Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 9 prej 9
  1. #1
    Diabolis
    Antarsuar
    21-01-2003
    Postime
    1,625
    Faleminderit
    0
    26 falenderime n 26 postime

    Exclamation Konkursi letrar Ernest Koliqi 2004

    Konkursi letrar Ernest Koliqi 2004


    Redaksia e gazets FjalA, duke filluar nga java n vijim e deri me 14 dhjetor 2004 shpall konkursin letrar mbarkombtar Ernest Koliqi. Ky konkurs zgjedh emrin e njrs prej figurave qndrore t letrsis shqipe t shekullit XX, prozatorit, poetit, prkthyesit, eseistit dhe estetit Ernest Koliqi dhe ka vlern e nj gjesti kulturor n nderim t tradits ton m t pastr letrare, at t viteve 30-t. Konkursi ka pr qllim nxitjen e krijimtaris s autorve shqiptar pa dallim moshe, brezash e hapsirash regjionare n zhanret e prozs s shkurtr, poezis, eses dhe prkthimit artistik.

    Krijimet m t mira do t przgjidhen dhe do t botohen n faqet e gazets FjalA prgjat gjith periudhs s konkurimit, n rubrikat speciale t ksaj gazete. T gjitha krijimet q drgohen duhet t jen t pabotuara m par dhe pranohen vetm nprmjet via e-mail sipas adress: fjala2003@yhoo.com ose me disket n adresn: Rruga Sulejman Delvina, Zayed Business Center, gazeta TemA, Tiran.

    Juria e konkursit do t organizoj m 20 dhjetor 2004 ceremonin festive t ndarjes s mimeve n qytetin antik t Butrintit. Shprblimi pr fituesit, prve diploms, do t jet dhe honorifike sipas ksaj hierarkie:



    Pr ciklin poetik m t mir

    mimi I = 300 euro

    mimi II = 200 euro

    mimi II = 100 euro



    Pr tregimin m t mir

    mimi I = 300 euro

    mimi II = 200 euro

    mimi III=100 euro



    Pr esen m t mir

    mimi I = 300 euro

    mimi II = 200 euro

    mimi III = 100 euro



    Pr prkthimin m t mir

    mimi I = 300 euro

    mimi II = 200 euro

    mimi III = 100 euro



    Diabolis ju uron "Mari pjes e pai fat!"
    wrong verb

  2. #2
    Diabolis
    Antarsuar
    21-01-2003
    Postime
    1,625
    Faleminderit
    0
    26 falenderime n 26 postime
    T guxosh do t thot t nxitsh paradokset - shkruan pak a shum kshtu nobelisti Alber Kamu tek "I Huaji."

    Paradoksi do ishte nse t paktn nj forumist e postues tek Letrsia (ktu) nuk do merrte nj mim nga gjith ata t mundshmit.

    Nse e gjykoni se mund t merrni pjes, e gjithashtu se Diabolis si lexues mund t'ju jet i dobishm me mendime, vrejtje, korektime, etj ksisoji mund t m drgoni me e-mail krijimet tuaja konkuruese, e do t merrni pa e ditur kush prgjigjen time.
    Them t marr pjes vet n gjithka, e nse kjo ju l dyshime n sinqeritetin e asaj q do t'ju shkruaj, mos m drgoni asgj, ashtu sikur duhet t bni edhe nse mendoni se nuk ja vlen tja drgoni D D-s.

    POR Ju duhet t merrni pjes.

    T.S. Eliot pyet:

    A t guxoj
    Gjithsin t shqetsoj?

    Prgjigjen jepjani vet,
    mirushkrofshim dhe shndet,
    D D
    wrong verb

  3. #3
    Diabolis
    Antarsuar
    21-01-2003
    Postime
    1,625
    Faleminderit
    0
    26 falenderime n 26 postime

    Nga Gazeta FjalA

    Pr konkursin letrar Ernest Koliqi 2004

    Profet dhe t Verbr

    (Shtreszimet mitologjike-kulturore n poemn Toka e Shkret t Tomas Eliotit)

    Baviola SHATRO

    Studente e kursit III, Fakulteti Filologjik

    Toka e shkret, sigurisht q nuk sht nj nga ato vepra q mund t lexohen pa nj sfond leximi paraprirs t pasur, t till q t shtrihet n disa fusha, pve letrsis, si: fe, qytetrim, histori etj. Pr nj student t vitit t tret, prballja me Eliotin paraqet njfar vshtirsie, q deri diku sht e kuptueshme, sepse posa kemi zhvendosur nga tavolinat e puns Dikensin, Thekerejn, Tolstoin, Balzakun dhe kshtu, gjith autort e famshm t shekullit XIX, t cilt natyrisht q ruajn ende aftsin pr t t mbrthyer tek realizmi i tyre, pa u shqetsuar fort pr shekullin XX, q nga ana tjetr, pr ne prbn nj kuriozitet e shije t veant, por edhe nj kndvshtrim t ri pr shumka. Megjithat, tani gjendemi n vitet 20 t shekullit t kaluar, kur shkruhet nj poem ndaj s cils m e pakta q mund t bsh, sht ta lexosh disa her me vmendje maksimale pr t mbrritur t paktn n pyetje t vlefshme rreth veprs, t cilat mund t hapin shtigje drejt kuptimevet saj t pakuptueshme. Fakti q teksa merresh me kt vepr t duhet t mbash pran Bibln, libra rreth mitologjis greke, budizmit, etj., tregon se zbrthimi i Toks s shkret vshtirsohet edhe nga prania e nj sr shtreszimeve mitologjike e kulturore; t mos flasim pastaj pr referimet ndaj shum veprave si: Komedia Hyjnore e Dantes, Shtrngata e Shekspirit, Eneida e Virgjilit, Rrfimet e Shn Agustinit, Metamorfozat e Ovidit etj., por gjithashtu t mos harrojm se shpesh nj vepre Elioti i referohet m shum se nj her. Q ktu, vrejm se elemente t kulturave t ndryshme grshetohen si pr t pohuar se pikrisht ky sht nj nga kushtet q duheshin plotsuar q Toka e shkret t ishte ajo q realisht sht: vetvetja. Gjith kjo larmi, e cila sht nj unitet n vepr, prbn nga ana tjetr nj vshtirsi t ndjeshme n analizn trsore t saj, prandaj do t prqendrohemi vetm n disa element t cilt mendojm se jan m t dukshm e madje tek disa q besojm se kan edhe barasvlersit e tyre n disa nga shtresat dhe ndoshta, n mnyr t veant, tek budizmi dhe tek kultura indiane n prgjithsi. Kshtu do mund t sjellim nj argument se vrtet shtresat mitologjike dhe kulturore n poem nuk jan t vendosura n mnyr paralele, duke qndruar pran, por t shkputura nga njra-tjetra, prkundrazi, ato kan piktakime, t cilat ripohojn prbashksin e shqetsimit kryesor t t gjitha kulturave: njeriu, dhe lidhur me t: besimi, koha, jeta, tej jeta, shpirti, toksorja etj., por t gjitha kto vshtruar prgjat udhtimit t tij t mundimshm drejt vetvetes. Le t`i afrohemi pr nj ast pikpamjes sipas s cils kultura sht e ndryshme e, si rezultat, e dallueshme nga qytetrimi. Shekulli i kaluar pohoi dhe njher se individi sht barts i kulturs, ndrsa shoqria, bartse e qytetrimit. Ky i fundit lidhet me qytetin, me teknikn, me shkencn apo thn me termin ndoshta m karakterizues t shekullit XX, industrializmin. Teknologjia, kjo bashkudhtare tekanjoze e njeriut, nuk u mjaftua me kt status, por synoi, e ndoshta vrtet edhe ia doli mban, t shndrrohej nga mjet, n qllim. Njeriu filloi ti maste aftsit e veta thuajse vetm me larmin dhe efektshmrin e prodhimeve t veta industriale; pr fat t keq, edhe me prmasat e konflikteve q hapi pjella t nj mendjeje t mjegulluar, t nj ndrgjegjeje me status tanim seriozisht t lkundur e t nj vetdijeje q kishte nisur dukshm t thrrmohej ku ndr rezultatet m t frikshme ishin dy LUFTRA BOTRORE. Po n shekullin XX, mbase pr t parn her n historin e njerzimit, u shfaq nj parim gati i paprekshm nga do lloj kundrshtimi (me prjashtim t vetvetes e ndoshta, q ktu t duket se shikon nj hije paradoksi): t qenit relative e gjithkaje si e vetmja absolute. Iu nnshtruan relativizmit jo vetm shkencat, por pr tronditjen e t gjithve edhe morali, feja e me to thuajse gjithka brenda nesh. Tani ndoshta iu lind pyetja: Pse duhej kjo shmangie? N fakt nuk e shohim tamam si t till, prandaj dhe mendojm se po t mos ishte mund t`i vihej re mungesa, sepse n rastin e Toks s Shkret, do t ndihmonte mjaft edhe qasja s jashtmi, pra t vshtruarit e veprs lidhur ngusht me kohn kur u shkrua. Poema ngjason me nj profeci t trishtueshme q fatkeqsisht, n nj mas t madhe, shekulli mesa duket e prmbushi. Ajo lajmroi prtharjen, atrofizimin e njeriut n koht moderne, t industrializimit; drejtohen pyetje t cilat bien rnd si: Prse jetoj? (jo m: si jetoj), `sht jeta? A ekziston ringjallja? etj. E pabesueshme ndoshta, por e vrtet: njeriu i vetshpallur Zot fal arritjeve t tij, vazhdon t mundohet pikrisht nga kto pyetje t vjetra sa ai vet. Duke dyshuar tek ringjallja, ai vuri n dyshim ekzistencn e qenies s cils i mori hua emrin, por n fuqit e pamata t s cils bazonte dikur pa kurrfar dyshimi, krejt botn e tij, ekzistencn e s cils do ta vendos n dyshim hapur m von. Tani njeriu sht i hutuar, i humbur, me nerva prher t acaruara, me perspektiva t mjegullta dhe me varfri vizionesh. Djerrina m e madhe fillon t mos jet m prreth teje, por brenda teje. Poema bn pyetje q lidhen drejtprdrejt me ekzistencn e njeriut (e cila natyrisht q s`mund t kufizohet tek rehatia materiale). Si t tilla, shtjet rreth jets, vdekjes, ringjalljes, kohs prbjn shqetsimin e prhershm t njeriut dhe prania e tyre prmes reflektimeve n disa kultura e bn veprn universale. Poema krijon iden e t pakohs, i prcakton si t pashmangshme nj varg pikpyetjesh pr t treguar kshtu se n mijra vjet t historis son, shum gjra kan ndryshuar, por njra thuajse aspak:njeriu. Duke prqendruar vmendjen ton tek Upanishadat, perndit vedike, mitet biblike mendojm se do t kuptonim pse njeriu sht mes arritjesh, por nuk sht fitimtar, duke e par kt si nj nga ato pohimet n t cilat mbrrijn disa shtresa mitologjike kulturore t poems, duke ndjekur dhe ecur n hapat dhe n terrenin e njra-tjetrs ose t paktn ky sht nj nga pohimet q ne arrijm t lexojm mes rreshtave t ksaj poeme, q ndryshe nga titulli, sht nj tok e begat.

    V

    N pjesn e par t poems, Varrimi i t vdekurve, mund t vm re disa elemente q t kujtojn Krishtrimin nga njra an dhe besimet e lashta indiane nga ana tjetr, ku nganjher sht e vshtir t dallosh plotsisht se ku mbaron miti e ku nis budizmi:

    Prill

    Ver

    Dimr

    Mali

    Pr Krishtrimin, prilli sht nj muaj mjaft i rndsishm, pr shkak t Pashkve, vetm se n poem nuk dshirohet ringjallja, kur n fakt sht pikrisht kjo mrekullia me t ciln lidhen gjith festimet. Pra, n njfar mnyre, ky nuk sht m muaji i ringjalljes.Po qe se prqasim besimet indiane, do kuptojm se pr ta, prilli hyn tek muajt e padshirueshm, pasi ka munges t plot t shirave pr shkak t musoneve t thata. Ky fakt ka nj rndsi themelore, pasi vetm shiu mund t mbush lumenjt n t cilt hidhet hiri i t vdekurve me shpresn q shtegtimi i tyre npr bot do t mbaroj shpejt e q pr m tepr, do t mbush lumin e shenjt Gang, ku me nj vdekje natyrale besimtari i jep fund ciklit sfilits t ringjalljeve e do t bhet m s fundi njsh me esencn botrore. N t dy rastet, poema e ka paraqitur prillin si muajin q nuk do t sjell ringjallje dhe duke larguar nga ai simbolin e tij (pra ringjalljen), i afrohet kndvshtrimit indian pr kt muaj, duke nxjerr kshtu n pah nj qndrim jo fort prej t krishteri. Ka humbur kshtu entuziazmi i prcjell nga feja e krishter dhe vrehet pezmatimi indian ndaj ktij muaji t that. (T duket sikur poeti i friksohet jo ringjalljes sipas kulturs s krishter, d.m.th., kalimit n jetn tjetr, por ringjalljes sipas konceptit budist, q saktsisht sht rimishrim. Duket sikur t thot hapur se sduhet t pressh prehjen pas vdekjes, ngushllim naiv ky pr njerz naiv, pasi gjithka sht nj qark dhe ringjallja ose nuk ekziston hi, ose nuk mbetet n kufijt e shpirtit, por bhet trupzim dhe ktu ka nj tronditje t fort t besimit t krishter. M bn prshtypje fakti q qoft edhe dy vargjet e para t poems, mund ti vrtitsh n disa an dhe t arrish n prfundime q t paktn n nj vshtrim t shpejt, prjashtojn njri-tjetrin. Megjithat, nj fakt nuk ndryshon dhe ky sht mosdshirimi i ringjalljes, pavarsisht se pr kulturn indiane e n veanti pr budizmin, ky sht synimi i do njeriu ndrsa pr kulturn e krishter, sht dika q v seriozisht n diskutim besimin e njeriut tek Zoti.). Nse n vargjet e prillit foljet i kemi n t tashmen, i shohim n t kryern e thjesht tek vargjet ku prmenden vera dhe dimri. (Kjo koh tregon nj shkputje t plot t lidhjeve mes veprimit dhe astit t ligjrimit.) Duket sikur krkohet t krijohet sa m shum distanc, fillimisht thjesht kohore mes prillit t tanishm dhe stinve t kaluara tanim, t cilat njihen si stin reshjesh t vazhdueshme, ku bubullimat e bekojn tokn dhe njeriun me shira t bollshm dhe m mesazhe fetare. Vargu sht

    Vera na befi tek vinte mbi Stranberger

    Me nj shtjell shiu; .

    Ja se si pranvendosen dy koncepte themelore pr besimet indiane: shiu dhe kopshti, q besojm se nnkuptojn t prfunduarit e rimishrimeve dhe t hyrit n Nirvan, meditimi drejt se cilit bhet n mjedise t shenjta e n vetmi t plot si jan kopshtet.

    Mali

    N Bibl, shohim se mali sht vendi ku Moisiu u takua me Zotin dhe mori urdhresat. Ai ishte vendi i meditimeve pr t (gj q t kujton edhe profetin e Islamit, Muhamedin), por i njjti funksion vrehet edhe tek budistt.Pr ta, mali dhe lartsit e mdha n veanti jan vendet ideale pr t medituar rreth shpirtit dhe ciklit t rimishrimeve, q sht ajo me ka njeriu duhet t paguaj paprsosmrin e vet (nj lloj tjetr meditimi q ngjason m shum me prjetimin e harmonis s thell t natyrs pr t mbrritur tek shpirti sht kopshti t cilin do ta prekim m posht). Vargu:

    N male, atje e di lirin

    merr nj kuptim t veant pr t paktn dy nga shtresat kulturore t poems duke u lidhur me budizmin dhe me krishtrimin. Pr pasoj, vargje si:

    Madje as qetsi t mjaft nuk ka n male



    as vetmi nuk gjen dot n male

    mbartin nje kuptim trondits, q t kujton vrtet nj shkretim t frikshm dhe strmundime t prjetshme, shum m tepr se 40 vjet endje t Moisiut npr shkrettir dhe 1000 vrtitje brenda rrethit t ringjalljeve tek hindust e budistt.

    Nse do t interesoheshim edhe pr lulakt, kujtesn, dshirn, do t qndronim tek nj interpretim kryesisht budist, por duke qen se kjo prbn nj nga shtresat e veprs (si edhe kultura indiane n prgjithsi), ndaj t cils do t kushtojm nj vmendje m t madhe, si m e largt q sht pr kulturn ton, natyrisht q do t japim nj shpjegim t kumtit q prcjell n poem. E tashmja prill i that, male pa reshje dhe pa vetmi nxit kujtimin e dimrit dhe t vers kopshte t qeta, tempujt budist n lartsi malore ku njeriu sht pran nirvans s tij ose pr krishtrimin n marrdhnien e drejtprdrejt ose individuale me Zotin kjo e tashme pra, dshiron pak shi, pr qllimin tashm t njohur t prehjes, por duke mbajtur mbi vete kt dshir, do t ndjej dhe peshn e saj. Ky sht nj interpretim q bazohet kryesisht mbi konceptin e Krishns, pjes e doktrines baz t budizmit, Katr t Vrtetat Fisnike. Ktu dshira nuk lidhet m me at ka ofron toksorja, por q njeriu smund ta ket, prkundrazi, lidhet me at ka toksorja nuk e ofron dot m, por q sht thelbsore pr njeriun: pr tej-kuptimin, q jep prgjigje pr ato pyetjet e prhershme t njerzimit.

    N pjesn e par t duket se mpleksen gjysmprofecit e gjysmmendurit e fallxhoreve me emra q t krijojn iden e pakohsis e megjithat, shtegtues n do koh ashtu si edhe gjithandej npr poem, jan tre element:

    a)Tirezia

    b)Graali

    c)Kopshti

    a) Tirezia

    Ky sht nj personazh i njohur q nga mitologjia greke. Emri i tij lidhet me profecit mbi Tebn, me udhtimin e Odises n Had, etj. Duke qen se ai sht edhe femr edhe mashkull, pra nj qenie hermafrodite, fiton nj domethnie t veant n lidhje me aluzionet e shumta q ka poema rreth jets seksuale (e q ktu, besojm edhe me pamjen e re t familjes), megjithat, ajo q e bn Tirezian t konsiderohet epiqendr e poems, sht fakti q ai, me dy gjini si sht, n mes dy mnyrash e natyrash t ndryshme t t qenit, sht simbol i asaj `ka mbetur nga ndrgjegja e njeriut; endet gjithandej si shpirtrat n purgator, pa i shkuar asgjje deri n fund, n nj udhkryq q kmbngul t jet realiteti i saj i vetm e i pashmangshm. sht e vshtir t gjesh nj barasvlers t Tirezias n kulturn indiane. Pjesrisht e ngjashme sht figura e Parvatit, perndeshs s epiks pas-vedike, e shoqja e perndis Shiva; ajo shfaqet si zot-lufttar me emrin Durga dhe si perndesha q glltit kohn dhe prhap vdekje, Khali. Megjithat, ajo ka prfaqson n poem Tirezia, komunikon n traditn indiane m shum me nj koncept t Upanishadave, me Samsarn: duke u ringjallur vazhdimisht n trupin e gjallesave t gjithfarshme, njeriu kupton n `mas ka sakrifikuar dhe ka pastruar qenien e vet nga ndikimet e Maya-s (bota materiale, q pr ta nuk sht tjetr vese iluzion), sepse nuk sht njlloj t kesh rilindur n klasn e sundimtarve (kashtijas) dhe n at t shrbyesve (sudras), aq m keq nse ke rilindur bim ose kafsh. Vet Samsara nnkupton t mbeturit pezull mes dy botve: Maya-s dhe Nirvans, n nj ekzistenc te paqet, t papolot e ky sht Tirezia n variantin indian, budist.

    Por fakti q Elioti ka vendosur si epiqendr t poems se tij (t paktn ne kshtu e shohim) nj njeri me dy gjini, profet dhe t verbr sht nj mnyr pr t kuptuar se si shihet prej tij e ardhmja; besoj se ai pak interesohet pr t ardhmen, derisa e sheh me syt e nj t verbri. Ai sheh nj Tok t Shkret dhe e sheh sot; kjo sht shprehsemjaftueshm. Po nesr? Ndoshta ajo q e ndjek kt pyetje, sht nj pyetje tjetr: cila nesr/ia vlen t flassh pr nesr? Par n kt kndvshtrimin tjetr, sht e vshtir t shprehsh me nj fjal se kujt i korrespondon Tirezia n mitet apo kulturn indiane, sepse ata nuk mendojn pr t ardhmen n kuptimin apo me qllimin me t cilin ne evropiant e bjm kt. Pr nj budist (apo hindu) e ardhmja sht nj ideal, nj synim, sht qllimi m i lart i ekzistencs mbi tok, sht pra Nirvana (bashkimi me Brahmn) dhe ky synim shuan do llogaritje apo edhe koncept mats mbi kohn, e cila n rastin m t mir, identifikohet me trsin e rimishrimeve deri n mbrritjen tek jeta e vrtet. Megjithat, nse pranojm se n t dy rastet sidomos tek i pari, nuk flitet thjesht pr kohn si objektive, por pr duratn, ather ndoshta edhe me udi do t vrejm se si dy kultura t ndryshme, sado t largta n pamje t par, n t vrtet, arrijn t komunikojn mes tyre.

    b) Graali

    Pr krishtrimin ky sht njherazi entitet material dhe shpirtror. T gjesh Graalin, do t thot t fitosh aftsin pr t deshifruar nj gjuh jo m toksore por hyjnore. Kur i referohemi Graalit dhe krkimit t tij nnkuptojm nj prov besimi dhe pas alegoris, fshihet krkimi i vet Zotit (Elioti duket sikur i shmanget me sa t mundet fjals Zot aq sa edhe kur atmosfera e errsuar dhe gati apokaliptike, arrin kulmin e efektit t vet, ai arrin t mos thrras: o Zot ku je?!), pra nuk duhet t shohim vetm at q shnon fjala, por edhe at q nnkupton ajo dhe kjo sht e kuptueshme, pasi ky sht nj nga simbolet kryesore t poems. Krkimi i Graalit nuk mbaron kurr, nis me prillin e krishter dhe shkon deri tutje n lindje duke u zhvendosur kshtu edhe n koh dhe n hapsir pr t treguar nj mall gati gjithbotror pr dika mungesa e s cils krijon boshllk brenda qenies njerzore. Nj ekuivalent i Graalit n kulturn indiane, sht Brahma esenca q deprton dhe bn universin. N Tokn e shkret, gjithandej ndihet fryma e krkimit t kups s shenjt q, prkthyer n terma t besimit indian, do t thot: vrtitja brenda ciklit t rimishrimeve sht n fakt nj krkim i vazhdueshm i Brahms. Kuptohet q pr kulturn indiane, nuk flasim pr nj entitet material, por vetm shpirtror, sepse Brahma sht ashtu si edhe Atmani jokonkret dhe i paprkufizueshm, sht thelbi q prhapet kudo dhe uni i do sendi. Kjo sht ajo ku mbrrin me krkimin e vet t Graalit Elioti, krkim q e solli deri n traditat e lashta dhe besimet disa mijravjeare t indianve (kshtu zgjidhim dhe shtjen e fjals Zot q n nj far mnyre, bluhet n gjith poemn dhe nuk del askund prvese e fshehur).

    c) Kopshti

    sht nj nga imazhet e para q t krijohen n mendje kur lexon Tokn e shkret. E shohim me nj emr konkret, madje q n hyrje t poems, por edhe m tej, teksa rindrtohet nga bashkimi i copzave t vogla t shprndara gjithandej npr poem, si: pemt, uji, gjethet, drita, zogjt, bari, etj.Pr traditn e krishter, kopshti ka nj domethnie mjaft t veant, sepse parajsa mbi tok kishte emrin Eden dhe ishte nj kopsht; dy njerzit e par q u krijuan sipas shmblltyrs s Zotit, jetuan pikrisht aty, por Edeni sht edhe simbol i mituris, i pafajsis njerzore, prandaj dhe ikja q aty sht nj largim, nj dalje nga fmijria jon, nisje n rrugn e maturimit; n antitez t plot me kopshtin, nj nga elementt qendror t saj, poema mban titullin shkrettinor Toka e vdekur.Edhe n mitet egjiptiane, azteke, mesopotame, greke, kopshti sht simbol paqeje dhe shprblimi pasi sht banes e zotave, shenj e drejtprdrejt e dors s tyre krijuese, dhurata pr shpirtrat e lehtsuar nga mkati. Pr budistt, meditimi, ky kusht i domosdoshm pr lartsimin, pastrtin e shpirtit, realizohet n male prandaj edhe tempujt budist i gjejm sidomos aty dhe npr kopshte, ku bimsia sht e paprekur, pasi kshtu njeriu gjendet m pran esencs hyjnore dhe m larg Maya-s.Vet Buda ka qndruar pr 49 dit rresht nn hijen e nj peme (nn drurin Bo, nj lloj fiku), ku fal meditimit t thell, arriti t zbulonte sekretin e jets e t vdekjes, t cilin e shprehu n qytetin e shenjt t Banaresit, prmes njrit prej fjalimeve m t bukura n bot, t njohur si Ligji Botror i Dhamit.

    V

    Nj nga elementet q e bjn m t dukshme njrn prej shtresave kulturore t poems e konkretisht at indiane, me t ciln po merremi n mnyr t veant, sht bubullima. Ajo sht pr indiant shum m tepr se nj fenomen natyror dhe kjo jo vetm se lajmron shiun q sht nj bekim i dyfisht pr ta, por edhe sepse sht simbol i perndis m t njohur n Rig-Veda, Indrs ose Zotit-Lufttar, vrassit t musoneve t thata q pengojn shiun (vrejm srish rndsin q ka patur gjithmon uji q nga mitet deri tek filozofia, q u vendos n themelet e besimeve m t mdha indiane, pasi zhdukja e pengesave t shiut sht edhe fuqia kryesore q indiant i atribuonin perndis s tyre kryesore). Megjithat, ajo q mbetet kryesore pr tu prmendur lidhur me bubullimn, sht se ajo ka edhe nj kumt fetar:

    DA, DA, DA

    Vetkontrollohu, dhuro, mshiro.

    Por nga vargjet :

    ..jehona

    bubullimash pranverore maleve t largta

    (pranvera, dihet q sht stin pa shira n Indi )

    ....ve gjmime shterp pa shira

    kuptojm se mesazhin e bubullims nuk e dgjon m askush dhe ajo bhet kshtu lajmruesja e nj qytetrimi n rnie ose t paktn, q nuk sht m n ngjitjen e vet.

    Le t qndrojm pak tek vargjet e para t pjess s pest t poems:

    pas kuqlimit t pishtarit mbi djers fytyrash

    pas ngrics s heshtjes ndr kopshtije.

    Kuqlimi i pishtarve t sjell ndr mend m s pari mkatin e epshit pr t cilin aluzionet e qarta n poem nuk mungojn i cili luftohet n traditn e krishter me asketizm e n at budiste me ann e predikimit t zjarrit. Q nga ky varg e m posht, kuptojm se ky predikim nuk e shmang m kuqlimin e pishtarve.

    Heshtja ndr kopshtije sht ve zhdukja e meditimit dhe e krkimit t t vrtetave t mdha t njeriut. Largimi nga vetvetja, nga nevoja pr realizimin e brendshm, i shndrroi tempujt e meditimit n vende ku mbretron jo-zhurma (pra sbhet fjal pr heshtjen apo qetsin), e cila sht sinonim i asgjs. Kjo ide shtjellohet edhe m tej n vargjet:

    Rruga prplitet mes malesh

    Q jan male shkmbor pa uj



    madje as qetsi t mjaft nuk ka n male

    as vetmi nuk gjen dot n male.

    Imazhi i bots q na shfaqet sht i dhimbshm madje i frikshm; si nj qenie n astet e fundit t jets, ajo sht e thar, e largt, nj mas pluhuri e trupzuar q tani ka nisur t shkrmoqet, duke iu kthyer kshtu zanafills s vet .Edhe vetm vargu:

    Ve gjmime shterp pa shira

    do t mjaftonte pr t thn se tanim tragjedia ka nisur:njeriu u dnua me toksoren (pr krishtrimin = ferr), me ringjalljet e vazhdueshme (pr budizmin do t thot: sfilitjet e Samsars) dhe e gjitha kjo on n dhimbje dhe prgjrime t atilla q t kujtojn skenat biblike pr plagt e Egjiptit n 7 vite zie: gur, rr, shkmbinj dhe n rastin m t mir, bar i thar, kujtim i trishtueshm i begatis. Megjithat, pamja m friksuese,fantazia m apokaliptike nis q me vargun:

    Nj grua flokt sterr fort i nduku

    Bhet m thers me vargun onomatopeik t kngs s gjelit q krkon me kmbngulje shiun q sra kurr dhe arrin kulmin n nj varg q pr traditn indiane do ishte pa dyshim i kobshm:

    Gangu qe thar

    Dihet se Gangu sht lum i shenjt n Indi .T vdessh n mnyr natyrale aty sht dshira e do besimtari, sepse n mnyr t menjhershme i jep fund qarkut t ringjalljeve, endjes s mallkuar n mijra trupa. T thahet Gangu sht pr indiant njlloj si ti thuash njeriut: Ti jo vetm q ke lindur pr t vuajtur, por edhe vekja jote sht nisja e nj vuajtjeje tjetr dhe kjo ...prgjithnj.

    Ndrsa n dy vargjet e fundit t poems, shohim nj mesazh fetar t ndjekur nga nj tjetr, q sht filozofik:

    Datta. Dayadhvam.Damyata.

    Shantih shantih shantih.

    Vargu i fundit do t thot: Paqja prtej kuptimit. Nj mbyllje me nj mesazh t till dhe n gjuhn e Vedave, doemos q krkon vmendje.

    T kuptuarit na on deri tek respektimi i Dharms dhe i Karms, deri tek idealja toksore, por supremja sht Nirvana e aty nuk t on dot kuptimi pasi paqja absolute qndron prtej tij dhe sht e pakapshme prej tij.Ktu t vjen ndrmend Dantja, q deri n dyert e Parajss u shoqrua nga Virgjili dhe brenda Parajss nga Beatrija e po ashtu, t kujton shkrimet e shenjta, ku thuhet se pr mendjen njerzore parajsa sht e pakapshme.Paqja arrihet duke nisur nga ndrgjegja pr tek supremja, shpirti, i cili vetm do t lehtsohet pr aq koh sa do t heq dor nga dshirat toksore q jan burim vuajtjeje dhe prishje ekuilibri. Njeriu duhet t shuaj etjen me asgj, derisa Atmani (shpirti individual) t bhet Anatman.

    Por le t rikthehemi pr nj ast srish tek Bibla. Do t shtonim se mbshtetja e dukshme tek ajo vihet re q n pjesn e par me nj varg q t kujton predikimet e Ezekielit rreth mbrritjes s Mesis, fjala e t cilit pr fat t keq nuk do t dgjohet nga njerzit. Duket se historia do t provoj se thell-thell ajo sht nj rikthim i vazhdueshm n nj pik dhe gjrat do t prsriten:

    . Bir Njeriu

    ti smund dot t flassh ..

    pra do t ket srish turma q nuk do besojn.

    Pak m posht shohim kt varg :

    Un do tju kall datn n nj grusht pluhur.

    Ky duket si nj krcnim hyjnish pr t t kthyer n zanafill; dim se Zoti i tha *njeriut se nga pluhuri erdhi e n pluhur do t shkoj dhe me sa duket, ktu jemi n pjesn e dyt t fjalis s Zotit, q t freskon kujtesn me destinacionin e fundit, i cili ka qen prher tmerrues pr njeriun, tek nj grusht pluhur q era e vrvit gjithandej, duke mos i dhn kurr paqe. Dhe kshtu bota do t jet vetm nj vend q mban pluhur, nj shkrettir, nj tok e vdekur.

    Nj tjetr mbshtetje tek Bibla vihet re n vargjet e para t kngs s tret (titulli i s cils n fakt lidhet me traditn budiste, por q t kujton gjithashtu edhe rrfimet e Agustinit tek vargu: O Zoti im rripma lkurn.)

    E sidomos tek ky varg :

    Buz ujrave t Lemanit rash n gjunj e qava.

    Ktu kujtohemi leht pr vajet n psalmin 137 n Dhjats s Vjetr, ku hebrenjt vajtojn robrimin e famshm nn Babilionin (586-538) e mbretit Nabukodonosor, i cili i shkputi me forc nga Palestina, ku u rikthyen vetm nj vit pas rnies s Babilonis (539) nga Kiri i Madh:

    Atje pran lumenjve t Babilonis rrinim ulur dhe qanim duke kujtuar Sionin .

    Duke par gjith kto referime, natyrisht jo vetm nga Bibla, kupton se vrtet q ashtu si ekzistenca e njeriut sht nj rikthim i pashmangshm i tij tek vetvetja, ashtu si historia prsrit e si rezultat, studion vetveten shtrir n shum epoka, po ashtu edhe letrsia nuk sht gj tjetr vese nj ngritje mbi traditat paraardhse gj q kuptohet leht edhe nga mbshtetja tek Shekspiri, Dantja dhe mjaft autor t tjer t shquar t letrsis botrore. Ashtu si kudo edhe ktu ka nj teorem: nuk mund t nisesh nga asgjja dhe t ndrtosh nj kryevepr. Vetm duke ecur dhe duke prfshir at q ka ekzistuar q m par mund t mbrrish n sinteza e mesazhe gjithkohor, ndoshta pr t ripohuar at q tham q n fillim se n disa mijra vjet qytetrim, njeriu pak ka ndryshuar e po kshtu, shqetsimet, ndjesit dhe vshtrimi i tij n horizontet q i jan shaqur para syve.

    V

    Gjith Toka e shkret sht nj enigm m vete, e ngritur rreth enigmave t prhershme t njerzimit, t cilat i gjejm q nga krishtrimi, tepr i prekshm ky pr evropiant, e deri tek kultura 4500 vjeare indiane e n veanti budizmi. Aty ku mbaron njra nis tjetra dhe e kundrta, aq sa n mjaft raste takohen duke vrejtur me kujdes tek njra-tjetra mjaft tipare t ngjashme q provojn komunikimin e mahnitshm mes tyre. Vet poema t imponon ti shohsh kshtu, t pranvna shtresat e saj mitologjike dhe kulturore, sepse secila n mnyrn e vet mbrrin tek po ajo pik, tek ajo ka kishte prball njeriu i shekulit XX n veanti e n prgjithsi, njeriu i do kohe. Ideja ishte t paraqiteshin disa element q bashkojn tradita t ndryshme, duke u prqendruar pak m shum tek budizmi dhe n njfar mnyre, s`ishte aq e vshtir, pasi poema nuk t lejon ti largosh kto shtresa nga njra-tjetra. Hiqen leht paralelet mes Graalit dhe Brahms, ashtu si vihen re leht ngjashmrit n konceptet pr paqen absolute dhe lartsimin e shpirtit, ndrkoh q t gjitha s bashku ravijzojn tiparet e nj bote q frymzonte dhimbje. Natyra e pyetjeve q rinnvizon poema sht e till q e shtyn Eliotin t udhtoj drejt lindjes pr t gjetur dika t ndryshme, prtej krishtrimit. N prfundim t veprs, personalisht kam ende n mendje at kopshtin e fillimit t poems, vese me t paktn nj ndryshim: sipr i qndron si shpata e Damokleut shkatrrimi, prmbysja apokaliptike, q i sht kanosur njeriut qkurse la Edenin e q shfaqet diku n trajtn e rrnimit nga Zeusi, diku si Samsara e prjetshme dhe thatsira e frikshme e diku tjetr si Graali, por gjithnj e m i pakapshm. Kjo sht nj nga ato vepra ku m shum se n mjaft t tjera edhe pse mund t japsh nj sr prfundimesh, e ke t pamundur t vendossh pik aq m tepr nse punimi sht, ashtu si edhe ky i msiprmi, thjesht nj vshtrim i shpejt npr shtreszimet mitologjike e kulturore t poems. Prandaj, edhe n fund t ksaj fjalie t mbrame, mos u prpiqni t gjeni pikn.



    Baviola SHATRO

    Maj 2004
    wrong verb

  4. #4
    Administratore Maska e Fiori
    Antarsuar
    27-03-2002
    Vendndodhja
    USA
    Postime
    3,012
    Faleminderit
    2
    115 falenderime n 104 postime
    E lexova studimin, ne pergjithesi me pelqeu, por... Per mendimin tim ishte pak e kufizuar. Ne kuptimin qe jep me shume "histori (like)" ose fakte te cilat egzistojne dhe qe njihen dhe shume pak "kendveshtrimin e saj" (sikur ngecet pasi jep faktet per dicka, dhe kalon direkt tek nje tjeter fakt).

    Ka fjali si : Duke dyshuar tek ringjallja, ai vuri n dyshim ekzistencn e qenies s cils i mori hua emrin, por n fuqit e pamata t s cils bazonte dikur pa kurrfar dyshimi, krejt botn e tij, ekzistencn e s cils do ta vendos n dyshim hapur m von.- ku eshte pak e veshtire te ndjekesh te cilat e te cilave dhe te duket sikur eshte duke ngaterruar fjalet ne goje.

    Ose te tjera si: Ja se si pranvendosen dy koncepte themelore pr besimet indiane: shiu dhe kopshti, q besojm se nnkuptojn t prfunduarit e rimishrimeve dhe t hyrit n Nirvan, meditimi drejt se cilit bhet n mjedise t shenjta e n vetmi t plot si jan kopshtet. - ku per mendimin tim ne tre rreshta fjale ka thene pak a shume asgje te re, asgje me peshe. Me pak fjale mund ta kishte lene pa permendur fare dhe do ishte ne te njejten varke.

    Gjithsesi ishte kenaqsi te lexoja gershetimin e veprave te permendura. Gjithashtu me pelqeu gjuha e perdorur, e qarte dhe e pasur (ne pergjithesi). Kisha kohe pa lexuar shkrime te gjata te cilat i bejne pak a shume drejtesi, gjuhes shqipe.

    Shekulli i kaluar pohoi dhe njher se individi sht barts i kulturs, ndrsa shoqria, bartse e qytetrimit.-Me pelqeu dhe zhvillimi (i kesaj fjalie) ne fjalite ne vazhdim.


    Ky eshte thjesht mendimi im (jo studente letersie, po studente qe shkruan te pakten tre studime ne jave)



    p.s. Ne origjinal The Waste Land, nje analize mbi "The Waste Land" nga nje student (ne anglisht), dhe nje analize mbi krijimtarine e Eliot ne pergjithesi.

  5. #5
    i/e regjistruar Maska e kalemi
    Antarsuar
    23-06-2002
    Postime
    50
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Rroft, Ernest Koliqi!

    Rroft Ernest Koliqi !

    nga Albri Brahusha

    N botn shqiptare t kulturs, ndodhin prdit gjana t habitshme, ku nuk dihet kur duhet me fillue me pas turp e kur me t ardh marre. Hajt se kur shumica e atyne q i bajn gafat jan njerz q nuk marrin vesht prej ksaj pune, por kur sheh se edhe njerz me shkoll, me kultur, nxitun prej sdiseahit, me ia kput katundit tan ditn e lume, un kt nuk mundem me e marr vesht.
    Javt e fundit njena prej shtojcave t kulturs, hap nji konkurs, me emnin e t shquemit Ernest Koliqi, pr disa gjini njihersh. Me than t drejtn konkursi e kishte pak ambicjen ma t madhe se shprblimin, po hajt nejse. Mu ba qejfi. Kur mbas do kohe, ndrron emni i konkursit; a keni mujt me pa! Me arsyetimin se pjesmarrsit n konkurs na paskan pas pretendimin se punt e tyne ishin ma t arrime se ato t Ernest Koliqit. Shum mir, nse ndodh kshtu ather t mos bahet konkursi, ose ata q e ndijn vedin ma mjeshtra se Koliqi (un vet nuk njof ndonji) t mos marrin pjes. Por jo ti hiqet emni konkursit. Marre Agron Tufa, marre pr ne t tan. Un e di fort mir se ti e vlerson Koliqin, porse tash e ke fye aq sa kurrkush. E meqi ai nuk mundet me tu gjegj, po t gjegjem un, e mos kujto se t lejohet me ba ka t duesh me emnat e shquem, ashtu si ai q ta ka frymzue nj veprim t till. Ose hija e tij, t cilin tash e mbrapa do ta thrras me emnin zoti Ik.
    Asht hija e zotit Ik e cila vazhdon me vjell vner kundr Koliqit, (e t tjerve q ai i konsideron reaksionar, fjal e cila nuk e di pse nuk m duket ma fyemje, se m kujton t kundrten e aksionit), e n prgjithsi kundr letrsis shqipe q i frymzon kto gafa. Sepse zoti Ik si e ka shpreh disa her na asht i vetmi shkrimtar i madh shqiptar, dhe nuk mundet me ia kalue askush. Tan t tjert para tij gjat e mbas tij nuk kan me mujt as me iu afrue madhshtis dhe paprekshmris s veprs s tij. Zoti Ik s fundi n nj nga takimet e tija n Europ i pyetun a ka letrsi shqipe, thot se nuk ka. Zoti Ik, po shkon... . Qe si shprehet ai pr Koliqin dhe Fishtn mes t tjerash.

    Zoti Ik pr Koliqin, Ardhja e Migjenit n letrsin Shqipe.

    Ndr shkrimtart reaksionar verior, Ernest Koliqi, i drejtimit proevropian (d.m.th. proitalian), ishte shembulli tipIk se si nj talent mund t vritej nga prqafimi i ideve fashiste. Zgjedhja e gabuar e kampit politIk, q e oi dalngadal nga simpatia e par pr fashizmin n postin e ministrit qeveris kolaboracioniste, ishte fatale pr t.
    Ndrsa Koliqi botonte novelat e tij plot personazhe moderne, t rinj q ktheheshin nga studimet jasht shtetit, q filozofonin npr kafenet e Shkodrs se si mund t modernizohej ky vend pa fyer sentimentet e t vjetrve (Migjeni do t nervozohej e do t shfrynte veanrisht kundr ktij predIkimi)
    ndryshe nga Fishta, Ernest Koliqi arriti ta shihte me sy dramn e vet si ndjeks i fashistve. Pas kapitullimit t tyre ai Iku bashk me ta n Itali ku vazhdoi t shkruaj duke i shtuar veprs s tij nj epilog t trishtueshm, n nj nga veprat e tij, dramn Rrnjt lvizin, botuar n Rom m 1967, veprimi i s cils ndodht n t ardhmen dIku n mes t viteve 70, ai parashIkonte prmbysjen e rendit komunist n Shqipri, rihapjen e kishave dhe rIkthimin atje t vajzs s tij si turiste, fill pas vdekjes s t atit dhe pIkrisht ditn kur kambanat e kishve, pas heshtjes tepr t gjat, po gjmonin prsri n Shkodr. Nga dy parashIkimet u krye vetm njri, vdekja e tij, q ndodhi vrtet n vitet shtatdhjet.


    (Shkruar mes viteve 1988-1989, botuar nga8 Nntori m 1991).

    Zoti Ik pr Fishtn, Ardhja e Migjenit n Letrsin shqipe.

    N t vrtet, me gjith mosqasjen e ftohtsin q treguan pr shkrimtart e shquar shqiptar, veprs s Fishts, sidomos Lahuts s malsisiu ngrit nj kult e iu b nj reklam e till, sa q rezIkonte ta kthente at n nj gur varri q mund ti merrte frymn gjith letrsis shqipe. Dukuri jo fort t shpeshta, vepra t tilla qllon q shfaqen n letrsi t ndryshme, tamam si smundje q duhen kaprcyer. Pr fat t mir, letrsia shqipe pr shkaqe e rrathana jashtletrare (lirimi i vendit nga fashizmi, prmbysja shoqrore etj.) u lirua m shpejt se pritej nga ky kequptim.
    Gjergj Fishta vdiq n vitin 1940, kur vendi ishte n kulmin e zis dhe robris, kurse ai vet n majn e nj lavdie, prndritja e s cils ngjante ogurzez n sfondin mortor fashist. Varrimi i tij i organizuar me madhshti, nga kleri katolIk vendas dhe nga VatIkani i Roms, ishte njkohsisht varrimi i nj epoke n letrsisn shqipe.


    (Shkruar mes viteve 1988-1989, botuar nga8 Nntori m 1991).


    N t dy rastet zoti Ik merret me vdekjen e ktyne burrave t shquem t Shqipnis, ai gjithnji knaqet kur hapen varre, gzohet kur dIkush i randsishm vdes, a thue se pr vedi asht i prjetshm; do t ket ndonji lidhje, zoti Ik duket sIkur ka marr rolin e varrmihsit t letrsis shqipe. Pa pIkn e marres ai rren ditn pr diell, duke e quejt Koliqin kolaboracionist, kur Koliqi sakrifIkoi t bahej Ministr Arsimi, q edukata t mos binte n duert e ndonji injoranti. Nuk besoj te kete pas ndonji ministr arsimi ma t mir se Koliqi kto gjashtdhjet vjett e fundit zoti Ik, apo harrova ke ken ti, n detyrn e Nnkryetarit t Frontit DemokratIk, organizata ku populli spiunonte popullin. Ti zoti Ik ke guxim me akuzue Koliqin pr bashkpuntor t fashizmit, kur ti ke bashkpunue me dIktaturn pr hatr t fmijve, ke ba vepra t dobta, ke dasht me ra n burg por sta kan lejue kt luks, ke dasht me vra vedin por edhe kt nuk e ke ba se nuk ke kuraj, thjesht ke gjallue e pse, pr fmijt, ather nuk e kuptoj pse nuk vazhdon e jeton pr fmijt tuej, po pr me ia marr frymn letrsis shqipe, asaj t vjeter e t re. Pse i akuzove pr s vdekuni t gjith ata q t rrezIkojn, se kan vepr po aq sa ti, dhe ove n piedestal shkrimtar q kishin pak vepr, ishin jasht Shqipnie apo q ishin t veuem nga dIktatura, ndryshe nga ti q flije prnat me t.
    Dhe nuk t mjafton kjo por vazhdon e frymzon me frym t keqe, e pr qllime t kqija, se ti kur ke mashn ske pse me djeg duert, zoti Ik. Ti ke hallin tjetr, e di. Zoti Ik, ti mendon si faraon por ke nji problem, nuk ke aq skllevr sa me ta ndrtue Piramidn, arkitekt jo e jo, dhe kjo asht tragjIke. Sepse ti nuk do ta kishe dasht varrin si t gjith nn dhe, por si faraon, si personazhi i veprs tande, mbi dhe. Sepse ti je i vetm. I krkon shokt por trishtohesh se ata nuk kan ardh, ata nuk t gjenden, kshtu je detyruar t jesh vetm. sht e leht t ndihesh gjigand para karkalecave zoti Ik. Koha e karkalecave Iku. Po si thot Ervin Hatibi, ti je kallare. Kallare e grisur. Letrsia jote sht atje dhe do kemi koh t merremi me t ma von. Ti mbart me vete zoti Ik te gjitha komplekset e personazheve t tua, nga autor i veprs, dalngadal po kthehesh n nj personazh t randomt t saj.
    Kur ti zoti Ik, Ike, (ather mbasi kishe akuzue ata q Ikn para teje, si jashtqitjen e kombit sepse vetm kshtu do mundeshe me Ik rehat) na kujtuem se ti Ike, se kishe ndrmend nji Shqipni tre, por ti Ike pr arsye tjetr, me msheh gjurmt n Paris, a ndoshta me mujt me rrejt ndonji komision n Suedi. Por dshtove zoti Ik, jo pr gja po ti maspari ke Ik nga vetja, ky asht problemi jot, e je kthye ketu ndr ne, si hija pr t marr at ka t mbetet. Ta qaj hallin, duhet t jet shum e vshtir me jetue n kt far feje. Gjynah se ti ke pas talent.
    Ernest Koliqin apo burra (a gra) t tjer t shquem q kan vdek, ti zoti Ik, apo ndokush tjetr, bani mir mos me i marr npr kamb, se tash ju merren kambt. Un kam me ken gjithmon n roje. Kaq sot pr sot. Ka edhe ma. Dosje, dokumenta, sekrete, q po deshtt mund tju kujtojm se kan firmn tuej.
    Rroft, Ernest Koliqi!

  6. #6
    Diabolis
    Antarsuar
    21-01-2003
    Postime
    1,625
    Faleminderit
    0
    26 falenderime n 26 postime

    shekulli:

    Fjala shpall 12 fituesit e par


    A. Mile
    Jan shpallur dje, 12 fituesit e konkursit Fjala n poezi, tregim, esse dhe prkthim
    artistik. I shpallur n maj 2004 nga gazeta letrare Fjala, n t morn pjes 155 konkurrent, mes t cilve shquheshin emra krijuesish me emr, por edhe shum t panjohur. Juria e prbr nga 5 antar, Edmond Tupja, Gentian ooli, Ervin Hatibi, Dhurata Shehri dhe Sazana apriqi nga Prishtina, n mnyr individuale, kan votuar dhe kan przgjedhur nga tre fitues pr do zhanr. Kshtu, pr poezin m t mir, mes 79 pjesmarrsve, mimin e par e ka marr Florian Hida, me banim n Kanada, mimin e dyt, Norel Zaimi, ndrsa t tretin Petrit Nika. mimin e par pr essen m t mir e ka marr prof.Artan Fuga me essen Plaku dhe deti, pr t vijuar me mimin e dyt akorduar Rigels Halilit dhe t tretin Lindita Arapi me essen Letr e padrguar prindrve t mi. Mes 50 konkurrentve, mimin e par pr tregimin m t mir e ka marr Mimoza Hysa me tregimin Ne ishim dhe sishim katr, mimin e dyt, Lazr Stani, dhe t tretin Alban Bala. Prkthimi m i mir sht konsideruar ai i Parid Teferiit me banim n Itali, i ndjekur nga Edlira Keta e Alban Bobrati. Sipas antarve t juris, votimi nuk ka qen i leht, pasi ka pasur konkurrenc t fort, sidomos n tregim, ku vlen t pemenden edhe emrat e njohur t letrsis, si Arian Leka apo Ylljet Alikaj. Sipas kryeredaktorit t gazets Fjala, Agron Tufa, synimi i ktij konkursi, i cili shnoi edicionin e tij t par, sht t tregoj se n Shqipri nuk ekziston nj atmosfer e vdekur letrare, por q ka njerz q krijojn e q jan t lidhur me letrsin dhe zhvillimet e saj m t fundit. T njjtin mendim ka shprehur edhe fituesi i vendit t tret pr tregimin m t mir, Alban Bala, sipas t cilit, konkurse t ktij lloji shrbejn pr t krijuar nj klim t shndetshme artistike, nxjerrin vlera dhe ndikojn n prmirsimin e tregut t uditshm t letrsis n vendin ton. Pr fituesen e mimit t par pr tregimin Ne ishim dhe sishim katr, Mimoza Hysa, ky mim ishte krejt i papritur. E kam msuar lajmin vetm nj or m par. Nuk ishte konkursi i par q marr pjes, madje as mimi i par, megjithat kt her kam mbetur e befasuar, - sht shprehur ajo.
    Fituesit kan marr edhe nga nj shprblim, i cili sht financuar nga Bashkia e Tirans, Pro Helvetia, etj. T gjitha veprat konkurruese jan botuar n gazetn Fjala, prej majit t vitit t kaluar, ndrsa veprat fituese do t prfshihen n nj antologji letrare, q do t jet edhe dshmi e ksaj pune, por edhe i vijimsis s saj.
    wrong verb

  7. #7
    Administratore Maska e Fiori
    Antarsuar
    27-03-2002
    Vendndodhja
    USA
    Postime
    3,012
    Faleminderit
    2
    115 falenderime n 104 postime
    Ad extremum spiritum!
    Petrit Nika

    Por do ta them me shkoqur se kush jam,
    te mos lehe pas meje fariseu
    dhe ta shqyrtojne mire kartelen time
    psikanalisti,
    dijetari,
    dedektivi.
    Jam hije
    qe banoj ne hije
    dhe ushtar qe luftoj kunder hijes.

    ***

    Ndersa gjaku im per flijim eshte paracaktuar.

    Leon Filipe


    Nje dite prej keso ditesh pata rastin me pa jo pa njeefare pezmatimi sesi ti kishe vendosur per tu shkuar puneve se prapthi ad extremum* ne ate fare epistole, ku gjithe ato fraza te unit m'i kishe ex memoria**. Kurrkush s'ta ka fajin nese tregohesh i pazoti me e kaperthye unin tend, te cilin cinizmi ta teptisi medet neper rrugina te padenja per nje krijues e neper kthina terri ku harbojne shpendra e hithra perposh te cilave levrijne gjarperinj, me unin e atij krijuesi qe ndjek pagabueshmerisht rrugen fluturore te mendimit drejt per ne ostia domus***, duke rrugetuar neper udhen Eminentia****, plot drite mendimi, shmanng lakadredhive tokesore e zilepsjeve, te cilat nga inati qe u kane lartesive provokuese s'dine gje tjeter vecse t'i gjuajn me hobe peshtymash te helmatisuna pajad. Kurresesi nuk e prisja ate fare ngrehine kuterbuese, qe e kishe ngritur me aq vrer e me guret e nje "germadhe tempullore", qe ti me pretendon se e kishe shembur pergjithmone, bile edhe truallin ku qene themelet kujton tash se ia ktheve paq ne Troje, - aq pa njerezit, etike dhe arsye per nje krijues zeri i te cilit, here i cjerre e here melodioz, degjohet tash sa vjet te klithi edhe si dre edhe si shqarth egrash ne pyllnajen e sketerrshme te letrave shqipe. Une perpiqem, por s'kuptoj dot se c'te ka shtyre t'i biesh me qafe letersise, ku kerkohet drite mendimi edhe atje ku e mbulon tejetej eresira, nderkohe qe s'perton te rrokullisesh neper terroda e terrdite e s'menon me i vu minat gjithandej kah te shikon syri, sepse dreqi e marrte, e paske edhe kete huq prej njeriu destruktiv nder gjithsa ligesi qe ia shumezon njeriut pula klluke e nje egoje cinike. Ti vete diku ke thene se realiteti eshte nje gje e madhe, e madhe qe perfshin gjithcka e ndoshta asgje, e mandej fill i referohesh picingulthi plot pasiguri asgjese duke e identifikuar me realitetin. E pra, ajo asgjeja eshte bash enigma, ajo qe ti s'e njeh megjithese eshte realitet. Ajo pra te le ne medyshje, sepse eshte horizonti qe thua se te terheq, mbasi, natyrisht te pelqen te merresh me hemisferen e pandricuar te mendimit, sepse edhe vete e pranon se je nje idealist i pandreqshem. Je shume i sakte kur konstaton se arti eshte nje iluzion, bile do saktesoja se arti merr persiper ta konkretizoje ne llojin e vet boten iluzore, por s'jam dakord kur artin na e quan ; "fluturoi gomari", megjithese ndoshta te ka hipur ne koke te qeshesh e te gajasesh me vetveten tende gje qe s'ta ndalon dot njeri, sepse ne fund te fundit ti thua se s'ka fort rendesi edhe nese e gjithe kjo eshte nje idiotizem.

    Si krim-jues qe je e ndjen thelle vecansine e te qenit artist, bile here-here aq thell sa thua edhe vete se nuk e di se c'je, bile tregon se shkruan vetem sa per te kompnesuar qitapin e gjane e te gjate te gjerave qe i ndjen mungesore, - te lumte deri ketu, - por a e kupton dot qe te del zbuluar animus sub vulpe latens*5 i cinizmit tend kur thua se te duket fyese qe ne letersi te kete vend edhe per te tjeret? Mos valle ajo keshtjella me roja armiqsore sendergjohet ne jeremite e tua, kredhur neper volumina fumi*6 dhe luftes me rojat ia ke hyre vete i pari per te qene sall vete zot i plotpushtetshem i gjithe asaj alamet kalaje te murretyer? Dhe s'te shkon aspak ndermend, medet se nese eshte kala (kjo duhet pare, une mendoj se eshte dicka me pak, por nejse), - pra s'e ke ndertuar vetem ti, qe te te takoje vetem e vetem ty, - dhe ato rojat nuk jane vetvetiu, por per te te treguar ty dhe ndonje tjetri qe mendon si ti, pluralitetin dhe per ta qortuar njerezisht ate grykesine tende/tuajen te pahijshme.

    Si krijues nuk meriton te kritikohesh ashper, perkundrazi them se meriton nje interesim me te madh, mbasi nganjehere e ke nje vox splendida*7, (ndoshta edhe sepse thua se fundja s'je kunder cilesimit tend si shkrimtar i famshem, pra per te ta bere pak qejfin), por nese te ka shkrepur ne koke, thjesht ngase nuk te pelqen qe te tjeret te merren me letersi dhe permes cinizmit te derdhur ne shkronja shqipe kerkon t'i cosh koleget e tu drejt Kryqit, atehere vertete, sic thote Ovidi, nec verba volenti suficiunt*8.

    Artisti eshte artist, sepse te tille ia beri shpirtin Ati (sic e veren edhe nje koleg yni me fodullek), kur ia mprehu intelektin te hetoje se bota eshte e mbushur plot me sende qe tingellojne nga deshirat e jetes dhe paniku i ikjes, eshte artist sepse ai s'ua ndan dot syte hapesirave te bekuara te enderrimit plot fantastik ku fqinjit industrialist s'i mbahen pordhet atje maje viles se tij shkelqimtare, ndersa ai vete s'ka ngrene gje prej gjeje cprej dy ditesh, aty perposh ne kasolle. Artisti eshte artist sepse, sic thua edhe ti per veten tende, fundja ai ate gje di te beje, mbasi midis ketij realiteti nuk u la as dy gisht vend per lumturine e tij, dhe kete lumturi tokesore, - ti e di, - ai s'mundet ta fitoje duke i trokitur atij fqinjit te lumtur ne porte i veshur tebdil me kravaten e politikanit, apo virtualisht me masken e kusarit, laperdhisht me minifundin e lerosus te prostitutes, apo "shenjterisht" me dollamane e "panjolle" te atij fetarit. Ti i di mire keto dhe une te kam admiruar dikur per kete, kur nga nje dite e larget e vjeshtes se vitit '92 me vinte zeri yt, i cili thoshte se e ka secili nga ne pasqyren e vet, ku pas cdo mefshtesie a lirie te shthurur e rishikon me pas vetveten krejt nudo pothuaj, duke mos patur mundesi ta veshe qyrkun e genjeshtres. Pra nese edhe ti beson ende keshtu te them se s'e ke keq, por kur vringellin gjithe percmim kamxhikun tend te cinizmit kunder fergellimes gjysme te vdekur te lumturise se ndonje tjetri, duke u tallur me krahet mungesore te saj, te cilen ia rrembyen ata qe u meshojne pordheve neper mercedesat e vilat e fituara padenjesisht, atehere quid sibi vult ea res*9 ?

    Une kisha nder mend qe ate zerin tend brilant, te larget por te sinqerte, ta ndermendja ne nje tjeter vend, vetem per t'ia kujtuar lexuesit te kohes sone edhe vlerat e tua te mirfillta letrare nder sa e sa gjumbotruajtes te tjere qe shkruajne ende, por kurre s'me kishte shkuar neper mend se do te me duhej te t'a kujtoja te parit ty vete, mbasi mesa duket (larg qofte!), tashme te eshte thyer ajo pasqyra qe e posedoje dikur, - ne nje kohe qe ti s'ia gjen dot vendin as ne te shkuaren, sepse nuk te kujtohet, - mos qofte se te shkuaren e mohon si te tille, sepse pastaj asgjeja per te cilen folem me lart s'eshte me realitet dhe triniteti i Kohes s'eshte me trinitet.

    E mua s'ma merr mendja qe uni yt te mos e degjoje muziken e universit tek ia melodizon hapesiren e neteve te fryra e te fryra ne boshllekun e tyre fatal, tek ti rri i ulur prane flakes se nje mendimi te harruar duke numeruar skeletet e thara te diteve te tua te humbura pakthim dhe tek fergellon duke kerkuar gjurmet e vetvetes, qe s'jane vecse kthim ne parajsen e humbur. Gjithcka e humbur kridhet thelle universit, ne djepin e te panjohures prej nga dergon tingujt dhe hijen e vet te meparshme, te cilat vetem fjala me mrekullite e saj i ben tingellore dhe te dukshme ne kete bote. Uni i gjumeboteruajtesit pikerisht kete mision kryen, dhe nese nuk do te ishte keshtu, atehere uni i tij, nuk ben gje tjeter vecse kercet gishtat tek rri dhe rravgon mbi rrokupjen muzikore qe buron prej rropullive rrondokope te atij fqinjit mmiliarder, te cilat pas drekes se shijshme i rrokjezojne rrepte ; rru rru, rru rru.

    Gjithkush e di se Sibila nuk del nga zgavra e mendermethanshme e anusit. Edhe ti e di. Po te ze lemeri?! S'e kishte menduar ndonjehere me duket se ne syte e piliveses pasqyrohet mali bashke me thellesite e tij te erreta, plot shkembinj e arinj, plot zgerbonja dhe ulkonja. Por me duket se ushtria uturuese e fjaleve qe te vertitet perpara syve nganjehere te behet aq e padisiplinuar sa te fut ne grindje jo me tjeter njeri pos me vetveten. Ajme, sa keq o fortndricmi Apollon! Dhe hargalisesh mandej duke ua ngjeshur te tjereve mu ne surrat kete paaftesi, pa e ditur se ne fakt ajo perben me te vertete nje nder ceshtjet themelore per cdo gjumeboteruajtes.

    Meqe e di c'eshte fjala pse s'na e thua? Pse nuk thua dot qe fjala per poetin eshte tingull prej drite iluzore, (sa cudi ?!), e cila leviz neper vendet e hijes me mallin e perjetshem te realiteteve te bjerruna dhe pikerisht atij gjumeboteruajtesit (poetit) i takon ta nxjerre nga hija, por ama, vetem nese ajo eshte e afte ta perballoje driten vizellore, qofte ate te diellit, qofte ate te rrufese, e cila, po dihet, shkrepetin nga skaje te rrezikshme cinizmi perzhites?

    Pse nuk thua se cinizmi eshte nje heshte qe ta zhgjeton lik permjeti vetedijen, duke ta kalamendur unin e artistit medet prej naltesive te tij per ta plandosur ne ferrnaja shqimit? Megjithese persiatja jote bodrumerret nuk e thote, eshte nenvetedija jote ajo qe e thote. Dhe atehere gjumeboteruajtesi pezmatohet me te drejte. Ajo shigjete e helmatisur, e hedhur drejt tij armiqesisht nga diku larg, nuk eshte honorari i merituar pas gjithe atij salikimi. Qe te mos merzitesh, tashme pot e kujtoj pak nje moment kritik nga dialogu i ndere midis Gertrudes, Mbretereshes komplotiste dhe Hamletit, i cili e ve ate ne saje te arsyetimeve perballe asaj pasqyres se bekuar per te cilen folem me lart.

    Ajo ka duruar me gjakftohtesi deri ne fund kritiken e hidhur, por dikur cmeritet e kelthet : "O Hamlet mu ne mes ma cave zemren!" Dhe Hamleti e ngushellon : "Oh, hidhe tutje pjesen me te keqe dhe rro me gjysmen tjeter me te paster!"

    Le t'i sherbejme tempullit te fjales, te cilit edhe ti edhe une i jemi flijuar, - fundja me aq sa te mundemi, por me vetedije dhe me dashuri. Ad extremum spiritum*10!


    -------------

    (lat.)

    * - deri ne fund
    ** - permendesh
    *** - dyert e tempullit
    **** - persosmeria
    *5 thengjilli i mbuluar
    *6 fjolla tymi
    *7 ze i kthjellet
    *8 dua te flas, por s'kam fjale te mjaftueshme (Ovidius)
    *9 c'do te thote kjo gje?
    *10 deri ne frymen e fundit


    Petrit Nika

  8. #8
    your incubus
    Antarsuar
    24-04-2002
    Vendndodhja
    Londer
    Postime
    456
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 3 postime
    duhet te kishe vene ca yje me perkthim edhe per keto fjalet e tjera turqisht, jo vetem per ato latinisht tek kjo e petrit nikes. tamam?
    gjuha jote eshte blu blu blu blu blu ne portokalli

  9. #9
    Administratore Maska e Fiori
    Antarsuar
    27-03-2002
    Vendndodhja
    USA
    Postime
    3,012
    Faleminderit
    2
    115 falenderime n 104 postime
    Une edhe nderrthurjen me latinishten nuk e kuptova... Nq se do te emerosh dicka ne latinisht e kuptoj (grafike etj..), nq se do te shkruash dicka vetem ne latinisht, perseri e kuptoj, por keto pergjysmat nuk e di perse, aq me teper kur nuk kane rrjedhshmeri (ndonje shpjegim, lidhje ..) ?!

    Nejse kam shume per te thene por fakti eshte se me ra ne dore dhe e hodha ketu meqenese ka lidhje me temen (nuk jam as e sigurt nq se ky ka qene krijimi me te cilin ka fituar cmimin e trete ne konkurs).

Tema t Ngjashme

  1. Konkursi letrar 2
    Nga ajzberg n forumin Shkrimtar shqiptar
    Prgjigje: 2
    Postimi i Fundit: 14-12-2008, 12:20
  2. Kndi Letrar
    Nga Fiori n forumin Letrsia shqiptare
    Prgjigje: 6
    Postimi i Fundit: 14-02-2008, 13:12
  3. Konkursi ndrkombtar i arteve pamore Onufri
    Nga Davius n forumin Arti shqiptar
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 01-12-2006, 21:34
  4. Ars
    Nga Fiori n forumin Enciklopedia letrare
    Prgjigje: 4
    Postimi i Fundit: 14-02-2005, 21:32
  5. Letrsia shqiptare: probleme teorike-kritike n gjykimin e vlerave letrare
    Nga Kosovari_78_Ca n forumin Enciklopedia letrare
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 25-01-2005, 14:56

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •