Ky shkrim nuk ka te beje me bindjet e mia personale por thjesht nje informacion qe mund tiu duhet une e pashe live emisionin dhe mu duk shume interestorant.

Liljana Hoxha, gruaja e Sokolit, djalit t vogl t Enver Hoxhs, rrfen pr emisionin Zon e Lir t Arjan anit, kontradiktat e saj me vjehrrn
Kombinacionet e Nexhmije Hoxhs dhe Ramiz Alis pr t m eleminuar
vijon nga numri i kaluar <2.htm>



Liljana Hoxha, bashkshortja e djalit t vogl t Enver Hoxhs, Sokolit, ka kthyer n sken debatin e saj me vjehrrn Nexhmijen. N nj intervist t gjat t dhn pr televizionin Arbria, emisionin Zon e Lir t gazetarit t mirnjohur Arjan ani, ajo tregoi t gjitha t fshehtat e familjes Hoxha. Gazeta Panorama merr prsipr ta botoj t plot intervistn e Liljans, 53-vjearjes q pr her t par flet hapur pr mosmarrveshjet e saj me Nexhmije Hoxhn. Ajo shpjegoi se me njohjen e Sokol Hoxhs, djalit t Enverit, nisin dhe vshtirsit.
Ajo do ta kishte t vshtir jetesn me nj rreth shoqror q nuk i prkiste atij t sajit. Liljana nuk harroi t prmendte edhe ndrhyrjet e vazhdueshme n jetn e saj nga Nexhmija, e cila sipas saj, nuk e ka pranuar asnjher at si nusen e djalit. Ajo mendon se mosmarrveshjet jan thelluar pasi kjo nuse u prishi planin q kishte familja, pa dijenin e Enverit, ta martonte Sokolin me nj mbes t Vito Kapos. Ardhja e nuses tjetr t familjes Hoxha, Teuts, mbess s Ramiz Alis, do ti shtonte vshtirsit e bashkjetess s saj me at familje. Kt her Liljana, gruaja shpjegon se si nuk e lejuan t ikte nga blloku vetm pas rreth katr vjetsh martes, se prishej plani i familjes. Si Enveri nuk dinte gj pr ato q ndodhnin n familje dhe hipokrizia e t tjerve n prezenc t tij me Liljann. Kur e realizoi largimin prej andej dhe prse Nexhmija, tashm kishte ndryshuar mendje, pra ajo sishte dakord. Kombinacionet e Nexhmijes dhe Ramizit pr ta eleminuar. Emigrimi n Kanada dhe ku mbshtetet gruaja e djalit t Enverit pr ta deklaruar nj gj t till. Si e quajtn t mendur dhe e kuruan me ilae vetm pse donte Nexhmija. Cili sht mendimi i saj pr Ramiz Alin dhe ku gaboi ky i fundit n ndrrimin e sistemeve. far tha n fund t emisionit Liljana dhe prse e falnderon bashkshortin, i cili edhe pse i kishte mundsit ta linte n balt i qndroi n krah dhe i kaluan s bashku t gjitha vshtirsit. Pr m tepr lexoni n vijim pjesn e dyt t intervists s Liljana Hoxhs.
Nga viti 1990 deri tani, ju nuk keni pasur mundsi q t punoni dhe jeni prballur edhe me vshtirsi ekonomike q ju jan dashur ti prballoni. Madje, u larguat nga blloku dhe shkuat n shtpin e prindrve t tu....
Pasi dhash dorheqjen si nndrejtoresh e ATSH i them familjes se ne duhet t iknim sa m par q t gjith

Nexhmija u gzua pr kt?

N at koh jo. Un duhet t rrija se prishja planin e familjes. Nexhmija ka dashur t ikja m prpara dhe nuk u realizua se nuk m ka ln Sokoli. Kjo ka ndodhur hert, madje dy tri vjet pas martess. M kujtohet se pr kt, Nexhmija jo vetm q ishte dakord, por ajo madje ma propozon kok m kok largimin, gj q nuk do ta bnte kurr n sy t Enver Hoxhs dhe un kisha dshir ta bja kt gj, por nuk pranoi Sokoli q t largoheshim nga babai i tij, i cili ishte i lidhur shum me t gjith fmijt, dhe t mit, por sidomos me Valbonn. Enveri nuk jetonte dot pa e pasur her pas here Valbonn, vajzn time, pran.


Si mendoni tani pas kaq vitesh pr at q ndodhi brenda Nexhmijes. A mund t m thoni se pse vjehrra juaj nuk ju ka pranuar asnjher, pra q kurr u njoht me Sokolin?

Jo, nuk dua t bj komente. Kam thn se komente nuk do t desha t bj asnjher. Nuk do ta bja kt as kur t flisja shtruar shtruar, as pas vdekjes si e kisha menduar. Dua t flas pr ato ka di. Komentet do tu a l t tjerve. Kjo pr arsye se nuk dua t jem zdhnse e mendimit tim. Un jam zdhnse e dshmis sime, dhe kjo dshmi sht si e t gjith t tjerve q din t japin pr pjesn e tyre. Dshmia ime sht vetm m brenda dhe n nj funksion tjetr q jam sa e brendshme dhe e jashtme. E jashtme jam vetm pr prmbajtjen time natyrale. Mendoja se n shtpin e Enver Hoxhs nuk do t gjeja ambientin ku jam rritur, ambientin e dlir t virtytshm. N kt familje ku shkova kishte dy ambjente, si jam rritur, vetm n sy t Enverit, dhe pas krahve t tij, gjendesha n nj ambjent tjetr q t merrte frymn.

Ndihesh e terrorizuar psikologjikisht?


Arrij t ndjehem edhe e terrorizuar se kshtu rrodhn ngjarjet. Un nuk dua t them asnj gj konkrete dhe sdua t them bile, vetm se gradualisht kuptova se do gj q ndodhte, bhej me dijenin e Nexhmije Hoxhs. Kjo sht dshmi dhe jo interpretim. As mos ma krkoni nj gj t till.
A arritt ta krkonit n at koh ndihmn konkrete t Enverit?
Jo, absolutisht jo. Dhe po t kisha nevoj nuk do ta bja nj gj t till. E kisha t ndaluar kt, pasi nuk duhej ti hapja problem dhe nuk mund ta rrzoja un vet at, kur e shikoja si syt e ballit shndetin e tij. N vitin 1986, i kam thn Nexhmije Hoxhs, se pse sm la t flisja me Enverin, i cili s fundi vdiq q vdiq. I prmenda se ajo e kishte fajin pr gjithka, se u binda q ajo e kishte fajin dhe se pas vdekjes s Enverit gjendja u b traumatike, u b e pajetueshme, revanshiste. Ato q far kam me Nexhmijen, Teutn jan vetm alibit e tyre se un nuk kam asgj me to.


far kan ato me ty?

Pyetjet e t tjerve, aluzionet e tyre, bhen pr ta banalizuar kt. Un nuk kam asgj dhe ksaj pyetje do ti prgjigjem patjetr, por mendoj se nuk ka ktu problem n raport me Nexhmijen, apo me Teutn, ktu ishte raporti me gjith familjen, nj gj e organizuar, nj gj komplet e kundrt me jetn.

A mendoni Liljana se ndoshta ekzagjeroni edhe vet ju kur u riktheheni ktyre problemeve?

E di, e i kam menduar t gjitha kto. Pr ekzagjerimet, them se kshtu ky problem duket sot. E di q mund t jem edhe subjekive, apo e mendur, do t flas ndaj dhe pranoj q jam edhe e mendur. Konsiderohem kshtu nga Nexhmija, Ramiz Alia, Isuf Kalo, edhe nga pasuesit e tyre, apo mediat, q mbrojn interesat e tyre. Kshtu, q un jo vetm ekzagjeroj, por pranoj t jem dhe e mendur, ska gj. Puna sht se duhen par n jan t vrteta kto q them apo jo. Q jam e mendur ska problem un bashkjetoj shum mir me iden q jam e mendur, se fakti q jam e mendur ma lehtson jetn, m lehtson ndjenjn e prgjegjsis q kam, pr t gjith aksionet e mia, individual pr veten time dhe prgjegjsin q kam ndaj shoqris. Them se un jam prgjegjse ndaj shoqris, pr faktin q jam kristjane dhe pr at q kam qen komuniste e ndershme. Un nuk e di se sa komuniste kam qen. Kam menduar se t gjith e duam komunizmin dhe nuk e dija q nuk e donin at t tjert. Nuk e dija q ata q i kndonin nuk e donin dhe ishin fars, nuk e dija por e kam kuptuar von kt.
ǒlidhje ka kjo q sapo that me Nexhmijen?
N marrdhniet me Nexhmijen, kjo ka t bj me at q Nexhmije Hoxha dhe Ramiz Alia, nuk ishin komunist si ishin babai im, nna ime, un q sado e re dhe tolerate q isha e besoja, as sa Enver Hoxha dhe komunistt e thjesht shqiptar.

Ramizi dhe Nexhmija that apo jo?

Ramizi, Nexhmija dhe kushdo tjetr q sht pas tyre.
Prmendt edhe Isuf Kalon
Natyrisht edhe ai sht vegl e t tjerve. Do t prmendim edhe m gjat biseds
Ata ju kan akuzuar pr t mendur. Prse ndodhte kjo. far rreziku prbje ti pr ata q t akuzonin?
Rreziku ka t bj me at, q un ju kam prishur aleanca. Ashtu si u martuan Iliri n vend t vajzs s Ramiz Alis t ciln ai frekuentonte apo edhe dilnin, se un at kam gjetur kur kam vajtur pr her t par te Sokoli. Un kam njohur Ilirin me Zann, kur kam shkuar pr her t par n at shtpi. Un nga jasht u ambjentova me at lidhje dhe kisha respekt pr at vajz se sht vajz e menur. Nuk ndodhi ashtu, pra papritur Iliri fejohet me Teutn. Pra, Ramizi nuk i dha dot vajzn Ilirit, pra djalit t Enverit, se nuk ishin t udhs q t martoheshin fmijt e antarve t Byros, pikrisht pr t evituar ndonj komplikim m von, por i dha mbesn. Normal, ishte vajz e bukur, qoft i lumtur Iliri dhe kaq.
Pr ju Teuta ishte thjesht nj vajz e bukur, nuk kishte ndonj gj tjetr q ta meritonte Iliri?
Pr mua Teuta ishte thjesht nj vajz e bukur. Fillimisht ishte nj vajz e urt. Dukej e urt.

Pse m pas ndodhi?

Nuk mund t futem n kto gjra, po dua t them vetm kt. Pr raportet familje, Teuta them se o sht m e zgjuar familja, o sht m e humbur ajo. Un kt nuk e di, por familja u fsheh mbrapa meskinitetit t saj, q ishte m e paskrupullt n egoizmat, sulmet, cinizmat, xhelozit, n nj obsesion q kishin ndaj meje si flisja, si qeshja, ku isha, si reagoja, si haja e t tjera e t tjera.
Mendoni se problemi ka ekzistuar vetm e vetm se Teuta ishte mbesa e Ramizit, ndrsa ju erdht nga jasht bllokut?
Jo vetm kjo, por i prisha dhe nj lidhje tjetr Nexhmije Hoxhs, e them pr t, pasi Enver Hoxha nuk e ka pasur iden pr kt gj, q Sokoli t martohej me nj mbes t Vito Kapos.
Bashkshorti juaj aktual do t kishte dik tjetr n vendin tnd
Bashkshorti im m zgjodhi mua, por nse nuk do t ndodhte kjo, do t kishte nj mbes t Vito Kapos sot pr grua dhe familja do t ishte rahat. Kshtu, mendoj se m t vrtet iu kam br shum keq. Kjo sht arsye principiale.
Ju sapo deklaruat se nse nuk do t ishit ju, bashkshorti juaj do t ishte tashm me nj mbes t Vito Kapos, gj q nuk ndodhi
Nuk ndodhi se dashuroi fatkeqsisht nj si un, fatkeqsisht them pr familjen.
Prse e thoni pr familjen?
E them pr familjen e tij. Pra, mori nj vajz t paprshtatshme dhe pr m tepr pastaj nga karakteri, pasi tek e njohn ishte gjithnj e m e rrezikshme. Prandaj, duhet t fillonte edhe mjekimi.
Aty nga viti 1977, pra vetm pas pak viteve jetes n bllok ju filloni t merrni nj mjekim.
E them q ky ishte nj mjekim krejtsisht aksidental. Sot sht shum e vshtir ti shpjegosh gjrat sipas logjiks s njerzve, t cilt jan kaq t lir, e kaq shum e shijojn at qetsin e tyre sa nuk duan tia din pr at se far thon t tjert, apo ndodh rrotull tyre, sa un e kuptoj se jam krej e sfazuar, me logjikn e sotme. Me logjikn e athershme dhe me logjikn e njerzve si un, them pr njerzit n familje, do tu lutesha t gjith atyre q m dgjojn t ndiejn si jam ndier un dhe jo t m japin t drejt apo dika tjetr. Mjekimi im filloi n kohn kur un nuk pranova se ndihesha e palumtur, kt e thot edhe Pol Miljez, mik i Enver Hoxhs se karaktere si un nuk mund t jetonin nn atin e asaj familjeje. Un kt gj nuk e pranoja dot, pasi nuk mund t ballafaqohesha me iden q isha e palumtur, pra e fsheha kt fakt dhe thash ska se si. Nejse, ato jan mnyrat e Isuf Kalos, t cilit i besoja shum n at koh dhe marrim nj mjekim prkohsisht sa pr t thn se filloi mjekim Liljana nuk vajti kot dhe ka dika t vogl, q sht e lodhur e pagjum.
N fakt nuk ju vendosn ndonj diagnoz konkrete
Absolutisht jo. Kam vajtur te mjeku q duhet t m mjekonte dhe pyeti q m pyeti nse kisha dshir t vrisja veten. Un kam shqyer syt nga habia n kt moment dhe njkohsisht nga dhunimi q m bri, pra m fyeu.

Kt e tha Miljezi?

Jo, jo. Mjeku francez. Miljezi tha se nuk isha e smur, por kisha nevoj t ndrroja ambient. N vizit m shpuri Isuf Kalo me Nexhmijen, e cila m tha se duhet ti pija barnat q ai m dha, pr t mos hapur probleme. Pasi i kisha pir nj muaj ilaet nisa t thosha se pr far po i pija ato dhe prse duhet ti pija. Pirja e ilaeve ishte nj gj e detyruar, un ju besoja ather. N kt koh e falnderoj edhe Sokolin pr ndihmn q m ka dhn dhe n rastin konkret kur m thoshte se duhet ti pija barnat se nuk m ndiqte dot, ngaq un isha shum reaktive, vigjilente dhe shum e devotshme. Reaktive isha pr t thn se kjo gj nuk ishte kshtu apo ashtu dhe prse kto nuk i di Enver Hoxha. E kshtu vazhdon kjo histori. Vet mjekimi ishte nj privilegj m vete pr bllokun, pr t cilin sht folur shum, por n t vrtet ai sht realizuar n mnyr krejt jo profesionale dhe si e mora vesh m von, pas viteve 90-t, kur m than se duhet t bja me shndetin tim.

N vitin 2000 ju keni shkuar n Kanada apo jo?


N Kanada shkova pr tjetr gj. Shkova atje, pasi na than se ndiqesha nga UDB-ja q krkonte t m viste. Informacionin na e dhan persona me shum kredibilitet. Na than dhe pr shum atentate t cilt na kishin ndodhur dhe n Bullgari gjat vitit t ri, ku na shoqronte nj shoqja ime shum e afrt. Kam shum historira t tilla, t cilat nuk mund t thuhen ktu. Ata na than edhe disa gjra q lidheshin me incidente q na kishin ndodhur dhe pas verifikimit, ku rezultoi se ishte kshtu, vendosm t shkonim n Kanada. M pas po kta na njoftuan edhe pr ato q na kishin ndodhur n Kanada.

Mos ishte nj kurth Kanadaja?

Them se po. Pasi m kan br krcnime dhe atentat ktu n Shqipri, pas botimit t shkrimit n nj revist me titull Mjekt e vdiqn Enverin, q kjo nuk qe deklarata ime, por e drejtuesit t revists, Kanadaja ishte nj kurth. Un ather thash se po shkoja atje, pr t shptuar jetn dhe ndrkaq po bj dhe dokumentat dhe t lirohem t iki njher e prgjithnj nga problemet. Atje, kuptova se kta q m kishin informuar pr gjithka dhe m kishin bindur q t shkoja atje pr t m vrar, turpruar, thashethemet kishin dal. Atje, kisha lloj lloj provokimesh, e pervesitetesh, bile donin dhe t m martonin, por nuk ia arritn t m poshtronin. Filluan t thoshin se un atje jetoja vetm, ndrkoh u isha futur dhe procedurave t bashkimit familjar, q t vinte dhe im shoq Sokoli, por si e pash dhe msova m ishin bllokuar procedurat. Kur e kuptova, u largova nga vendi ku banoja dhe u vendosa n nj zon frankofone, ku e kontrolloja vet procesin e dokumentacionit. Bindem se vajtja n Kanada jo vetm ishte kurth nga kta persona, por ishte qllimi q t mbetesha n Kanada, nga biseda q kam br me Nexhmije Hoxhn, braktisa gjithka dhe jam kthyer e bindur se kuptova se isha treguar nave dhe se m kishin drguar n Kanada. Te kta njerz q kam ndenjur q un u besoja dhe i dija miq, n dhomn e gjumit ku flija do t shikoja fotografin e zonjs s shtpis me Nexhmije Hoxhn. Ika nga kta, pasi u binda pr rolin e tyre. M von kur vazhdojn presionet e forma atentatesh pr t m trembur, n Tiran vazhdonin t punonin vazhdimit, duke i thn Sokolit se kisha vdekur e t tjera gjra. N kt koh vajza ishte shtatzn dhe kisha vendosur q do ti shkoja deri n fund asaj q kisha nisur. Kisha vshtirsi t mdha n at koh aq sa e quaja veten t aziluar. M n fund i krkoj ndihm hapur Nexhmije Hoxhs, duke i thn se ato q po m ndodhnin mua m vijn nga Ramiz Alia, iu luta q edhe po qe se nuk ndiente gj pr mua, t kujdesej pr Sokolin dhe vajzn time, pra mbesn e saj, pasi ata po psonin t njjtin presion paralel me mua. Prgjigja e saj m dha t kuptoj se n Kanada isha e drguar prej tyre dhe qllimi ishte q t mbetesha atje. Pra t isha sa m larg, pasi ata i jepnin koh vetes q dika t m ndodhte. T gjitha kurthet m jan br n Kandada dhe vetm drog nuk arritn t m futnin.

Ju thoni gjith kto gjra t rnda n ngarkim t personave.A keni menduar ndonjher t bni denoncim?


E kam menduar ta bj nj gj t till. Po m mundonte fakti se ku do ta bja, te njerzit e Ramiz Alis.
Jo them ta bnit kt n prokurori
Denoncim pr mua ka qen ajo q kam br duke shkruar gradualisht ku kam krkuar t marr prgjigje publike nga Nexhmija dhe Ramizi por kam gjetur ensurn dhe logjikat absurde t Fatos Lubonjs e kompani. Prandaj, un nuk kam prse t bj denoncim te Ramiz Alia, pasi mendoj se ky pushtet sht i Ramiz Alis. Ai sht n prag t vdekjes thot dikush, apo sht n pleqri t thell apo kshtu e ashtu, i kam psuar t gjith presionet aq sa Nexhmije Hoxha kur i kam thn se nuk isha vetm ,ajo m sht prgjigjur se do t ma tregonte mir fisin. N t vrtet un nuk kisha bab e nn, apo vlla se m kishin vdekur, por nuk isha vetm. Ktu te vllai do t them nj gj shum interesante. Ai ishte i vetmi njeri q m kuptonte se far ndieja dhe ka qen nga t vetmit njerz t familjes kundr asaj q ndodhte me mua n strehn Hoxha dhe kundr Ramiz Alis. Dhe un e survejuar dhe me dosje si isha pas vdekjes s Enverit n vitin 1985, kam folur m shpesh me tim vlla. Por ajo q ndodhi me t ishte e dhimbshme, pasi smuret dhe pa qen asnjher i till m par, vdiq.


Cili sht mendimi juaj pr Ramiz Alin?


Ramiz Alia sht prjetsisht bashkpuntor i Enver Hoxhs, suksesori i tij, e t tjera me radh. sht ai, q duhet t bnte demokracin. sht ai, q thoshin se ishte Gorbaovi i Shqipris, por nuk sht ashtu, pasi ky i fundit e solli shum but dhe me mendim shum logjik, meq sistemi socialist dshtoi ekonomikisht duhej t dshtonte edhe politikisht. Ather fillonin tw nisnin reformat ekonomike graduale, pr t kaluar n ekonomin e tregut, natyrisht nn kontrollin e nomeklaturs komuniste q t ishte m e leht dhe pa pasoja. Duhet ta bnte Ramiz Alia kt,por nuk e bri. Pas vdekjes s Enverit, Enver Hoxhs,se nuk m plqen t flas kshtu, ishte gjja m normale q mund t bnte Ramizi, por nuk e bri. Ai bri vetm lodra ndryshimesh, liberalizimesh dhe nga ana tjetr e sabotoi edhe m keq ekononim e Shqipris dhe trashgimin ekonomike q kishte ln Enver Hoxha. Ramiza Alia preu rrugn e Shtrausit. Kt e them pasi Enver Hoxha kur mbeti vetm, pra i izoluar, dha sinjalet pr hapje ndaj perndimit, si thot dhe Andreoti, dhe pr liberalizim t ortodoksis komuniste lidhur me t drejtat e individit. Enver Hoxha kishte thn qart q t bheshin edhe lshime n legjislacionin prkats. Pr mua nuk mund t kishte sukses shtja Shtraus, prderisa kishte kushtzime t tilla si vendosja e besimit fetar n Shqipri, por nuk mundej Ramiz Alia ta bnte nj gj t till. Ramiz Alia ishte ai, q hapi dyert e ambasadave q t ikin njerzit n eksod, dhe kur i shikon q ikin gjith kta bij nnash, q t dhimbseshin q iknin n at mnyr, Ramiz Alia i quan ata armiq t popullit. Ai hap kufijt dhe vret njerzit pabesisht, pra bn genocid. Ramiz Alia sht ai, q solli pluralizmin, dhe mir bri q e bri kt, por nuk e bri n at logjikn q tham por ndryshe, duke e br n nj far mnyre mbrapsht, e bri duke i ngritur kultin Enver Hoxhs, kur ai duhet t asgjsonte dashurin e njerzve pr Enverin. Kjo sht gjja m traumatike q ka br ai, pasi ka vrar ndjenjn shqiptare, pr kt i kam thn edhe Nexhmije Hoxhs dhe m sht prgjigjur se nuk kishte se m duhej t merresha me kt pun.


far do t thoni s fundi?

Dua ti them feleminderit shum Sokolit, q m ka mbshtetur n t gjitha ato q kemi kaluar. Natyrisht q ai edhe mund t m kishte ln n balt. Ai jo vetm q nuk e bri kt, por m tha se edhe sikur t ishim ndar me tentativat q ka br Nexhmije Hoxha, ai pr ka them un, do t dshmonte si dshmon bashk me mua. Dshmon edhe pse ne jemi t paralajmruar nga Enver Hoxha prpara se ai t vdiste edhe pr rrezikun e jets, edhe pse dyshimet q ai ka pr ndodhit e fundit dhe n lidhje me Ramiz Alin.