Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 14
  1. #1
    I Djatht
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Deutschland
    Postime
    713

    Persekutimi i Kishs Katolike n Shqipni nga 1944-1990

    Imzot Zef Simoni
    Shqipri
    Persekutimi i Kishs Katolike n Shqipni nga 1944-1990


    Me 16 gusht t vjetit 1944, me rastin e fests s Shn Rrokut q kremtohet posarisht n Shirok, nj fshat buz liqenit t Shkodrs, n proesionin e ksaj dite, Dom Ndre Zadeja, meshtari i detyrs, gojtari n za dhe shkrimtari i zgjedhun, i flakt n zemr, e nder vepra pr "Fe e Atdhe", binom q kishte karakterizuar klerin katolik historikisht e sidomos n koht e luftave t Gjergj Kastriotit-Skanderbeut, kto fjal i tha popullit e rinis: "Dy fjal i kam sot me ju, sidomos me ju, o t rij. Nj re e zez me nj ideologji t kuqe po vjen mbi kokat tueja. Ajo ka ndrmend t shprazet mbi ju, por ather s'keni pr t pas shka me i ba, ve me bajt e me i sprovue t kqiat, se prve t zezave t tjera q ka, ajo mohon edhe Zotin."
    Kto fjal i tha tre muej e pak, para se t hynte komunizmi n Shqipni e gati shtat muej para se t pushkatohej meshtari i zjarrt, i vlershm Dom Ndre Zadeja, i pari meshtar i pushkatuem n Shkodr, mbas murit t vorrezave katolike, me datn 25 mars 1945, dit e dielle, ngjarje kjo q tronditi Shkodrn, rrethet, malsit dhe mbar Shqipnin.
    Komunistt e morn vesh von, se Mesha e mesnats pr Krishtlindje, me 24 t dhetorit 1944 n Kishn Katedrale nuk do t thuhej, se mos ngjante ndonj turbullim. Por regjimi i ri nuk e duronte kte veprim. Prandaj disa nacional-lirimtar t krishten edhe ndonj komunist i krishten, ndonse von, rreth ors dy t mbasdrekes iu drejtuen Kryeipeshkvit t Shkodrs, Imzot Gaspr Thait me lutje t thuhej Mesha e Mesnats. Mbasi Imzoti u tha se tashti asht tepr von me lajmue popullin, kta i premtuen se merrshin prsipr ta lajmojshin. Shkojshin der n der tue than: "Sonte thuhet mesha e mos kini frik, pse besimi asht i lir." Pr ma tepr, po t thonte kush se besimi nuk do t ishte i lir, kjo do t quhej prej regjimit t ri nj shpifje, nj parull e fort e reaksionit e do t kishte ndeshkime. Shej i sigurt se nuk do t kishte dredhi u ba t ramt e kumbonve n mbar qytetin e nj popull i madh mori pjes qetsisht e me shum gzim n Meshen e Mesnats.
    Por regjimi i ri nuk mundi t duroj gjat, nuk mundi t qndronte pa gnjeshtrat e veta e pa gnjeshtar n gjithka.
    Filloi shpejt prsekutimi, nj prsekutim i posam n bot e n historin e kombit ton, nj masakr fanatike dhe e vazhdueshme pesdhjetvjeare, pr t rrenue gjithshka me vler q ishte arrijt sidomos mbas pavarsis.
    Lufta kundr Kishs e besimit katolik n kt koh mund t ndahet n tri faza:
    E para, fillon nga vjeti 1945 deri n 1950. Asht ajo e zhdukjes s klerit me burgime e pushkatime, mbas torturave fort njerzore, t zhdukjes s vlerave shpirtnore e kulturore katolike n mbar Shqipnin, nn udhheqjen e Partis Komuniste, drejtue prej Enver Hoxhs, mbshtet n politiken sllave direkt n Shqipni, drejtue prej Titos.
    E dyta faz, nis nga vjeti 1951 deri n 1960 e asht ajo, q na po e quajm nj lloj paksimi t ashprsimit t lufts kundr fes, mbas prishjes s marrdhanieve me Jugosllavin.
    E treta, mbas prishjes me Bashkimin Sovjetik 1960, por tue mbajt vijn staliniane, ajo e periudhs kineze, kur do t ngjajn presione kineze, mbyllja e kishave dhe e t gjitha institucioneve fetare n Shqipni, me revolucionin kultural, deri n 1990.
    Shqipnia, kishtarisht kishte pes dioqeza dhe Abacin Nullius t Mirdits.
    Ishte arkidioqeza e Shkodrs, qendr metropolitane q drejtohej nga arqipeshkvi i saj Imzot Gaspr Thai, Arqipeshkvia e Durrsit me arqipeshkvin Imzot Vinenc Prennushin, q ishte edhe Administrator i Shqipnis s Jugut, Imzot Gjergj Volaj, ipeshkv i dioqezs s Saps, Ipeshkvia e Lezhs me Imzot Luigj Bumin, Ipeshkvia e Pultit me Imzot Bernardin Shllakun, Abacia Nullius e Mirdits, me qendr n Orosh me Ipeshkvin Imzot Frano Gjinin dhe Delegatin Apostolik, me qendr n Shkoder, Imzot Leone Nigris.
    Gjindeshin n Shqipni disa urdhna rregulltarsh e rregulltaresh. Urdhni i Shn Franeskut me provinialin n Shkodr, urdhn i hershm qysh n shekullin XIII, q, simbas tradts, me ardhjen e Shn Franeskut n Lezh. Nj urdhen q mbante misionin edhe n zonat ma t vshtira t Dukagjinit. Lavroi gjuhn shqipe e hapi nj far shkolle t mesme n Pdhann e Zejmenit, n shekullin e shtatmbdhet, edhe dy shkolla, ajo e Troshanit dhe e Blinishtit. N qytetin e Shkodrs fretnt kambzbath, me sandale, hapshin t parn shkoll fillore publike n Shqipni, pr t vorfnit, me 1861. Ma von t vorfnit e Asisit hapn edhe liceun "Illyricum" i nj niveli t nalt, me nxans nga mbar Shqipnia e pr t krishten e musliman. Nj urdhn q dha figura t shqueme t dijs n t gjitha fushat si gjuhtar, shkrimtar, profesor t shquem t kulturs klasike greko-romake, historian si: Mons. Vinenc Prennushi, At Anton Harapi, At Gjergj Fishta, At Justin Rrota, At Marin Sirdani, At Pashko Bardhi, At Bernardin Pali, At Donat Kurti, At Gjon Shllaku, me t nipin e vet franeskan, At Aleks Baqlin, At Frano Kiri, At Benedikt Dema, At Viktor Volaj, At Daniel Gjeaj e t tjer, t gjith t pregatitun n Universitetet e Europs, tue sht kulturn pozitive t Europs e tue i dhan nj zhvillim t madh kulturs shqiptare.
    Shoqnia "Jezus", me fillesn e vet n Shkodr, n vjetin 1841, bante nj mision t prmendun pr t rranjos fen me devocione e lutje q do t mbesin t paharrueshme edhe gjat prsekutimit n zemrat e buzt e popullit. Nj mision, q zbuste zakonet e ashpra e pajtonte gjaqet e shumta q arrijshin n gjysmn e par t shekullit t njzet, deri n numrin 4000 pajtime.
    Nj shoqni q sjell e zhvillon nj kultur t mir europiane e kultur kombtare n Seminarin Papnuer dhe n liceun e Kolegjes Saveriane, tue pas njerz t shquem, si: At Jak Jungun, At Genovizzi-n, At Anton Xanonin, Dom Ndr Mjedn, At Mark Harapin, At Gjon Karmn, At Jak Gardin-in, At Daniel Dajanin, At Giovanni Fausti-n, At F. Cordignano-n, At Zef Valentini-n, At Pjetr Meshkalln, At Ndoc Sarain, At Zef Sarain, etj.
    Saleziant e salezianet, t prhapun n disa qendra n Shqipni, t cilt simbas drejtuesit e pedagogut t madh Dom Gjon Bosko, merreshin kryesisht me rini tue shtie nder ata shpirtin e urats e t puns. Orionitt, edhe kta n gjasim t Salezianve.
    Kuvendi i motrave Stigmatine, Servite, Vinenciane, t cilat punojshin aq shum pr edukimin e vajzave n shoqni fetare, n shkolla femnore e Vinenciant nder spitale. Ishte dhe nj numr i madh meshtarsh q shrbejshin n famullit, o gjindeshin n qytete pr t mbajt shkollat, licet.
    Ndr dhunat e para t qeveris komuniste ndaj Kishs kje mospranimi i Delegatit Apostolik, Imzot Leone G.B. Nigris 1945, kur po kthente mbas vizits te Papa, prej Rome n Shqipni. Tue zbrit n Durrs, i kje ndalue t hymit. N vendin e tij emnohej si Zavends- delegat Apostolik, Ipeshkvi i Abacis Nullius, Imzot Frano Gjini.
    Imzot Gaspr Thai, s bashku me Imzot Vinenc Prennushin u thirrn prej Enver Hoxhs q u krkonte bashkpunim, me kondit q kta t shkputeshin nga Selia Shejte. T dy refuzuan me guxim kto propozime.
    Mbas vdekjes s Imzot Gasper Thait, Enver Hoxha provoi prsri nj tentativ tjetr, tue thirr Imzot Frano Gjinin. Refuzimi i Imzot Gjinit ishte i prem: "Un nuk do ta ndaj kurr grigjn teme nga Selia Shejte". Asnj nga kleri katolik nuk pranoi skizm gjat historis s prsekutimit.
    I pari meshtar i pushkatuem n Shqipni ka qen Dom Lazer Shantoja n vjetin 1945. Iu ban tortura t tmerrshme n trupin e tij, tue e coptue kambsh e duersh. Kur e pau e ama e vet n at gjendje, i u lut qeveris tue i than se "e paguej un plumbin q ta pushkatoni tem bir. Nuk mund t shifet prej askuj n at gjendje"!
    Shpejt u arrestuen meshtar franeskan, si: i pari, At Geg Luma, famullitar n Berish e me radh At Dioniz Makaj, n Nikaj e Mertur, At Alfons uni, At Gaspr Suma e At Sebastian Dedaj n Theth e Gomsiqe, meshtari misionar gjerman Dom Zef Maksen e sa e sa t tjer.
    U burgosn At Gjergj Vata, i cili nuk ishte konsakrue ende meshtar e At Jak Gardin-i i Shoqnis "Jezus", italian me origjin, por me vepra, shqiptar i fort.
    N liceun e Franeskanve edhe at t Jezuitve, n vjetin shkolluer 1945, imponohej nga regjimi formimi i nj celule t rinis. Vinte nj propagandist q fliste. Prezent ishte edhe nj profesor, simbas radhe. N radhn q kishte pas At Jak Gardin-i, i kishte paraqit mbledhjes s t rijve disa objeksione. Ditn e Shn Luigj Gonzags, me 21 qershuer, At Gardini mbajti predkun n kish tue naltue figurn e shejtit. N kish ishin edhe disa "agjent civila", q shnojshin fjalt e tij mbi Zotin e Shejtin. N kt dit t 21 qershorit, ora 9 t mbramjes u arrestue. Ky ishte shkaku i arrestimit dhe i dnimit me dhjet vjet burgim, q do t'i kalonte nepr burgjet e kampet e puns t Maliqit t Kores e t Bedenit t Kavajs, pasqyrue ne librin e tij "Dhet vjet burg n Shqipni", i prkthyem n disa gjuh t Europs dhe n gjuhn shqipe prej Mons. Simon Filipaj. Me datn 21 t qershorit u arrestue pr t parn her dhe At Gjergj Vataj.
    Me 31 t dhetorit 1945 u zbulue organizata nacionaliste "Bashkimi Shqiptar" me t krishten, mysliman e rrajn e kishte n Seminarin Papnuer n Shkodr. Prej nj zelli atdhetar, disa seminarist vepruen pa dijenin e t parve me disa aksione shtypi, me trakte q shkaktuen edhe arrestimin e pushkatimin e At Giovanni Fausti-t, italian, nnprovinial i Shoqnis "Jezus" dhe t At Daniel Dajanit, shqiptar, Rektor i Kolegjs e i Seminarit. N nj grup me kta bashkuen edhe intelektualin aq t shquem shqiptar, At Gjon Shllakun, nxans i neotomistit t shekullit, Jean Jacques Maritain, t akuzuem padrejtsisht se kishte formue demokristianen. Me kt grup u pushkatue dhe organizatori kryesor, seminaristi Mark uni. Gjithsej shtat vet, n nj dit t mbyllt me shi e me vaj t dats 4 mars 1946.
    N dosjet e tyne, t Ministris s Punve t Mbrendshme, n momentet para pushkatimit, u gjetn fjalt: "Rrnoft Krishti Mbret" dhe "Falim anmiqt tan".
    Lvizja e Postribs, me 9 shtatuer 1946, arrestoi dhe nj grup meshtarsh, pa marr pjes ata n ket levizje. Arrestohen Imzot Frano Gjini, Imzot Gjergj Volaj, Imzot Nikoll Deda, Dom Tom Laca. T tre kta prelat u pushkatuen.
    N vjetin 1946 zbuluen n malsi t Dukagjinit At Anton Harapin, antarin e Regjencs, q mbas torturave t randa, u pushkatue s bashku me Lef Nosin e Maliq Bushatin.
    Provinialin e franeskanve, At Mati Prennushin, dhe gardianin e fretenve n Shkodr, At iprian Nikn, t akuzuem me shpifje se kishin fut armt te lteri i kishs s Shnandout, n kishn franeskane t Gjuhadolit, t cilt, mbas nj qndrimi trimash n gjyq, u pushkatuen e vdiqn martir.
    U dnuen e vuejtn rand nder burgje At Pal Dodaj, At Donat Kurti, At Aleks Baqli, Dom Tom Laca, At Mhill Miraj, Dom Nikoll Shelqeti, Dom Mark Hasi, Fra Zef Pllumi. Kuvendi i franeskanve t Gjuhadolit u shndrrue n nj hetuesi t prgjakshme q na e prshkruen sakt At Zef Pllumi n librin e vet "Rrno per me tregue" dhe n nj burg, ku marrin frym afr 700 t burgosunish. Edhe frateli i prvuejt i franeskanve, fra Ndue Vilaj, q psoi vetm tortura, kurse frateli i shquem nga Kosova, i Jezuitve, Gjon Pantalija, vdiq mbrend nder tortura.
    At Pal Dods iu gjet nder mundime si nj motr e mir, Drita Kosturi e si nj vlla i vrtet nder astet e vshtira, n burgun e Durrsit, Imzot Vinenc Prennushit, Arshi Pipa.
    Shum meshtar e rregulltar u arrestuen, u torturuan dhe u dnuen me burgime, si: Dom Ndoc Nikaj, Dom Mikel Koliqi, At Mark Harapi, At Agustin Ashiku, At Marjan Prela, At Rrok Gurashi, Dom Jak Zekaj, Dom Nikoll Lasku, Dom Rrok Frisku, Dom Ndue Soku, Dom Vlash Muaj, Dom Pal Gjini, Fra Zef Pllumi, Dom Zef Shtufi, Dom Prenk Qefalija, Dom Nikoll Shelqeti, Dom Ndr Lufi, Dom Mark Bicaj, Dom Ndoc Sahatija, Dom Ejll Deda, At Karlo Serreqi, Dom Tom Laca, Dom Loro Nodaj, Dom Pashko Muzhani, etj.
    Her mbas here, n ort e para t agimit, mbas vorrezave t Rmajit n Shkoder, dgjoheshin krismat e pushkve q shtrijshin prdh meshtar, rregulltar e sa civil katolik e musliman.
    Llojet e torturave ishin nga ma t ndryshmet, si: korrenti elektrik, mbushja e gojs me kryp, kamxhiku e druni, futja me kok posht n fui me uj t akullt pr disa dit, me ec kamb zbath mbi pllaka t kuquna metalike, me t shtie vez t zieme nn stjetull, paksimi i ushqimit pr t shkaktue vdekjen, ilae pr t shkatrrue sistemin nervuer e pr t ba t flassh ka nuk di as ai vet e lloje t tjera t shpikuna nga njerz t Sigurimit t pashpirt.
    Vin me radh, Dom Anton Muzaj, i torturuem pr vdekje, t cilin e liruen gjall e pr gazep, q mbas pak muejsh, vdiq n arqipeshkvi n moshn 29-vjeare. Dom Ded Maaj, porsa meshtar i ri, u pushkatue para regjimentit ushtarak n Prmet. Do t vdisshin, pa gjyqe, ndr tortura, At Bernardin Palaj, t cilit, i lidhn trupin me nj tel t ndryshkun, vdiq nga smundja e tetanozit. Dom Lek Sirdani e Dom Pjetr uni arrestohen e do t vdesin ndr tortura me krena teposht n gropat e zeza. Dom Ded Plani, Dom Luigj Bushati e Dom Luigj Prendushi u pushkatuen. At Bernardin Llupi u pushkatue n Pej. Dom Alfons Tracki e Dom Zef Maksen, i pari me origjin polake dhe i dyti gjerman, u pushkatuen. At Serafin Kods i duel shpirti me gabzherrin e nxjerrun nga fyti. Papa Pandit, prift i ritit oriental n Kor, i pren kokn, tue ia vendos mbi trupin e tij t vdekun e Papa Josifin, prift i ritit oriental n Elbasan, e mbytn n kampin e puns s mundimeve n knetn e Maliqit. Kta jan shembuj t nalt t jets para vdekjes n jug, t cilt i prshkoi n shekullin e par Apostulli Pal e Apostulli Andrea. Krishtnimi nuk ka hy n Shqipni nga pushtuesi. Roma e kishte pushtue Ilirin, por ajo ka persekutue idhtas t krishtent e krejt Perandoris.
    Dom Mark Gjanit, tue e torturue, i kerkuen ta mohonte Krishtin. Prkundrazi Dom Marku tha fjalt e fundit mes dhimbave: "Rrnoft Krishti Mbret!" Vdiq i varun nder shpatulla, tue ia hjedh trupin qejve e mbeturinat e tij i lshuen n prrue. Tamam ashtu si vepruen turqit me eshtnat e Gjergj Kastriotit e me prelatin e lavdishm, Imzot Pjetr Bogdanin, apo si vepruen ma von komunistat, tue nxjerr prej vorrit eshtnat e Mons. Jak Serreqit, Mons. Lazr Mjeds, Mons. Gaspr Thait, Mons. Ernest Cozzi-t, Mons. Bernardin Shllakut, At Gjergj Fishts e s bashku me at, pa dijt gja, t Ded Gjo' Lulit, eshtnat e t cilit franeskant i kishin ruejt n vorret e tyne pr t'i ba nj monument.
    Motr Maria Tuci, prson q i kushtohej Zotit, kje arrestue e provoi torturat e nj lloji antinjerzuer, por qndroi heroike pr t ruejt fe e nder. Mbasi u lirue nga hetuesia, vdiq shpejt n spitalin e Shkodrs.
    Tortura t jashtzakonshme provuen At Anton Luli, pater i "Shoqnis Jezus", q pat torturn e "Lojs me top", korrentin e rryms elektrike e torturn e mijve e tjera t paraqituna n librin e tij: "At Anton Luli S.J. Ne e dijshim martir..." At Frano Kiri provoi n Sigurim tri dit e tri net, i lidhun me trupin e nj t vdekuni dhe e zgjidhn, "ndrsa kullojshin langjet e trupit t t vdekunit" fakt i shkruem nga At Konrad Gjolaj n librin e tij "inart". Kurse At Gjon Karmn, jezuit, e shtin n nj arkivol pr s gjalli, t mbuluem me kapak, tue pas ndonj bir t ilun, por pa e dijt i torturuemi.
    Mons. Frano Gjini provoi torturn e uris e t t ftohtit t madh, i varun jasht npr pemt e oborrit t Sigurimit, ve sa goditjeve t randa t panumrueme edhe e lshojshin n ujnat e zeza 10-15 cm. t WC-s.
    Dom Simon Jubani e filloi burgun e gjat, kur po delte i vllai Dom Lazr Jubani. Nuk e pan njeni-tjetrin me sy. Dom Lazri u detyrue t hynte n pun n Shkodr e n pun e helmuen me domate. N spital e mbajtn ndonj dit, por e lshuen pa e kurue. Dom Simoni do t bante shum vjete burg e aty do t dnohej edhe her t tjera me dhetshe mbas dhetshesh n burgun e Burrelit. Gjithsejt 26 vjet.
    Dom Nikoll Mazrreku e At Zef Pllumi do t arrestoheshin e do t dnoheshin mbas nj gjyqi publik n Kishn e motrave Stigmatine. Kjo do t ishte pr ta e dyta her e dnimit. Dom Nikolla do t bante gjithsejt 25-vjet burg e 12 vjet internim. At Zef Pllumi, 25 vjet.
    Dom Mikel Gjergji (Beltoja) mbas torturave t forta t bame n Sigurim e n salln e gjyqit, pr fjalt e forta q tha, ku e torturoi policia, t zdeshun tue ia ba trupin e tij krejt gjak me biza, e n fund u pushkatue n janar t vjetit 1975.
    Mbas pushkatimit t At Giovanni Fausti-t e At Daniel Dajanit, u mbyll shtpia e Jezuitve dhe misionart e huej italian gjithsejt 200 vet, prej t cilve 25 meshtar, nisen n Itali. Para nisjes u ba nj kontroll n shtpin e Jezuitve, tue qen prezent nj ushtri prej 800 prsonash. N vjetin 1946 u mbylln t gjitha shkollat private n Shqipni, me ato t klerit e t motrave, q kishin mbajt jetn shpirtnore, shoqnore dhe intelektuale me nj nivel t nalt kombtar dhe t barazvlershm me ato t Europs Prendimore. Shtypshkronjat e klerit, si ajo e Jezuitve dhe e Franeskanve kaluen dhunshm n duart e shtetit e nuk lejohej botimi i asnj libri dhe i asnj reviste, si: "Lajmtari i Zemrs s Krishtit", "Kumbona e s Diells", "Zani i Shna Ndout", "Hylli i Drits", "Leka". Njerzit q kishin nga kta periodik n shtpit e veta pran bibliotekave prsonale, shum ishin t detyruem me i fsheh ose me i djeg, pse kishin frikn e kontrolleve t befasishme e t furishme t organeve t Sigurimit. U morn dhe muzeumet e Jezuitve e t Fretenve me koleksione e materialet etnografike, arkeologjike dhe numizmatike, me t gjitha bibliotekat e pasuna t tyne, si ajo e Jezuitve me rreth 40.000 vllime.
    Shoqnit fetare, kurr me qllim politik, si akuzonte me shpifje regjimi i terbuem, por themelue pr ta edukue fetarisht e intelektualisht rinin e pr ta mbajt pran vets at e popullin me zakone t mira e moral, t gjitha u mbylln, me t preme. Kshtu "Veprimi Katolik" pran Katedrales, me Dom Mikel Koliqin drejtues, n fshate e malsi me famullitart e tyne, "Rrethi Dom Bosko" pran Etenve Jezuit me At Jak Gardin-in e n Tiran "Rrethi i Shn Prosprit", q drejtonte At Pjetr Meshkalla, "Shoqnia Antoniane", pran Etenve Franeskan n qytet, fshate e malsi ku shrbejshin famullitart franeskan, tue pas pr drejtues t ndryshem At Lek Lulin, t cilit iu ba atentat prej komunistave n rrugn Shkodr-Kuks n vjetin 1944, At Agustin Ashikun, At Gjon Shllakun, At Mhill Mirajn; "Shoqnia e Bijave t Zojs", pran motrave Stigmatine n Shkodr, e sa vende t tjera ku ishin motrat e n Shkodr me drejtues Etent Franeskan, si: At Vinenc Prennushin, At Marian Preln, At Frano Kirin, At Donat Kurtin. I Treti Urdhn i Shn Franeskut, pr burra e gra, me themelues e drejtues At Marjan Preln, shoqnia per burra e gra t Zojs Rruzare dhe t Kongregacionit t Zojs Lurd, pr burra dhe gra, pran Etenve Jezuit, me drejtues At Zef Sarain, shoqnin e fmijve "Kryqzaten", pran Etenve Jezuit me drejtues At Jak Gardin-in, Dom Ernest obn, e ndihmsin e tyne, jezuitin Fra esk Ljarjen; Uratorium q kishte grumbullue rinin puntore pran Etenve Jezuit dhe Orfanotrofin e Zemrs s Krishtit pran Etenve Jezuit. T gjitha u shprndan n qytet e kudo ra nj mjerim. Nj lodhje shpirtnore mundonte zemrat e mbar popullit e t rijve n prsekutimin e vjetve t para. T rij dhe t reja, t guximshm pr "F e Atdh" u arrestuen e u burgosn.
    Nuk u lejue asnj veprimtari prej ktyne shoqnive, as shoqnore, as shfaqje filmash, as teatrale, as aktivitete sportive, ndonse nder kto shoqni kishte xan fill sporti, teatri, muzika e shqueme kishtare dhe klasike e sa veprimtari t tjera. Fillonte tashti nj humbje, nj regres dhe nj shkatrrim shekulluer.
    Institutet e t gjitha motrave, si: Stigmatine, Servite, Saleziane e Vienciane kudo q ishin n Shqipni, ve motrave Servite t Vlons, kjen mbyll e motrat kjen detyrue t shkojshin ndr familjet e veta, pa mujt t delshin rrugs me petkun e tyne rregulltar. Shum kjen fut ndr pun, sidomos ndr spitale tue u ba me dashuni shrbime shejte t smurve, tue lan nj shembull t mir pr t'u respektue prej t gjithve, prej mbar opinionit.
    Kishat ishin t paprishuna e t mbushuna me besimtar, ndoshta edhe ma tepr se prpara, por mungojshin n Shkodr e ndr dioqezet Arqipeshkvijt, ipeshkvijt e meshtart.
    Arqipeshkvi i Shkodrs, Imzot Gaspr Thai, vdiq mbas nj smundjeje t rand e mbas nj survejimi t rrept, me 26 maj t vjetit 1946. U ba nj funeral npr qytet e kur po kthente procesioni pran Katedrales, ngjau nj incident. Nj kamion kishte xan udhn n mes, i vum me qllim. Ather t rij e burra t fort e shmangen kamionin pr t'i lirue vend funeralit. N liceun e shtetit, drejtoria ndalonte studentt t merrshin pjes n funeral, por ishte i pamundun ndalimi. T rijt katolik ngitshin me dhimbje t madhe kah Katedralja. Pr t fundin her knduen s bashku dy koret: i Katedrales dhe i Franeskanve Meshen funebr dhe "Libera me, Domine" t Lorenzo Perosi-t me organist At Filip Mazrekun e dirigjent Prenk Jakovn.
    Mesha kje celebrue prej zevends Delegatit Apostolik, Imzot Frano Gjinit dhe predku i rastit u zhvillue nga oratori n za, Imzot Gjergj Volaj, predk q do t'i shpejtonte arrestimin oratorit.
    Shpejt nder kisha, n famulli mungojshin meshtart. "Njerzit shifshin meshn e hyjshin e delshin n nj heshti. Ishte frik. Ishte e frikshme gjendja, rruga, shikimi, muzgu, ort e nats, zgjimi: terr i zi".
    Pallati i arqipeshkvis u muer nga shteti, pr t'u ba banes e familjeve t oficerave. Vetm pak dhoma t katit t ult iu lan Kishs. Sherbejshin n Kishn Katedrale vetm Dom Ernest oba, At Florian Berisha e frateli jezuit esk Ljarja, kurse n Kishn Franeskane t Gjuhadolit e t Zojs Rruzare At Marjan Prela e At Ferdinand Pali, tue psue edhe kto mundime, i pari ndonj vjet burg e t dy edhe internimin. Gjindeshin pran Kishs Franeskane dhe fratelat: fra Ndou, fra Salvatori e fra Nikolla, porsi hije t lehta, t pervuejta pran atyne kishave dhe lterve t bekuem.
    Te kisha e Etenve Jezuit, e titullueme ajo e Shn Jozefit, ishte At Zef Sarai e frateli Jezuit Karlo Markovii.
    Qyteti i Shkodrs q pat afr pesdhet meshtar, nj privilegj ky i madh, mbet mbas termetit t fort me kto meshtar: At Justin Rrota i paralizuem n shtrat, At Marin Sirdani, q provoi burgun.
    At Zef Sarai, i verbr dy sysh e At Pjetr Tuci i smur n kamb. Nj salvim ky me krime. Kjo asht faza e par. T tjerat salvime vijshin ma von q do t zgjatshin afer pesdhet vjetsh, nj pamje dhe qenie reale gjaksore e do moment vdekjepruese.
    * * *
    E dyta faz ishte ajo e uljes s ashprsimit kundr klerit e Kishs, pa hjek kurr dor nga lufta kunder fes: asht nj faz me dredhi t mdha, q nis nga vjeti 1950, mbas prishjes s marrdhanieve me Jugosllavin e Titos deri n vjetin 1960, kur u prishn marrdhaniet me Bashkimin Sovjetik.
    Shteti krkoi t rregullohen disi marrdhaniet me t gjitha institucionet fetare e kryesisht me Kishn Katolike, prmes nj statuti. Pr kt nisn disa kontakte nga ana e qeveris, prmes prfaqsuesit t saj Tuk Jakovs e franeskanit At Marin Sirdanit. N mbledhjen e klerit q e drejtonte Imzot Bernardin Shllaku, ipeshkvi plak, i vetmi q kishte mbet gjall, paraqiti Statutin e rregullt n baz t Kodit Kishtar, por qeveria komuniste nuk e pranoi. N nj mbledhje t dyt t klerit q zhvillohej n disa dit n Pallatin Arqipeshkvnuer t Shkodrs, u prpilue e u paraqit nj Statut me nj far ndryshimi me t parin. Por qeveria u egrsue dhe si e terbueme q ishte, nuk e pranoi kurrsesi. Ather shteti paraqiti nj statut t vetin. Por kleri nuk mund ta pranonte e Imzot Bernardin Shllaku, n takimin q pat n Kryeministri me Mehmet Shehun, i tha: "Na kt Statut nuk mund ta pranojm". N nj bised mes Kryeministrit dhe Imzotit, Mehmeti krkoi t dij ku ishte vshtirsia e madhe. Prgjigjja e Imzotit ishte: "Le t m vehen prangat nder duer qysh tashti, n qoft se nuk m garantohet s paku emnimi i ipeshkvijve nga ana e Selis Shejt." Mehmeti pranoi, tue than fjaln se emnimet do t bahen nga Selia e Shejt, por tue u dergue materialet prmes Qeveris, pa qen e shkrueme n Statut. Kshtu q Statuti paraqitej i till, por n realitet nuk kishte skizm. Mbledhja e klerit pranoi variantin e fundit n bes t Ipeshkvit Bernardin Shllaku. At Zef Sarai, profesor i shquem i teologjis dhe i kodit, tha kto fjal: "Po futemi nn mbreln e Imzotit". Mehmeti i tha Imzotit t paraqitej n Kryeministri nj propozim pr emnimin e katr ipeshkvijve t ri. Por Selia e Shejt nuk e emnoi asnjnin prej tyne, tue zgjedh ajo vet dy t tjer q ishin Imzot Ernest M. oba, pr arqipeshkvin e Shkodres dhe Imzot Pjetr Dema, pr arqipeshkvin e Durrsit. Ma von, gjat kohs s diktaturs u emnuen nga Selia e Shejt, me propozimin e Imzot obs, dhe dy ipeshkvij t tjer, Imzot Antonin Fishta, shugurue m 1957 si Ipeshkv i dioqezs s Pultit, n vendin e Imzot Bernardin Shllakut, vdek n nanduer t vjetit 1956 dhe Imzot Nikoll Troshanin, shugurue n prill t vjetit 1959, si ipeshkv i dioqezs s Lezhs dhe i Durrsit, n vend t Imzot Pjetr Dems q vdiq. Por dioqeza e Durrsit iu mbajt e fshehun Imzot Nikolls, me presion t qeveris.
    Lidhjet e tjera me Selin Shejte, ve emnimit t ipeshkvijve, kan qen shum t pakta. Vetm tri e q edhe kto kryheshin rreptsisht prmes Kryministris. Ato lidhje ishin: drgimi i telegramit t ngushllimit pr dekn e Paps Piu XII dhe ai i urimit pr emnimin e Paps Gjonit XXIII e ma von marrja e disa breviarve.
    Mbas vdekjes s Imzot Bernardin Shllakut, simbas Statutit, quejt Kryetar i Kishs Katolike n Shqipni, emnohej Imzot Ernest oba.
    Shteti kishte formue nj zyr t veant me nj npuns t vetin pr t'u marr me prfaqsuesit e klerikve t t gjitha besimeve.
    Imzot Ernest oba do t fillonte marrdhaniet fetare t fshehta me Selin e Shejt prmes Legats Italiane n Tiran, me an t s motrs. Problemet ishin fetare. Her mbas here shkonte e motra n Legat pr t marr pensionin e t shoqit italian, me banim n Itali. T shkruem n disa letra cigaresh, materialet e Imzotit, i jepeshin npunsit prej s motrs. Kjo pun vazhdoi disa vjet. Ky do t ishte shkaku kryesuer i arrestimit dhe i dnimit t Imzot obs.
    Gjat ksaj faze u liruen nga burgu nj numr kleriksh, t cilt u emnuen npr famulli t ndryshme, gjithmon me miratimin e shtetit. Me miratim t shtetit u aprovuen disa q do t merrshin meshtarin si: Dom Ernest Troshani, Dom Tish Lisna, Dom Simon Jubani, Dom Ndue Soku, Dom Ndoc Volaj, Dom Martin Trushi, Dom Injac Dema, Dom Mikel Beltoja e Dom Marin Shkurti. Gjithsejt nand vet. Gjasht t tjer u shuguruen fshehtas, pa leje t qeveris prej Ernest obs e jan: At Gjergj Vata e Dom Ndoc Noga, me 19 mars 1954, At Zef Pllumi shugurue me 1 maj 1956; Dom Kolec Toni e Dom Zef Simoni me 9 fruer 1961 dhe Dom Luigj Kira me 24 mars 1963.
    Gjat diktaturs nuk pat shtyp. Botohej vetm kalendari fetar n Tiran, n shtypshkronjn shtetnore "Mihal Duri". Seminari lejohej me Statut, por n t vertet nuk ekzistonte fare. T qenit e tij do t ishte i rrezikshm, pse sigurimi i shtetit do t fuste hundt aty.
    Kur u liruen disa meshtar-profesor nga burgu, si: At Pjetr Meshkalla, At Mark Harapi dhe ndonj tjetr, disa stundent do t merrshin fshehtas studimet n Pallatin e Arqipeshkvis. Kisha ishte ndr prov e n pranga.
    Shteti, me Statut i jepte nj ndihm Kishs, nj subvencion. Arqipeshkvia, pothuej as nuk kishte nj tavolin e karrig, pse t gjitha ishin t sekuestrueme nga Shteti. Mbasi u lirue Pallati i Arqipeshkvis, i banuem prej familjeve t oficerave, u formuen zyre t ndryshme, me zyrtar q paguheshin nga subvencioni. Subvencion t vogl merrshin n fillim t gjith meshtart, por ma von u hoq, gati krejt, pse subvencioni nga viti n vit vinte tue u zvoglue.
    N kt faz, gjithmon me frik, u pa nj far gjallnie fetare, me rastin kur u ndertue lteri i ri, zbukurimi i Kishs me piktura murale e shugurimi i kishs Katedrale me datn 19 prill 1958, dit e dielle, me rastin e 100-vjetorit t fillimit t punimeve. Por nuk vonoi shum e n mojin nanduer t ktij vjeti filloi nj gjyq i tejtmerrshm n salonin e kinemas "Republika", kundr meshtarit t mir e t pafaj Dom Ejell Kovait, i akuzuem rand. Dom Ejell Kovai u pushkatue. N mojin e prillit t vjetit 1959 pushkatohet famullitari i Bregut t Buns, i zjarrti Dom Ded Malaj e At Konrad Gjolaj dnohej me 25-vjet burgim. "Zhurm e poter n Shqipni. Lufta e klasave ishte n zenit".
    Pran Kryeministris zyrtart q kishin t bajshin me komunitete fetare, ishin me grada ushtarake. Ishin njerz t matun e flitshin leht e pak fort jepshin prgjigje t qarta pr nevojat e kishs.
    Me rastin e festave, si: t 1 Majit e t 28-29 Nandorit, shteti u bante thirrje komuniteteve fetare pr t'u gjet n tribunn e Tirans. Edhe zyrtart vijshin pr t ba urime pr festn e Pashkve. Ma von filluen ta rrallojshin ardhjen. Dergojshin telegrame t shkurta: "Pr shum vite Pashkt!" Ma von, vetem: "Urime!"
    Kur vijshin personalitete t shteteve mike t Shqipnis, sidomos nga Bashkimi Sovjetik, demokracit motra dhe Kina popullore, i thirrshin n mbramje pr banket n Pallatin e Brigadave edhe komunitetet fetare.
    Nj kujtim: n vjetin 1959 erdhi n Shqipni Nikita Hrushovi. N Pallatin e Brigadave, n at mbramje, ishin ftue edhe prfaqsues t komuniteteve fetare, q i kishin vendos n nj tavolin n nj kand pak t fsheht. Para se t mbaronte mbramja, Hrushovit i shkuen syt te prfaqsuesit fetar e me krkesn e tij, s bashku me Enverin e zyrtar t tjer u drejtuen pr t'u dhan nj prshndetje atyne. Nj npuns shqiptar, me mburrje, e njoftoi zyrtarin e nalt se marrdhaniet i kemi t mira me komunitetet e pr ma tepr e lajmoi se kemi edhe Statut.
    Hrushovi u udit shum e me nj shprehje t veant t fytyrs, foli: "Statut!" Dha t kuptoj qart se nuk e pelqente.
    * * *
    Rreth vjetit 1960 Shqipnia prishi marrdhaniet me Bashkimin e Madh Sovjetik e nisn marrdhaniet me Kinn e Mao Ce Dunit. N fillim dukej si nj periudh e qet, por ishte situat me tinzi t holl. Mbas do kohe, sidomos n fshate, kryetart e kshillave u imponojshin meshtarve me urdhna t rand orart e meshs. Mesht mos t celebroheshin n ort e puns, e cila vazhdonte nga ora 6 e mengjesit deri n ort e vona t dits. Me shum vshtirsi pergatiteshin fmijt me katekizm pr Kungimin e par dhe Krezmim ndr male e fshate. Kte e ankojshin meshtart e famullive pran ipeshkvit dhe ipeshkvijve t t tan dioqezave. Frynte nj er prgjithsisht e keqe, vinte nj egrsi q shtohej dita me dit, paraqitej nj qndrim i ri ndaj Kishs, nj luft e re me prmbajtje tjetr t rrezikshme kundr religjionit. Partia e Shteti, me an t organizatave t rinis, t gruas dhe at t pionierit, me forc t Sigurimit, nisi t survejonte fort njerzit q shkojshin n Kish. Kjo kishte fillue pak n vjetin 1959, kur sidomos arsimtarve u ndalohej shkuemja n kish, e mbas vjetit 1964 nisi ky ndalim gradualisht me npunsit dhe t rijt e fmijt e shkollave. Sidomos n shkolla bahej pun e rrept ateiste. Msuesit, veanrisht, ata q ishin antar partie prmes landve t ndryshme, demaskojshin klerin dhe rolin reaksionar t fes. Ishin t afishueme n korridoret e shkollave parulla e mbi t gjitha ajo e Marksit: "Feja asht opium pr popullin".
    Filluen t baheshin disa shrbime t fshehta n qytet e ishte rasti kur ndonj arsimtar e npuns thirrte meshtarin q e njifte n ort e vona t mbramjes pr t'iu gjet t smurit q kishte n shtpi e me at rast rrfeheshin e kungoheshin edhe ata.
    Prshperitej se mbrenda pak vjetve do t mbylleshin kisht e t gjith insitucionet fetare t t gjitha besimeve. Delshin shkrime npr gazeta e libra t urrejtshm, fanatik, aq t deformuem, me shamje, fyemje, pa mujt kush t'i jepte prgjigje, se nuk kishte liri as fjale, as shtypi. Liri kishte vetm me fol e me shkrue keq. Takimet e Imzot Ernest obs n Kryeministri ishin ma t rralla. Ia paraqiste npunsit kto shqetsime q kishte Kisha, por ai rrinte pa za. Aprovime pr shugurim meshtarsh t ri nuk vijshin n kt faz t tret.
    N vjetin 1965 kje thirr Imzoti n Kryeministri dhe lajmue me urdhn t prem q t rrallohej ramja e kumbonve. Vetm nj kumbon mund t binte n ditt e dielle e festa t urdhnueme n qytet e fshate. Jo n mengjes, as n drek, as mbramje. Kumbont fort t bukura t qytetit t Shkodrs nuk ndgjoheshin ma.
    Nisi grabitja me takt e kishave. Pran kishs s Jezuitve dhe asaj t motrave Stigmatine n Shkodr, ishin kuvendet prkatse, por ishin marr nga shteti n vjetin 1946, pr t'u prdor si konvikte pr rinin. Tash duen t marrin edhe kishat. N gjysmn e mojit nanduer t vjetit 1965 Mons. oba thirret heret n mengjes, ora 8 t paradits, n kshillin e Organizats s Frontit t rrethit Shkodr, kryetar i s cils ishte Xhemal Dini. Ishin prezent t gjith pjestart e Kshillit, disa vet. Iu njoftue Imzotit se do t dorzoheshin dy kisht e Shkodrs, ajo e Jezuitve dhe ajo e murgeshave, mbasi ato jan pran konvikteve tona e rinia nuk kishte t bante afer kishave. Ata n fillim morn me dhun kuvendet, tash lypin patjeter edhe Kishat. Qytetit po i binte hije e zez e populli shqetsohej fort se ishte msue t rriste shtatin, mendjen e zemrn me jetn fetare pran atyne kishave e rinia katolike, djem e vajza t'i kishte t vetat. Tash po jetonte dhun e shtypje. Mons. oba shkoi n Kryeministri pr t'u marr vesh pr kto kish t marruna. Prgjigjja e npunsit ishte kjo:- "Tash nuk mund t'u perzihemi rretheve n punt e tyne". Kisha e Jezuitve, mbasi u muer nga shteti, u prdor si sall pr shfaqje kukullash, kurse ajo e motrave Stigmatine, u quajt sall e "Klubit t Rinis", q do t prdorej ma von, sall mbledhjesh dhe sall pr gjyqe kundr meshtarve.
    Me 26 prill t vjetit 1966, ditn e Zojs s Kshillit t Mir, q kremtohej n Shejtnoren, bri Kshtjells Rozafat, ditn e fests, nj repart ushtarak nuk lejoi kategorikisht Ipeshkvin, q kishte shkue te Kisha, t celebronte Meshn e fests, ora 10, para nj populli t madh.Preteksti i jashtm ishte se do t hapej prej ushtris nj tunel perbri kishs e shkaku i mbrendshm se do t mbyllej pr disa dit kisha e shpejt Shejtnorja e randsishme fetare dhe kombtare n Shqipni.
    Natn e Rshajve t ktij vjeti, u thirr Imzoti n Komitet Ekzekutiv t rrethit t Shkodrs. Kryetari i Komitetit, Bilal Parruca, i njoftoi Imzotit q krezmimet t baheshin n kish e jo fshehtas n Pallatin e Arqipeshkvis, sikurse vrtet Imzoti kishte caktue t'i bante pr disa persona q kishin krkue nga frika. Nuk asht nevoja, tha kryetari: "Besimi asht i lir." Qllimi ishte q shteti t dinte se kush do t merrte pjes n krezmime. E vrtet, pr ket pun, ishin organizue grupe t ndryshme pr t kontrollue krezmimet. E ditn e Rshajve, grupet e caktueme, i kapshin pr krahu fmijt t veshun mir. Por fmijt u ikshin dhunuesave. Ishte dredhi komuniste me forma t kqia orientale. Komunizmi ka avit e vesh me pushtet, n prgjithsi, myslimant.
    Ngjarjet vijshin tue u randue njena mbas tjetres.U mbyll nj kish n Shal, tue largue me njher fratin, At Shtjefen Pistullin.
    Ditn e Shn Kollit, me 6 dhetuer disa t rij e prsona t pushtetit, larguen me zhurm jezuitin, At Anton Lulin. I than Padres: "Nuk duem kish, merr plakat tueja personale e ik prej kndej. Kishn duem ta kem shtpi kulture. Ket e ka n dor populli e rinia". Shifeshin qart shejet e para t ngjarjeve t reja.
    Natn e Krishtlindjeve, n Shkodr, Kisha e Madhe ishte e mbushun me popull, si prher, por lajmohej se n qytet e fshate do t bahet n ort e vona t ksaj nate pun vullnetare me goditje t prqendrueme. Jan nis n Koplik pr hapje kanalesh nn tingujt e bands s qytetit t Shkodrs.
    N vjetin 1966 Lin Biao, n Pekin, nxiti nj lvizje fort t re, me karakter ashpersie e dhune kundr do kulture, ve asaj proletare e q do t merrte emnin "revolucion kultural". Edhe n Shqipni, vjeti 1967 do t ishte ai i ktyne ngjarjeve t idhta, tue u pshtjellue mbar Shqipnia. Nisi edhe ndr ne "revolucioni kultural".
    Me datn 6 shkurt 1967, n mbledhjen e disa organizatave t Partis n Tiran, Enver Hoxha jepte sinjalin e madh t ktij revolucioni, t nj lufte t furishme "kundr zakoneve prapanike e paragjykimeve fetare", e cila do t shtrihej n t gjitha skajet e atdheut ton me t njajtin intensitet e terbim. Revolucioni kultural kinez u ba edhe yni, me nj luft t mbrendshme me goditje t prqendrueme, kundr t gjitha religjioneve n Shqipni e posarisht kunder Kishs e Klerit katolik.
    Kur n vjetin 1945 Mehmet Shehu bante nj vizit n shtpin e Jezuitve n Tiran, gjat atij takimi tha: "Ne jemi kundr klerit reaksionar dhe i zhdukim armiqt tan, por, megjithse jemi ateist, ne respektojm klerikt e mir dhe lirin e besimit dhe ndjenjat e besimtarve". At Pjetr Meshkalla q dgjoi aty kto fjal, pergjegji: "N se ju do t jeni n pushtet (nj shprehje kjo fort e guximshme dhe e rrezikshme me vu n dyshim ekzistencn e pushtetit popullor), do t vij koha t rrenoni kish e xhami e do t persekutoni keqas ndjenjat e besimtarve." Kjo periudh me fillimin e revolucionit kultural n Shqipni, do t kishte si karakteristik t veten, jo vetm vazhdimin e prsekutimit t klerit n nj form t re, n at t demaskimit t personave klerik, publikisht, me mbledhje, t quejtuna t gjana popullore, por kryesisht dhunn ndaj ndjenjave t besimtarve, q dominojshin n Shqipni.
    Kjo shkndij q u ndez "kunder zakoneve prapanike e paragjykimeve fetare", ishte e mjaftueshme pr t'u ba flak e madhe ditn e 7 shkurtit, kur nisn t dukeshin flet-rrufet, n ngjasim t dacibaove kineze e me vazhdue kjo flak djegse e zharritse pr sa e sa vjet si nj ferr toksuer i kjahmetit shqiptar. Qyteti i Durrsit pau grupet e t rijve, t verbuem, t cilt shkatrruen Shejtnoren ortodokse t Shn Vlashit. U formue nj shtab i prgjithshm pr mbar Shqipnin, nn udhheqjen e Ramiz Alis, i cili gjindej ato dit n Shkoder.
    Me datn 15 shkurt 1967, ora 10, n t gjitha dyert e kishave e t xhamiave dhe n vendet e afishimit u pan n qytet "Flet-rrufet", shpikje kineze, prej grupeve t disa t rijve e t rejave, ma tepr t rij konviktesh. ka nuk thohej nder ata: "ka luejt rol reaksionar feja, asht qendra e obskurantizmit Vatikani, Klerik! Populli iu ban thirrje t dorzoni kisht, qelat e ka t keni. Mjaft keni gnjye. Prqafoni punn dhe fitoni bukn me djers t ballit. Mjaft keni mashtrue! Populli nuk ju do. Rinia nuk ju do."
    Lagjet, fshatet, do fshat e malsi, qytetet, kryeqyteti gjithkund terbim se kishte zehrin e klass. Klerikt vijshin nga fshatet e malsit. Lajmojshin ipeshkvin.
    Imzoti krkoi nj takim n Kryeministri. Telefonat nuk jepshin prgjigje. Krkoi disa her mbrenda atyne ditve. Por ata nuk prgjigjeshin.
    T dielen e aferme, me 19 shkurt, nuk u lejue t celebrohet mesha e ors 10. Me urdhn mbyllet Kisha Katedrale. N ndrmarrjen e Ujnave t Shkodrs, provokohet nj mbledhje e gjan, ku thirret Mons. Ernest oba, ndihmsfamullitart Dom Mark Hasi e Dom Kol Shkoza. Imzoti foli si duhet e si i prkiste me qartsi mbi Zotin e Kishn. Mbasdite hapet Kisha e Madhe, mbasi nuk u muer asnj vendim prej popullit, e nj popull i madh mbushi kishn n Mesh.
    Ditt randohen fort, Imzotin e thrrasin n Komitetin e qytetit. E lajmojn s bashku me provinialin e franeskanve, At Agustin Ashikun, i thirrun dhe ai n Komitet, q t lirohen brenda dites dhomat franeskane e materialet e tyne t dergohen te Kuvendi i Franeskaneve, te Arra e Madhe, tue u lan vetm dy dhoma. N kte ndrkoh, n Pallatin e Arqipeshkvis kishte ardh nj komision prej 15 vetash nga Komiteti Ekzekutiv. Ndr ta kishte dhe oficer t Sigurimit, t cilt morn elsat e pallatit e t gjitha dhomave, tue lajmue q prsonat banues n arqipeshkvi t vijshin pr t marr plakat e veta prsonale e plakat e tjera t arqipeshkvis do t drgohn te Kuvendi i Arrs s Madhe. Dy dit vazhdoi t bartunit me kamiont e shtetit, se vetm ky i kishte. Kjo ngjau nga data e 24 shkurtit deri me 26.
    Mbledhjet vazhdojshin t ishin fort t idhta n do lagje. Ka britma e frik. E ndiheshin zanet jerrse t disave npr mbledhje. "Kisha, kleri ka shfrytzue popullin. Feja e ka lan mbrapa e n errsin. Duem mbylljen e insitucioneve fetare."
    T shtunden e par t muajit mars, me datn 4 mars 1967, mbyllet Kisha Katedrale e Shkodrs. Mbetn ende Kisha e Fretnve t Gjuhadolit dhe ajo e Zojs Rruzare te Arra e Madhe. Popull i madh rrante ather te kto dy kish e vijshin edhe nga fshatet pr t marr Sakramendet e Shejta e ndr ata shum e shum t rij.
    Me datn 15,16,17 mars u ban lutje t veanta nga kleri, tue u ekspozue dhe Eukaristia n Kishn me dyer t mbylluna t Zojs Rruzare.
    Ditn e shtunde, me 18 mars, n zyrn e Kshillit t Frontit t Arrs s Madhe, para nj komisioni t Frontit, me element edhe t partis dhe t Sigurimit, u thirren gjat paradites nj nga nj meshtart, rreth 20 vet. Krkojshin prej secilit q meshtart t'i bijshin mohit zyres s tyne meshtarake. Asnj nuk pranoi. E ndonjeni q u kishte shrbye Frontit e pushtetit, u tha: "Ktu nuk jemi me ju." Mbasdite i dbuen t gjith fretent q banojshin n kuvend, edhe franeskanin plak t mbetun, At iril Canin q nuk dinte ka ngjante.
    Imzot Ernest oba, me nj taksi u ue n shtpin e s motrs e t nipave. Nj popull i madh e prcillte me lot nder sy dhe shum i tronditun pr kto ngjarje.
    Me datn 19 mars, dit e dielle, Dita e Shn Jozefit dhe e Larit (e Palmave), nuk ndihet asnj tingull kumbone e nuk gjindet asnj port kishe e ilun n qytet.
    Mbyllja e Kishs n Lezh do t kryhej me nj organizim t djallzuem, me 26 mars, ditn e Pashkve. Komiteti i Partis s rrethit, tue pas sekretar partie, sigurim t shtetit, polici t madhe, organizata t frontit, t rinis, nxans t shkollave, shum popull me detyrim, n oborrin e Kishs s Kuvendit Franeskan shpalln "Kuvendin e tre brezave t Lezhs", tue lexue nj vendim n emn t popullit, n 15 pika, me an t t cilave krkojshin mbylljen e t gjitha kishave e qitjen fare t besimit katolik me meshtar e besimtar. At dit fillojshin aksionet e menduna, me rrzimin e kumbonares s kishs s lasht franeskane.
    Dit tjera rrafshohen kumbonaret dhe kisht kudo n Shqipni, si Shejtnorja e Zojs s Kshillit t Mir, bri kshtjells Rozafat, Kisha Katedrale e Shkodrs, q pr pak muej u caktue si muzeum, por shpejt fillojshin punimet pr ta shndrrue, n vjetin 1968, n pallat sporti. Kisha Franeskane e Gjuhadolit u ba sall kinemaje, Shejtnorja e Shnandout n La t Kurbinit kje rrnue e krejt zona bahet kamp ushtarak, q t mos lejoj popullin t shkonte te vendi i shejt pr devocion. Kisha e vogl me vler artistike n La t Vaut t Dejs, vepr e shekullit XIII, kish me afreske dhe e shpallun monument kulture, ku sa her kishte shkue dhe heroi yn kombtar, Gjergj Kastrioti, pr t'u lut, u rrenue plotsisht me dinamit. Shum kish t tjera u shndrruen n salla kulture, salla gjyqi, magazina e n stalla bagtish e derrash. Vrtet disa kish nuk u rrnuen, por edhe ma keq se ata, u dhunuen.
    Kishin mbet pa u mbyll kisha e fshatit Sheldi me priftin, Dom Pjeter Grudn, pak dit mbas Pashkve, Kisha e fshatit Delbinisht, me famullitar Dom Anton Doin, vdek n burg. Kjo Kish u mbyll e fundit, ditn e Rrshajve t vjetit 1968, pr arsye se populli kishte marr ilsat e kishs e nuk ia dorzonte organizats s frontit e t rinis. E kur ata dojshin ta shperthejshin me forc dern e kishs, populli e kryesisht gra, delshin me lopata e spata pr t'i pengue. Kisha e "Zemrs s Krishtit" e Tirans, me Imzot Ndoc Sahatin, u mbyll me 29 qershuer 1967.
    Ti, o Atdhe, i vram prnjher, pushofsh n paqe. Vetm n nj dit t Te Deum e n nj Alleluja t Hendelit mund t ringjallesh.
    Meshtart u detyruen t merrshin pjes n pun t randa, si n ndrmarrjen e tullave, n ferm e ndrtime, por pr pak koh, pse shumica u arrestuen pr t dytn o t tretn her e dergue nder burgjet e randa, si ai i Spait, ku do t punojshin ndr minierat e bakrit e t piritit. Do t zhdukeshin gati t gjith meshtart, q t mos shiheshin ata n popull e nga populli, pse nj prift i paburgosun ishte pr komunistt nj kish e madhe e hapun.
    Me nj kontingjenc q pat Shqipnia n pragun e hymjes s komunizmit, mbi 170 meshtarsh, t cilt, gati t gjith, kaluen ndr tortura e provuen jetn e burgjeve, me 31 meshtar t pushkatuem, dy prej t cilve ipeshkvij e dy vdek n burg. T vdekun ndr tortura 8 klerik, t mbytun pa gjyq 4. Vdiqn pak koh mbas torturash e burgjesh 2. Vdek n burgje e kampe shfarosse 19 t tjer. T burgosun, mbi 70.
    T Premtn e Madhe, me 24 mars t vjetit 1967, dy dit para Pashkve, aq t dhimbshme pr ne, pr popullin e krishten, npr lagje katolike u futen nder shtpia grupe fmijsh nga organizata e pionierit, pr t kontrollue gjendjen e pastrtis, si koh pranvere, por qllimi kryesuer ishte me iu referue qendrave t informacionit me ann e fmijve se ku kishin gjet ndr familje se baheshin ambelsina e ngjyheshin vez t kuqe e mos shiheshin npr dhoma rruzare, kryqa, fugure. Nj ngjarje kjo kaq e ult dhe e shemtueme, q krkonte t'i degjeneroj fmijt, tue e prish shpirtin e fmijve me vesin fort t keq t denoncimit e t spiunazhit.
    Her mbas here, sidomos nder fshate, bahej kontroll deri n arkat e grave mos jan fsheh fugure e materiale t tjera fetare. Njerz t caktuem survejoheshin afr shtpive t ndryshme pr t dgjue, kur thohej Rruzarja e Zojs n mbramje ndr familje, o mos t dgjohej stacioni i radiove t hueja e sidomos ai i Radio-Vatikanit, n gjuhn shqipe.
    Faza e tret mbetet ma e keqja, se punohej pr shkatrrimin e Shqipnis, tue prish sistematikisht me aq djallzi e dhun karakterin e njeriut, rezultat ky i lufts kundr virtyteve njerzore e kundr Zotit, q shteti e diktatura punonte pr ta ba njeriun skllavi i s keqes. Populli kurr nuk i mbylli kisht. Nuk i kishte mbyll populli e rinia, por partia e Puns me Enver Hoxhn.
    Ky problem i mbylljes s kishave e i t gjitha insitucioneve fetare, q asht fetar e sociologjik, krkon nj studim t hollsishm e kjo mund t arrihet kur shoqnia shqiptare t ket nj qetsi e prparim, nj nivel dhe paansi.
    Shpejt nisn arrestimet e meshtarve. Kto baheshin publikisht, me nj lloj gjyqi para popullit pr ta demaskue prsonn e pafaj keqas. Ata do t shpreheshin me fjalt ma t kqia kundr Fes, Zotit, Papatit, tue i quejt meshtart trathtart e Atdheut, se kta kishin bashkpunue me fashizmin e nazizmin e tash tue i quejt mashtrues, genjeshtar e shfrytzues, t cilt nuk i kan sjell shoqnis t mira e jan kundr kulturs e qytetnimit. I vun kambn, shtjelmin figurave t shqueme t letrsis e t kulturs europiane e shqiptare: Mons. Vinenc Prennushit, At Gjergj Fishts, Dom Ndre Zadejs, At Bernardin Palit, At Donat Kurtit e At Gjon Shllakut; levdojshin me deformime sa meshtar katolik t vdekun nga Buzuku, por me ato masa e dredhi, si e krkojshin lojt e tyne.
    Me datn 7 t prillit, ora 5 mbasdreke, nxoren n Insitutin Pedagogjik "Luigj Gurakuqi" t Shkodrs Dom Mark Hasin, ndihmsfamullitar i qytetit t Shkodrs. Ishte grumbullue para sheshit t Institutit nj popull i madh. Gjithka jepej me altoparlanta prej salls ku zhvillohej kjo ngjarje e rand e q Dom Marku prpiqej t mbronte ashtjet pr akuza t randa q i baheshin. Forcat e sigurimit q e rrethojshin, nuk e lejshin t fliste. E s fundi, porsa u err, n kt nat shum t keqe me shi e stuhi q pritej t binte, i vun hekurat nder duer mes mass s grumbullueme e me makinn jeeps t Sigurimit e drguen n Degn e Punve t Mbrendshme t Shkodrs. Njerzit e kishin rrethue makinn e ojshin krenat pr t pa. Mija njerzve u vinte keq, pr ka shifshin e ndiejshin, pa mujt t shprehshin asnj fjal. Nj terror i madh e prshkonte vendin. Populli e ndiente thell kt shtypje e besimtart e shumt shifshin se nprkambej dhe prsonaliteti i tyne, tue pa her mbas hert meshtart e kishs, njerzit e puns e t dijes n bankat e t akuzuemve. Shka do t'i ngjante nj meshtari t shuguruem, i ndodh edhe nj besimtari t tij, ndjenjave t tija dhe idealeve t tija, sepse do besimtar i pagzuem, ban pjes n meshtarin e vshtrimit t gjan.
    Mbas nj vjeti do t delte n gjyq Dom Mark Hasi, por jo i vetm. Do t delshin s bashku me at dhe katr meshtar t tjer, n gjyqin q do t bahej n kishn e murgeshave Stigmatine n Shkodr e do t ishin Dom Frano Illia, Dom Zef Bici, Dom Mark Dushi e Pader Geg Luma, prej t cilve dnohet me pushkatim Dom Zef Bici e Dom Mark Dushi. T tjert me burgim. Gjyqi do t prfundonte mbas katr ditsh, me 25 prill 1968.
    Me datn 29 prill t vjetit 1967 arrestohet n Insitutin Pedagogjik "Luigj Gurakuqi" t Shkodrs At Pjetr Meshkalla S.J., pak dit mbas letrs s famshme q patr Meshkalla i shkroi Mehmet Shehut tue i kujtue ata ka i kishte fol n vjetin 1945 n Shtpin e Jezuitve n Tiran ("Shenim: Kjo letr sht botue n nr.3 mars 1998 n "Kumbona e s diells"). Padreja arriti t flas me guxim n gjyq kundr sulmeve q i bajshin. Padreja mbronte me dinjitet t vrtetat shejte e po i jepte nj goditje botnisht atij regjimi q e kishte ue popullin e rinin n gjendje shum t keqe, tue mos mujt t'i delte zot vetes, pse ishte lidh keqas pr kafshatn e gojs.
    Mbas mbledhjes forcat e sigurimit e hodhn egrsisht n makin, tue e godit plakun enrgjik 67-vjear me grushta, shtjelma e qytat e pushkve. Fjalt e padr Meshkalls ngjalln zemrat e njerzve n krejt qytetin, fshtatin, malsin e kudo n Shqipni, q kishte nj reaksion t madh. Mbas tre muajsh, n mojin e korrikut, si fshehtas n zhegun e dits i ban gjyqin n gjykat dhe e dnuen pr agjitacion e propagand me 10 vjet burgim, pr t dytn her, se n t parin burgim kje dnue me 15 vjet q i kaloi n burgun e Burrelit.
    N vjetin 1968 arrestohet Dom Marin Shkurti, q me 17 personat e familjes s tij kishin dal n Jugosllavi. Qeveria Jugollave ia dorzoi qeveris shqiptare. Dom Marini kje dnue me vdekje, me pushkatim, kurse katr vllaznit e tij e dy kunatat me burgim.
    Meshtari Dom Shtjefn Kurti, i cili n nj mosh t shtyeme, punonte n bujqsi n zonn e Shn Kollit t Bregut t Mats, kje arrestue e pushkatue n vjetin 1971, i akuzuem pr shum krime, se kishte ba sabotim t rand ndaj kooperativs, se ishte agjent i t huajve, se kishte helmatis puset. T gjitha shpifje. Ishte e vrtet se kishte ba nj pagzim. Festivali XI i kangs n Radio-Televizion, me shfaqje liberalizmi, ishte nj ngjarje q acaroi idht fort luftn e klasave. U dnuen shum nga t vett. Radiot e huaja e shtypi i huaj e shum stacione t Europs e t Zanit t Ameriks nisn t flasin pr tmerret e ndodhuna n ekonomi, n besim e n t gjitha shfaqjet, tue paraqit edhe pushkatimin e Dom Shtjefen Kurtit, tipik t ngjajtun pr nj pagzim.
    Me rastin e Krishtlindjeve t vjetit 1972, shum kardinaj q gjindeshin n Rom, shkuen pr t'i ba urimet Paps Palit VI n Konistor. Papa u tha kardinajve ndr t tjera: "Na kemi ba t pamundunn pr t'u marr vesh me shqiptart pr lirin e besimit. Por ata qndrojn n t veten. U sillemi kardinajve t vendeve t tjera, t merren me kt ashtje tue gjet t gjitha mnyrat e mundshme pr zgjidhjen e ktij problemi fort t randsishm." E Papa Gjon Pali II, kur shkoi n Puglia, e trajtoi kt problem t gjendjes n Shqipni e i drejtoi prshndetje t przemrta popullit e besimtarve.
    Me datn 11 qershuer do t zhvillohej Kongresi i Gruas n Shkodr, punimet e t cilit do t baheshin n Kishn Katedrale, kthye n pallat sporti. N kt kish historike ku pr ma se 100 vjet, kishte qen qendra e jets fetare katolike, ku jan kremtue t gjitha festat e vjetit e t vjetve, jan ba sherbesa fetare,celebrue mesh, dhan sakramendet, asht dgjue fjala e Zotit nga gojtaria e meshtarve, e ipeshkvijve e q populli e ka pas t veten, tue u rrit e tue marr edukatn fetare e civile, tashti rrnue gjithka, n kt kish t dhunueme, dgjohet nj za tjetr: ai i dhuns n zemr t katoliizmit, dgjohet fjala krenare edhe e terbueme e udhheqsve komunist t Enver Hoxhes, t Mehmet Shehut e t sa diskutantve kundr besimit katolik, e shoqnueme me rrahjet e shuplakave t grave q me aq gzim mbajshin gjall kongresin e mallkuem t tyne.
    E kur do t binte termeti i madh, me 15 prill 1979, Enver Hoxha me rastin e ndrtimit t shtpiave t reja n lagjn e Bahallekut n Shkodr, dhurat e partis dhe e shtetit, erdhi e mbajti fjalim, tue i sha zanit me tan t keqen kundr Zojs s Paprlyeme, tue dhunue kshtu n shpirt ndjenjat ma delikate t katolikve q aq fort e kishin marr mbrapa Shejtnoren e Zojs afr Bahallekut e bri kshjells e q populli vazhdonte ta mrrte prsri, por tash fort fshehtas e me lot nder sy. Diktatura komuniste n esenc, ka dhunue direkt t drejtat njerzore e dinjitetin e njeriut n t gjitha shfaqjet e veprimtaris s saj. U ba nj luft e veant dhe mizore kundr besimit, kundr t gjitha besimeve, por sidomos kundr religjionit katolik, klerit dhe elementit t tij me qllim zhdukjeje. Lufta e ashpr drejtohej kundr klerit dhe elementit besimtar t tij, pikrisht se kta jan katolik, pra nj dhun q ka jo burim djallzuer, por burim djalli dhe se kleri dhe elementi katolik mbante gjall dhe kultivonte kulturn perndimore e qytetnimin e vyer europian, atlantik, e qytetnimin kristian kudo n bot. Ishte fjala pr zhdukjen e katoliizmit ndr ne, t entitetit t tij dhe realitetit t tij historik e moral.
    Me 10 korrik t vjetit 1968 u inaugurue n qytetin e Shkodrs ekspozita ateiste: "Mbi rolin reaksionar t fes". Kjo qndroi e hapun m tepr se pes vjet, pse kjo ekspozit u shndrrue n "Muzeumin Ateist" t Shkodres q u inagurue me 9 qershuer t vjetit 1973 n prag t hapjes s Kongresit VII t grues. Nj kulm do t arrij n vjetin 1976 n Shqipni kur Shqipnia do t shpallet nj vend ateist me Kushtetut e se ndalohet me ligj do veprim feje. Neni 37 i Kushtetuts s vjetit 1976 ka kt: "Shteti nuk njeh asnj fe dhe prkrah e zhvillon propagand ateiste pr te rrnjosur tek njerzit botkuptimin materialist shkencor. Neni 55: "Ndalohet krijimi i fardo organizate me karakter... fetar. Ndalohet veprimtaria dhe propaganda ...fetare."
    Gjat kohs q kishat ishin t mbylluna, meshtart q ishin jasht burgut, celebrojshin mesh fshehtas dhe kryejshin fshehtas shrbime fetare besimtarve. Mons. Ernest oba banonte n shtpin e s motrs, shtpi q ishte si pron e Sigurimit. Megjithat, njerzve q vijshin pr ta takue, u jepte sakramende. Kshtu bajshin shrbime sa e sa meshtar, si: Dom Njac Gjoka, Dom Martin Trushi, Dom Mikel Beltoja, Pater Leon Kabashi, Pater Ferdinand Pali, Imzot Gjon Kovai, Pader Mhill Troshani, Dom Kolec Toni, Dom Zef Simoni e t tjer. Ndihmojshin n dhanien e pagzimit e n shprndamjen e kungimit nder t smur motrat Servite e ato Stigmatine. Ishin suor Imelda Gurakuqi, moter Jorgjia Bulgareci, arrestue e dnue 5-vjet, motr Kristina Nogaj e Liliana Radovani, suor Mikelina Demiri, Dava q shkonte ndr burgje pr t ndihmue meshtart, motr Jozefina Koliqi takohej me vajzat e u ngjindte nder kunort e shejta. Shum kan ndihmue edhe civilt n qytete e fshatra. Kshtu pohohej me fjal se populli i ka mbyll kishat e insitucionet fetare, por me t vrtet ishte ndryshe. Kremtoheshin Krishtlindjet, Pashkt, kremtime q gjente vet populli format pr t'i kujtue.
    Elementi katolik n prsekutim vuajti shum. T rijve e t rejave t aft e q trashigojshin nj far qytetnimi nga ambientet e tyne, ktyne nuk do t'u jepshin bursa pr shkolla t nalta e disa q do t'i merrshin, nuk do t'i kishin pr degt kryesore. Fmijve t t burgosunve e t reaksionarve n asnj mnyr. Edhe ndr pun katolikt do t ishin ndr t fundit, tue pyet ata q vijshin t krkojshin pun si i kishin emnat. Pran zyreve t gjendjes civile, nuk pranojshin n asnj mnyr t vejshin emna katolik. Pr do njeri krkohej biografia e hollsishme, kur ishte fjala pr t hy n pun.
    Me dat 10 shkurt 1974 vdes n Shkodr, n nj kolibe, At Mark Harapi, profesor i shquem i Aristotelit, i Tom Akuinatit dhe i dogmatiks n Seminar. Mund t njihet i dyti teolog shqiptar, mbas Imzot Pjetr Bogdanit dhe nj prkthyes i aft, lavrues i gjuhs shqipe. Para se t vdiste, kishte shfaq dshirin t vorrosej jo n vorrezat e qytetit, por n ato t Shiroks, prej kah ishte e ku gjindeshin dhe eshtnat e prindrve t tij. N zyrn e komunales shkuen pr t kryer formalitetin e varrimit At Gjergj Vata dhe At Ferdinand Pali. Mbasi treguen arsyen e vorrimit t tij n Shirok, morn lejen e do gja ishte gati pr ditn e vorrimit. Mbas dy javsh fillonte nj proces gjyqsor kunder dy meshtarve: At Gjergj Vats e At Ferdinand Palit, pr arsye se kta gjoja e kishin krkue me qllim q te vorroset At Mark Harapi n Shirok, e jo n vorrezat e prbashkta n Shkoder. At Gjergjin e dnuan me 4 muaj burg, kurse At Ferdinandin me 3 muaj dhe me pun dhe nepunsin katolik Luigj Bushatin i shkjept ne ecje q vetm kishte qen prezent, por jo npuns kryesor pr t krye formalitetin, e pushuen nga puna.
    Kjo ngjarje i dha rastin q t thirreshin pran kshillave t lagjes t gjith meshtart q ishin n qytet vemas n lagjet e veta, n prani t nj komisioni me kryetarin e kshillit, sekretar partie, t organeve t sigurimit, tue i pyet meshtart se a kishin qen n vorrimin e Mark Harapit, tue u ba gjithfar presionesh dhe paralajmrime arrestimi. Kjo pun hynte dhe n lvizjen e arrestimeve e t pushkatimeve q baheshin n stil t gjan kundr kuadrove t veta, meshtarve e t rijve q "borgjezoheshin", tue u mbush burgjet plot me t burgosun e q do t vazhdonte sidomos deri n 1980, kur do t ngjante vdekja e Kryministrit Mehmet Shehut.
    Me datn 3 prill 1976 arrestohet Mons. Ernest oba. Do t delshin s bashku n gjyq n nj grup me Imzotin: Dom Lec Sahatia, Dom Kolec Toni e Dom Zef Simoni. Mbas nj qndrimi t gjat n hetuesi, ma tepr se nj vjet, Imzot oba kje dnue me 25 vjet burg pr lidhjen q kishte pas me Selin Shejte, fshehtas, prmes Legats Italiane n Tiran, Dom Lec Sahatia pr akuzn shpifse se kishte marr pjes direkt n vrasjen e Bardhok Bibs, sekretar i par i partis n rrethin e Rrshenit, ngja n vjetin 1949, dnue 20 vjet, Dom Kolec Toni e Dom Zef Simoni pr mosdenoncim t marrdhanieve t Imzotit me Legatn Italiane e agjitacion e propagand e Dom Zefi dhe me shkrime. I pari dnue 13 vjet dhe tjetri me 15 vjet burgim. Gjithashtu, mbas nj moji arrestohet edhe Dom Gjergj Simoni, pse gjat kontrollit iu gjetn ent shejte, libra nga biblioteka e Arqipeshkvis dhe shkrimet e tij personale. Gjyqi do t prfundonte me 29 prill 1977. Imzoti do t vdiste n spitalin e burgut t Tirans me 10 janar 1980, shpejt mbas nj injeksioni misterioz q i solli vdekjn.
    Dom Mikel Koliqi, famullitar i Shkodres, gjithher me ket titull zyreje, n fillim u burgos. Ma von kje internue e nga internimi prap u burgos tue ba gjithsejt internim e burg 37 vjet.
    Me radh burgosn disa meshtar, si: At Gjergj Vata, Dom Nikoll Gjini e Dom Pjeter Gruda, q vdiq n burg, At Anton Luli, Dom Ndoc Ndoja, At Aleks Baqli e kjo gjendje do t vazhdonte deri q t arrinte nata e fundit e t t quejtunit poliagjent Mehmet Shehut e me 11 prill e diktatorit Enver Hoxha. Por deri n mojin e nandorit t dats 4 t vjetit 1990 nuk do t mungojn format tinzare e t kqia t diktaturs nn Ramiz Alin, kundr besimeve dhe sidomos kundr katoliizmit.
    Kundr katoliizmit lufta asht e vjetr, me pushtimin romak n tre shekujt e par, i cili u pasue me shum e shum martir t njohun, me pushtimin e atdheut ton n kohn e turkut, kur kan ngja rrnime e shndrrime kishsh, mbytje meshtarsh, ngulje n huj t ipeshkvijve, t krishtent t mbytun me taksa, t urryem me diferencime, skllevr n vendin e vet, ndonse t krishtent jan prpjek me t gjitha energjit me nxjerr n drit, n liri, atdheun e robnuem e t prapambetun.
    Data e 4 nandorit 1990 hapi epokn e re t liris s religjionit dhe t besimit katolik dhe erdhn nj mbas nj ngjarje vertet t lumnueshme, si: vendosja e Nunciaturs Apostolike n Tiran, ardhja e Shejtnis s Tij Gjon Pali II, me 25 Prill 1993 n tokn shqiptare, formimi i hierarkis kishtare, ardhja e misionit t huej n shrbim t religjionit, ardhja e Nans Tereze shqiptare dhe e misionit t saj n Shqipni, nderimi e kontributi q i njehet katoliizmit n atdhe.
    Sot shteti shqiptar dhe shoqnia shqiptare i ka syt e jetn e vet kah Perndimi.
    Kisha Katolike sot n Shqipni ecn n udhn e vet, me prparim e pa asnj penges. Por katoliizmi nuk ka vetm klerin, kisht, funksionet, shkollat, shtypin e sa t mira t tjera, q na i kemi sot, por ka popullin, besimtart, nuk ka nj kontingjent, por asht nj element i randsishm kombtar me potenc e me histori.
    Tue u than e verteta, edhe sot, e pse jo edhe ma fort sot, pothuej elementi katolik nuk gzon ekuilibrin e vrtet, pothuej, asht i keqtrajtuem, e pothuej asht i diskriminuem; pothuejse asnj katolik nuk ka funksione, nuk u jepen katolikve detyra me randsi shtetnore. Pesdhjet vjet nn komunizem pothuejse u jan mbyll shkollat e nalta nder materiet kryesore studentve katolik, q do t delshin shum t shquem sikur i ka pas shum t shquem para ardhjes s komunizmit. Pr gabimet e fajet e randa t sa shqiptarve, konsekuencat e vuejtjet e vazhdueshme nuk duhet t'i psojn elementi katolik.
    Tash gati 10 vjet demokraci asnj prpjekje serioze nuk asht ba pr t'i dhan ndihm ktij elementi t randsishm e faktor kombtar edhe i qytetnimit, as me shkolla, as me pun.
    Nuk ka liri pa drejtsi e tue qen se Shqipnia ka shum pr t arrijt, na duem fitim tagresh njerzore dhe respektim t dinjitetit t njeriut, pa t cilat nuk shkohet pozitivisht n Europ. Edhe bashkvllai duhet t dshiroj e t krkoj q t drejtat t jen t barabarta.
    Atdheu i liruem do t'i jap me t drejt krishtenimit q asht prsekutue me shekuj e q ka kontribue energjikisht n pjesn esenciale pr prparim t shtetit shqiptar pozicionin q i takon ose pjesn q i prket.
    Tue prfundue: Krishtenimi provoi nj salvim shumshekullor, t prgjakshm e t mundimshm. Por Kisha e Krishtenimi e ka ngadhnjimin n falje, n dashuni e n ngjallje. Shembulli ma i miri, i pakrahasueshmi, asht Persona e Jezu Krishtit, q jetoi tue dasht njerzimin, vdiq n kryq tue fal e u ngjall s vdekuni tue ngadhnjye.
    Krishti ka anulue do ashpersi e dhun.
    Na, prher, jo vetm do t'i falim anmiqt tan, por, pr ma tepr, edhe do t'i duem. Kjo mund t na duket e uditshme dhe e pamundun, por duhet njoht n esenc Kshtenimi, pse n kto msime qndron forca morale e persosun dhe arrihet edhe kulmi i jets shoqnore t rregullueme, asht ku nis e prpunohet liria e vrtet, pse sikur thot Shn Pali: "Ku asht shpirti i Zotit, aty asht liria".
    Me fal e me dasht, ashtu si dhan shembullin edhe martirt e vrtet t Krishtenimit shqiptar, q s shpejti do t shpallen shejtn martir mbi lter e sa e sa t tjer dhe epoka e re e tremijshit t jet e mbushun me idealet e vllaznimit, t dashunis dhe respektit t dinjitetit njerzor.
    Literatura:
    1. Imzot Zef Simoni Ip., Dritat n errsin, Tiran 1994.
    2. Imzot Zef Simoni Ip., Portrete Kleriksh Katolik, Shkodr 1998.
    3. Imzot Zef Simoni Ip., Kumbona e s diells, seria e botimeve vjetore viti 1992-1995 n Tiran, 1996-1999, n Shkodr.
    4. At Zef Pllumi O.F.M., Rrno vetem pr me tregue, vll I, Tiran, 1995, vll II, 1997.
    5. At Konrrad Gjolaj O.F.M., inart, Shkodr, 1996.
    6. Dr. Pjetr Pepa, Dosja e diktaturs, Tiran, 1995.
    7. Martirizimi i Kishs Katolike Shqiptare 19441990, Tiran, 1993.
    Por sot, Shqypni, pa m'thuej si je?

  2. #2
    I Djatht
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Deutschland
    Postime
    713
    1. Klerikt e pushkatuem kan pas moshn mesatare 47 vje, kan ba 258 muej hetuesi ose 21 vite, t gjith s bashku.
    2. Klerikt q kan vdek n tortura kan pas moshn mesatare 50 vje, kan ba 68 muej hetuesi ose 5 vite e gjys.
    3. Klerikt e mbytun pa gjyq kan pas moshn mesatare 56 vje, kan ba 56 muej hetuesi, dhe s bashku me vitet q kan kalue n burg, Jan gjithsejt 18 vjet.
    4. Klerlkt q vdiqn pak koh mbas torturash kan pas moshn mesatare 52 vje dhe kan ba 3 vjet hetuesi.
    5. Klerikt q kan vdek n burgje ose kampe shfarosse kan pas moshn mesatare 56 vje dhe kan ba 156 vjet burg.
    6. Klerikt q kan vdek mbasi kan krye burgun kan ba dnim gjithsejt 315 vjet.
    7. Klerikt q kan vuejt dnimin dhe sot Jan n shrbim t fes kan ba 363 vjet burg.
    T gjitha vitet e burgut Jan 881 vjet ose gati 9 shekuj.
    Kan kryer rreth 450 vjet studime n 24 universitete t ndryshme t Evrops.


    Shpresoj qe Nuh ti lexoje keto rreshta per te kuptu sado pak se kush jane katoliket.
    Por sot, Shqypni, pa m'thuej si je?

  3. #3
    I Djatht
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Deutschland
    Postime
    713
    E trmeti qe i tmerrshm. Ai ra mbi tr popullin shqiptar, por duke pasur epiqendr klerin katolik, i cili, mund t themi pa frik se sht kleri m i masakruar n tr historin botrore. U pushkatuan 31 klerik, vdiqn n tortura 8, u mbytn pa gjyq 3, vdiqn n burgje e kampe internimi ose pak koh mbas torturash 23, doln nga burgu (sa gjall) 66.

    T gjitha vitet e burgut jan afro 9 shekuj, kaluan rreth 33 vjet hetuesi t prbindshme. Kta klerik kishin kryer rreth 450 studime n 24 universitete t Evrops. E mos t harrojm se ishin vetm 135, nga t cilt u martirizuan 131.
    Por sot, Shqypni, pa m'thuej si je?

  4. #4
    i/e regjistruar Maska e Brari
    Antarsuar
    23-04-2002
    Postime
    18,827
    Anton!


    Teper tronditse kjo Histori.


    Te lumte pena!

  5. #5
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    12-06-2002
    Mosha
    42
    Postime
    131
    amin

  6. #6
    Perjashtuar
    Antarsuar
    08-11-2002
    Postime
    1,509
    Faleminderit Anton

  7. #7
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    30-03-2009
    Postime
    3
    eshte mjerim dhe me asgje e justifikueshme qe ta besh nje masaker mbi bijte me te ndritur te ATDHEUT.o Zot ua fal mekatet se ata nuk dijne se cfare bejne na porosite Krishti.

  8. #8
    Nje persekutim mizor do thosha une.

  9. #9
    i/e regjistruar Maska e SatanMyMasterSS
    Antarsuar
    02-10-2011
    Vendndodhja
    Hell
    Postime
    217
    As pushteti Komunist nuk kane bere dicka qe nuk ka bere as vet Kisha pra persekutimin e njerzve qe nuk kane besuar ne ate qe besojn ata. Me vie shume keq qe kemi humbur njerez te afte dhe te mencur ne emer te ideve se ekziston apo jo Zoti, cdo kush ka te drejte te besoj ne ate qe beson por pa bezdisur tjetrin sepse besimi dhe mosbesimi jane personale/individuale.
    Religion is hate,
    Religion is fear,
    Religion is whore

  10. #10
    Style & Substance Maska e qeveriablu
    Antarsuar
    16-05-2011
    Postime
    1,816
    Kur ndgjon histori t tilla t vie turp q je Shqiptar,t vie turp q kjo ka ndodhur n mesin ton.Njeriu mbetet pa fjal nga mnxyra t tilla.Ndihesh i mjer kur din q shum prej fajtorve sot vendosin kollare dhe ilariten n mesin e Tirans pa fijen e turpit dhe brejtje ndrgjegje.
    Kleri katolik Shqiptar gjat historis ka qen krenarija e kombit.Le t prehen n paqe t amshueshme t gjith ato q humbn jetn nga kuledra e kuqe Gjirokastrite...Amin !
    Mos blej asnje prodhim qe fillon me barkodin 860 (prodhime serbe),dhe ato 520 (prodhime greke) !

  11. #11
    i/e regjistruar Maska e SatanMyMasterSS
    Antarsuar
    02-10-2011
    Vendndodhja
    Hell
    Postime
    217
    Citim Postuar m par nga qeveriablu Lexo Postimin
    Kur ndgjon histori t tilla t vie turp q je Shqiptar,t vie turp q kjo ka ndodhur n mesin ton.Njeriu mbetet pa fjal nga mnxyra t tilla.Ndihesh i mjer kur din q shum prej fajtorve sot vendosin kollare dhe ilariten n mesin e Tirans pa fijen e turpit dhe brejtje ndrgjegje.
    Kleri katolik Shqiptar gjat historis ka qen krenarija e kombit.Le t prehen n paqe t amshueshme t gjith ato q humbn jetn nga kuledra e kuqe Gjirokastrite...Amin !
    Shume mire qe gjykon vetem shqiptaret pse nuk gjykon qendren e torturave dhe mizorive boterore Vatikanin qe me mijera vite ka torturuar dhe dhunuar te drejtat e njerzve qe nuk kane besuar ne Krishtin? Po harron Kryqezatat neper BOTE ne emer te Krishtit dhe te Vatikanit, pse nuk gjykoni keto gjera por vetem ate qe ka qene kunder jush?
    Religion is hate,
    Religion is fear,
    Religion is whore

  12. #12
    Besimtar Katolik Maska e altint71
    Antarsuar
    27-09-2008
    Vendndodhja
    Itali
    Mosha
    50
    Postime
    933

    Ktu po flitet per 60 vjet perpara.

    Citim Postuar m par nga SatanMyMasterSS Lexo Postimin
    Shume mire qe gjykon vetem shqiptaret pse nuk gjykon qendren e torturave dhe mizorive boterore Vatikanin qe me mijera vite ka torturuar dhe dhunuar te drejtat e njerzve qe nuk kane besuar ne Krishtin? Po harron Kryqezatat neper BOTE ne emer te Krishtit dhe te Vatikanit, pse nuk gjykoni keto gjera por vetem ate qe ka qene kunder jush?
    Ketu po flitet per 60 vjet perpara e per shqiptar qe kan vra shqitar te pafajshem.
    Qe kan vra njerzit me te aft te asaj kohe,njerez qe kan perhapun diturin.
    Ktu spo flitet per nje grusht portugezesh apo spanjollesh qe zapnonin teritore te reja ne 1500 per oro argjend e kafe e me siguri bazat e rruget detare te tregtis.
    Fajin se ke ti po okupacioni Osman e ai 40 vjecar regjimi komunist qe na hodhi hi syve e na la me honger bar.

  13. #13
    Citim Postuar m par nga SatanMyMasterSS Lexo Postimin
    Shume mire qe gjykon vetem shqiptaret pse nuk gjykon qendren e torturave dhe mizorive boterore Vatikanin qe me mijera vite ka torturuar dhe dhunuar te drejtat e njerzve qe nuk kane besuar ne Krishtin? Po harron Kryqezatat neper BOTE ne emer te Krishtit dhe te Vatikanit, pse nuk gjykoni keto gjera por vetem ate qe ka qene kunder jush?
    Kjo eshte nje teme per kishen katolike shqiptare dhe nuk po behet historia boterore!

  14. #14
    "N fillim ishte Fjala" Maska e toni77_toni
    Antarsuar
    09-09-2005
    Vendndodhja
    Kosov
    Postime
    4,534
    Citim Postuar m par nga SatanMyMasterSS Lexo Postimin
    Shume mire qe gjykon vetem shqiptaret pse nuk gjykon qendren e torturave dhe mizorive boterore Vatikanin qe me mijera vite ka torturuar dhe dhunuar te drejtat e njerzve qe nuk kane besuar ne Krishtin? Po harron Kryqezatat neper BOTE ne emer te Krishtit dhe te Vatikanit, pse nuk gjykoni keto gjera por vetem ate qe ka qene kunder jush?
    Respektoje temen kur kycesh te komuniteti katolik. Ketu po behet fjale per persekutimet ndaj kishes katolike shqiptare e jo ajo qe ti thua. Ne ann tjeter, kisha katolike shqiptare nuk perdori kryqezata as nuk vrau askend, perkunder asaje, kisha dhe kleri katolik u martirtizua per te mbrojtur vlerat kombetare dhe fetare ne trojet e veta. Ju vrastaret ateist - enverist dhe stalinist, ditet te vritni dhe te derdhni gjakun e pa fajshem ne menyren ma te turpshme dhe qnjerzore, lere qe nuk u vret ndergjegja te ulni koken dhe te rrini aty ku jeni, njerez me ide qe u ka denuar populli dhe historia, por edhe ma keq, vjen ketu dhe shitesh kinse po gjykon dike.

    Kush je ti qe akuzon apo gjykon? Cfar autriteti je? kush je? Thjesht, je njeri qe beson dhe shpalle edhe tek te tjeret se ke perardhje nga majmuni, ti lere qe nuk ja vlene te bisedosh mbi vlerat fetare kombetare, apo te gjykosh diken kinse paska bo keshtu apo ashtu, por nuk ke autoritet te thuash dicka as ne vlerat njerezore ne pergjithsi pasi qe ti ul vlerat njerzore, ti e fyen dinjitetin njerzor duke mos besuar se njeriu i takon Zotit dhe eshte krijese e Tij, dhe se njeriu ka shpirt dhe nuk perfundon ne varr dhe dallon nga kafsha, por ke forcen e te mallkuarit dhe thua se njeriu nuk eshte krijese e Zotit por ka ardhur nga majmuni dhe si pasoje stergjyshet tu - iliret - njerezit -njerezit ne pergjithsi i quan majmun.
    Gjej kohen t lexosh, sht themel i t diturit.

Tema t Ngjashme

  1. Kisha sht Nj
    Nga Albo n forumin Komuniteti orthodhoks
    Prgjigje: 14
    Postimi i Fundit: 29-05-2010, 11:25
  2. Gjuha Shqipe n Kish
    Nga Albo n forumin Komuniteti orthodhoks
    Prgjigje: 6
    Postimi i Fundit: 26-08-2007, 16:48
  3. Gonxhe Bojaxhiu - Nn Tereza
    Nga Brari n forumin Elita kombtare
    Prgjigje: 42
    Postimi i Fundit: 30-12-2006, 15:05
  4. Historia e Kishes Katolike shqiptare ne Kosove
    Nga NoName n forumin Komuniteti katolik
    Prgjigje: 1
    Postimi i Fundit: 15-06-2006, 16:43
  5. Leke Dukagjini
    Nga shendelli n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 8
    Postimi i Fundit: 10-05-2003, 11:19

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •