Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 12
  1. #1

  2. #2
    Fotografia, n kufi t dy epokave

    Nga O. Velaj


    Dikur pr t dal n fotografi duhej nj ritual i tr, ndrsa sot nuk ka nevoj as pr fotograf. Nj histori e shkurtr e tranzicionit t fotografis shqiptare, nga fotoja bardhezi t fotoja me ngjyra, nga statizmi n studio te jeta dhe portreti n lvizje. Profesionistt tregojn kt epok ndryshimi

    Studiot e dikurshme t shrbimit fotografik, tani kan mbetur vetm npr kujtimet e njerzve. Qesh pak, shiko ktu... dhe shkrap, blici bombardonte me drit fytyrat, ndrsa nj mori llampash t forta ndrionin nj faqe muri me nj beze t vizatuar. Ishin skena t stisura, sfonde q shumkush i ka ende bardhezi n albumet familjare. Breza t tr shqiptarsh, q pozuan prpara atyre peisazheve t bra nga ndonj qejfli vizatimi, me bojra vaji, me nxitim dhe pa shije, tani buzqeshin dhe risjellin n mend at koh. Ishte nj koh q mbeti n fotografi.
    Njerz statik, me buzqeshje t mbrthyera, me sy q rrudheshin zorshm n cepa, pa asnj lloj grimi n fytyr, kan mbetur prgjithmon aty. Ndrsa fotografia ka filluar t bhet ndryshe, ashtu si jeta. Dikur me mik mund t gjeje nj fotograf pr ditn e dasms. Ndrsa sot, rrall gjen familje q t mos ket nj aparat fotografik pr t regjistruar astet e kujtimeve m t paharruara. Fotot me ngjyra tani jan nj gj e zakonshme pr kdo. Por dikur, n vitet '60, 70, vetm udhheqsit dhe familjet e tyre fotografoheshin me filma me ngjyra. Ishin shum t kushtueshm dhe nuk lejohej q t prdoreshin, as n shtyp. Nj laborator i veant i fakultetit t inxhinieris shrbente edhe si vendi ku laheshin fotot e udhheqjes. Njerz t talentuar, q zgjidheshin nga fotograft e shtypit, ishin shpesh ata q realizonin foto familjare t ish njerzve t diktaturs. Se 'lidhje patn kta t fundit me ish udhheqsit, kjo mbetet ende e uditshme. Disa ruajn ende nosltalgji pr ato shrbime, disa t tjer nuk duan ta kujtojn at koh. Edhe pse n do rast secili prpiqej t bnte m t mirn e mundshme, n nj vshtrim t shpejt, fotografia ishte nj zanat dhe rrallher u kqyr si art.


    Ndrsa fotografia artistike qndronte akoma m larg, nuk mund t arrihej. N koleksionet e revistave t kohs s monizmit, gjithkush mund t shoh njerzit e puns duke pozuar pran tornove, pran stallave, n galeri minierash, n hekurudha. Gjithmon ka dika t panatyrshme n ato portrete q duhet t tregonin modelet e njerzve t rinj, t prmbytur nga ideologjia. Dhe pikrisht kjo prpjekje pt t paraqitur heronjt e rinj, ngecte prpara filmit. Foto statike, pa lvizje, pa komunikim, q t bjn t mendosh edhe tani pr at koh frustruese. Disa nga autort e atyre fotove pohojn se ishte epok e art pr profesionin. Kishin mjaft koh pr t realizuar fotot dhe nuk ekzistonte ngutja q sht sot. Ndrsa disa t tjer pohojn se fotografia ekzistonte si nj pun shrbimesh t komunales s dikurshme. Askush nuk kujtohej pr t si pr nj art dhe askush nuk i kushtoi vmendjen q meritonte.

    Amatort dhe profesionistt

    far e bn artistike nj fotografi? Nse nj fotograf profesionist fotografon t njjtin objekt q fotografon edhe nj person i zakonshm, ku qndron ndryshimi?

    Kjo sht pyetja q i mundon gjat kureshtart e fotografis. Para pak kohsh fotografia ka reshtur s kqyruri si nj form midis tekniks dhe artit. Ajo sht pranuar si lloj arti, ndrsa teknika ka prparuar n mnyr marramendse. Sot n Shqipri mbi 80% e popullsis ka nj aparat fotografik q e prdor pr dokumentimin e ngjarjeve familjare. Ndrsa n morin e gazetave dhe revistave q dalin do dit n treg, mund t shohsh fare mir ndryshimin e cilsis s fotografis, edhe jo m larg se me 5 vjet m par. Duket sikur fotografia po nxiton t bhet shprehse. Prdit e m shum ajo po konkurron shkrimet dhe sht duke folur drejtprdrejt me publikun, pa nevojn e fjalve. Megjithat, n morin e shfaqjeve t saj, cila sht fotografia artistike?

    Ata q jan marr me fotografin mendojn se vrtet nuk ka nj prcaktim t ngurt se far sht kjo foto. Por Albes Fusha, pedagog fotografie n Akademin e Arteve thot: Foton artistike e dallon forma ose koncepti. Kjo e dallon nj foto pr nevoja dokumentimi t nj gzimi ose ngjarje familjare dhe krkesave t nj artisti. Artisti ka ose ngacmim estetik, ose ngacmim konceptual. Fotoja artistike sht foto me krkim m shum se sa dokumentimi, pr shembull Un dhe ti pprara bustit t Sknderbeut. Fotografia duhet t reflektoj nj kultur, korrente me fotografin botrore. N fund t fundit, fotoja artistike karakterizohet nga po t njjtat krkesa si artet e tjera.

    Nse do t bnim nj klasifikim pr ta kuptuar m mir fotografin, profesionistt jan t vetmit q na orientojn. Albes Fusha pohon se dy jan shtyllat e fotografis. Fotoja dokument dhe fotoja artistike. N foton dokument prfshihen fotoja e gazetave, fotoja familjare, foto e kohs, foto e zbulimeve shkencore, e evenimenteve. Ndrsa po kshtu mund t bjm edhe dallimin mes fotografve reporter dhe fotografve artist. Deri nga vitet '70 fotoja n Shqipri notonte n ujrat e t fiksuarit t objektit. Por m pas gjithka ndryshoi. Rruga q kishte br fotografia n vend q nga viti 1858 deri afr fundit t shekullit t njzet, numronte mjaft mjeshtr dhe prurje. Mikel Kodheli, Marubi; Kol Idromeno, Ymer Bali, Mandi Koci, Jani Ristani, Mihal Popi, Ali Bakiu, Niko Stefani, Misto Cici, Petro Dhimitri e mjaft t tjer po pasoheshin. Disa nga familjet e njohura t fotografis ishin aktive pr dekada me radh n pasurimin e fototeks shqiptare. Familje n kryeqytet si Kallfat, Veselt, Kumt po e transmetonin zanatin te brezat e rinj. Por gjithmon ka nj dallim midis zanatit dhe artit, thot Albes Fusha, i biri i mjeshtrit te fotografise Shqiptare Besim Fushes. Shum abuzohet me cilsorin artistik. T zotrosh shum mir nj mjeshtri dhe t jesh artist, kto jan dy gjra t ndryshme, thot ai, duke theksuar q artizanti s'sht pjes e artit.

    Fotoja me ngjyra

    Petrit Kumi, mjeshtr i fotografis, Artist i Merituar, tregon se si u aplikua pr her t par fotoja me ngjyra. Ai tregon se gjat kohs kur punonte ne revistn Ylli, n vitet e miqsis shqiptaro- kineze, u krijua mundsia e nj specializimi t tij dhe t nj fotoreporteri nga Agjencia Telegrafike Shqiptare, Niko Stefani. Deri ather Pertef Sinani ishte mjeshtri i vetm q ngjyroste foto bardhezi. Fotot e kopertinave t revistave dhe t gjitha fotot e tjera t rndsishme kalonin nga dora e tij. Bnte udira. Asokohe eksperimentuaesi m i madh n kt fushe ishte Jani Ristani. Megjithat, kinezt ishin t avancuar. Un ndenja 6 muaj n Kin pr t msuar foton me ngjyra. Kishte probleme me mnyrn se si t msoinin, sepse ata e fillonin gjithka nga e para, nuk merrnin parasyh q ti ishe fotograf, q e njihje teknikn. T trajnonin pr shembull pr probleme t realizmit socialist n fotografi. Kjo ishte pjesa e mrzitshme, kineze e shtjes. Por gjithsesi ishte nj eksperienc pozitive. Pas kthimit ton nga Kina, puna e Pertefit ra, u duk q perndoi koha e ngjyrosjes. Dhe t mendosh se ajo q bnte ai ishte nj art m vete, sepse ngjyroste me boj vaji. Futja e fotove me ngjyra i lehtsoi m shum fotograft, sepse nj pjes t madhe t merits e morn ngjyrat. Por gjithsesi mjeshtrit duken n foton bardhezi. Jo m kot edhe sot e ksaj dite kjo lloj fotografie sht e lakmuar.

    Misset dhe deputt, foto artistike, apo foto dokument?

    Shpesh kundrimi i objekteve t bukura natyrore t dokumentuara n foto na bn t themi: Ja kjo sht nj foto artistike. Por n fakt ka nj dallim mes fotos artistike dhe fotos tjetr, edhe kur ajo sht br mbi t njjtin objekt. Pr shembull nj miss, sht nj vajz e bukur. Nse ajo fotografohet thjesht drejtprdrejt nga nj person q disponon nj aparat fotografik dhe nse fotografohet nga nj mjeshtr, sigurisht q do t kemi rezultate t ndryshme. Petrit Kumi pohon se me kto lloj fotografish, ku objekti sht vetvetiu dika e bukur, sht duke u abuzuar mjaft koht e fundit. Modelet, misset dhe mjaft kategori t tjera, fotografohen n mnyra t uditshme dhe fotot e bra serviren si foto artistike. Por nuk sht foto artistike nj foto ku gjithka rregullohet me ca pozime, me ca lvizje, ku nuk mund t shohesh asgj m prtej se ajo q duket.

    Albes Fusha pohon se fotot e ktij tipi jan vetm foto dokument. Ndrsa i pyetur pr fotot e posterave elektoral, Petrit Kumi pohon se n mjaft raste ai habitet nga mnyra se si jan realizuar aq keq disa foto. N shum raste kandidatt pr deputet u drejtohen studiove dhe krkojn t realizojn posterat. Por shpesh asgj nuk arrin t realizohet n funksion t komunikimit me publikun.

    Petrit Kumi: Fotografia nuk msohet n shkoll

    Un i qndroj ides se fotoja kronikale sht ajo q i jep m shum shanse kujtdo, pr t arritur n fotot artistike t paprsritshme

    Kam mbaruar liceun pr piktur. M 1956 punoja si piktor reviste. Nj fotograf, Sulejman Kelmendi, u b shkak q un t lija n plan t dyt pikturn dhe t jepesha pas fotografis. N vitin 1960 isha prfundimisht fotograf dhe punoja n Agjencin Telegrafike Shqiptare. Isha personi q fotografoi Hrushovin n vizitn e tij n Shqipri. Ishte grupi i fotografve Kallfa-Pici dhe Refik Veseli q e dokumentuan gjithashtu kt vizit. Nj vit m von u largova nga agjencia dhe shkova n revistn Ylli, ku qndrova deri n 1985. Q nga viti 1992 e deri tani punoj pr vete. sht nj biznes familjar, ku nuk jan punsuar vetm persona t familjes. Megjithat, nuk e l pas dore interesin pr foton artistike. N ata mijra filma q vijn t lahen n Fotokumi, un gjej mjaft fotografi q ndonjher ua kalojn profesionistve. Nuk do t jet e largt dita kur do t kem gati nj ekspozit me klientt amator m t mir. Pr mua fotografia nuk msohet n shkoll. Ajo sht nj lloj arti dhe si do art, ka talentin kryesor. Megjithat, nse flasim n pikpamje teknike, mendoj se mund t msohen mjaft gjra. Por sot n Shqipri nuk ka shkoll t mirfillt dhe pr fat t keq, edhe konkursi i fotografis, Marubi, nuk ka vlern e nj ballafaqimi t vrtet dhe t nj vendi ku konkurrojn vrtet njerzit q merren me artin e fotografis. Un i qndroj ides se fotoja kronikale sht ajo q i jep m shum shanse kujtdo, pr t arritur n fotot artistike t paprsritshme. Jan momente mjaft t vogla, ku nj fotoreporter mund t arrij t realizoj nj foto artistike, nse ai e ka instiktin e artistit. Personalisht mendoj se ATSH ka qen nj shkolle madhe e fotografis. Gjithashtu mendoj se kjo agjenci disponon arkivin m t madh shqiptar t fotografis. Padyshim ajo ishte epiendra e zhvillimit t fotografis shqiptare pas lufts s dyt botrore. Mjaft nga mjeshtrat e fotografis s asaj kohe nuk prfillen sot, por un mendoj se ata kan kontribuar n mnyr t jashtzakonshme.

    Albes Fusha: Shtypi prmirsoi shijet e publikut

    Mendoj se n kohn e monizmit fotografia anonte nga dokumentimi, ndrsa sot tenton nga arti, nga lirshmria e krijimit artistik

    Ndoshta periudha e puns n shtyp ishte ajo q m bri t'i hyja fotografis. Por mendoj se kishte disa premisa q m drejtuan nga fotografia. Tradita familjare ishte njra, formimi artistik ishte tjetra. Un kam kryer Akademin e Arteve pr piktur. Pas mbarimit t akademis pata nj periudh qndrimi n SHBA. Bashk me dy miq t mi kishim shkuar atje pr nj ekspozit pikture. Vendosm ta zgjasnim kohn e qndrimit. Ka qen kjo periudh kur mundm t shihnim galerit e Nju Jorkut dhe t perceptonim edhe fotografin, midis t tjerash. Rikthimi im n vitin 1997 m pozicionoi si fotoreporter shtypi. Ishte thjesht nj tendenc punsimi, e cila m trhoqi gjithmon e m shum. M pas m 1999 bra nj specializim n Austri dhe pas asaj kohe pata nj ofert pr t punuar si pedagog n Akademin e Arteve, ku punoj edhe tani. Vitet e fundit studimi i fotografis n kt akademi dhe n fakultetin e Gazetaris po tenton drejt zgjerimit. Mundet q n t ardhemn, pse jo, t ket nj deg m vete pr fotografin n Akademin e Arteve. Pr sa i prket tendencs s fotografis n koh, mendoj se n kohn e monizmit fotografia anonte nga dokumentimi, ndrsa sot tenton nga arti, nga lirshmria e krijimit artistik. Sot fotograft kan mundsin e komunikimit. Personalisht besoj q Marubi sht nj konkurs i vlefshm, i hapur pr debatin, pr shkmbimin e eksperiencave, sht nj kuvend i mir i fotografis shqiptare sot. Sigurisht, asgj nuk sht e prsosur, po tendenca sht pozitive n kt aktivitet.
    Qoft edhe duke mbyllur pak syrin pr mangsit q mund t ket, Marubi sht nj konkurs q ka vlera t mdha edhe n pikpamje t dokumentimit. N t marrin pjes edhe shum prej amatorve t avancuar t fotografis dokumentare. Mendoj se angazhimi m i madh me fotografin n vitet e fundit e ka rritur edhe shijen e publikut. Kjo sht br n mnyr instiktive, thjesht nga ballafaqimi i prditshm me cilsin e fotografis q vjen n rritje, sidomos n shtyp.

    Roland Tasho: T dokumentosh tranzicionin

    Gjat lvizjeve demokratike, ishte pikrisht profesioni ai q m vuri n qendr t ngjarjeve mua dhe aparatin tim. Kam dokumentuar gjithka

    Lidhja ime me fotografin ka filluar n mnyr t rastsishme. Ishte viti 1982. Isha shum i ri, sapo kisha mbaruar ushtrin. Kisha pasur nj mundsi pr t shkuar n shkoll oficersh, por nuk shkova. Kshtu q vendosa t hyja n pun. N lagje, si ishte organizimi i athershm, kishte nj zyr pr punn. Nj npunse atje m regjistroi emrin dhe sa her q shkoja e pyesja m thoshte Prit, e di q je i paduruar, por po mendoj pr ty. Nj dit, kur shkova ta pyesja m tha se m kishte gjetur nj pun, fotograf. Ishte nj vend i mir pune, n fakt. Burri i tezes sime, Beqir Derhemi punonte kameraman askohe dhe ai m nxiti m shum q t merresha me fotografin. Fillimet kan qen si fillime t do zanati. Por me koh fillova t msoj mjaft gjra prtej rutins s puns s shrbimeve, si ishte n fakt puna q bja ather. Kjo zgjati nga viti 1982-1985. Ndrsa m 1986 punova n muzeun e Enver Hoxhs, piramida. M 1987 fillova pun n revistn Ylli. Ishin lvizje q m jepnin gjithnj e m shum eksperienc. Puna n revist vazhdoi deri nga fundi i 1991 dhe fillimi i 1992. Gjat lvizjeve demokratike, ishte pikrisht profesioni ai q m vuri n qendr t ngjarjeve mua dhe aparatin tim. Kam dokumentuar gjithka. N kohn kur fotografoja nuk e dija se ajo q po bja do shndrrohej n nj fat pr mua. Koh m von hapa nj ekspozit me fotot e fillimit t tranzicionit, me ikjet, lvizjen studentore, revoltat, rrzimin e bustit t diktatorit. Midis tyre kishte shum foto artistike. Ekspozitn e pan disa italian dhe interesimi i tyre m oi n nj tur n vendin fqinj. Kshtu fillova t bhesha i pranishm n disa vende me kt ekspozit. M pas gjithka vazhdoi n kt rrug. Kam provuar prvoja t reja dhe jam i pavarur n punn time. Por nuk mund t them se fotografia shqiptare sht n nj hap me fotografin botrore. Ne mund t shikojm dika, mund t lexojm, por n prgjithsi as t rinjt, as t vjetrit nuk ballafaqohen me botn.


    Spektr
    Where does a thought go when it's forgotten?

  3. #3
    C a r p e D i e m Maska e Le Piaf
    Antarsuar
    29-08-2006
    Vendndodhja
    Prishtina
    Postime
    38
    Shume interesant.
    C a r p e D i e m

  4. #4
    * Yllza e forumit *
    Antarsuar
    02-10-2004
    Vendndodhja
    Gjilan
    Postime
    455
    Fotografia mbush nje hapesire te kohes sime te lire.
    Fotografoj per ta pasqyruar realitetin ashtu siq eshte e jo per t ekrijuar vizione te rrejshme, per te paraqitur realitetin e deshiruar mendoj qe me shume i shkon piktures.
    Bej foto te vetes, natyres,njerezve tjere perreth....thjesht e kam shume pasion.
    ArsGothic

  5. #5
    a ka provuar ndonjehere ndonje artist te perziej ngjyrat me objektet ne pelhure.per te qene me i kjart do te kisha dhene shembull ne ket menyre (sedi sa do ta kuptoni-ide fantastike):

    piktura-DHOMA
    objektet - tavoline,dritare,ora e murit,dyshemeja vazoja me 1 lule te vyshkur dhe karriget

    gjysma e objekteve te jete e pikturuar kurse objektet qe biejn ne sy me teper (shembull ora ne mure,lulja,...) te jen objekte reale te ngjitura ne pikture (qofte ngjitese apo te gozhduara-ne 1 menyre te perforcuara ne pikture).

    sikur te beje ndokush kete art do te mundesha te organizoj prezantimin e ketyre pikturave ne Tetove dhe do te garantoja shum mysafir.kam mundesine (me shoqeri) te prezantojme kete edhe ne AlSat Nacional (ALSAT) ne emision dokumentar apo sido qe te jete nje prezantim te bukur.per ata te interesuar me dergoni PM (Personal Mesage) ose email (armend_kasa@hotmail.com).

    suksese

  6. #6
    progress Maska e BvizioN
    Antarsuar
    18-03-2005
    Vendndodhja
    UK
    Postime
    3,120
    Fotografoj per ta pasqyruar realitetin ashtu siq eshte e jo per t ekrijuar vizione te rrejshme, per te paraqitur realitetin e deshiruar mendoj qe me shume i shkon piktures.
    Nuk jam teper i sigurte se c'fare ke parasysh me vizione te rrejshme! Mos flet per punimet 3D qe paraqesin natyre virtuale apo flet per fotografi te punuara ne photoshop? Nese flet per fotografi te punuara ne fotoshop, mendoj qe disa nga fotot e tua ne galerine tende personale jane te tilla, ne te cilat ke manipuluar ngjyrat dhe je larguar nga realiteti. Fotot ne fakt, per mendimin tim jane me te bukura ato te cilat ke punuar ne fotoshop sesa ato qe i ke lene te thjeshta te cilat ne syrin e gjithkujt mund te duken teper ordinere dhe te zakonta. Thjesht desha te thoja se shprehja jote e mesiperme kntradikton disi me punimet e tua per mendimin tim.

    Arti i fotografise ka avancuar me kalimin e kohes dhe permban teknika te larmishme! Ashtu si piktura, skulptura, muzika dhe artet e tjera. Te shkrepesh nje foto dhe ta paraqesesh pa punuar ne te nuk ke paraqitur realitetin, edhe pse mendon se mund te kesh. Realiteti ka aq shume larshmeri ngjyrash sa dhe kamera me moderne nuk arrin ti paraqese 100% egzaktesisht siq jane. Syri i njeriut i shikon gjerat ne menyre shume te te detajuar se nje lente kamere. Kuptohet, rendesia me e madhe ne nje fotografi i kushtohet kompozimit te saj qe ka te beje me aftesine e syrit te fotografit per te kordinuar gjerat ne objektivin e tij.Por punimi i fotografive ka pothuajse po aq rendesi.Tek e fundit eshte art dhe arti ka te beje me boten krijuese te njeriut! Ku eshte krijimtaria dhe imagjinata jote nese gjithcka do ishe shkrep dhe paraqit! Per mendimin tim gjithcka do behej teper e rendomte teper shpejt dhe do largonte interesin e shikuesit.
    Bukuria eshte ngado, varet se nga cfare kendi e shikon.

  7. #7
    i/e larguar Maska e pekomeri
    Antarsuar
    13-08-2003
    Vendndodhja
    Tirane
    Mosha
    69
    Postime
    451
    Un jam nj person me nj dashuri t madhe pr artin.Arti per mua ka qen nj frymzim per 14 vjet pr t krijuar vepra t artit ne fushen e hekurit te punuar me kovacane(wrought iron) dhe te mozaikut me gure natyral (stone mosaic)
    Te gjithe me njohin me emrin e biznesit tim" Pekomeri".
    Tani un jam perkushtuar me te gjithe pasionin dhe eksperiencen time ne fushen e fotografise.
    Me pelqen te fotografoj objekte te arkitektures se vjeter,punime te artizanatit dhe dhe ato antike,persona me kostume kombetare Shqiptare dhe cdo gje tjeter te tradites tone.Me pelqen shume dhe Natyra dhe Modahttp://www.facebook.com/pekomeri?v=photos

  8. #8
    Natyre e turbulluar... Maska e Robbery
    Antarsuar
    03-11-2007
    Vendndodhja
    Firenze
    Mosha
    31
    Postime
    1,449
    Fotografia nuk tregon realitetin, fotografia tregon idene qe kemi. Thjesht fakti qe ne zgjedhim nje subjekt e jo nje tjeter, ta fotografojme ne nje menyre dhe jo ne nje tjeter, do te thote qe nuk eshte realiteti..sepse po fotografojme dicka qe sipas nesh eshte ashtu sic e fotografojme po nje tjeter mund ta shihte ndryshe...komplet ndryshe...

    Eshte nje iluzion qe fotot behen me Makine fotografike...behen me sy, me zemer, me mend.
    Henri Cartier-Bresson
    Ndryshuar pr her t fundit nga Robbery : 16-12-2010 m 16:16
    https://www.behance.net/robberysk1100

  9. #9

  10. #10
    Natyre e turbulluar... Maska e Robbery
    Antarsuar
    03-11-2007
    Vendndodhja
    Firenze
    Mosha
    31
    Postime
    1,449
    Citim Postuar m par nga Ermelita Lexo Postimin
    Fotografia mbush nje hapesire te kohes sime te lire.
    Fotografoj per ta pasqyruar realitetin ashtu siq eshte e jo per t ekrijuar vizione te rrejshme, per te paraqitur realitetin e deshiruar mendoj qe me shume i shkon piktures.
    Bej foto te vetes, natyres,njerezve tjere perreth....thjesht e kam shume pasion.
    Fakti qe ti fotografon dika dhe jo nje tjeter nuk e tregon realitetin ashtu si eshte, por sipas kendeveshtrimit tend.
    Shpesh-here fotografia eshte konsideruar si arti qe pasqyron realitetin, kjo po, por edhe shume fotograf te medhenj me pas e hodhen poshte kete teori...
    https://www.behance.net/robberysk1100

  11. #11
    Natyre e turbulluar... Maska e Robbery
    Antarsuar
    03-11-2007
    Vendndodhja
    Firenze
    Mosha
    31
    Postime
    1,449
    T zotrosh shum mir nj mjeshtri dhe t jesh artist, kto jan dy gjra t ndryshme, thot ai, duke theksuar q artizanti s'sht pjes e artit.
    Bie shume dakort me kete fjali. Dikur arti ishte vetem teknike, por me kalimin e viteve teknika u be nje mjet per te arritur ate qe nje "artist" kishte deshire te shprehte.

    Ata q jan marr me fotografin mendojn se vrtet nuk ka nj prcaktim t ngurt se far sht kjo foto. Por Albes Fusha, pedagog fotografie n Akademin e Arteve thot: Foton artistike e dallon forma ose koncepti. Kjo e dallon nj foto pr nevoja dokumentimi t nj gzimi ose ngjarje familjare dhe krkesave t nj artisti. Artisti ka ose ngacmim estetik, ose ngacmim konceptual. Fotoja artistike sht foto me krkim m shum se sa dokumentimi, pr shembull “Un dhe ti pprara bustit t Sknderbeut”. Fotografia duhet t reflektoj nj kultur, korrente me fotografin botrore. N fund t fundit, fotoja artistike karakterizohet nga po t njjtat krkesa si artet e tjera.
    Mese e vertete edhe kjo. Do te shtoja dika te vogel.
    Ndryshimi midis nje amatori dhe nje profesionisti eshte se nje amator ia le rastit cfare ndjesie do te percjelle puna e tij, ne kete rast fotografia, ndersa nje profesionist, e ka te qarte se cfare ndjesie do te percjelle. Per kete arsye eshte shkruar: "...fotografia duhet te reflektoje nje kulture..." (mendoj :))
    https://www.behance.net/robberysk1100

  12. #12
    i/e regjistruar Maska e Xhuxhumaku
    Antarsuar
    19-11-2003
    Vendndodhja
    sopr'un'curva
    Postime
    13,380

    Pr: Arti i Fotografis

    Dy fotograf shkodran n Vlor


    Qerim Vrioni

    Gra me shkarpa-foto Maca (Ark.P.Stefa)

    Dihet se Shkodra dhe Kora jan dy qndrat historike t zhvillimit t Fotografis Shqiptare. Prej ktej, po m tepr nga e para, nprmjet mjeshtrave fotograf, ajo u prhap dhe n qytetet t tjera t vendit. Edhe n Vlor fotograft e par shqiptar, ishin shkodrant, Kol Maca dhe Gjon Rrota. Nj “lidhje” t hershme t Vlors me fotografin prbn fakti i vjel nga shtypi, se italiani Pietro Marubbi, nga vitet 1853-54, ka qndruar disa koh n qytetin bregdetar, po pa u marr me fotografi, mandej shkoi n Shkodr, ku shkroi hapat e para t fotografis shqiptare.

    Pr shkrimin e mposhtm, duhet t falenderoj dhe miqt e mij, Pirro Stefa, Darling Vlora dhe Endrit Musaj pr ndihmesn e tyre.

    Nga t dhnat e deritanishme msohet se, Kol Maca, mbahet si fotografi i par shqiptar n Vlor. Sipas studjuesit nga Shkodra, Ndoc Gurashi (tetor 2012), Kol Maca e ka msuar mjeshtrin e fotografimit n ateljen e Kol Idromenos n Shkodr, ku ka shrbyer si irak pr disa koh. Gjithashtu, studjuesi i siprprmendur shkodran thekson se Maca e ka hapur dyqanin (ateljen) e tij pr fotografim n qytetin bregdetar n vitin 1915 dhe ka punuar atje pa ndrprerje deri n vitin 1921.. Kjo ndrkoh prputhet me pushtimin e par italian t Vlors, ose si njihet atje, me “Italia e par“, q shnon edhe disa ndrtime t cilat qndrojn ende n kmb, si Sahati dhe Bashkia (ish-konsullata italiane). Vula q ai vendoste pas fotove pr popullatn ishte n italisht e n t shkruhej “Nicolo’ Mazza-Fotografo-Valona”, ajo rregullisht sht br n Itali. N t, emrin e tij e gjejm n versionin e plot t tij, Nikoll, ndrsa diku tjetr e hasim me shkurtimin tjetr, Kolec. Pr jetn e tij, me gjith krkimet e vazhdueshme, ende nuk dijm shum gjera. Autori i ktyre rradhve ka gjetur n Itali dy shkrime (faqet prkatse) t Kol Macs t botuara n revistn e prmuajshme t asaj kohe, “Corriere della Sera”(Milano). Artikulli i par titullohet “Tra i montanari albanesi” (gusht 1907), i dyti, “Monumenti e costumi albanesi”(maj 1908). Artikujt e msiprm kan t bjn vetm me Botn Shqiptare. Ata jan shquhen pr t dhna t shumta historike, gjeografike, shoqrore dhe etnografike pr shqiptart n prgjithsi dhe malsort e Veriut n veanti. Midis shkrimeve, q tregojn dhe kulturn e autorit, ka mjaft foto, me gjas t Macs, q ilustrojn prmbajten e tyre.

    Gjithsesi, Kol Maca, n studion e tij fotografike n Vlor, prve puns rutin me komunitetin, ka realizuar edhe foto t ngjarjeve t ndryshme politike, shoqrore e fetare t qytetit. Duhet shtuar se Kol Maca sht nj nga fotoreportert e par n shtypin shqiptar, gj q vrehet n revistat e viteve ’30, sidomos n t prmuajshmen e njohur t kohs, “Minerva”, ku dhe ishte punsuar. Pr nj koh t shkurtr ai ka qn dhe fotograf zyrtar i Oborit Mbretror. Kol Maca ishte dhe pjestar i grupit zyrtar t fotografve t shtypit, q prjetsoi festimet e 25 Vjetorit t Pavarsis, m 28 Nntor 1937 n Tiran.

    N Arkivin Qndror Shtetror, ndr t tjera sht gjetur nj fotografi e tij q paraqet nj pjes nga ceremonia e varrimit t Ismail Qemalit n atdhe m 12 shkurt 1919. Sipas nj shkrimi t atij viti (“Varrimi i Ismail Qemal Vlons”-“Kuvendi”-Rom, 10 mars 1919), q shoqrohet me kt foto, kjo sht realizuar gjat homazheve n tregun e madh t Vlors. Aty, n prani t shum qytetarve, t paris dhe autoriteteve italiane t pushtimit, kan mbajtur fjal Jani Minga dhe Qazim Kokoshi, atdhetar t shquar, firmtar t Dokumentit t Pavarsis m 28 Nntor 1912. N foto shihet duke folur Qazim Kokoshi, ndrsa posht tij dallohet Jani Minga e pas tij dy nga tre djemt pjesmarrs t Plakut t Vlors, Et’hem dhe Qazim Vlora, i treti, Qamil Vlora nuk sht kapur nga objektivi i aparatit. Pas fjalimeve, arkmorti i mbuluar nga Flamuri Kombtar dhe i shoqruar nga mijra vet u drejtua pr n fshatin Kanin, n vendvarrimet e familjes Vlora. Pr funeralin e Ismail Qemalit, at dit, poeti dhe Kryetari i athershm i Bashkis Ali Asllani, ka shkruar nj elegji shum t ndjer q mbyllet me vargjet “Emr’i tija i vrtet; sht Nntor njzet’e tet“.

    Maca, natyrisht at dit mund t ket kryer dhe shkrepje t tjera, gj fare e zakonshme edhe sot pr fotograft n ngjarje t veanta, por deri tani jan pa autorsi t prcaktuar.

    Foto tjetr e Kol Macs q tregon lidhjet e tij me Vlorn, sht nj portret n kmb i Ali Asllanit. Duket si fotografi zyrtare edhe pse sht n kmb. Ajo mban posht saj me shkrim dore emrin “Ali Asllani”, q mund t jet i tij ose i fotografit. Ka t ngjar q shkrepja t jet br rreth vitit 1920 dhe shoqrohet me vuln e dyqanit t tij n Shkodr, po kjo nuk do t thot se me patjetr, sht fotografuar atje. N qytetin verior, Maca ka br shtypjen n letr t fotos, t ciln mund ta ket realizuar dhe n Vlor.

    Kol Maca, ashtu si parardhsit e shquar t Fotografis Shqiptare, Pjetr e Kel Marubi, Kol Idromeno, Kristaq Sotiri, nuk ka qn mosprfills ndaj varfris karakteristike t shqiptarve, shoqruese e trisht e tyre deri nga fundi i shekullit t kaluar. Kshtu, ai fotografoi n Vlor, m 1916 tri femra, dy t ngarkuara me shkarpa dhe t tretn t ulur. Veshja e tyre sht e fshatrave prreth qytetit, ka mund t tregoj se ato banojn aty, por nuk prjashtohet mundsia q t ken dal pr t’i shitur. N foto bie n sy veanrisht pamja e vajzs, sidomos shikimi i saj. Fotografia, natyrisht nuk ka qn e porositur e aq m pak e paguar, por e nxitur nga bota shirtrore e fotografit e prekur nga skamja (grat zvendsojn kafsht e ngarkess). Kjo foto, si kuptohet, tregon se Maca, ka ln mnjan rutinn me foto n studio, pr t kapur pamje nga jeta e prditshme n qytet e rrethina. Shum foto t realizuara nga Kol Maca n at koh jan shumfishuar e shprndar edhe si kartolina postare.

    Shkodrani tjetr, Gjon Rrota (Shkodr, 1893-Vlor,1931), q mbahet ndr fotograft e par shqiptar n Vlor, ishte vllai i piktorit t njohur Simon Rrota, q kishte studjuar n Itali (Brera, Milano). N ateljen (dyqanin) e tij fotografike n qytetin bregdetar, ai, punonte kryesisht pr komunitetin e qndrs dhe rrethinave. Gjithashtu n Vlor, Gjon Rrota u martua me nj vajz nga Fieri nga familja e njohur atdhetare, Kilica (Athina), me t ciln pati vetm nj djal, Xhorxhin. Edhe ky u muarr me fotografi n Tiran m tepr pr popullatn (Foto Skenderbeu-vitet ’50-’60).

    Si shum mjeshtra t aparatit me studio vetjake edhe Gjon Rrota, fotografoi ngjarje t ndryshme, politike, shoqrore, fetare, shpesh t paporositura, por pr knaqsin e tij vetjake. N to shprfaqet ndjesia e tij ndaj t bukurs, kjo sidomos n peizazhe. Nj set fotosh t Gjon Rrots i prket shkolls s par shqipe t Vlors, “Shkolls Plotore”, quhej n at koh (m von u emrtua “Shkolla Nr.1”, tani “28 Nntori”). Athere, viti shkollor 1926-27, drejtor i shkolls ishte bashkqytetari shkodran i fotografit, Gani Dizdari. Fotot paraqesin pamje nga veprimtari t ndryshme t nxnsve, por edhe gjithe trupin pedagogjik bashk me ta para ndrtess s shkolls. N to, bie n sy ndr t tjera, qndrimi dhe veshja e rregullt e nxnsve, prve atyre t msuesve.

    Gjon Rrota ka bashkpunuar ngusht dhe me bibliofilin, fotografin dhe botuesin e njohur vlonjat, Ibrahim Shyti. Ky i ka botuar dhe shpndar disa foto t kthyera n kartolina postare. Nj nga kto sht edhe peizazhi i qytetit i vitit 1928, fotografuar nga veriu (diku posht Qafs s Topit). Objektivi i aparatit t Rrots ka kapur pjesn kryesore t qytetit, rrugn pr n Skel, Ujin e Ftoht, detin e deri tek Karaburuni n sfond. Fotoja ka vlera njohse, por flet dhe pr aftsit piktorike t fotografit gjat kuadrimit t pamjeve.

    Dy fotografi t tjera t Gjon Rrots, t cilat u shtypn edhe si kartolina, paraqesin pamjen e Sheshit t Flamurit dhe portin e Skels. Ato mund t futen n “peizazhet urbane” dhe sot mbartin shum vlera dokumentare dhe historike.

    E para, q i prket vitit 1919, sht marr nga posht kodrs s “Kuzbaba-s” paraqet “Sheshin e Flamurit”, “Sarajet e Vlorajve” t rrethuara me mur e pem, para prishjes s tyre dhe n krah t saj, “Shtpija Sharrajve”. Athere, ato ishin ndrtesat kryesore t qndrs s Vlors. N banesn e Familjes Vlora (Shtpia e Xhemil Vlors) u mbajt m 28 Nntor 1912, Kuvendi Historik, ku Ismail Qemali shpalli Pavarsin e Shqipris. Ajo u shkatrua edhe nga mosprdorimi gjat Monarkis, tjetra (Shtpia e Sharrajve) u prish me shprthim me dinamit gjat periudhs s komunizmit (vitet ’80) pr t ndrtuar nj hotel q koht e fundit pritet t prurohet. T dyja hyjn n listn e gjat t ndrtimeve (banesa, objekte shoqrore e fetare, ura etj) me vlera historike, q sot nuk gjnden t cilat prbjn at q quhet “Shqipria e Humbur”, duke prdorur shprehjen nostalgjike (njkohsisht qortuese) t krijuar nga publicistit i njohur Ylli Polovina.

    Fotoja e dyt sht realizuar n portin e Vlors n vitin 1927, pran dogans s athershme. Fotografi Rrota e ka shkrepur aparatin nga moli nr.1 (kt emr ka dhe sot), i ndrtuar (sipas nj fotoje t Kel Marubit), prpara vitit 1908 nga autoritetet turke t qytetit. N vitin 1927, shteti shqiptar dhe tregtart vendas kishin koh q kishin nisur marrdhniet e shumta me jasht, eksportonin prodhime bujqsore dhe minerare dhe sillnin mallra industriale, kryesisht nga Italia. N ball t fotos duket ndrtesa e asaj kohe e kapiteneris s portit, ndrsa tutje me vshtirsi dallohet Dykatshja e Qeveris s Ismail Qemalit, mbshtetur n nj ndrtes tjeter q sot nuk sht m. N sheshin para duken mallra t ndryshme n pritje t lvizjes s tyre.

    Nj foto q pasqyron nj ast nga pritja n Vlor e Motrave t Mbretit Zog, sht gjetur n AQSH, me autorsi “Foto Rrota”. Ato paraqiten duke zbritur nga makinat para Bashkis (sot Muzeu Historik), ku shihet roja e nderit, autoritetet dhe banor t shumt. Aty u pritn me nderime dhe nga Kryetari i Bashkis, poeti Ali Asllani. N sfond t fotos duket ish-xhamija e Tabakve (shembur m 1967) dhe djathtas, ish-hoteli i kinezve. Fotoja sht e vendosur n nj korniz t mir kartoni. Dihet se ajo vizit sht e vitit 1937, koh kur fotografi Gjon Rrota kishte gjasht vjet q ishte ndar nga jeta. Nga vula eliptike n korniz dallohet vetm pjesa e siprme, “Fotografia Rrota”. Edhe i biri i fotografit, Xhorxhi, mendojm se nuk ishte n mosh pr t realizuar foton, kshtu mund t hamendsohet autorsia e Ibrahim Shytit, gj q pret vrtetim dokumentar.

    Fotografit e msiprme futen edhe n gjinit e fotografis dokumentare dhe historike, mjaft t rndsishme pr studime t shumllojta. Historian, krkues t fushave t ndryshme, si dhe njerz t tjer kureshtar pr t shkuarn e vendit, mund t gjejn, tek fotografia dokumentaro-historike, nj burim t veant e t pagabueshm njohurish, madje jo vetm pamore. N t prfshihen dhe fotot e dy shkodranve, Kol Maca e Gjon Rrota, t cilt kan fotografuar me dashuri n Vlor gjat dhjetvjearve t par t shekullit t kaluar duke ln pr brezat shenja (foto) t vlefshme historike mbi jetn politike e shoqrore, si dhe pr natyrn dhe arkitekturn e qytetit t Flamurit.

    *Studiues, shkrimi sht botuar n gazetn “Dielli”

    http://www.standard.al/dy-fotografe-shkodrane-ne-vlore/
    --- La Madre dei IMBECILI e sempre in cinta...

    ---voudou.. ---

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •