimizon jet t pafajshme. Pr viktimat kosovare t terrorit serb Karamanlisit as q i bhej von fare!

    Madje gjat bombardimeve t NATO-s kundr Serbis, n Greqi organizoheshin demonstrata t fuqishme kundr SHBA. N ato demonstrata shprehej prkrahja e plot pr kriminelt serb q po bnin spastrimin etnik t Kosovs. Ishin t shumt demonstruesit q bllokuan shinat e hekurudhs Selanik-Shkup, pr t mos lejuar lvizjen e trenave, t ngarkuar me amartime konvencionale t NATO-s pr n Maqedoni, prej nga do t bhej transportimi i tyre pr n Kosov, gjat hyrjes s trupave t kmbsoris. T gjith e mbajm mend se me far demonstratash t trbuara antiamerikane u prit vizita e presidentit Klinton n Athin. Asokohe nuk dgjuam as edhe nj lajm t vetm, me t cilin t na bhej e ditur, qoft edhe pr ndonj grek t vetm, q t mund t kishte pasur burrrin dhe t ishte ngritur n mbrojtje t popullit kosovar! N asnj kanal TV nuk na zun syt, qoft edhe ndonj grup t vogl demonstruesish grek, q t guxonte t protestonte kundr shovinizmit serbomadh dhe t ngrinte zrin n prkrahje t popullit kosovar! Asokohe do t ishte me t vrtet paradoksale sikur vetm npr mend ta shkoje nj gj t till.

    Madje n urrejtjen e tyre kundr shqiptarve grekt kan zbritur deri n t tilla nivele shmtimi, saq sht e pamundur edhe t prfytyrohet. Kshtu, n trbimin q i kishte pushtuar kundr Anastas Kulluriotit ata arritn deri aty, saq n gjelltoret si jepnin t haj me t hollat e tija duke i thn: sshesim gjell pr ty, shqiptar i ndyr (paloarvaniti)! (Faik Konica, vll. 3, f.65-66). Prandaj ka plotsisht t drejt Konica kur thot se urrejtja pr grekt sht rrnjosur aq shum n zemrat e gjith shqiptarve t vrtet (vll.4, f.277). Dhe m posht vazhdon: do gj q ti ket br Italia Shqipris ka qen e natyrs politike. Ndrsa ajo q i ka br Greqia Shqipris, m shum se politike, ka qen agresion ndaj shtpive dhe nderit t familjes (po aty).

    Pra, kur sht fjala pr t manifestuar urrejtjen kombtare greke kundr kombit shqiptar, n Greqi vendoset nj unitet me t vrtet i hekurt mes t gjitha forcave politike, t t gjitha strukturave t shtetit shovinist grek, duke filluat q nga fmijt e kopshtit e deri te kreu i shtetit, t t gjith grekve, q nga Athina e deri n diaspor n mbar botn. Grekt duhen pasur zili pr kt unitet q kan arritur t realizojn, si unitet n vetvete, jo si unitet i s keqes, jo si unitet i urrejtjes pr nj komb tjetr, q ska asgj t prbashkt me kodin moral t kombit ton. Shovinizm shqiptaromadh ska pas ekzistuar, q grekt dhe serbt t kishin arsye pse t na urrenin. Por ata kan arritur t ndrtojn nj unitet unikal urrejtjeje pr kombin shqiptar, ka prbn nj rast t rrall n historin e marrdhnieve mes kombeve. Sikur ne ta kishim urryer shovinizmin serbomadh dhe grekomadh po me kt forc uniteti, me siguri q trojet tona etnike sot do t ishin t bashkuar n nj shtet t unifikuar kombtar. Shqiptart skan ditur ta prvetsojn mir Shkencn e Urrejtjes pr shovinizmin e fqinjve, prandaj edhe sot shovinizmi evropian vazhdon ti mbaj t hallakatur kasht e **** npr pes shtete t ndryshme t Evrops Juglindore. Dhe kshtu do t vazhdoj ti mbaj, n qoft se shqiptart nuk do t zgjohen nga gjumi i gjat letargjik dhe ti hyjn me zell studimit t Shkencs s Urrejtjes pr shovinizmin serbo-grek. Disa muaj pas agresionit gjerman kundr Bashkimit Sovjetik, Shollohovi shkroi nj tregim shum t bukur me titull Shkenca e Urrejtjes (Nauka Njenavisti)), i cili shrbeu si trakt npr t gjitha llogoret e Ushtris s Kuqe, prgjat gjith vijs s saj t frontit, q nga Deti Balltik deri n Detin e Zi. Ideja e tregimit i frymzoi ushtart e kuq t kryenin akte t pashembullta heroizmi gjat Lufts s Madhe Patriotike. Shollohovi, me at tregim, u jepte kt frymzim ushtarve t kuq: q t fitosh mbi armikun gjerman, at duhet t dish ta urresh, por, q t dish se si urrehet armiku, duhet t msosh Shkencn e Urrejtjes.

    Kurse klasa jon politike sbhet e gjall kur qytetarin shqiptar Vasil Begolli, nga Kora, ushtart grek e dhunojn, e poshtrojn, duke i lshuar qent pr ta masakruar, pr t vetmen arsye se ai, n krkim t djalit t tij 13-vjear, aksidentalisht ishte futur 50 m n thellsi t toks greke (Shekulli, 26 mars 2004, f.3). Pse u solln ksisoj ushtart grek me nj qytetar t thjesht shqiptar, i cili shkeli kufirin pa ndonj qllim t keq? Normalisht, ushtart grek mund ta arrestonin dhe ta onin n postn e kufirit. Pasktaj mund tua prcillnin organeve prkatse, t cilat, n prputhje me legjislacionin grek pr shkelsit e kufirit, mund ta gjobisnin ose ta burgosnin, duke vn n dijeni edhe organet shqiptare t kufirit. Por jo! Ushtart grek nuk mund t vepronin n kt mnyr, se ata nuk i linte t qet instinkti i urrejtjes pr shqiptart, se Shkencn e Urrejtjes pr kta t fundit, t ciln ua kan kultivuar n shpirt shovinizmi grekomadh dhe kisha shoviniste greke, ata e kan studiuar shum mir.

    Klasa jon politike mbetet pa goj kur Nikolas Geixh, armik i betuar i kombit shqiptar, me porosi t heshtur t shtetit shovinist grek, vjen q nga Amerika dhe ditn pr diell bn thirrje n Sarand pr tjetrsim t siprfaqeve shtetrore nga ana e minoritarve grek (Albania, 4 prill 2004) dhe kur gjykata e Sarands, me vendim nr. 568, dat 19.07.2004, t firmosur nga gjyqtari Rasim Doda, i zbaton n praktik ato porosi! (Albania, 15 shtator 2004, f. 6-8). Klasa jon politike hesht kur mson se vetm gjat 9 muajve t par t vitit 2004 nga Kapshtica jan kthyer kufomat e 20 emigrantve shqiptar (Sot, 22 shtator 2004). Asaj as q i intereson t dij se kufomat e sa emigrantve jan kthyer nga Greqia q prej fundit t dhjetorit t vitit 1990 e deri tani dhe sa emigrant jan zhdukur pa nam e pa nishan nga shteti shovinist grek. Klasa jon politike hesht kur koht e fundit bhet e ditur se 300 emigrant vetm n prefekturn e Elbasanit figurokan t zhdukur n Greqi dhe se shumica e tyre paskan prfunduar me nj plumb pas koke e t humbur npr humnera (Ballkan, 14 tetor 2004 f.2). Klasa jon politike heshti kur disa organe shtypi dhe mjete t komunikimit pamor m 22 prill 2004 njoftonin se Parlamenti Evropian (sigurisht, nn presionin e Greqis) hodhi posht amendamentin pr rifutjen e Korridorit 8 n listn e objekteve ndrtimore prioritare transevropiane (Sot, 22 prill 2004). uditrisht, at dit t 22 prillit, kur njoftohej pr kt vendim t gjmshm pr ekonomin e vendit ton, heshtja kishte pllakosur vetm Zrin e Popullit dhe Rilindjen Demokratike. Madje RD-ja pikrisht at dit na pasksh zgjedhur si kryeartikull nj njoftim pr dbimin e Nanos nga nj restorant i Nju-Jorkut, ku ndodhej pr nj vizit pune, meqense e paskshin gjetur duke pir duhan. RD-ja ngazllente, sikur Nanoja t qenksh kryeministr vetm i socialistve, jo i shqiptarve t mbar Shqipris, sikur dbimi i tij nga ai restorant t mos prbnte nj turp pr mbar shqiptart!

    Klasa jon politike heshti kur msoi m 13 gusht 2004 pr ndotjen e rnd t ujrave t Jonit me derdhje t shumta nafte, solari dhe fekalesh, duke filluar nga Gjiri I Vlors deri n Ksamil, ndotje kjo e shkaktuar nga anije greke. Qytetar, t intervistuar nga TV Klan (14 gusht 2004) deklaruan se ndotja e bregdetit ton bhej nga Greqia pr t sabotuar turizmin n Shqipri. Shteti shqiptar, t cilin klasa jon politike e ka kthyer n pron t vetn, nuk dshiron ti mbroj kufijt e vet detar!. Pr t larguar sadopak ern e rnd t skandalit t ndotjes s bregdetit t Jonit nga anije greke, m 18 gusht u sajua incidenti me helikopterin italian mbi fshatin Lazarat. Duhej trhequr vmendja e opinionit publik shqiptar mbi dika tjetr, q ky t mos vazhdonte t akumulonte urrejtje kundr shtetit mik grek. Por kjo gjethe fiku nuk mjaftoi. Duhej nj tjetr gjethe, m e prmasshme, pr ta hedhur prsipr ndotjeve t qelbura greke n ujrat e Jonit. U sajua shpejt e shpejt vizita n Tiran e ministrit grek t turizmit, Dhimitris Avramopulos, i cili, n intervistn q i dha kanalit TV Top Channel m 22 gusht 2004, me nj hipokrizi t shpifur, tipike greke, premtoi pr nj zhvillim t turizmit rajonal, duke thn se Shqipria ka nj natyr t virgjr. Edhe m skandaloze, edhe m hipokrite tinglluan fjalt e Avramopulosit, kur deklaroi se Greqia, demek, na qenka e interesuar pr zhvillimin ekonomik dhe kulturor t Shqipris! Neprka greke krkoka q ne t zhvillojm ekonomin dhe kulturn! ǒti bsh, kur intervistuesi nuk e pyeti ballazi ministrin hipokrit grek: Ju, ore zotri, q qenkeni kaq i interesuar pr zhvillimin e turizmit rajonal, patt q na i ndyt ujrat e pastra t bregdetit ton me pisllqet e natyrs suaj t zhvirgjruar me koh? Ose t paktn intervistn e hipokritit grek ta kishte shoqruar me nj koment t fort, n mbrojtje t dinjitetit ton kombtar. Prandaj intervista e gazetarit t mjer na la nj prshtypje t mjer se skishte bosht kombtar!

    Klasa jon politike hesht prball varfrimit t doditshm t vendit ton, t cilin ajo vet e ka shndrruar n koloni t Greqis, n nj shtojc t ekonomis greke, n nj treg pr zbrazjen e prodhimeve t posame greke t nj cilsie t dobt. Klasa jon politike hesht pr mimet shum t larta (n krahasim me vendet fqinje) t telefonis s lvizshme, pron e kompanive zhvatse greke, t cilat, do vit, drgojn nga Shqipria n Greqi 350 milion euro. Nga emigrantt tan n Greqi futen do vit n Shqipri vetm 200 milion euro, kurse prej saj dalin, pr do vit gjithashtu, dhe shkojn n Greqi 600 milion euro (Shekulli, 8 prill 2004).

    Klasa jon politike heshti para histeris dhe trbimit t shfrenuar t shovinizmit grekomadh, q u shpalos pas disfats s prfaqsueses greke t futbollit n Tiran, kur emigrantt tan, npr rrugt e qyteteve greke, u bn pre e dhuns policore, vetm e vetm se ngazllenin me flamuj n duar pr fitoren e skuadrs son.

    Takimi i dy prfaqsueseve shqiptare dhe greke ishte thjesht nj ndeshje futbolli dhe n raste t tilla, si n t gjitha stadiumet e bots, dashamirsit e ksaj loje t bukur kan organizuar dhe organizojn manifestime entuziazmi pr fitoren e skuadrave t tyre kombtare. Pra, entuziazmi i rinis son natn duke u gdhir 5 shtatori ishte nj dukuri tepr e zakonshme dhe skishte kurrfar arsyeje q shteti shovinist grek t turrej me at histeri aq shtazarake kundr t rinjve tan emigrant, t cilt, n nj mnyr krejtsisht paqsore, po manifestonin npr rrugt e qyteteve greke. Por shovinizmi grekomadh e vlersoi si tepr t prshtatshm rastin pr t shfryer tr urrejtjen e vet kundr kombit shqiptar. Shovinizmi grekomadh skishte pse t shprthente aq dhunshm kundr emigrantve shqiptar pas mposhtjes s prfaqsueses greke n stadiumin Qemal Stafa. Ai nuk kishte pse t befasohej aq shum nga fitorja jon. N Qemal Stafa dajakun e prfaqsueses son kombtarja greke e ka provuar edhe her tjetr. Ve asaj, n kt stadium ne kemi mposhtur skuadra ku e ku m t fuqishme se skuadra greke, si ka qen prfaqsuesja e Gjermanis Perndimore, e Belgjiks etj. N pranvern e vitit 2003 ne mposhtm edhe prfaqsuesen ruse n stadiumin Vojo Kushi. Kjo do t thot se n Shqipri luhet futboll i nivelit evropian. Por kjo do t thot se edhe prfaqsuesja greke, si ndodhin shpesh n futboll gjra aksidentale, nuk e ka merituar titullin kampione e Evrops. Prandaj dajakun q hngri nga skuadra jon e meritonte plotsisht.

    Po sikur ne t kishim vrar disa grek ktu, n Tiran, si hakmarrje pr vrasjet e emigrantve tan n Greqi? Me siguri q shovinizmi grekomadh jo vetm q do t na kishte vrar sa e sa emigrant t tjer npr rrugt e qyteteve greke, por, n shenj krcnimi, do t fillonte, besoj, edhe t na krcllonte dhmbt, duke filluar lvizjen e trupave t veta drejt kufirit ton, sepse ligjin e lufts vazhdon ta ket n fuqi.

    Pra, klasa jon politike heshti pas vrasjes s emigrantit Gramoz Palushi dhe masakrimit t 300 t tjerve, duke u mjaftuar ve me nj rezolut t that n parlament sa pr t lar gojn para opinionit publik shqiptar. Megjithat, pr t gjith nacionalistt shqiptar, n mbar trojet tona etnike dhe n diaspor, analizn m t shklqyer t ngjarjeve q u shpalosn qoft n qytetet shqiptare, qoft n qytetet greke natn duke u gdhir 5 shtatori e bri zoti Abdi Baleta n disa numra t gazets Rimkmbja. Artikulli i tij i gjat m titull Gzimi dhe dhimbja e pamat e fitores s prgjakur zbulon rrnjt e shkaqeve t vrteta t rindezjes s histeris antishqiptare at nat shtatori nga ana e shovinizmit grekomadh; nxjerr n pah me fakte servilizmin e diplomacis shqiptare, e cila, n qndrimin ndaj diplomacis greke, e ka katandisur veten n nivele t mjerueshme; u jep nj msim t mir gjith sahanlpirsve grek pr vlersimet antinacionaliste q i bnin entuziazmit t rinis son n faqet e shtypit t Tirans; u nxjerr bojn gjith kalemxhinjve t tjer, t cilt, ende t paliruar nga prangat e terminologjis komuniste, egrsin e shovinizmit grekomadh kundr emigrantve shqiptar krkonin ta shisnin si vepr t disa segmenteve t caktuara t shoqris greke; argumenton bukur fare se hareja q shprtheu n mbar qytetet shqiptare dhe mes emigrantve tan n Greqi ishte nj manifestim fantastik dhe me shum kultur i nacionalizmit shqiptar, t denigruar me dhun nga sistemi i vjetr komunist dhe t braktisur tradhtisht nga sistemi tanishm neokomunist.

    Ai manifestim i shklqyer i nacionalizmit shqiptar, q nuk pat fyer asgj kombtare greke, ishte njkohsisht edhe nj reagim i hapur ndaj racizmit grek dhe shovinizmit grekomadh, i cili shfaqet lakuriq n qndrimin ndaj gjithkaje shqiptare n veanti dhe ndaj kombit shqiptar n trsi prmes trajtimit t padenj q u bhet emigrantve tan n Greqi. Dshmin m demaskuese pr kt trajtim e jep nj i ri shqiptar, emigrant n Greqi, nprmjet nj e-mail-li q drgonte n Shqipri para disa muajsh: Kemi dgjuar, lexuar e ndier pr racizmin dhe racistt, persekutimet, prbuzjet e t tjera sjellje antinjerzore. Racizmi sht nj realitet q e takojm n pun, n rrug, n shoqri, n media etj Karakteri dhe krenaria shqiptare i nervozon. M 16 maj, nj dit pas Festivalit Evropian, ku Shqipria u prezantua me Anjezn, n shtpin e shtetasit grek, ku un punoj, ishin ftuar miq t tij. Vura re se kur fillova t flisja pr Anjezn, kngn dhe veshjen e saj, un, shqiptari i mir, u bra mosmirnjohs i paarsyeshm e t tjera si kto. E pse ky ndryshim? Vetm e vetm sepse me fjalt e mia po mbroja emrin, karakterin dhe krenarin shqiptare. Biseda arriti deri aty, sa nj prej t ftuarve m pyeti nse i kisha n rregull dokumentet e qndrimit n Greqi. N diskutim e sipr, ai filloi t nervozohej nga fjalt e mia. Por ksaj radhe nuk u trhoqa. Zri im ishte m i fort, ndieja se mund ta mbaja kokn lart. Ksaj radhe kisha n krah Anjezn, zann shqiptare, zri i saj meritonte m shum. Nuk duhej t trhiqesha, pavarsisht se ishin duke m par t gjith me zemrim. Dhe u thash prap se zri i saj ishte i mrekullueshm, se ajo ishte e mbuluar me nur bukurie. Q at nat ajo kishte veshur Shqiprin,.. veshja e nats finale e hirushes Anjez ka qen e prkryer. Ka qen vet Shqipria. Kt i thash dhe mysafirit grek t pundhnsit tim. Por ai u trbua, e humbi gjakftohtsin Nejse, kt letr n Shekulli po e nis sepse doja ti thosha faleminderit Anjezs. Ti je krenaria e kombit, ambasadorja e gjith shqiptarve. Me gjith zemr faleminderit. Ti je zonja e par e vendit. Dhe letra e djaloshit trim dhe nacionalist shqiptar mbyllet me kto fjal kuptimplote, t cilat i vn damkn e turpit racizmit grek dhe shovinizmit grekomadh q e ka pushtuar Greqin n do qeliz t jets s saj: Lexuesi juaj Nga nj burg demokratik me emrin Greqi (Shekulli, 22 maj 2004, f.14).

    Sapo mbarova s lexuari kto fjal t ktij djaloshi t shklqyer shqiptar, aty pr aty m erdhi ndr mnd nj poezi katrvargshe sa e bukur, aq edhe e dhimbshme e mikut tim t vjetr, ushtarakut, poetit dhe piktorit t talentuar, z.Novruz Dervishi, t cilin valt e jets, q dalldisn pas vitit 1990, nga komandat divizioni, e degdisn si emigrant n Greqi. N nj ast prsiatjeje, n nj ballafaqim t prfytyruar me grekt, ai hodhi n letr kt poezi, me katr vargje tronditse pr fatin e nj ushtaraku aq t talentuar, por tashm t lshuar, t braktisur nga shteti i tij. Poezia titullohet: N Greqi: Shok, e di, sm bni dot, / Sepse sjam nga ana juaj, / Ju shikoni q derdh lot, / Po skuptoni prse vuaj.

    Sa her q emigrantt tan prballen me urrejtjen greke, m vijn ndr mend fjalt e Didroit: Urrejtja sht zemrata e njerzve t dobt!



    Pra, ai manifestim ishte edhe nj msim i madh pr klasn e politikanve shqiptar, t cilt jan dhn trsisht pas interesave personale, jan br m t dmshm s karkalect (Ballkan, 14 tetor 2003, f.3) dhe notojn n batakun e tradhtis kombtare, ishte nj prkujtes pr kt klas t urryer pr faktin se kombin shqiptar, si thot zoti Baleta, e shpton vetm nacionalizmi. Pra, artikulli i zotit Baleta i kujton klass politike shqiptare se, pavarsisht nga qndrimi tradhtar q ajo mban ndaj shtjes kombtare shqiptare, nacionalizmi sht i pranishm n do qeliz t rinis shqiptare, se ai sht e ardhmja dhe shptimi i kombit shqiptar.



    Armiku njihet q sht armik n t keq dhe n rrezik



    Ky nntitull, n t vrtet, sht nj deformim i fjals s urt Miku njihet q sht mik n t keq dhe n rrezik. Por mqense n historin e marrdhnieve greko-shqiptare nuk gjendet as edhe nj rast i vetm q t shrbej si kontekst i goditur i prdorimit t ksaj fjale t urt kuptimplote, mua sm mbetej gj tjetr, vese, mbi bazn e asaj ekzistueses, t sajoja nj tjetr t till, e cila shpreh n mnyr t koncentruar natyrn agresive t shovinizmit grekomadh n qndrimin ndaj kombit shqiptar n astet m t vshtira t jets s tij

    Ktu nuk sht nevoja t ndalem aspak n krimet e shtetit shovinist grek dhe t kishs shoviniste greke kundr Lvizjes Kombtare Shqiptare, kur na helmoi pioniert e saj, si Naum Veqilharxhin, Anastas Kulluriotin, Papa Kristo Negovanin, Petro Nini Luarasin dhe na vrau shum t tjer. Ktu, me fakte, do t prmend vetm disa nga astet m t vshtira q ka prjetuar kombi shqiptar n historin e vet, pas shpalljes s pavarsis, kur Greqia, si shtet fqinj, pavarsisht se nuk na ka dashur kurr, t paktn duhej t tregohej korrekte me ne. Ajo mund edhe t mos e ndihmonte Shqiprin pr kaprcimin e situatave t vshtira, madje t rrezikshme, q ia ka imponuar shovinizmi evropian i Fuqive t Mdha, i cili, pr interesin e ortodoksis sllavo-greke, sht munduar ta zhduk fare Shqiprin nga harta e Evrops. Shqipria Londineze duhet tu jet mirnjohse vetm armve t veta dhe SHBA pr mbijetesn e saj (Prof.Meta na jep n dy vllimet e veta nj mori faktesh, q tregojn se SHBA kan ndrhyr drejtprdrejt pr t shptuar kt ngastr Shqiprie q mbeti pas coptimit q i bn paturpsisht ujqit evropian n Londr n vitin 1913). Pra, Greqia t mbante, s paku, nj qndrim asnjans ndaj vendit ton dhe t na linte ti prballonim vet fatkeqsit tona. Jo! Prkundrazi! Greqia, pikrisht ather kur vendi yn prplitej pr t mbijetuar n kulmin e fatkeqsive q e kishin pllakosur, sht turrur pr ta gllabruar pabesisht, pikrisht si neprka q rri strukur n pusi, n pritje t pres s vet. Le ti shikojm faktet me radh.

    S pari, disa dit pas shpalljes s pavarsis, shteti shovinist grek, tamam si bandit, drgoi n ujrat e Gjirit t Vlors kanonieret e veta dhe filloi bombardimin e qytetit, duke prer, n t njjtn koh, edhe kabllon e lidhjes telegrafike me Italin (shih: Eqrem bej Vlora. Kujtime, 2, f.18, 21-22).

    S dyti, n vitin 1913, kur populli shqiptar, ende i paorganizuar mir n nj shtet t centralizuar, pr shkak t pazareve q po bnin Fuqit e Mdha n Londr pr coptimin e trojeve tona etnike, shteti shovinist grek shfrytzoi pabesisht rastin pr t kryer barbarizma n Shqiprin e jugut. Ja se far shkruan Faik Konica pr ato aste tragjike n nj letr q u drgonte nacionalistve Dervish Duma dhe Andon Logoreci, m 6 dhjetor 1940: Nuk do tju mrzis duke iu referuar historis s shkuar, pr tju treguar se far i ka br Greqia Shqipris Jugore.., q do tju rifreskoj kujtesn rreth barbarizmave greke t vitit 1913: vrasje t shumta, djegie sistematike, prdhunime pa numr, madje edhe vajzash nn 15 vje (vllimi 4, f.276-277).

    S treti, me fillimin e Lufts I Botrore, shteti shovinist grek organizoi pabesisht n Jug t Shqipris t ashtuquajturn lvizje popullore dhe formoi Qeverin Autonome Vorio-Epirote, me qllim q, n kundrshtim me vendimet e Konferencs s Ambasadorve t 11-12 gushtit 1913 pr prcaktimin e kufijve jugor dhe juglindor t Shqipris (edhe pse Greqis i ishte aneksuar nj ndr thelat m t majme t trojeve shqiptare amria), t realizonte aneksimin e Epirit t Veriut. Kjo form qeverie ishte ngrehur nga qeveria greke, vn n veprim prej saj, e paguar prej saj, e prkrahur politikisht dhe ushtarakisht prej saj (Sejfi Vllamasi. Ballafaqime politike n Shqipri. 1897-1942, f.73). Dhe ndrkaq bandat vorio-epirote (8070 ushtar grek dhe vullnetar kretan, s bashku me oficert e tyre t liruar nga ushtria e rregullt) kryen masakra t tilla t turpshme, q mund t krahasohen mbase vetm me mizorit e hunve, si tregojn kronikat e Mesjets (Eqrem bej Vlora, po aty, f.39). Madje ushtria greke, n kulmin e Lufts I Botrore, e ripushtoi Shqiprin e Jugut dhe n mars r vitit 1916 Greqia e shpalli, me dekret mbretror, aneksimin e saj (Tensioni greko-shqiptar, f.20).

    S katrti, pas Lufts I Botrore, n Konferencn e Paqes n Paris, kur Fuqit e Mdha prsri po diskutonin pr coptimin prfundimtar t Shqipris mes ortodoksis sllavo-greke, gj q su realizua fal ndrhyrjes s presidentit amerikan, Uillson, kryeministri shovinist grek, Venizellosi, u prpoq me t gjitha forcat t fitonte bekimin pr realizimin e ambicieve territoriale n kurriz t Shqipris. M 13 shkurt 1919 ai i krkoi Konferencs aneksimin e Shqipris s Jugut nga Greqia (Tensioni greko-shqiptar, f 22).

    Pr realizimin e qllimeve t veta aneksioniste ndaj Shqipris s Jugut, pikrisht n astet e lufts pr mbijetes t kombit shqiptar, shteti shovinist grek ka vn n funksionim edhe mekanizmin e shpifjes, e cila n Greqi sht nj shkenc me arritje shum t shnuara. Falsifikimi i s vrtets, mashtrimi dhe shpifja kan qen dhe mbeten tipare karakteristike t kodit moral t diplomacisa greke. Zhan Zhak Ruso thot: T gnjesh vetveten pr prfitime personale do t thot t bsh nj falsifikim, t gnjesh pr nj tjetr njeri do t thot t mashtrosh, kurse t gnjesh me qllim q t dmtosh dik do t thot t merresh me shpifje. Dhe shovinizmi grekomadh ka shpifur pikrisht pr ta dmtuar kombin shqiptar. Kshtu, Faik Konica, n nj letr q i drgonte Fan Nolit m 26 gusht 1940, e njoftonte si m posht: po ju komunikoj juve nj lajm me rndsi, nga nj burim diplomatik grek i sigurt: Greqia ka prgatitur nj memorand pr Konferencn e Paqes, ku do t provoj se Shqipria sht br nj vatr panislamike dhe nj sukursal e Mustafa Qemalit (vll.4, f.218). Pra, diplomacia greke, pr t shptuar Evropn nga krijimi i nj vatre panislamike shqiptare, krkonte q Shqiprin ta fuste n gjirin e ortodoksis greke. Gjynah q sia dgjoi fjaln presidenti Uillson! Greqia pr t mirn e krishtrimit evropian po prpiqej!

    N nj informacion t ambasads son nga Moska pr Behar Shtylln, dat 8 tetor 1956, thuhej: MPJ e B.Sovjetik i ushqeu shpresat e udhheqjes shqiptare se mundsit pr vendosjen e marrdhnieve me Greqin ishin reale. Ajo njoftoi ambasadorin shqiptar n Mosk, se nga bisedimet me deputett grek dhe me t drguarin special t qeveris greke, kishte arritur n konkluzionin q tani Greqia dshironte t prmirsonte marrdhniet me Shqiprin, porse ajo gjente kundrshtim nga amerikant (Shqipria dhe Greqia, f.125).

    Nj shpifje tipike greke kjo, sa e poshtr, aq edhe cinike, q kishte si qllim pikrisht armiqsimin edhe m shum t Shqipris me SHBA. Po si qndronte e vrteta? SHB vazhdimisht kan qen pr normalizimin e marrdhnieve t Greqis me Shqiprin, jo vetm sapo mbaroi lufta civile atje, por edhe n vijim, deri sa ato u vendosn faktikisht m 6 maj 1971. Le tu drejtohemi fakteve q hedhin posht shpifjet e ulta greke: Ambasadori amerikan (n Beograd m 1949 E.Y.) Kanon pohonte: Ne do t presim q zhvillime t tilla t bjn t mundur marrdhnie t mira t Shqipris me Greqin dhe ta orientojm Shqiprin nga Perndimi (Tensioni greko-shqiptar, f.625). Ja edhe nj tjetr fakt i vitit 1963, q hedh posht shpifjen greke: Me qllim q Shqipria t hapej drejt Perndimit, amerikant e mirprisnin nj dialog t saj me vendet perndimore. SHBA dshironin marrdhnie t reja tregtare dhe, gradualisht, t zgjeronin njohjen diplomatike t Shqipris, duke pasur parasysh q kjo njohje t bhej edhe nga Greqia (Shqipria dhe Greqia, f.197). Ja edhe nj fakt i tret i vitit 1966: Qeveria amerikane e konsideronte shtjen e vendosjes s marrdhnieve me Shqiprin si nj vendim, q duhej ta merrt vet qeveria greke, n baz t interesave t saj dhe se qeveria greke ishte n gjendje t gjykonte pr perspektivat dhe rrjedhojat m mir se Vashingtoni. Qeveria e SHBA, as n t shkuarn, dhe as n t ardhmen, nuk kishte kundrshtuar dhe nuk do t kundrshtonte prpjekjet e qeveris greke pr t hequr gjendjen e lufts dhe pr t vendosur marrdhniet diplomatike (po aty, f.200).

    Ja edhe nj tjetr shpifje e vitit 1966 kundr Shqipris nga arsenali i shpifografis greke, q kishte pr qllim armiqsimin e Evrops me Shqiprin, nj shpifje e flliqur kjo, q mbshtetej edhe nga Moska, mikja e deridjeshme e popullit shqiptar:

    Ndrsa Tirana po prsriste ofertat pr normalizimin e marrdhnieve, shtypi grek ngriti n kmb opinionin vendas mbi rrezikun q i kanosej Greqis dhe Evrops nga instalimi i raketave kineze n territorin shqiptar Ajo (Shqipria E.Y.) u krahasua me rrezikun q paraqiste Kuba pr SHBA. Gazeta Eleftheros Kosmos theksonte se ekzistonte mundsia q Kina komuniste t krcnonte Evropn nprmjet Shqipris n t ardhmen Pikrisht n kt koh, edhe Agjencia Sovjetike e lajmeve njoftoi se Shqipria po ndrtonte nj baz raketash brthamore me ndihmn kineze, rrezja e t cilave mbulonte gjith zonn e Evrops (po aty, f.204-205).

    Si gjithmon, edhe kt her diplomacia amerikane doli n mbrojtje t Shqipris: Departamenti i Shtetit e vuri n dyshim vlern e ktyre informacioneve sepse: nuk kishte t dhna q kinezt t kishin aftsi pr ndrtimin e nj baze t till; nuk kishin arsye t dukshme q t ndrtonin nj baz t till n Evrop dhe sepse as shqiptart as kinezt nuk mund t fitonin ndonj gj duke ndrtuar nj baz t till. Madje, prkundrazi, n rastin e ndonj krize, ekzistenca e nj baze t till do ta shndrronte Shqiprin n nj objekt primar goditjeje (po aty, f.205).

    Pas shembjes s komunizmit, n vitet 90-t t shekullit t kaluar, nj tjetr pinjoll i shovinizmit grekomadh, nj armik i betuar i kombit shqiptar dhe i kombit turk, nj gjeneral ultrashovinist grek me emrin Nikolaos Grilakis, ish-kshilltar i kryeministrit Micitaqis, n nj libr me kujtime, t botuar n vitin 2001 me titull: zbuloj ngjarjet dramatike t dhjetvjearit t fundit t shekullit t 20-t n Greqi dhe n Ballkan, si i jetova, vazhdon t notoj n ujrat e flliqura me shpifjet e diplomacis shoviniste greke dhe t shtetit shovinist grek. Greqia nuk rri dot pa shifje kundr kombit shqiptar. N artin e shpifjes ajo gjen ngushllim pr mosrealizimin e objektivave madhore t shovinizmit grekomadh kthimin e trojeve t Perandoris Bizantine, pr trashgimtare t s cils e mban veten edhe sot e ksaj dite.

    Ky gjenerali Grilakis shkruan: Personalisht e kisha br t qart qysh n fillim se isha kundr nj mendimi pr dhnie ndihme partive t djathta n vendet myslimane, si Shqipria, me mendimin se partit e djathta shqiptare do t prfundojn n serat e kultivimit t shtrirjes turke n Ballkan. Parashikova, gjithashtu, se imamt e Turqis shum shpejt do t mbillnin n mendjet ateiste t shqiptarve hashashin e myslimanizmit me idet kanceroze t shtrirjes turke n Ballkan (Shekulli, 8 maj 2004, f.3). I shkreti Grilakis! Megjithse ishte n shrbim t kabinetit t djatht t Micotaqisit, at e paska torturuar dashuria prvluese pr t majtn shqiptare, s cils, trthorazi, gjenerali i gjor ia zbulon keq ca vende delikate faqe miletit dhe e l zbuluar, si tradhtare t shtjes kombtare shqiptare: t majts shqiptare nuk plqeka allma myslimane, ajo na qenka e djegur pr kamillafin e greko-ortodoksis!

    N kujtimet e veta gjenerali Grilakis pretendon se kur e ftoi Kryepeshkopi Serafim pr t biseduar lidhur me helenizimin e Vorio-Epirit pas rnies s komunizmit, ai nuk e vuri n dijeni kryeministrin Micitaqis. Kto prralla gjenerali i zhgnjyer le tua shes atyre grekve q vuajn nga trashtina e trurit, jo shqiptarve. Deklarata shoviniste e Micotaqisit e 14 korrikit 1993 vrteton m s miri se sa i painformuar paska qen ai pr veprimtarin armiqsore kundr Shqipris t prapavijave t kabinetit t tij kryeninistror!

    S pesti, pas pushtimit t Shqipris nga Italia fashiste dhe fillimit t lufts italo-greke m 28 tetor 1940, shovinizmi grekomadh prsri iu kthye realizimit t ndrrs s vjetr pr aneksimin e Shqipris s Jugut, duke shfrytzuar pabesisht rastin q vendi yn e kishte humbur tashm sovranitetin e vet dhe, si subjekt juridik, figuronte vetm nn kurorn e Viktor Emanuelit III. Duke shfrytzuar terrenin e thyer dhe organizimin e dobt t sulmit italian, forcat greke e thyen shpejt at dhe n mesin e nntorit kaluan n kundrsulm. M 22 nntor grekt pushtuan Korn, m 6 dhjetor Sarandn dhe m 8 dhjetor Gjirokastrn (Tensioni greko-shqiptar, f.50).

    S gjashti, pas prishjes s marrdhnieve t Jugosllavis me Shqiprin n vitin 1948 dhe prfundimit gradual t lufts civile n Greqi, vendi yn u gjend i rrethuar nga dy shtete armiq. Pikrisht kt situat t rrezikshme q po prjetonte Shqipria shovinizmi grekomadh u mundua ta shfrytzonte pabesisht. Atij iu nxitn edhe m shum epshet shoviniste pr pushtimin e Shqipris s Jugut. N fillim t prillit t vitit 1949 qeveria greke i drgoi nj memorandum tjetr Londrs dhe Vashingtonit, i cili sugjeronte dhe argumentonte nevojn e pushtimit t Shqipris (po aty, f.621). Disa muaj m von qeveria greke bri nj tjetr krkes kmbngulse pr pushtimin e Shqipris. N gusht t vitit 1949 u zhvilluan luftimet vendimtare t UKG kundr gueriljeve. Qeveria greke e shtopi presionin ndaj Aleatve Perndimor q ushtria e saj t lejohej t pushtonte territorin shqiptar (po aty, f.622).

    S shtati, Greqia shfrytzoi pabesisht edhe situatn e rrezikshme q u krijua pr vendin ton pas prishjes s marrdhnieve t Bashkimit Sovjetik me Shqiprin. Udhheqja shqiptare, tani n marrdhnie krejt t ndryshme me Moskn, e ndiente se ajo po e krcnonte, duke prkrahur synimet greke ndaj Shqipris s Jugut (Shqipria dhe Greqia, f.166). Synimet shoviniste t shovinizmit grekomadh i kishte prkrahur vet Hrushovi n takimin q kishte pasur me Sofokli Venizellosin m 5 qershor 1960. Ndrkoh, perve deklaratave t hapura t qeveritarve grek mbi Epirin e Veriut, qeveria e Athins kishte pyetur qeverin austriake se cili do t ishte reagimi i saj n rast se Greqia sulmonte ushtarakisht Shqiprin pr t aneksuar Shqiprin e Jugut (po aty, f.169-170).

    S teti, me daljen n pah t acarimit t marrdhnieve t Shqipris me Kinn, shovinizmi grekomadh u hodh prsri n veprime agresive kundr vendit ton. Qeveria grekedha nj sinjal tjetr se planet e saj kundrejt Shqipris s Jugut nuk ishin arshivuar. N vitin 1976, n parlamentin grek u aprovua nj ligj i ri mbi emigracionin. Ai ishte shtojc e ligjit t vjetr t Venizellosit, i cili ndalonte dhnien e shtetsis greke emigrantve me origjin nga Shqipria e Jugut, me synimin q, n rastin e zhvillimit t ndonj referendumi t mundshm, ata t votonin pro aneksimit t saj nga Greqia (po aty, f.300).

    S nnti, n vitin 1990, kriza e regjimit komunist, q ishte n kulmin e saj, ashtu edhe periudha e gjat e tranzicionit t vshtir, e nxitn m tej aktivizimin e lobit grek, sepse ai pa hapsira t reja pr t realizuar objektivat e tij t vjetra. Vazhduan prpjekjet e qeveris dhe t shtetit grek pr t mobilizuar dhe nxitur diasporn si nj vegl pr zbatimin e politiks s saj ndaj Shqipris. Madje ajo ka krijuar nj prvoj t madhe dhe mekanizma shum efektive pr t realizuar nj politik t till (po aty, f.326).

    Prve organizimit t t gjitha strukturave shtetrore kundr Shqipris, shovinizmi grekomadh, n kto kushte, prve lobit shovinist greko-amerikan, si gjithmon n historin e tij, nxiti pr veprime t shpejta kishn shoviniste greke pr helenizimin e Shqipris s Jugut. Gjenerali Grilakis kujton: m ftoi Kryepeshkopi i Greqis, Serafimi, pr t shkmbyer pikpamje rreth shtjeve t helenizimit t Vorio-Epirit pas rnies s komunizmit. E pranova me knaqsi (Shekulli, 9 maj 2004, f.3). Pikrisht n kohn e amullis politike dhe t varfris s skajshme q kishte pllakosur vendin ton, shovinizmi grekomadh, si gjithmon me pabesin q e ka karakterizuar, harton Planin Lotos, n themel t strategjis s t cilit qndronte lirimi i Epirit t Veriut nga sundimi shqiptar. Me hollsit e ktij Plani lexuesi sht njohur n fjaln e Kryetarit t SHIK-ut, zotit Bashkim Gazidede, t mbajtur n Kuvendin popullor n pranvern e vitit 1997 dhe t botuar n gazetn Albania m 4 mars 2004.

    S dhjeti, rnien e firmave piramidale dhe tragjedin q shkaktuan neokomunistt socialist n Shqiprin e Jugut, t prkrahur trsisht nga shteti shovinist grek, n bashkpunim m tradhtar shqiptar, q sot ndodhen n pushtet dhe n opozit, shovinizmi grekomadh u mundua ta shfrytzonte pabesisht pr t futur trupat e veta pushtuese n Shqiprin e jugut. N emisionin Shqip t gazetares Rudina Xhunga, t transmetuar n TV Top channel m 18 mars 2004, Prof.Sherif Delvina deklaroi: M 1997 Greqia, prmes zonjs Ollbrait (Allbright), u krkoi SHBA q t fuste trupat e veta n Shqiprin e Jugut, por zonja Ollbrait u tha: Po do t bj Turqia? Do tju bjer nga pas. Dhe greqia nuk u fut n Shqipri.

    Ja, kjo ka qen fytyra e vrtet e shtetit shovinist grek , cili e ka treguar me fakte armiqsin e egr ndaj Shqipris, sa her q ksaj i sht dashur t prjetoj aste kthesash vendimtare dhe situata t rrezikshme n historin e saj t vshtir q prej shpalljes s pavarsis.

    N vllimin e par Prof.Meta na njeh edhe me nj fakt tjetr interesant. Gjat periudhs s Mbretris s Ahmet Zogut, kur vendi kishte zot, Greqia spat guxuar kurr t paraqiste hapur synime aneksioniste ndaj Shqipris. Arsyet m kryesore t mbajtjes n prapasken t aspiratave territoriale greke ishin stabilizimi i shtetit shqiptar dhe situata e pafavorshme ndrkombtare (f.43). Por, kur Greqia e ka ndier veten t fuqishme ekonomikisht e politikisht, kur i jan krijuar kushte e rrethana t favorshme ndrkombtare dhe kur ka par se shteti shqiptar sht ndodhur n vshtirsi dhe nuk ka mundur t kontrolloje efektivisht kt territor, ka fuqizuar politikn dhe veprimtarin e saj aneksioniste, e cila ka kaluar prmes rritjes s ndikimit dhe t ndrhyrjes politike dhe ekonomike n rajonKjo prvoj historike mund t shrbej edhe si nj msim pr t ardhmen (po aty, f.23).



    Popull vlla grek, popull mik grek, popull i mir grek, apo popull shovinist grek



    Shprehjet popull vlla dhe popull mik na jan br boz n fjalimet e shplara t Enver Hoxhs dhe t udhheqsve t tjer t periudhs s komunizmit. Vetm Enver Hoxha dhe klika rreth tij, q kishin tradhtuar interesat kombtare dhe ishin lidhur kok e kmb me sllavt, mund t prdornin shprehje t tilla q nuk kishin asnj taban historik. M 1 shkurt 1948 Enver Hoxha deklaronte: kush cnon territorin ton, ka cnuar pavarsin e sovranitetin e tre popujve t Shqipris, Bullgaris e Jugosllavis, tre shtete, t lidhura me aleanca gjer n vdekje (Tensioni greko-shqiptar, f.565).

    Vall nuk e dinte Enver Hoxha q Traktati i Miqsis dhe i Bashkpunimit Reciprok midis Shqipris dhe Jugosllavis (i nnshkruar m 9 korrik 1946) nuk ishte gj tjetr vese nj paraprgatitje pr gllabrimin trsor t vendit ton ng Federata Jugosllave, se aleanca gjer n vdekje me sllavt dhe bashkjetesa e tyre me shqiptart ka qen, sht dhe do t mbetet e pamundur, si e ka vrtetuar dhe po e vrteton historia do dit e m shum? Etja pr pushtet personal Enver Hoxhs ia kishte turbulluar vetdijen deri n at shkall, saq ai arrinte t bnte t tilla deklarata bajate, t cilat koha i zhvlersoi shum shpejt. Pr t tilla miqsi ka shkruar Enver Hoxha edhe kur ka qen fjala pr popullin grek. Madje ai shkroi edhe nj libr t tr pr kt tem me titull Dy popuj miq. Por marrdhniet miqsore ose vllazrore nuk ekzistojn dhe nuk zyrtarizohen dot kurr midis popujve. Marrdhniet miqsore apo vllazrore ekzistojn vetm mes shteteve, t prfaqsuar nga qeverit prkatse. N themel t tyre, domosdoshmrisht, qndrojn interesat ekonomike dhe politike dhe n disa rrethana t caktuara mund t marrin siprin her t parat, her t dytat. Kur nuk ka prputhje sidomos t interesave ekonomike, marrdhniet mund t vendosen, por ato jan formale. Nuk ka asnj arsye q marrdhniet me nj shtet tjetr t quhen vllazrore, miqsore, aq m tepr pr ne, shqiptart, q ua kemi par sherrin miqsive dhe vllazrive t tilla, t cilat na kan ln n balt n astet m kritike. Marrdhniet mes shteteve mund t jen t afrta, t rregullta, korrekte, dashamirse, gjykuar vetm nga kndvshtrimi i mbrojtjes s interesave kombtare. Duhet theksuar se Enver Hoxha, si e pam m lart, sla gur pa lvizur pr vendosjen e marrdhnieve diplomatike me Greqin. Madje ai, si del nga faqet e vllimit t dyt t Prof.Mets, e zbriti vetveten dhe diplomacin shqiptare deri n nivele t tilla servilizmi, saq kjo e fundit, me 49 nismat diplomatike q ndrmori vetm nga viti 1954 deri m 6 maj 1971, pa u udhhequr aspak nga mbrojtja e interesave kombtare, si jan shtja ame dhe shtja e minoritetit shqiptar n Greqi, arriti t trhiqej zvarr para shovinizmit grekomadh. Sot, pas 60 vjetsh, diplomacia shqiptare, n rojtinat e saj, nuk ka t dokumentuar kurrfar tradite n lmin e nismave diplomatike n mbrojtje t shtjes ame dhe t minoritetit shqiptar n Greqi. Prandaj presidenti grek, Stefanopulosi, gjat konferences s shtypit t dats 18 tetor, me nj gjakftohtsi revoltuese, e quajti t mbyllur shtjen ame! Kishte shum t drejt nj dgjues nga Durrsi, i cili, n emisionin e mngjesit t kanalit TV Teuta t dats 19 tetor, vizitn e Stefanopulosit e krahasoi me vizitn e Viktor Emanuelit dhe politikant tan t tanishm i krahasoi me kolaboracionistt e athershm!

    Shmbullin m kuptimplot t marrdhnieve miqsor dhe vllazrore mes popujve e dhan popujt sllav. Kur ngrehina e perandoris komuniste sovjetike po shembej, t part q u larguan prej saj ishin ukrainasit dhe bjellorust, paka se q t dy jan pjestar t t njjtit grup popujsh sllavolindor! Madje nj grup gazetarsh ukrainas, kur po i shoqroja si prkthyes n Kosov n korrik t vitit 1999, m than: sht fatkeqsi pr ne q Rusin e kemi n kufi!

    Skaloi shum koh pas prmbysjes s komunizmit n Lindjen Evropiane, kur ekt dhe sllovakt, t velur nga miqsia vllazrore gjat disa dhjetvjearve, i ndan lakrat me njri- tjetrin, i vun kufij shoqi-shoqit dhe formuan gjithsekush shtetin e vet t pavarur, paka se q t dy jan pjestar t t njjtit grup popujsh sllavoperndimor!

    E njjta gj ndodhi me popujt sllav t ish-mikroperandoris jugosllave, t cilt, megjithse qen pompuar gjat m shum se 70 vjetve me dogmat e miqsis vllazrore, sdonin tia shikonin m bojn njri-tjetrit n t njjtn vath t bashkim-vllazrimit, paka se prbjn t njjtin grup popujsh sllavojugor!

    N nj artikull n Zrin e Popullit t dats 19 shtator 1957 Enver Hoxha e vinte theksin te miqsia historike, tradicionale shqiptaro-greke. Madje ai thoshte se populli shqiptar dhe populli grek, me gjith ppjekjet e atyre elementve q prpiqen t thellojn artificialisht prarjen me pretendimet absurde, kan qen kurdoher miq dhe kan luftuar kurdoher s bashku kundr t njjtve armiq (Shqipria dhe Greqia, f.132).

    Enver Hoxha ktu prdor terma t prgjithme, t cilat prbjn stereotipa t propagands komuniste. Nuk njihet ndonj rast kur grekt dhe shqiptart t ken luftuar s bashku kundr t njjtve armiq. Kur shqiptart shprehn dshirn t luftonin bashkrisht kundr pushtuesve italian dhe gjerman gjat Lufts II Botrore, klasa politike greke bri gjithka q ishte e mundur pr t mos lejuar koordinimin e veprimeve t prbashkta, ka sqarohet me fakte n faqet e vllimit t par t Prof.Mets, sepse asaj i rrihte mendja te pushtimi i Shqipris s Jugut. N qoft se Enver Hoxha e kishte fjaln pr luftn e grekve, prkrah kapedanve shqiptar, kundr armikut t prbashkt Perandoris Otomane, ather ai zbulonte cektsin e gjykimit t tij. Kapedant shqiptar q morn pjes n revolucionin grek luftuan jo pr t mirn, por pr t zezn e tyre. Ngjarjet q rrodhn pas shpalljes s pavarsis s Greqis vrtetuan n praktik se armiku m i egr i kombit shqiptar nuk ishte aspak Perandoria Otomane, por shovinizmi grekomadh, q e gjeti mishrimin e tij n t gjitha strukturat e shtetit shovinist grek, bmat e t cilit kunder Lvizjes Kombtare Shqiptare jan t dokumentuara mir npr faqet e historis s popullit shqiptar. Ata kapedant shqiptar, q luftuan pr grekt, vrtet q ishin shum trima, por ishin edhe shum pak t zgjuar, ishin shum dritshkurtr. Dhe dritshkurtsia e tyre do t na kushtonte shtrenjt!

    N nj deklarat t qeveris shqiptare t vitit 1973, n prputhje me retorikn enveriane, thuhej se nga territori i Shqipris nuk do ti vinte asnj e keqe popullit vlla grek (Shqipria dhe Greqia, f.254). Ku e kishte gjetur kt popullin grek qeveria shqiptare q na e quante vlla? Skemi dgjuar as edhe nj her t vetme q qeveria greke ta quante popullin shqiptar popull vlla. Pse mbante nj qndrim kaq t prulur qeveria shqiptare? Vrtet q nga territori yn sdo ti vinte ndonj e keqe popullit vlla grek, por sht halli se nga territori i atij popullit vlla grek popullit shqiptar i kan ardhur dhe po i vijn prher gjma t rnda!

    N nj artikull t zotit Kastriot Demi, t botuar para disa muajsh me titull: Greqia, fqinja jon jugore, thuhet: Populli shqiptar sht i ndrgjegjshm se ato q ndodhn me bijt e tij nuk jan vepr e popullit grek, pr t cilin ne kemi respekt, por vepr e atyre qarqeve, t cilat e njollosin qytetrimin grek (Gazeta amria, mars 2004, f.11). Personalisht nuk e di q n Greqi t ekzistokan qarqe, q veprokan kundr shqiptarve pa dijenin e shtetit grek dhe t strukturave t tij. Edhe organizatat terroriste greke kan vepruar me dijenin dhe nn mbrojtjen e shtetit grek kur n vitet 80-t filluan t vrisnin anglez dhe amerikan q ndodheshin me shrbim n Greqi. Le t prmendim vetm grupin terrorist 17 nntori. Kur Papandreu erdhi n fuqi, ai e shkriu njsin e posame t policis q merrej me hetimin e grupit terrorist 17 nntori. Grupi 17 nntori do t mbetej gjat gjith periudhs s fillimit t viteve 1990 skuadra m enigmatike terroriste dhe m e pamundura pr tu penetruar, n krejt Evropn dhe n Lindjen e Mesme (Robert D.Kaplan. Greqia: Dashnorja e Perndimit, Gruaja e Lindjes, f.68). Nuk e di pse nuk e kuptoka zoti Demi, q n Greqi mbizotron nj histeri antishqiptare, e frymzuar nga shteti shovinist grek, gj q nuk e shpton nga prgjegjsia edhe mbar popullin grek, ashtu si nuk e kan shptuar nga prgjegjsia popullin gjerman krimet q kreu nazizmi n mbar Evropn. Ndrsa pr at qytetrimin grek ska nevoj t merakosemi shum ne, shqiptart, kur pr t se ajn fare kokn vet grekt, para se t kryejn krime kundr shqiptarve!

    N artikullin e zotit Baleta me titull Gzimi dhe dhimbja e fitores s prgjakur lexojm: gjat emisionit t Xhungs me ambasadort Karkabasis e Zeneli dgjuam dshmit e nj shqiptari nga Patosi, t rrahur pr vdekje nga polict grek n rrugt e Athins, i cili kmbnguli t kuptohet mir se dhunn kundr shqiptarve nuk e bri populli i mir grek, as huligant e kqinj grek, por e bri policia greke (Rimkmbja, 21 shtator 2004, f.6). Jo, ore zotria nga Patosi, ne ty nuk t keqkuptojm. Ne ve e kuptojm q ty t rrahu shteti grek dhe t rrahu padrejtsisht thjesht pse gzoje pr fitoren e prfaqsueses son t futbollit. Por, uditrisht, ti nuk e kupton q shteti grek t lejon t gzosh vetm pr fitore greke, jo pr fitore shqiptare. Ti nuk e kupton q mes atij popullit t mir grek shqiptart nuk kan t drejt t gzohen pr veten e tyre, nuk kan t drejt t krenohen me veten e tyre, me historin e tyre, me traditat e tyre, me heronjt e tyre, me artistt e tyre, me talentet e tyre, me bukurin e tyre, me fisnikrin e tyre, me zakonet e tyre, me kodin moral t tyre, se shteti shovinist grek i ndshkon, i prbuz, i poshtron, i bn objekt shpifjesh t ulta. Dhe populli i mire grek hesht. Skemi par dhe as kemi dgjuar q n Greqi t shprthej ndonj demonstrat e fuqishme e ndonj grupi qytetarsh grek n prkrahje t emigrantve shqiptar. Heshtja e qytetarve grek para krimeve q kryhen kundr emigrantve shqiptar sht prkrahje e plot pr dhunn dhe terrorin policor q shteti shovinist grek ushtron koh pas kohe kundr tyre.

    Po cilat jan faktet q na ofrohen n t dy vllimet e Prof.Mets pr kt popullin vlla grek, pr kt popullin mik grek, pr kt popullin e mir grek, nga gjiri i t cilit vjen e krijohet ai q quhet opinion publik grek. Paraprakisht u krkoj ndjes lexuesve pr ndonj prsritje t detyrueshme pr efekt ilustrimi.

    1. N notn e qeveris greke drejtuar Edenit m 14 dhjetor 1942 thuhej se n qoft se deklarata britanike nuk do t njihte n mnyr eksplicite t drejtat e Greqis n Epirin e Veriut, do krijohej nj prshtypje e hidhur n popullin grek dhe do t dobsohej rezistenca greke (Tensioni greko-shqiptarf.96). Madje n fund t nots nnvizohej se qeveria greke e cilsonte aq jetik problemin e Epirit t Veriut, saq ajo deklaronte botrisht se kombi grek nuk do t pranonte asnj zgjidhje t ktij problemi, e cila do t injoronte t drejtat e ligjshme t Greqis (po aty).Pra, qeveria greke e pranonte vet ne nj not zyrtare se populli grek dhe kombi grek ishte popull dhe komb shovinist!

    2. N nj takim t Mehmet Konics n Rom n vern e vitit 1944 me prfaqsuesin grek, ky i fundit tha se asnj grek nuk ishte i dispozuar pr t ln mnjan t drejtat e pakontestueshme t Greqis n kt territor (po aty, f.127). Kshtu, diplomati grek e pranonte me gojn e tij se t gjith grekt ishin shovinist!

    3. M 1946, n Konferencn e Paqes n Paris, Caldarisi kmbnguli n krkesn pr aneksimin e Shqipris s Jugut se midis t gjith grekve ekziston nj harmoni e plot pr kt shtje (po aty, f.272). Domethn, edhe vet kryeministri grek e pranonte se t gjith grekt ishin shovinist!

    4. Pretendimet territoriale kryeministri grek ia parashtroi edhe delegacionit britanik Sipas tij, opinioni publik grek sdo t ishte n gjendje t qndronte indiferent, n qoft se Konferenca do t prforconte pozitat e Shqipris nprmjet Traktatit t Paqes me Italin녔 (f.273). Sipas kryeministrit grek, del se opinioni publik grek ishte shovinist!

    5. Meqnse Konferenca e Paqes n Paris nuk pranoi t diskutonte pr pretendimet territoriale greke ndaj Shqipris s Jugut, kryeministri grek, Caldaris, deklaroi m 2 tetor se ngjarjet n Paris kishin shkaktuar nj zemrim q kuptohej qart n popullin grek pr arsye t padrejtsis q iu b atij. Themistokles Sofulis, njri nga krert e opozits, e vlersoi dshtimin n Paris si nj zi t rnd, ndrsa lideri tjetr opozitar, ish kryeministri George Papandreu, n mnyr solemne, deklaroi se zia e kombit kishte arritur n infinit (po aty, f.281). Skemi bjm! Udhheqsit e t dy krahve t politiks greke e kan deklaruar vet, me gojn e tyre, q populli dhe kombi grek ishin shovinist, se i kishte pllakosur zija e rnd q kishte arritur n infinit, pr t vetmen arsye se nuk u qenkshin plotsuar tekat shoviniste n Paris!

    6. N prill t vitit 1946, Ndihmsatasheu Ushtarak i SHBA n Athin, illiam McNeill, i shkruante Departamentit t Shtetit: Pavarsisht nga fakti se pretendime t tilla duken qart se e dmtojn, m tepr se sa e ndihmojn, sigurimin e Greqis, pavarsisht se realitetet ndrkombtare jan n kundrshtim me plotsimin e ktyre pretendimeve dhe pavarsisht nga karakteri i dyshimt i shum argumenteve t paraqitura, shum, dhe ndoshta shumica e grekve, besojn fort dhe n mnyr entuziaste se sakrificat e tyre gjat lufts duhet dhe do t shprblehen me prfitime substanciale territoriale n kurriz te vendeve fqinj N qoft se qeverit britanike dhe ajo amerikane nuk do t mbajn qndrim t ngroht dhe nuk do t mbshtesin n mnyr efikase pretendimet territoriale greke, shum, dhe ndoshta t gjith grekt, do t ndiejn se ata jan tradhtuar nga Aleatt Perndimor (f.501). Kurse i ngarkuari me pun i SHBA n Athine, Karl Rankin, paralajmronte se do t ket nj shprthim t ndjenjave kundr Fuqive Perndimore (f.501-502). Pra, edhe diplomatt amerikan dshmonin se shum dhe ndoshta shumica, apo t gjith grekt ishin shovinist!

    7. Ambasadori amerikan n Athin, McVeagh u udhzua, ti transmetonte kryeministrit Caldaris nj mesazh, n t cilin thuhej se ishte jashtzakonisht e vshtir pr qeverin amerikane q t mbshteste pretendimet territoriale greke n Kshillin e MPJ, pasi shum arsye t prgjithshme diktonin q kufijt e Greqis t mbeteshin ato q kishin qen para lufts. Jo vetm qeveria, por edhe opinioni publik grek duhej ta kuptonte kt pozicion Ambasadori amerikan u krkoi politikanve grek t ushtronin t gjith influencn e tyre q kto vendime (pr mospranimin e pretendimeve territoriale greke ndaj Shqipris E.Y.) t pranoheshin n Greqi me minimumin e paknaqsis dhe t zemrimit kundr Kombeve t Bashkuara. Me kt rast qeveria amerikane shfaqi paknaqsin se, n vend q t prgatiste opinionin publik pr dshtimin n kto shtje, shtypi dhe radioja greke, gjat javve t fundit, po nxisnin sistematikisht, n shum mnyra, opinionin publik kundr Britanis dhe SHBA, pr arsye se kto pretendime nuk ishin realizuar (f.514-515). Si del edhe nga kto porosi t Departamentit t Shtetit pr ambasadorin amerikan n Athin, qeveria amerikane kishte krijuar bindjen se n Greqi ekzistonte nj opinion publik grek shovinist!

    8. m 8-9 korrik (1956 E.Y.) ishte mbajtur n Athin Kongresi Ndrkombtar Panepirot, i cili doli me thirrjen pr lirimin e Vorio-Epirit duke prdorur forcn. Kongresi kishte hedhur parulln e krijimit t Frontit Nacional pr lirimin e Vorio-Epirit, me pjesmarrjen e t gjith grekve dhe kishte vendosur krijimin e nj organi ekzekutiv kombtar pr zbatimin e vendimeve t tij (Shqipria dhe Greqia f.124). Sipas parulls s ktij Kongresi, t gjith grekt ishin shovinist!

    9. N fund t nntorit (1956 E.Y.) B.Shtylla takoi Kasimatin n Nju-Jork dhe i propozoi vendosjen e marrdhnieve diplomatike, me an t nj komunikate fare t thjesht. Prfaqsuesi grek dha nj prgjigje t rezervuar dhe deklaroi se qeveria greke dshironte normalizimin e marrdhnieve por m par duhej prgatitur psikologjikisht opinioni (po aty, f.126). Diplomati grek e pranonte se n Greqi ekzistonte nj opinion antishqiptar, shovinist!

    10. Pas stabilizimit t Junts, aty nga fundi i vitit 1968, udhheqja shqiptare po konstatonte disa nuanca t reja t nj qndrimi armiqsor dhe provokues ndaj Shqipris. T tilla vlersoheshin fjalimet armiqsore dhe mbshtetja e pretendimeve pr aneksimin e Shqipris s Jugut n ceremonin e varrimit t peshkopit Kotokos, n t ciln morn pjes edhe qeveritar grek. Prshtypje negative la n Tiran edhe deklarata e zvendskryeministrit grek D.Patilis mbi vendosmrin e grekve pr t mos hequr dor nga aneksimi i Epirit t Veriut. (po aty, f.219-220). Edhe sipas fjalv t ktij politikani t lart grek, del se grekt jan shovinist, t gjith, pa prjashtim!

    11. M 8 dhjetor 1963 ministri i jashtm dhe zvendskryeministri Venizelos bri publik nj propozim q grekve t Epirit t Veriut tu jepej vetqeverisja n kuadrin e shtetit shqiptar. Nga ana tjetr, m 6 dhjetor ai i kishte deklaruar agjencis Rojter se marrdhniet e Greqis me Shqiprin jan n gjendje negative, pr arsye t shqetsimit q ka i gjith kombi grek lidhur me t ardhmen e vllezrve tan q jetojn n kt vend (po aty, f.191). Po a shfaqi vall ndonj shqetsim ky kombi grek edhe pr vllezrit tan am, ish-shtetas grek, t cilt i masakroi aq barbarisht shteti shovinist grek, apo synimet shoviniste ndaj Shqipris krkon t na i shes pr shqetsime pr bashkkombasit e tij minoritar n vendin ton?

    12. Studiues grek, me t drejt, kan konstatuar se politika e Karamanlisit kundrejt Shqipris dallonte nga politika q ndoqi ai ndaj fqinjve t tjer verior. Ata kan veuar tri arsye t ktyre diferencave (po aty, f.281). Ktu do t mjaftohem me prmendjen e arsyes s par, e cila ka qen mungesa e mbshtetjes publike pr nj afrim me Shqiprin n nivelin q Greqia ishte afruar n at koh me shtetet e tjera ballkanike (po aty). Rrjedhimisht, edhe vet studiuesit grek e paskan pranuar se n Greqi paska munguar nj mbshtetje publike pr vendosjen e marrdhnieve diplomatike me Greqin pr arsye t ngarkesave t forta shoviniste n mesin e saj!

    13. N nj informacion t ambasads son n Athin pr MPJ, t dats 23 prill 1975, thuhej: qeveria greke do t vazhdoj t mbaj kt qndrim edhe n t ardhmen. Ajo, sikurse grekt n prgjithsi, e ka t ngulitur thell n shpirt Vorio-Epirin (po aty, f.283). M n fund, edhe ambasada jon n Greqi qenksh bindur se jo vetm qeveria greke, por edhe grekt n prgjirhsi ishin shovinist! Nuk e di nse arriti ta krijonte kt bindje edhe vet udhheqja e lart shqiptare, ktu, n Tiran!

    14. Diplomatt shqiptar n Athin raportonin edhe pr disa shenja t tjera negative. Kshtu, n Muzeun e Lufts t Greqis ishte vendosur nj stend pr luftn n Vorio-Epir dhe pr Qeverin Autonome t Vorio-Epirit. N tekstet shkollore ishin futur msime t reja pr Vorio-Epirin, t cilat kishin prmbajtje shoviniste (po aty, f.286). Tani lind pyetja: kto tekste shkollore me prmbajtje shoviniste shrbenin pr edukimin me shovinizm t bijve t popullit grek, apo t popullit t Zullulandit?

    15. Ligji i lufts me Shqiprin nuk u hoq nga parlamenti grek, i cili ishte i vetmi institucion kushtetues q mund ta bnte at. Vendimi i qeveris s Papandreut ishte nj akt, q i mungonte baza kushtetuese. Ai u shpall pa aprovimin e presidentit Kristos Saretaqis dhe nuk u miratua n parlament,pasi atje, me sa duket, ekzistonte nj shumic q e kundrshtonte kt vendim. Gjithashtu, edhe kisha greke, e cila kishte ndikim t madh n politikn dhe n opinionin grek, ishte kundrshtare e fort e heqjes s gjendjes s lufts (po aty, f.312). Prandaj, besoj se kam pasur t drejt kur n kt material pr t respektuarn Rimkmbja kam prdorur shpesh her shprehjen kisha shoviniste greke, e cila, po t mos ishte e till, do t merrej me punt e Zotit dhe qetsimin e shpirtrave t njerzve. Por ajo, duke u marr me edukimin e ndjenjave shoviniste n shpirtrat e grekve, ka dshmuar se ushtron nj politik t pastr shoviniste kundr popullit shqiptar dhe, si mbshtetse e fuqishme e shovinizmit grekomadh, farkton urrejtjen kombtare greke kundr kombit shqiptar. Pr dijenin e lexuesve, Prof.Meta jep nj informacion interesant. Kshtu, sipas ligjit 1566, t miratuar n vitin 1985, synohet fuzioni i helenizmit dhe i kristianizmit nprmjet ortodoksis. Pr her t par n historin e arsimit grek, u miratua nj ligj pr zhvillimin e ndrgjegjes fetare n prputhje me teologjin e Kishs Lindore Ortodokse. Pavarsisht se ka nj tendenc pr fuqizimin e shekullarizmit, prezenca e kishs ortodokse sht reale, duke e br Greqin nj auror teokratike (f.315).

    Duke edukuar n opinionin publik grek dhe n mbar kombin grek urrejtjen dhe armiqsin ndaj nj kombi tjetr, si sht kombi shqiptar, kisha greke sht marr me punt e djallit dhe vet sht shndrruar n nj strehimore t djallit!

    16. Pr ngjarjet e pranvers s vitit 1981 n Prishtin, ndonse Athina zyrtare heshti kur tanket serbe shtypnin shqiptart, dy komponent t fuqishm t politiks dhe t shoqris greke, kisha dhe shtypi grek, manifestuan fuqimisht prkrahjen e tyre pr shovinizmin serb (f.314). Pra, dy leva t fuqishme t mbjelljes dhe t ngulitjes s urrejtjes kombtare greke pr kombin shqiptar, kisha dhe shtypi grek, funksionojn me ngarkes t plot pikrisht ather kur opinionit publik grek i duhet thn e vrteta. Ather ky opinion publik grek, ky popull grek, ky komb grek nuk mund t mos edukohet me ndjenja shoviniste dhe nuk mund t mos shndrrohet n opinion shovinist grek, n popull shovinist grek, n komb shovinist grek n qndrimin ndaj kombit shqiptar, kur ushqimin e tij shpirtror e helmatisin dy komponent t fuqishm t formimit botkuptimor t tij feja dhe shtypi, ndrsa politika shtetrore, n rastin konkret, bn sikur nuk di gj, bn sikur hiqet mnjan!

    Mu desh ti qmtoja gjat kto fakte, t shprndara npr m shum se 1 000 faqe t veprs n dy vllime t Prof.Mets, pr tiu krijuar mundsin lexuesve t nderuar t prsiasin pr deklaratn e Enver Hoxhs t vitit 1957, t qeveris shqiptare t vitit 1973, pr fjalt e zotit Kastriot Demi dhe t atij shqiptarit nga Patosi, q u rrah aq barbarisht npr rrugt e Athins nga policia e shtetit shovinist grek.

    Nga sa u citua m sipr rezulton se ekzistoka me t vrtet nj opinion publik grek, nj popull grek, nj komb grek, nj kish greke, nj shtyp grek q shrbyekan si taban i fuqishm i shovinizmit grekomadh n synimet e tij pr aneksimin e Shqipris s Jugut dhe, n prgjithsi, n urrejtjen e tij kundr kombit shqiptar! Si u argumentua m lart, me fakte, vet politikant kryesor grek dhe diplomat t huaj e kan pranuar me gojn e tyre se opinioni publik grek, se populli grek, se kombi grek qenka shovinist n qndrimin ndaj kombit shqiptar! A thua t jet i mendur ky opinion publik grek, ky popull grek, ky komb grek, ky shtyp grek? A thua t jet e mendur kjo kish greke? Nuk e di! Vese duhet t kujtojm fjalt e njrit nga politikant m kryesor grek, si Kostandin Karamanlisi, ish-kryeministr dhe president i Greqis, i cili e prshkruante vendin e vet si nj azil i madh t mendurish (Robert D.Kaplan.Vepr e cituar, f.40). Natyrshm lind pyetja: po a ka vall njerz n radht ktij opinioni publik grek, e ktij populli grek, e ktij kombi grek, t cilt i kundrvihen shovinizmit grekomadh n qndrimin ndaj kombit shqiptar? Sigurisht q ka dhe duhet t ket. Por ata, besoj, duhet t jen aq t pakt, saq, me sa duket, kan humbur si gjilpra n kashtn e shovinizmit grekomadh! M shum se nj vit m par u njoha rastsisht n Tiran me nj profesor grek t filozofis. N bised e sipr m shkoi gjuha atje ku m dhemb dhmbi: te qndrimi q mbahet n Greqi ndaj emigrantve shqiptar. Profesori m tha: M vjen turp pr pronart grek q sillen keq me shqiptart!

    N emisionin kryesor t lajmeve t TV Top Channel t dats 8 shtator 2004, gjat nj demonstrate, t organizuar n qytetin e Selanikut (ku morn pjes rreth 2 000 vet) n prkrahje t emigrantve shqiptar, q u masakruan nga shteti shovinist grek pas prfundimit t ndeshjes s futbollit t 4 shtatorit, nj qytetar grek deklaroi para kamers: Qndrimi arrogant i shtetit dhe i policis greke nuk sht qndrimi yn!!! Vini re! Demonstrata organizohej katr dit pas gjakosjes s rrugve t qyteteve greke me gjak emigrantsh shqiptar t pafajshm! Shteti shovinist grek at dit kishte nxjerr n rrugt e qytetit ca turma q kishte marr me qira (si i quante me t drejt Robert D.Kaplan turmat q nxirrte n rrug Andreas Papandreu n prkrahje t martess s tij t re me ish-stjuardesn Lian), pr t lar sadopak turpin q e mbuloi, kur, faqe bots, lshoi policin e ndrkryer kundr emigrantve paqsor shqiptar, q i gzoheshin fitores npr rrugt e qyteteve greke. Komedi t tilla shteti shovinist grek le tua shes, prsri, atyre grekve q vuajn nga trashtina e trurit, jo shqiptarve!



    Nga gjith sa u tha dhe u argumentua m sipr me fakte, lexuesit t respektuar t Rimkmbjes mund ti lind vetvetiu nj tjetr pyetje: po cila do t jet perspektiva e marrdhnieve greko-shqiptare?

    Kam prshtypjen se nuk duhet t jemi pesimist, pavarsisht nga gjendja ku e ka katandisur Shqiprin klasa politike shqiptare n marrdhniet e saj servile me shovinizmin grekomadh. Mnyra e daljes nga kjo situat e vshtir gjendet n bashkimin e trojeve etnike shqiptare n nj shtet t unifikuar kombtar. Pa krijuar shtetin e unifikuar kombtar sht e kot t diskutosh pr integrim evropian, si bjn politikant tan pa orientim kombtar. Pasktaj, kur ky shtet i unifikuar kombtar t jet pranuar n Bashkimin Evropian (pavarsisht se Greqin do ta kemi kundrshare t rrept), ather shqiptart, m n fund, do t fillojn t lvizin lirshm npr Evrop. Ather Kakavija dhe Kapshtica do t prfundojn n muze, si relike t racizmit dhe t urrejtjes s shovinizmit grekomadh ndaj shqiptarve: tani e tutje shqiptart do t dynden lirshm drejt Greqis, do t lvizin lirshm npr territorin e saj. Do t shtohen edhe m shum lidhjet me emigrantt e larguar me koh, do t fillojn t dalin nga harresa kontaktet me shqiptart arvanitas. Shqiptart jan t bindur se grekt kan nevoj pr nj lavaggio t trurit me fisnikri shqiptare, n mnyr q t vetpastrohen nga myku i mendsis bizantine q ua ka pushtuar trurin cep m cep. Prandaj do ti shtojn lidhjet me ta dhe, ca nga ca, me qndrime dashamirse ndaj tyre, do t ndikojn drejtprdrejt q t lirohen nga vese t tilla, si pabesia, mashtrimi, gnjeshtra djallzia, shpifja dhe urrejtja pr shqiptart. Me kalimin e kohs, do t filloj t rizgjohet vetdija kombtare e arvanitasve, t cilt, nga ana e tyre, pr forc t gjenit shqiptar q kan n gjak, do t fillojn t ushtrojn ndikimin e tyre n pastrimin e shoqris greke nga atavizmat e dmshme t Perandoris Bizantine. Kshtu, kur t jet realizuar shqiptarizimi i Greqis, ather grekt do t binden prfundimisht pr kotsin e prpjekjeve t mundimshme q kan br breznit e tyre t mparshme pr greqizimin e shqiptarve, ather ata do t binden se me shqiptart duheshin ndrtuar me koh marrdhnie korrekte, duke jetuar gjithsekush n trojet e veta, ather ata do tu besojn me t vrtet fjalve q ka thn Xhorxh Finlej historian i kryengritjes greke, i cili shkruante se shqiptart kishin disa virtyte t shklqyera dhe dalloheshin prej grekve sepse e donin t vrtetn dhe ishin t ndershm kur plotsonin at q merrnin prsipr (citohet sipas: Faik Konica. Vll. 2, f.230).



    Vepra e Prof.Mets dhe mjerimi i Akademis s Shkencave



    Vepra n dy vllime e Prof.Mets sht rezultat i nj pune t gjat hulumtuese dhjetvjeare. Vllimin e par e ka nxjerr nga shtypi Shtpia Botuese GEER n vitin 2002. Botimin e tij e sponsorizuan biznesmeni shqiptaro-amerikan, zoti Zef Balaj, dhe vllezrit e tij Gjeloshi dhe Pjetri. Kurse vllimin e dyt e ka nxjerr nga shtypi Shtpia Botuese Koi n vitin 2004, me sponsorizimin e inxhinierit kimist shqiptaro-amerikan, zotit Hysen Blloshmi.

    Pr prgatitjen e ksaj vepre dyvllimshe autori ka shfrytzuar materjale shum t rndsishme, t xjerra nga Arkivi i Ministris s Jashtme t Republiks s Shqipris, i Komitetit Qndror t Partis s Puns t Shqipris, nga Arkivi Qendror Shtetror i Republiks s Shqipris, nga Arkivi i Institutit t Historis, nga arkivat angleze dhe amerikane, si dhe nga Arkivi i Zyrs Historike t Shtabit Madhor t Ushtris Italiane. Ai sht mbshtetur, gjithashtu, n shum botime dokumentare n shqip dhe n gjuh t huaja (n italisht, n anglisht dhe n rusisht), n 114 botime historiografike n shqip dhe n gjuh t huaja (kryesisht n anglisht) dhe n disa organe shtypi. N mnyr q lexuesi t krijoj nj ide m t hollsishme pr punn e gjat dhe shum t lodhshme q ka prballuar autori gjat dhjet vjetve pr krijimin e ksaj vepre, po prmend ca t dhna n shifra: n t dy vllimet jepen 2135 citime, nga t cilat 1271 n vllimim e par dhe 864 n vllimin e dyt.

    Si vepr e mirfillt shkencore, me vlera akademike t jashtzakonshme, ajo prshkohet nga nj frym e lart objektiviteti, nga nj gjykim i ftoht, pa kurrfar prapamendimi. Ndrhyrjet e autorit gjat analizs s dokumenteve arkivore, t botimeve dhe t burimeve t ndryshme historiografike jan t zhveshura nga pasioni, paragjykimi, hamendjet, pandehmat, keqdashjet, dshirat e pabazuara dhe subjektivizmi. Shkenctari Meta flet vetm me gjuhn e fakteve dhe vetm ktyre iu referohet, sa her q i duhet ta bind lexuesin pr vlern e tyre t padiskutueshme. Sikur n Shqipri t ishin prgatitur me koh vepra me nivel kaq t lart shkencor dhe t ishin prkthyer edhe n gjuh t huaja, n mnyr q kancelarit evropianoperndimore ti kishin pasur n tryezat e tyre n astet m kritike t kombit ton, ku ta dish, shtja jon kombtare (duke pasur edhe mbshtetjen e fuqishme t armve t veta dhe t SHBA), ndoshta mund t kishte ar npr t tjera shtigje t historis.

    Prof.Meta shfaqet para lexuesit si nje humanist me vlera t admirueshme. Zemra ma donte, - shkruan ai, - q n t (n vprn n fjal E.Y.) t zinte sa m shum vend miqsia, bashkpunimi, marrdhniet tregtare, ekonomike, kulturore dhe lidhjet shpirtrore midis dy popujve fqinj. Por e kaluara ishte fatkeqe dhe nuk ofroi asgj t till. Prkundrazi, tensioni ishte veori sunduese e marrdhnieve t ksaj periudhe. Shkaku themelor i ksaj klime t acart ishte nj i vetm: miti dhe pretendimi absurd grek mbi Vorio-Epirin, i cili, ndonse nuk ishte i bazuar n asnj t vrtet etnike apo historike, pati nj ndikim aq t fuqishm n marrdhniet greko-shqiptare, saq i helmoi ato n mnyr t pandrprer pr nj shekull (Tensioni greko shqiptar, f.9-10).

    Kto marrdhnie vrtet u helmuan gjat nj shekulli vetm pr faj t shtetit shovinist grek, por, me kalimin e kohs, ato vazhdojn t helmohen edhe m shum. Megjithat, nisur nga humanizmi i thell q e karakterizon formimin e tij si shkenctar, Prof.Meta nnvizon: Duke besuar thellsisht n aksiomn universale se miqsia ndrtohet vetm mbi t vrtetn, do t kisha dshir q ky botim ti shrbej realisht bashkpunimit, mirkuptimit dhe miqsis shqiptaro-greke. Duke njohur dhe analizuar me objektivitet dhe gjakftohtsi gabimet dhe ngjarjet e hidhura t s kaluars, politikant, inteligjencia dhe qytetart e t dy vendeve kan mundsi t marrin masat e duhura q t zhduken ato hije t s kaluars, t cilat ende shfaqen dhe kan tendencn ti dmtojn marrdhniet dypalshe (po aty, f.10).

    Ka plotsisht t drejt Prof.Meta dhe un i ndaj trsisht pikpamjet e tij n kt pik. Po si tia bjm pikrisht nj kryepolitikani grek, si puna e presidentit Stefanopulos, i cili nuk i l t zhduken hijet e s kaluars? Si tia bjm ktij Stefanopulosit, i cili gjat vizits s tij n Tiran m 18-20 tetor, n konferencn e shtypit, e prezantoi veten armik t hapur t shtjes son kombtar, kur preku shtjen ame dhe shtjen e Kosovs! Po si tia bjm ktij Stefanopulosit, i cili, kur ndodhej pr vizit n fshatin Dervian, na krcnoi se nuk do t hyjm kurr n Evrop me pretekstin se nuk respektuakemi t drejtat e minoritetit (neve na ka mbetur tani q kt minoritetin grek ta ngrejm ve n krah!). Si tia bjm ktij Stefanopulosit, cili, kur shkoi n Dhrovjan, n tokn shqiptare, nga ka origjinn, bri nj provokim t rnd, kur deklaroi se ktu e ndiej veten m shum grek, duke na dhn t kuptojm se ktu ndodhem n Vorio-Epir? Po si tia bjm shtypit shovinist grek, i cili reagoi n mnyrn m t egr kundr fjalve t presidentit Moisiu pr shtjen ame? Si tia bjm q mbar gazetat greke, q nga Tanea e deri te fletushkza m e fundit, ende pa mbaruar vizita e Stefanopulosit n Shqipri, rindezn me ngarkes t plot histerin e trbuar antishqiptare, duke arritur deri aty, saq ta rendisin Shqiprin n radhn e t mundurve nazifashist, pikrisht ashtu si ka shpifur pr 60 vjet rresht diplomacia shoviniste greke dhe mbar shovinizmi grekomadh? Si tia bjm kur shtypi shovinist grek, n kor me ortekun e gazetarve t kanaleve televizive greke, me n krye gazetarin shovinist Vasilis Hitos, filloi t ulrij trbimthi, duke mohuar luftn dhe sakrificat e popullit ton gjat Lufts II Botrore, duke na mohuar gjakun e t rnve! Duhet t jesh grek detyrimisht, q t arrish t zbressh deri n t tilla nivele poshtrsie! Kta, ore Profesor Meta, nuk do t lejojn kurr q t zhduken hijet e s kaluars!



    Vepra e Prof.Mets prbn nj kontribut t jashtzakonshm pr zbulimin me fakte t s vrtets historike rreth marrdhnieve greko-shqiptare vetm gjat nj periudhe gjysmshekullore (1939-1990). Ajo prbn nj enciklopedi t vrtet t ktyre marrdhnieve dhe nj pasuri t pamuar n duart e nacionalistve shqiptar, t cilt kan t drejt t krenohen me bashkatdhetarin e tyre, shkenctarin-historian, Prof.dr.Beqir Metn, q ka ar npr shtigje t pashkelura gjer m sot pr t shpalosur me t dhna t pakundrshtueshme natyrn e vrtet t shovinizmit grekomadh, t shtetit shovinist grek dhe t kishs shoviniste greke n qndrimin q kan mbajtur kundr Shqipris dhe mbar kombit shqiptar. Trajtimi i marrdhnieve greko-shqiptare duhet t jet objekt i analizave shkencore pr periudha edhe m t hershme, ndoshta q prej kohs kur Greqia fitoi pavarsin, por sidomos q prej shpalljes se platforms politike t qarqeve shoviniste greke, t quajtur Megali Idea, e cila n themel t saj kishte aneksimin e trojeve etnike shqiptare. Veanrisht me interes sht t bhen t njohura lexuesit, me fakte, krimet e shovinizmit grekomadh dhe t kishs shoviniste greke kundr Lvizjes Kombtare Shqiptare.

    Kjo vepr e Prof.Mets, pr mendimin tim, duhet t prbj edhe themelin, mbi t cilin mund t hartohet edhe programi i nj lnde t posame n degn e historis t Fakultetit t Historis dhe t Filologjis. Ajo duhet prkthyer patjetr edhe n anglisht, n mnyr q tu vihet n dispozicion Departamentit t Shtetit, t gjitha Ministrive t Punve t Jashtme t shteteve evropiane, Bashkimit Evropian, Kshillit t Evrops, Sekretarit t Prgjithshm t OKB-s dhe Kryetarit t lobit shqiptaro-amerikan, zotit Zhozef Dioguardi.

    Por ajo q t udit sht fakti se pr prgatitjen e ksaj vepre t vllimshme autori nuk ka pasur kurrfar prkrahjeje as nga Instituti i Historis, as nga Akademia e Shkencave! Madje Instituti i Historis nuk ka pranuar tia prfshinte as n planin e puns s tij shkencore!

    Ky botim me vlera t pamueshme shkencore, domosdo, duhej prgatitur nn kujdesin e drejtprdrejt t Akademis s Shkencave dhe do t ishte n nderin e saj q nj gj e till t vihej n dukje n krye t ballins s tij. Asaj Akademie i takonte nderi t bnte edhe prezantimin e tij publikisht. Sigurisht, kur nj Akademi Shkencash sidozot kjo jona, e cila n tetor t vitit 1998 nxori nga shtypi nj promemorje antikombtare pr moszgjidhjen e shtjes kombtare, kur nj Kryetar Akademie sidozot ky yni deklaron fare gjakftoht se gjendja e shqiptarve, t hallakatur npr pes shtete ballkanike, nuk mund t zgjidhet duke i bashkuar t gjith kta n nj shtet t vetm q t jet i pastr etnikisht (citohet sipas: Rimkmbja, 13 korrik 2004, f.5), kuptohet vetvetiu q as mund t bhet fjal pr sponsorizim nga ana e saj t nj botimi t till shkencor, i cili i heq petkun frymzimit janullatist t asaj Akademie dhe t kryetarit t saj, autor t prgatitjes s promemorjes s lartprmendur. Me sa duket, t tjera shqetsime duhet t ket Kryetari i Akademis son t nderuar! Qarkullojn fjal se qenka zgjedhur edhe Kryetar i Shoqats s Intelektualve Ortodoks! Nuk e di se sa sht e vrtet nj gj e till. Por po t jet kshtu, ather duhet besuar detyrimisht se Kryetari yn tani paska prpara me t vrtet nj qerre pun!

  2. #2
    i/e larguar Maska e forum126
    Antarsuar
    05-10-2003
    Vendndodhja
    USA
    Postime
    1,198
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 3 postime
    Shume shkrim i bukur, por shume gjate e ke cuar. Me ngadale pjese-pjese!

  3. #3
    i/e regjistruar Maska e abica
    Antarsuar
    28-08-2009
    Vendndodhja
    Tirane
    Postime
    220
    Faleminderit
    22
    18 falenderime n 15 postime

    NJOHJA ME AMRIN DHE HOXHA TAHSININ Nga Dr LAURANT BICA

    Nuk duhet t kem qen m tepr se 5-6 vje. Pr nj gj jam i sigurt, se ende nuk kisha shkuar n shkoll. Nna ime, e ndjera nna ime, m msonte numrat dhe grmat e alfabetit shqip n nj bllok q kushedi se ku e kish gjetur. Kan qen vitet 50, vite t vshtir, pas lufts s dyt botrore. Ajo m tregonte se shkolln e vet fillore e kish br n kohn e mbretit Zog, rreth vitit 1935, n nj fshat t Oparit, Lavdar, q ishte kryeqendr e komuns me t njjtin emr, Opar. Vet ajo shkonte do dit nga katundi Karbanjoz bashk me motrn.


    do dit, para se t fillonte msimi, gjith nxnsit e fillores, q n at koh ishte me pes klas, kndonin nj kng q kndohej n t gjitha shkollat e mbretris shqiptare, q prmbante edhe kto vargje:

    Dhe flamuri kuq e zi
    Do valoj prsri
    N Kosov e amri.

    Kosova e amria jan pjes t Shqipris - m thosh e mira nna ime. - Kosovn na e mori Serbi, Jugosllavia, ndrsa amrin na e rrmbeu greku. Kosova sht sa Shqipria, po dhe amria ssht e vogl. Nxirrte pastaj nga arkivat e saj, sirtart e dollapit, lloj-lloj shkresurinash, q vetm ajo u dinte rendin dhe srn. Midis t tjerash, m nxirrte disa harta gjeografike q i kish br vet n nj fletore vizatimi. Kto mu fiksuan m pas mua, q t bja bukur hartat e shteteve n lndn e gjeografis. M tregonte sidomos nj hart t jugut t Shqipris me prefekturn e Gjirokastrs, bregdetin e Jonit dhe me amrin. Ja kjo sht amria, biro! Ja dhe Korfuzi prkarshi! Edhe Korfuzi ka qen i joni!.


    Kur u rrita m von, kur - thot Sejfulla Malshova - erdha n mendt e mia, pra u vetdijsova, punn e amris e t Kosovs as e diskutoja q ishin ashtu si mi kish thn nna, po kt punn e Korfuzit sdi pse e shikoja me dyshim. Sigurisht stereja (toka) e tra ishte ame, shqiptare, ashtu si dhe pr dy ishujt e vegjl nn Korfuz, Pakso e Antipakso, por ishujt ishin grek. I bja shpesh pyetje vehtes se si sht e mundur q bregdeti nga Kepi Stillos, ku mbaronte Shqipria, e deri n Prevez e Art, ku shtrihej amria, ishte shqiptar, kurse ishujt grek. M von u kthjellova duke lexuar e par q shqiptar kishte jo vetm deri n Art, por dhe m posht andetit e steres, po dhe n gadishullin e Mores (Peloponezit), vese thirreshin me nj emr tjetr: arvanit, apo arbror.


    Vitet do t kalonin dhe un do t lexoja veprat e nj sr studiuesish tan, t cilt do ti njihja dhe personalisht t gjith, si Dhimitr Grillo, Koli Xoxi, Irakli Koollari, Aristidh Kolia, Anton Belushi, apo do t kisha kontakt direkt, si Jorgo Jeru etj. Nuk dua t flas pr raportet q kam pasur apo kam me secilin prej tyre, se kjo shkon gjat, pr pr mua sot sht e qart gjithka edhe n lidhje me at q quhet ishulli i Korfuzit, apo si e thrrasin grekt Qerqira, apo Korkyra. Fjaln e kemi pr amrin. Nna ime m fliste vazhdimisht pr t edhe kur u rrita m von...


    Le t ecim m tej. N klasn e katrt t shkolls fillore kam pasur nj msuese me emrin Merina Frashri (Arrza). Ajo m bnte prshtypje se dallohej nga msueset e tjera t shkolls fillore Papa Llambro Ballamai, q kam kryer un. Kish dika t veant, n paraqitjen e saj, n veshjen e saj, n sjelljen e saj, n fjalt e saj, q e dallonte nga t tjerat. Msuesja ime Merina, e them sot nga lartsia e viteve, dallohej pr fisnikrin e saj. Ishte grua fisnike. Duke qen nxns i mir, m mbante pran dhe shpesh bnim edhe biseda jasht msimit. N nj prej tyre, m tha nn z: Un jam nga Frashrllinjt e Mdhenj. Gjyshi im quhej Mehmet Frashri, dhe vdiq n Shqipri. Frashrllinjt skan qen tre po katr, dhe m tepr dhe vlla i tyre sht dhe Mehmeti, gjyshi im, q ka qen m i vogli i vllezrve Frashri, pas Sami Beut. Por ai sprmendet gjkundi, sado q sht atdhetar si ata dhe u prpoq pr Shqiprin.


    Kto thnie t saj m bn prshtypje t madhe dhe u ngulitn thell n kujtesn time. M von do t kuptoja se lufta e klasave bnte t vetn dhe, po t kishin rrojtur ata vet, Frashrllinjt e Mdhenj apo pasardhsit e tyre n Shqipri, nuk dihet si kish pr t vajtur fati i tyre si borgjez, apo ca m keq si feudal e ifligar.


    Msuesja ime e nderuar Merina, m kish marr edhe n shtpin e saj dhe aty u njoha me t shoqin, poetin e shquar korar Sknder Arrza, i cili shklqeu n fillimet e tij, n vitet 30 t shekullit XX, dhe dha kontribut si krjiues edhe n vitet e mpastajm n qytetin e Kors. Vetm se vrapin n jet nuk e pati t gjat. Ka qen shok i Kristaq Ceps, poet dhe ai i viteve 30. Njkohsisht dhe arsimtar t shquar e t prkushtuar n qytetin e Kors, n gjimnazet e saj, pr lndn e letrsis. Mbresat m t mdha mua mi la zonja Merina, si i thoshim me respekt msueses n kohn ton, sidomos n shkolln fillore, me ato ka m tha pr Mehmet Frashrin e saj, ndoshta pasi kishim br Naimin n librin e kndimit t klass s katrt.


    Edhe sot e kujtoj fisniken, msuesen time Merin, dhe ajo m kujton se i kemi nj borxh t madh Rilindjes e Frashrllinjve, deri sa t nxirret n drit dhe figura e Mehmet Frashrit q bri aq shum pr Shqiprin e shqiptart dhe pa me syt e tij masakrimin q iu b Shqipris n Londr e Paris, deri kur mbylli syt n vitin 1919, duke ln jasht saj Kosovn me amrin. Shyqyr q Abdyli, Naimi, Samiu sjetuan e span tragjedin shqiptare, Shqiprin q u u ther si berrat n Berlin (1881), Londr (1912) e Paris (1918-1919), n favor t fqinjve t pangopur.


    N klasn e pest e m sipr kam pasur msues shum t mir. Dua t veoj dy prej tyre, msuesen e gjeografis Alqi Krastafillaku, q tani sjeton m, nj msuese e prkushtuar lnds s saj, dhe zonjn Pandora Xega, drejtoreshn e shkolls 7 vjeare, q na jepte msimin e historis. Kur filluam me t, ajo na dha nj porosi: - Kush t doj nga ju nxnsit, mund t blej historin e Shqipris t klass s shtat dhe ti msoj msimet e historis aty.


    M kujtohet bnim pashallqet shqiptare, at t jugut, Pashallkun e Janins. M ngriti n msim. Kisha msuar m s miri, historin e kisha pasion dhe fola pr shtetin e Ali Pash Tepelens. Midis t tjerave, sm hiqet nga mendja dika. Ali Pasha, ndryshe nga shtetet e Lindjes, krijoi n shtetin e vet nj polici sipas modelit t shteteve perndimore, t pashoqe n Perandorin Osmane. Pra, ky pasha oriental ecte n gjurmt e Perndimit dhe pr 35 vjet ai drejtoi nj shtet t tr, q kryeqytet kish Janinn shqiptare, kryeqendrn e amris, Epirit. Dy gjra mbetn n kujtesn time, q Ali Pash Tepelena ishte nj Sknderbe i dyt, dhe lulzimi n at koh i amris si nj njsi politike.


    Dua tia di pr faleminderit msueses time t historis Pandora Xega, q na shpjegonte me aq pasion historin e Shqipris dhe q na hapte horizontin ton si nxns, duke punuar me tekstet e viteve m t larta. Aliu e amria prsri do t mbeteshin dy sinonime t pandar q nga ajo koh, kur nuk piptinte asgj pr ta.


    Nuk isha m tepr se 11-12 vje. Jemi rreth vitit 1962. N kt koh kemi nj ngjarje tepr madhore, kremtimin e 50 vjetorit t pavarsis. Babai im ish abonuar n gazetn e kohs dhe un, ve msimeve, gjeja koh dhe e lexoja at. Bile kam qen antar i rregullt i biblioteks s qytetit dhe i lexoja gazetat q vinin aty. M 1962 doln dy-tre artikuj edhe pr Hasan Tahsinin. Mua m ka mbetur n kujtes ai i orientalistit Jonuz Tafilaj, q ishte dhe m i gjati, gati nj faqe gazete. Ky ka qen kontakti im i par me Hoxha Tahsinin, krahas rilindasve t tjer. Athere kam lexuar edhe artikuj pr rilindas t tjer, sidomos pr Ismail Qemalin. Ende ruaj nga ajo koh gazetat me shkrime jubilare pr pavarsin e rilindjen, pr figurat e shquara q hodhn themelet e kombit, si Ismail Qemali, Frashrllinjt, Pashko Vasa, Dinot e amris etj. etj.


    Pr mua ka qen ngjarje e madhe blerja e radios n shtpi. Duhet t ket qen viti 1963 ose 1964. Qysh athere, krahas librave q blija apo lexoja n bibliotek, dgjoja radion. Doja t dija sa m shum pr Shqiprin e shqiptart. Historia m trhiqte si magnet. Lexoja monografi t ndryshme pr figura t shquara patriotike. Duke jetuar n Kor, hapja stacionet e shteteve fqinj, ku jetonin shqiptart e trojeve etnike. Greqisht nuk dija asnj fjal, ama stacionet e qyteteve fqinje greke, si Follorina, Selaniku, mbase edhe t tjer, i dgjoja rregullisht, m tepr pr kngt elenika tragudhja, kng popullore greke. Midis tyre, m ka mbetur n kujtes ndonj q prmendte dhe shqiptart, si:

    Kapedanios arvaniti
    Karrocieri fukara, a dika e till...

    Melodia popullore e tyre dhe aq sa mund t nuhasja un nga fjalt, m trhiqnin dhe mendoja pr shqiptart e Greqis, pr amrin etj. Por kjo ka qen e prditshme. Kapja Ohrin n gjuhn maqedone. Por kish dhe gjysm ore me kng popullore shqip, q luheshin nga Sazet e Ohrit. Kto ishin si ila pr mua. Elementi shqiptar gjallonte aty. Kjo kish rndsi pr mua. Kur vinte ora 14.30-15.00, do dit dgjoja Prishtinn. Kish nj emision me Prshndetje dhe urime nga dgjonjsit tan, ku jepte kng n shqip (shumica), pastaj n serbokroatisht dhe n turqisht. Ende e kam n kujtes kur thoshte titullin e emisionit n gjuhn serbe: Pozdravi i estitke na nashoj sllushajatsja. I kam dgjuar n vite kto stacione prdit, duke u prpjekur t msoj sa m shum pr shqiptart e Kosovs, Maqedonis e amris. do gj regjistrohej n kujtesn time, sidomos emrat e qyteteve e fshatrave t Kosovs, Maqedonis, Malit t Zi, ku jetonin shqiptart, apo n emigracion nga prshndesnin. Kujtesa m ishte si ajo toka e that e etur pr uj, pr t msuar sa m shum pr shqiptart...


    Ishin disa lnd q un i kam dashur, si historia, letrsia, gjeografia, dhe kur hyra n gjimnaz edhe filozofia. Kemi pasur pedagog shum t mir n gjimnazin Themistokli Grmenji q kam mbaruar un, t cilve u detyrohem shum pr formimin tim. Nuk mund t l pa prmendur emrat e tyre si: n letrsi, profesoreshat Dhork Qafeci, Loreta Xexo etj.; n histori, drejtorin e gjimnazit Ilia Treska, njeri shum i prgatitur; n gjeografi, t apasionuarin Gaqo Opingari; n njohuri fillestare t marksizm-leninizmit (filozofi), zotin Franklin Xega etj. etj. Ktyre e t tjerve u shpreh mirnjohjen time.


    Pasioni im i dikurshm q trashgova pr letrsin, u zhvendos gradualisht drejt filozofis e historis, sado q vazhdova t krijoj poezi e t shkruaj hartime t bukura, q msuesit e mi t letrsis i lexonin n klasat ku jepnin msim, si hartime t mira. M kujtohet nj prej tyre pr veprn e Gavril Dars: Knga e sprasme e Bals, t cilin e shkrova t gjith n poezi. Ishte interesimi im pr arbresht e Italis. M kujtohen tani q po hedh kto rradh, dy strofa q m kan mbetur n mendje:

    Rri Gavril Dara
    N nj breg deti,
    Kujtimin e largt
    Koha sia treti.

    Rri ky Gavrili
    N Kalabri
    Dhe hedh vshtrimin
    N Arbri....


    Dua t them q interesimi im pr shqiptart kish pushtuar qenien time dhe, n nj mnyr ose nj tjetr, shprehej edhe n jetn time. M interesonin kosovart, maqedonasit, amt, arvanitt, arbresht, mbar diaspora. Lexoja ku mundja pr ta. M kujtohet se lexoja me qllim, librat ku bhej fjal pr partizant shqiptar q kishin marr pjes n lirimin e viseve t Jugosllavis, me qllim q t msoja sa m shum pr shqiptart n Jugosllavi. Ndrsa pr amrin pothuajse nuk gjeje asgj. Megjithat, kjo m shtynte m tepr t krkoja e gjithnj t krkoja n veprat e rilindasve, sado q nj dor e kujdesshme e censurs nuk i botonte, i shkurtonte pjest ku flitej pr Kosovn e amrin. Pr Kosovn, nn prizmin e lufts me revizionistt jugosllav, oku dilnin her pas here n gazetn kryesore t asaj kohe Zri i Popullit, artikuj t mdhenj, shpesh edhe araf q zinin faqen e gazets.


    Kto n nj kuptim kan qen tepr informuese pr mua q interesohesha pr trojet etnike.


    Mundohesha me do mjet t plotsoja formimin tim atdhetar, sidomos pr Kosov e amri. Nj fush e till ishte Rilindja, ndaj qysh n vitet e gjimnazit u fokusova n t. Ktu nj pjes t madhe ka letrsia, ku ne bwnim figura t tilla si Naim Frashri, Sami Frashri, Pashko Vasa, Kostandin Kristoforidhi e t tjer. Sm harrohet athere, vitet 60 apo 70, n nj emision shqip t Radio Vatikanit kam dgjuar t flitej pr amrin me hollsi, n nj koh kur n Shqipri nuk piptinte miza, quhej herezi qoft edhe ta prmendje emrin. Kam lexuar libra ku flitej pr diversantt dhe indirekt kam msuar si pr amrin, Kosovn etj. Isha si nj magnet q trhiqja do gj, vetm e vetm t msoja sa m shum pr to.


    Gjrat ndryshuan mjaft kur shkova n universitet, n vitin 1969. Dua tu shpreh mirnjohjen punonjsve e punonjseve t bibliotekave, si asaj Kombtare, ashtu dhe atyre t Universitetit, t Akademis, t Fakultetit Filologjik, dhe n mnyr t veant Biblioteks s Institutit t Historis, ku pr vite e vite me rradh kam lexuar literatur q lejohej, dhe at rezervat, me vrtetime e pa vrtetime. Ato me at thjeshtsin e dashamirsin e tyre, sjan kursyer e m kan ndihmuar t lexoj dhe ato q ishin t ndaluara, si gazetn Rilindja t Kosovs etj. etj.


    Kshtu nga prerja e degs s filozofis q un kreva pr 4 vjet dhe e ktij pasioni t mendur q kisha pr shqiptart e trojeve etnike, doli tema ime pr Hasan Tahsinin. Prapa Hasanit ishte amria. Sdesha q kohn time ta harxhoja duke u marr me filozoft e mirfillt, si Hegeli, Kanti, Sartri etj. Kta i studionte nj bot e tr. Mua m duheshin filozoft shqiptar, ideatort e Rilindjes Kombtare Shqiptare. Dhe nj prej tyre, q n mnyr t natyrshme u ngjiz n kujtesn time, ishte rilindasi Hoxh Tahsini.
    Duke par albumin e Kristo Frashrit: Rilindja Kombtare Shqiptare, me fotografit e shpjegimet prkatse, m trhoqi vmendjen figura, pamja e Hoxha Hasan Tahsinit, me at sarkem n krye, q sishte gj tjetr n rrethanat q ai jetonte n Perandorin Osmane, ve shprehje e nj njeriu t ditur. Ai pr mua prfaqsonte filozofin shqiptar, shkenctarin, atdhetarin e flakt, pedagogun e shquar, rilindasin e kulluar, veprimtarin politik, organizatorin e madh, njeriun e prkushtuar deri n skajshmri ndaj popullit t vet, lirimit nacional e progresist shoqror n mbar Perandorin Osmane.


    I vetdijshm se me k kisha t bja, insistova n marrjen e ksaj figure si tem disertacioni dhe, megjith pengesat q m nxorrn, ia arrita qllimit. Tani dhe n kanale shtetrore pr kualifikimin tim, punoja pr t nxjerr n drit nj rilindas, pr t nxjerr amrin. I vendosur n rrugn time, eca pa u ndaluar asnjher, pavarsisht nga vshtirsit. M dha dor dhe fakti q n vitin e tret ishte futur nga profesor Zija Xoli lnda e Mendimit politik e shoqror shqiptar, q merrej me botkuptimin e rilindasve tan. Un kisha lexuar aq shum pr Rilindjen e rilindasit n vitet e gjimnazit e t universitetit, aq sa vetm duke e dgjuar profesorin tim, i prpija fjalt e tij, dhe sht e vetmja lnd ku gjat katr vjetve t studimit pr filozofi, nuk e hapa qoft nj faqe t leksioneve apo libri tjetr pr t lexuar. N kt lnd kam shkuar pa prgatitur dhe mora vlersimin maksimal... Qenia e ksaj lnde n programin e degs s filozofis, m dha dor q un t merrja nj tem si ajo q mora, pr Jetn, veprn dhe idet e Hasan Tahsinit.


    Para se ti prmbyll kto shnime pr njohjen e amris e t Hasan Tahsinit nga ana ime, dua t them edhe dy fjal pr rolin pozitiv q luajti ardhja e profesorve nga Universiteti i Prishtins n universitetin ton, pr t mbajtur leksione. Ato leksione q kan mbajtur ata, sidomos n fakultetin e shkencave politike e juridike ku un msoja dhe n fakultetin e filologjis, kan qen nj shkoll e vrtet pr mua. E si mund t harroj un leksionet e orientalistit Prof. Hasan Kaleshi, t Prof. Ali Hadrit, t Prof. Syrja Pupovcit, t rektorit t par t Universitetit t Prishtins, Prof. Dervish Rozhaja, e dhjetra t tjerve q i kemi dgjuar n dekadn e art (apo decenien, si thoshin vet kosovart) t viteve 70 t shekullit 20.


    Nuk mund t mos v n dukje nja dy-tre momente q kan t bjn me problemin n fjal. Dgjoja profesor Kaleshin n salln e madhe t fakultetit ton. Un athere isha student dhe sia prtoja, kur e gjeja t arsyeshme, t bja dhe pyetje me spec. M kujtohet se n nj leksion ai, duke folur pr Lidhjen e Prizrenit, me dokumente shfaqi paknaqsin q i qe br figurs s rilindasit Abedin Dino n historin e Shqipris. Ai ka qen - theksoi profesori - kryetar i Lidhjes Shqiptare t Prizrenit pr Jugun dhe ka qen patriot i flakt si ai. Edhe kur ka qen ministr i jashtm i shtetit osman, pra n apogjeun e karriers s tij shtetrore, ai ka deklaruar se jam gati n do moment ta braktis postin e lart q un mbaj dhe t vij t luftoj si ushtar i thjesht i asaj Lidhjeje.


    Dhe koha i dha t drejt Prof. Hasan Kaleshit n lidhje me A. Dinon. M kujtohet n nj leksion tjetr, ku fliste pr ndikimet orientale n gjuhn shqipe, prmendi fjaln ifteli (instrument muzikor shqiptar i Veriut t Shqipris) si ndikim nga turqishtja, si ift-teli (pra vegl me dy tela, si sht n t vrtet). T dy fjalt jan turqisht. N at leksion vura re se reagimi i salls sqe pozitiv, bashk me ta dhe un. Por profesori kish t drejt. Fjala rridhte nga turqishtja, sado q instrumenti sht autentik shqiptar.
    Kam asistuar dhe n nj leksion t Prof. Dr. Ali Hadrit n Fakultetin e Histori-Filologjis. Midis t tjerave, duke folur pr Rilindjen, Lidhjen e Prizrenit, katr vilajetet shqiptare, nnvizoi jo pa qllim se Janina sht tok shqiptare, sht qytet shqiptar. Vura re se n auditor pati nj reagim mospajtues t profesorve tan t historis t Universitetit t Tirans, dhe Prof. Hadri u vu n nj pozit t vshtir pr momentin. N nj koh kur n Shqipri sprmendej amria, ishte herezi aq m tepr t thoshe q Janina ishte shqiptare, kjo ishte edhe m e rnd.


    I solla kta shembuj se i kujtoj si sot dhe jan t regjistruar n kokn time deri n hollsi. Kishin t bnin me probleme q m interesonin rrnjsisht dhe gjithka fiksohej menjher.


    Prej viteve 80 do t sjell nj detaj pr amrin e Hasan Tahsinin. Kan qen dy am t nderuar, njri profesor n Universitetin e Tirans, dega e elektroniks, zoti Lutfi Saqe, dhe tjetri pedagog n Akademin e Arteve t Bukura, zoti Hilmi Kasmi; t dy koleg, shok e miq t mi, dhe t dy bashkmendimtar me t cilt flisja gjat e gjer pr amrin e amt, pr Hoxha Tahsinin, Marko Boarin, Abedin Dinon, Mihal Artiotin, e nj varg figurash t tjera t ndritura t ksaj treve atdhetare qysh n at koh.
    Miqsin me ta e ruaj edhe sot pa ndryshuar asnj presje, sado q n koh t ndryshme mund t kemi qen larg njri-tjetrit. Lutfiu pas viteve 90 iku n Gjermani, Hilmiu n Itali, un n Turqi. Sot jemi n Shqipri t tre dhe e ruajm miqsin e vjetr, vijm n kontakt her pas here, pim nga nj kafe, kur e sjell hera. Para dy ditsh i urova mikut tim, profesorit dhe skulptorit Hilmi Kasmi, pr monumentin e At Gjergj Fishts q u vendos n Lezh, n qendr t saj. sht nj nga veprat m t arrira t duarve t arta t tij prej skulptori. Dy djemt e tij ecin n gjurm t t atit. N vitet 60 me kta dy miq t nderuar kemi folur sa jemi lodhur pr amrin e Hoxha Tahsinat e saj, dhe e kemi ndjekur njri-tjetrin n sukseset tona.


    Koha ka br t vetn, ka hedhur nga pak bor n kokat tona, po ne mbetemi ata q kemi qen para 30-40 vjetsh, am t thekur, t bindur, t prkushtuar pr shtjen kombtare.


    Me Hilmiun kemi biseduar e vazhdimisht bisedojm pr prjetsimin e personaliteteve m t spikatur t amris n skulptur. N vitet 90 ato bisedat tona t thjeshta pr amrin, do t materializoheshin n hymnin e Shoqats atdhetare amria, n gazetn amria-vatra amtare, nga e cila do t shprthente zri i ndrydhur am gjat periudhs s monizmit. T tre, Lutfi Saqja, Hilmi Kasmi dhe un, nxituam sa dhe si mundm n rradht e shoqats amria dhe sot n partin pr Drejtsi e Integrim t zotit Tahir Muhedini.


    N kto nuk dua t zgjatem se i takojn nj kohe tjetr dhe sdua t dal nga kuadri i tems q po shqyrtoj pr krkimet tahsiniane...




    3. Shkrimet n t gjall t Hasan Tahsinit

    Hasan Tahsini lindi n vitin 1811. N vitet 20-30 t shekullit XIX, ai jetoi n Shqipri, n Shkodr, Berat, n vendlindje n fshatin Ninat t Filatit. Prve ndonj jehone t largt nga gojdhana dhe ndonj burimi tjetr, nuk kemi t dhna t veanta pr kt periudh. Burime t shkruara pr H. Tahsinin nuk gjenden n Shqipri. As pr t e as pr t atin. Hasani ende n kt koh nuk qe br Hasan me shkronj t madhe, ende nuk qe br Tahsin. Kish vetm emrin e thjesht Hasan Hoxha nga fisi i Ahmetanjet n fshatin Ninat t Konispolit.


    Edhe pr vitet 40-50 nuk kemi burime t shkruara, sado q tani ai jeton n Stamboll. Nqoftse do i hedhsh nj sy shtypit osman, ky athere, sidomos n vitet 50, mezi hedh hapat e para. Organet n gjuhn osmane nuk i arrijn as gishtat e nj dore. Askush nuk ka hyr n arkivat osmane duke pasur si qllim t mirfillt t hulumtoj pr Hasan Tahsinin, aq m tepr pr nj koh t hershme si sht kjo q po flasim.


    Ndrsa pr vitet 60 t shekullit XIX, kur Hoxha Tahsini ndodhet n Paris t Francs si punonjs ambasade (dhe punonjs i ambasads osmane m t rndsishme, m kryesore t kohs), puna ndryshon disi. Pr periudhn e par kemi nj ditar t botuar tashm t ambasadorit osman n Paris n fillim t viteve 60, Hajrullah Efendi, i cili jep informacion ve t tjerash dhe pr H. Tahsinin, t cilin e kish dhe msues privat shtpie pr fmijt e vet, e sidomos pr at q m von do t bhej poet e shkrimtar i shquar turk, Abdylhak Hamitin, djalin e vet m t vogl.


    N gjysmn e dyt t viteve 60 shtohet numri i gazetave osmane dhe me siguri emri i Hoxha Tahsinit duhet t ket dal n gazetat e kohs q merreshin edhe me problemet e arsimit, si Maaref (Arsimi), Mymejiz (Vzhguesi) etj., pa folur pr gazetn zyrtare Takvim-i Vekai (Kalendari i ngjarjeve).


    Jan tre ngjarje t rndsishme, n t cilat me siguri del dhe emri i Hoxha Tahsinit. sht vizita n Paris, Londr e disa kryeqytete t tjer t Europs perndimore, e sulltanit t kohs Abdylaziz. Ishte hera e par q nj sulltan dilte pr vizit n Perndim dhe iu dha nj publicitet i jashtzakonshm. Gjith pesha e organizimit t saj ra mbi ambasadn osmane n Paris. Hapej Panairi i dyt Ndrkombtar i Industris, zejeve dhe arteve (I pari qe organizuar m 1951). M 1867 sulltan Abdylazizi shkeli n Marsej, e prej andej n Paris. Midis punonjsve t ambasads osmane, Hasan Tahsini sht figura e dyt pas ambasadorit. Ajo u pasqyrua gjersisht n shtypin e kohs, francez, osman dhe t vendeve t tjer. Po kush ka grmuar pr Hasan Tahsinin? Askush. Aty francezt u mahnitn me rrobat e gards s sulltanit, t cilt ishin shqiptar katolik trupgjat t krahins s Krajs mbi Ulqin, dhe befasuan parizient duke i kujtuar pr turq. Si e ka ndjer vehten Hasan Tahsini kur ka folur shqip me bashkatdhetart e vet roje personale t sulltanit, n mes t Parisit?!...


    Sigurisht t paktn kto jan pasqyruar n gazetn zyrtare Takvim-i Vekai.


    Ecim m tej. N shkurt 1869 vdes ministri i jashtm osman, Fuat Pasha, n nj spital n Nic t Francs, ku kish shkuar pr kurim. Detyra e vshtir e prcjelljes s kufoms s shefit t ministris s jashtme perandorake, iu ngarkua numrit dy t ambasads, Hoxha Tahsinit. Edhe pr t prfaqsuar ambasadn n shoqrimin e saj me anije lufte pr n Stamboll, dhe njkohsisht si imam i ambasads pr t br ritin zyrtar e fetar t larjes s kufoms s t vdekurit dhe pr ta shoqruar deri n Stamboll pr n banesn e fundme. Sa her e kam par varrin e Mehmet Keexhizade Fuat Pashs n rajonin e Sulltan Ahmetit, n zemr t Stambollit pran Pallatit Topkapi t sulltanve, me syt e mendjes kam menduar Hoxha Tahsinin. Si e drejtoi ceremonin madhshtore t varrimit t nj ministri t jashtm e nj ish kryeministri osman (disa her), nj nga figurat m kryesore q drejtuan reformat borgjeze t Tanzimatit, krahas nj Reshit Pashe e nj Ali Pashe. Prfytyroni far prgjegjsie ka mbajtur mbi supe ky njeri n kt varrim t nj funksionari t rangjeve m t larta n perandori. A ssht pasqyruar kjo n shtypin e kohs?! Padyshim q po. Por asgj nuk sht rrmuar deri m sot, dhe sidomos pr t zbuluar dika pr Hasan Tahsinin.


    Vijm tek ngjarjet e universitetit. Jan tre momente shum t rndsishme q kan t bjn me kt ngjarje epokale pr Perandorin Osmane, eljen e universitetit t par mbarosman. Kjo detyr e kryesimit si rektor, e drejtimit t tij, e organizimit t tij, iu besua Hoxha Tahsinit. elja e universitetit u prgatit gjat vitit 1869, kurse ceremonia zyrtare n shkurt t vitit 1870. Nuk besoj t ket mbetur organ shtypi i kohs q dilte n Stamboll, q t mos ket shkruar pr kt ngjarje dhe rektorin e universitetit Hoxha Tahsinin. Hulumtime t prcipta ka n funksion t historis s universitetit t par osman, sidomos nga studiuesit turq, midis t cilve do t veonim Mehmet Ali Ajni me historin e tij t universitetit botuar n Stamboll 1927, apo nj sr studimesh n kohn e sotme shum t rndsishme, t Prof. Dr. Ekmeledin Ihsanoglu.


    Por shtypi i kohs ende mbetet nj tok djerr e palvruar n lidhje me Hoxha Tahsinin. Studiues t ndryshm kan hyr, shpesh t huaj si amerikan, kanadez, anglez, francez, gjerman, por dika t veant pr Tahsinin ton nuk ka. Ai kur prmendet kalohet si dika e rastit, nuk fokusohen n t. Edhe studiuesit turq, q jan m t interesuar, deri m sot n kt pik nuk jan prqndruar tek roli i Hasan Tahsinit n krijimin e universitetit.


    Nj ngjarje tjetr kulmore, q ka t bj po prap me universitetin, jan konferencat shkencore q u mbajtn aty. Zaten, disa prej tyre t mbajtura nga Hoxha Tahsini dhe Xhemaledin Afgani, u bn sebep pr mbylljen e universitetit. Pra, si konferencat ashtu dhe dhe mbyllja e universitetit n vitin 1871, gjetn jehon pa dyshim n opinionin publik stambollit e m gjer. Po ashtu, shtypi i kohs shkroi pr to dhe pr dy figurat q u vun n shnjestr nga qarqet klerikale t kohs dhe ambjenti fanatik, si dhe nga nj pjes e burokracis shtetrore, qarqet reaksionare, refrektare ndaj prparimit n fushn arsimore. Ato shihnin n hapjen e universitetit nj dobsim t pushtetit t tyre, t kontrollit q kish pasur feja tradicionalisht mbi arsimin, nj kalim t arsimit e kulturs drejt laicizimit, gj q dobsonte pozitat e tyre. Prandaj, pr t mnjanuar kt rrezik e pr t trembur t tjert n t ardhmen, u pren disa koka. Nj prej tyre qe ajo e Hasan Tahsinit. Ai u shkarkua nga detyra e rektorit dhe u izolua, si dhe iu ngjitn damkat e heretikut, apo e prkthyer me gjuhn e lindjes gjavur (kaurr), msj Tahsin etj. etj. t tilla.


    Kto patn ndikimin e tyre pr ti penguar n rrugn q ndiqnin. Por njerz si Tahsini nuk hoqn dor. Ata vazhduan duke prgatitur kuadro pr betejat e reja. Pra, dhe mbyllja e universitetit pati zhurm n opinion, por gjersisht u pasqyrua dhe n shtypin e kohs. sht tjetr problem sa krkime jan br. Nj fakt sht q kto ngjarje pr krejt perandorin jan pasqyruar n dokumentet arkivore q flen, por dhe n shtypin n gjuh t huaj q dilte n Stamboll, si n greqisht, armenisht, bullgarisht, arabisht, frngjisht etj.


    Kjo veprimtari arsimore-kulturore sht pasqyruar edhe n nj sr librash q jan shkruar n at koh pr Turqin n anglisht e n frngjisht, apo edhe n ndonj gjuh tjetr, nga autor t till si J. Lewis Farley, e nj rradh t tjer francez. sht nj literatur e tr n osmanisht e n gjuh t huaj q krkon t qmtohet me kujdes pr Hoxha Tahsinin.


    M 1872, n gazetn Ibret (Shembulli) t Namik Qemalit, prmendet e lavdrohet Tahsin Hoxha, si shprehet nj autor rus Zheltjakov, pr ngritjen e Shoqats Gjeografike t vendeve islame dhe punn q bnte ajo. Ky njoftim na bn me dije pr lidhjet q ka ky rilindas shqiptar, H. Tahsini, me rilindasin osman Namik Qemal. Ata njiheshin q nga Parisi dhe lidhjet i vazhduan m tej.


    Hasan Tahsini, bashk me nj mikun e tij Mahmut Nedim, shkruajn nj vepr pedagogjike me titull: Myrebei Etfal (Edukimi i fmijve), m 1873. Dalja n drit e saj sigurisht q pati jehon. Ne kemi vetm t dhnn nga nj gazet e kohs, Hulasatul Efgar, ku bhet njoftimi pr botimin e ksaj vepre. N ditt tona, Prof. Dr. Jashar Rexhepagiq e ka gjetur kt vepr t H. Tahsinit, ku ai sht bashkautor, n bibliotekn e Stambollit Sulejmanie, ku un kam qen, dhe bn nj analiz t saj n nj punim t vetin.


    Prap m 1874, H. Tahsini shkon n Shqipri. I bie asaj kryq e trthor dhe bn propagand atdhetare e merret me prhapjen e popullarizimin e dijeve shkencore n masat e gjera t popullit. Arrestohet n prill 1874 dhe mbyllet n burgun famkeq t Shtat Kullave. N saj t ndrhyrjes s qarqeve atdhetare shqiptare dhe atyre prparimtare osmane, lirohet nga burgu. Sigurisht dhe kjo ngjarje ka ln gjurm, jo vetm n dokumentet arkivore dhe kancelerit europiane, por edhe n shtypin e kohs. Po sa dhe si sht pasqyruar. Mbetet tu lihet krkimeve t ardhshme, studiuesve ardhshm t Hasan Tahsinit.


    Qysh n t gjall t tij, veprimtaria e nj personaliteti t prmasave perandorake si Hoxha Tahsini, nuk ka kaluar pa ln gjurm. Detyra jon dhe e osmanistve, turkologve shqiptar t ardhshm, sht q t rrmihin n shtypin e kohs sepse kan pr t gjetur thesare. Sikur vetm nj organ n gjuhn greke tepr jetgjat, si Neologosi, q dilte n Stamboll pr disa dekada, jam i bindur q do t ket pr Hasan Tahsinin.
    Pr vitet 1875-1876 nuk kemi t dhna, por dim q me siguri Tahsini ka qen n Stamboll. Duhet t vij viti 1877, kur fillon lufta ruso-turke dhe kur ngjarjet rrokullisen njra pas tjetrs, q t dal srishmi n sken emri i Hoxha Tahsinit.


    M 1878 sht vet Tahsini q del me nj shkrim t vetin pr rndsin e alfabetit pr shqiptart, t botuar n gazetn stambollite Basiret (Gjykimi apo Urtsia). Ai n at shkrim v n dukje rolin e alfabetit si arm e dituris dhe prparimit. Po n kt vit, n gazetn Basiret, boton edhe Abdyl Frashri nj shkrim pr shtjen shqiptare, pr rrezikun e coptimit q u vinte tokave shqiptare nga Traktati i Shn Stefanit, q u nnshkrua n Stamboll po at vit.


    sht e njjta gazet, dhe drejtor i saj qe Sherafet Efendiu q kish miq nj sr personalitetesh shqiptare q jetonin buz Bosforit, e midis tyre dhe nj koleg t vetin, Sami Frashrin. Ky duhet t ket qen ndrmjets pr botimin si t shkrimeve t Abdylit ashtu dhe t Hoxha Tahsinit. Mundet, n rastin e Hoxha Tahsinit, lidhja t ket qen direkte me drejtorin e gazets Basiret. Sido q t jet, pr ne ka rndsi q Hoxha Tahsini sht prezent, i pranishm n shtypin e kohs. Ai ka shkruar edhe m par edhe m pas. sht tjetr problem sa i njohim ne sot pr sot.


    M 1879 krijohet Shoqria e Stambollit, apo si u njoh: Shoqria e t shtypurit shkronja shqip. N komisionin e alfabetit sht edhe Hasan Tahsini. I takon, se ai edhe m 1869-1872 ka qen inisiator i mbledhjeve pr prcaktimin e alfabetit shqip. Bile n at koh filluan t shkruanin tr gazetat e Stambollit dhe ta quanin Hasan Tahsinin inisiator t krijimit t shoqris s shkronjzave. Kt e pasqyroi n gazetn q nxirrte n gjuhn bullgare n Stamboll, rilindasi nga Bullgaria Peter Slavejkov.


    Hasan Tahsini nuk u mjaftua vetm me botime artikujsh andej-kndej n vitet e stuhishme t Lidhjes Shqiptare t Prizrenit, por ai nxorri dhe vet nn drejtimin e tij, q un e kam par me syt e mi n Stamboll, Mecmua-i Ulum (Revista Shkencore apo e Dituris). Sot pr sot njihen shtat numra dhe ajo doli n kaprcyell t viteve 1879-1880. Aty ai botoi edhe disa vepra, prkthime nga iluministt frngj, apo ndonj poezi t tij. Poezit e tij t fundit ai i botoi n nj organ tjetr q dilte n Stamboll, Hazine-i evrak (Thesari i akteve).


    Pra, si prfundim, mund t themi se n vitet 60-70 t shekullit XIX veprimtaria e Hoxha Hasan Tahsin Efendiut sht pasqyruar gjersisht n shtypin e kohs, n letrsin memuaristike, n librat e udhtarve t huaj q kan vizituar Stambollin. Gjithashtu dhe vet ky personalitet ka shkruar artikuj t shumt q duhet t qmtohen e t mblidhen, t prkthehen e t botohen n shqip, sepse bashk me veprat e tij n proz e n poezi jan nj ndihmes pr ndriimin e nj figure kaq t rndsishme t popullit ton.


    Natyrisht deri tani mbetet e patrazuar pasuria e madhe arkivore q bn gjumin e madh. sht detyr e forcave t reja t studiuesve t ardhshm osmanist shqiptar apo turq, q t futen, t zhyten n kt mori shkrimesh q u botuan n t gjall t tij, nga ai vet apo t tjert, pr ta nxjerr n drit t diellit figurn e tij madhore...



    Laurent Bica

Tema t Ngjashme

  1. Sul Hotla (1875-1947), Nj Jet Pr Shqiprin
    Nga strong_07 n forumin Shqipe nga Maqedonia
    Prgjigje: 8
    Postimi i Fundit: 29-04-2019, 17:32
  2. Prgjigje: 3
    Postimi i Fundit: 24-11-2016, 09:56
  3. Cili sht synimi i AKSH-s?
    Nga Faik n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 65
    Postimi i Fundit: 04-12-2003, 04:22
  4. Permbysja e rregjimit ne 97, Revolucion komunist?
    Nga Seminarist n forumin Problematika shqiptare
    Prgjigje: 66
    Postimi i Fundit: 29-05-2003, 00:29

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •