Close
Faqja 0 prej 2 FillimFillim 12 FunditFundit
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 40
  1. #1
    Promete (i lidhur) Maska e Kryeplaku
    Antarsuar
    12-09-2002
    Vendndodhja
    n realitetin e hidhur
    Postime
    2,208

    Question far kuptoni me termin Demokraci?

    perSHENDETje
    Fjalen demokraci e degjojme shpesh dhe e shqiptojme shpesh, por nje gje eshte e sigurte se secili prej nesh kur thote fjalen demokraci ka dicka tjeter ne tru nga ajo qe mund te kuptoje bashkebiseduesi. Ju si e kuptoni termin "demokraci"?
    falemiNDERit

  2. #2
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-10-2003
    Postime
    153
    Vepro si te them une,mos vepro si veproj une,

  3. #3
    ABC Maska e bicjani
    Antarsuar
    18-03-2003
    Vendndodhja
    poshte gjallices
    Postime
    130
    Denokraci=Sali Berisha
    .................................................. ..........
    .................................................. ..........
    .................................................. ..........

  4. #4
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    17-07-2004
    Postime
    18
    Eh kete teme duhet me e mesue permendesh,bile duhet te behete lende mesimore edhe neper shkolla.Lende mesimore qe ne mesojme se si ruhet njeriu -KRIJESA NJEREZORE NBA BASTARDIMI .E vecanerishr neve shqiptareve na nevojitet ky mesim qe tua leme trashegim gjeneratave te ardhme.Se pari me dashte atdheun dhe popullin e saj ,e kure mos me te shkue mendja me e perbuze dhe ra me shqelm se ai largohet dhe shkon e kerkon meshire,me ndonji komb tjeter.

    Ndogjoja mendimin edhe nese e ka gabim ,e jo me ia hudhe cdo fjale te tij poshte.

    Ne shqiptaret tentojmer qe te gjithe jemi te mencur,por mashtrohemi fakti tregon se ne jemi me te varferit ne Ballkan,cfar pergjejgje do ti japim gjenerates sere.

    Ne jemi nji komb qe kemi vra bura me fame ma sume se ndonji komb ne evrope.krahasoni vehten me sllovenet bullgaret t tj,

    Pse ne kemi ngreh gishtin e krimit figurave te famshme kombetare e vacanerisht pas luftave qe kemi ba ,ne kemi marre jetera komandantesh qe kane qene ne balle te frontit---PSE?

  5. #5
    !Welcome! Maska e StormAngel
    Antarsuar
    05-02-2003
    Vendndodhja
    Zurich, Switzerland
    Postime
    6,846
    Cdohere kam dashur te foli dhe bisedoj dhe flas per tema te ketilla,ndoshta edhe vete fakti qe studioj per kete me ben te ketille.
    Demokracia e ka prejardhjen nga fjala greke demos dhe kratios.
    Demos= populli ndersa kratios=populli
    Pra ne perkthim direkt,demokracia perkthehet si sundim i popullit.
    Ndersa ne kohe bashkohore kuptimi i demokracise nga pikepamja ime eshte sundim i popullit nepermjet te zgjedhure te tyre ne ane politike dhe demokratike.
    Ndoshta edhe gaboj,por perkufizimet per demokraci ndryshojne.
    We didn't land on Plymouth Rock, Plymouth Rock landed on us.

  6. #6
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-06-2004
    Postime
    5,939
    Citim Postuar m par nga Kryeplaku
    perSHENDETje
    Fjalen demokraci e degjojme shpesh dhe e shqiptojme shpesh, por nje gje eshte e sigurte se secili prej nesh kur thote fjalen demokraci ka dicka tjeter ne tru nga ajo qe mund te kuptoje bashkebiseduesi. Ju si e kuptoni termin "demokraci"?
    falemiNDERit

    ka sht demokracia?

    Q t`i prgjigjemi ksaj pyetje t rndsishme marrim si shembull nj bashksi njerzore. Njra nga kto bashksi, e njohur pr ne t gjith, sht familja. Ajo prbhet nga babai, nna dhe fmijt. Nj familje e till banon bashk, ushqehet bashk, jeton bashk. Andaj edhe lindin probleme, t njohura pr ne: Kush do t`i hedh plehrat, cili program do shihet n televizion, kush vendos se ka do te ndodh?

    Ekzistojn dy mundsi. Njra sht kur vendos nj njeri, n rastet kur ai mund t`i kundrshtoj pjestart tjer t familjes, psh. ai i cili mban n dor telekomandn, vendos se cili program do t shihet n televizion.



    Mirpo, ekzistojn edhe mnyra tjera. T gjith s bashku mund t vendosin. N rastin ton, kjo don t thot marrveshja n mes t pjestarve t familjes at se cili program do t shikohet. Personi q ka telekomandn n dor e lshon programin e zhgjedhur nga t gjith s bashku.


    Ngjashm si n familjen ton t vogl, edhe n bashksit m t mdha, siq jan psh. banort e nj shteti, lindin probleme gjat bashkjetess. Edhe ktu duhet t mirren vendime. Me kt rast nuk bhet fjala m pr programin televiziv, por pr programin e nj shteti, pra pr gjrat q do t ndodhin n t.

    Edhe n shtet ekzistojn dy mundsit e vendosjes, ngjashm si n familjen ton t vogl. Edhe ktu, mundsia e par sht ajo kur nj njeri vendos se ka do t behet, njri pra, i cili n dor mban telekomandn. Kt person po e quajm qeveritar, pasi q ai qeveris shtetin, pra prcakton programin e tij. Ky qeveritar posedon shum pushtet dhe udhheq mbi njerzit tjer, mbi popullsin. Popullsia n kt rast nuk ka shum influenc, ajo ka vetm pak t drejta. Ajo nuk vie n posedimin e telekomands, kshtu q s`i mbetet
    tjetr vese ta lej qeveritarin t vendos pr programin.

    Padrejtsi, apo jo? Mirpo ekziston edhe mundsia e dyt, n t ciln, donjri ka t drejta dhe n kt mnyr edhe nj ik pushtet. T gjith s bashku zgjedhin nj qeveritar, t cilit ia japin pushtetin e tyre pr nj koh t caktuar, n mnyr q ai ta startoj programin qeveritar. Qeveritari mund ta bj kt vetm nse me t pajtohet edhe popullsia. Ai nuk mund t zhvilloj nj program t till, i cili popullsis ia merr apo ia
    kufizon t drejtat.

    Kjo mund t paraftyrohet si vijon: do qytetar ka nj bateri. T gjith s bashku zgjedhin nj qeveritar, t cilit ia japin nj telekomand gjigante. Ksaj telekomande i nevoiten shum bateri pr t funksionuar. Pr kt arsye qytetart ia huazojn atij baterit e tyre. Qeveritari ka pr aq koh pushtet mbi telekomandn, aq sa bateri i japin atij qytetart.

    Kur t hargjohen baterit dhe qeveritari nuk merr m bateri t reja nga qytetart, ai nuk mund t qeveris m. N do rast qytetart duhet t mendohen mir para se t vendosin pr apo kundr dhnies s baterive t reja qeveritarit.

    Kto ishin dy format e rregullimit t jets n mes qeveritarit dhe popullsis. Pr t dyja format mund t gjenden shum shemuj. Forma e par, diktatura, n t ciln qytetart kan pak t drejta, ka mbretruar n Evrop deri n fund t shek. XVIII. M pas, popullsia filloi t vetdijsohet pr padrejtsit e ktij sistemi. Q athere, n mbrendsi t Evrops u prhap mundsia e dyt, demokracia me baterit - edhe pse ajo sht e vjetr mbi 2000 vjet, si do t msojm edhe n kursin themelor 2. N rrjedhn e shek. XX ajo filloi t praktikohet gjithnj e m tepr n shum shtete anemban bots.

  7. #7
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-06-2004
    Postime
    5,939
    Si u zhvillua demokracia?
    Qytetet-shtete antike greke, para s gjithash Athina, konsiderohen djep i demokracis, e cila si e till sht e lasht m se 2500 vjet. N kt sekuenc themelore do t flitet pr historin e demokracis.

    Gjat shtjellimit t ksaj teme do t orientohemi n ndarjen e rndomt n tri pjes t historis: historia n antik, mesjet dhe n kohn e re.

    Demokracia n Polisin antik

    Demokracia n mesjet

    Demokracia n kohn e re (Locke, Montesquieu, Rousseau)


    N nj faqe t veant mund t gjeni informacione themelore mbi klasikt e filozofis politike. Pr zbatimin e ksaj materie teorike n msimdhnie mund t prdorni edhe bisedn e imagjinuar n mes Hobbes-it, Locke-s dhe Rousseau-t, bised kjo e cila sqaron filozofin e tyre mbi shtetin:

    Diskutim televiziv n mes Hobbes, Locke dhe Rousseau rreth filozofive t tyre mbi shtetin

    Diskutimi i mёposhtёm i imagjinuar nё mes tre filozofёve mё tё rёndёsishёm tё teorisё mbi shtetin ёshtё tejet i pёrshtatshёm pёr zbatimin nё procesin e mёsimdhёnies tё kёsaj materie tё komplikuar teorike. Ai u zhvillua nga Bernd Rolf dhe u publikua pёr herё tё parё nё Revistёn pёr Didaktikё, Filozofi dhe Etikё (Nr. 4/1998).


    `na duhet shteti?
    Debat televiziv nё mes Thomas Hobbes, John Locke dhe Jean-Jacques Rousseau

    Moderatori: Tё nderuar zonja dhe zotёrinj, mirёseerdhёt nё emisionin e sotёm tё rubrikёs "Forumi i filozofisё". Kt her bёhet fjalё pёr qshtjen: far na duhet shteti? Kam nderin t`ju prezentoj tre filozofёt mё tё rёndёsishёm tё filozofisё shtetёrore, francezin Jean-Jacques Rousseau, anglezin John Locke dhe bashkёatdhetarin e tij Thomas Hobbes.
    Zoti Hobbes, ju jeni themelues i filozofisё moderne shtetёrore. Kryeveprёn tuaj tё publikuar nё vitin 1651 e titulluat "Leviathan". `nёnkupton ky titull enigmatik?

    Hobbes: Njerёzit nё kohёn time e njihnin dhiatёn e vjetёr. Atje, nё kapitujt Hiob dhe Jesaja, por edhe nё psalme, pёrmendet njё pёrbindёsh me emrin Leviathan, njё lloj gjarpёri apo dragoni, i cili njerёzve ua shtie frikёn dhe tmerrin. Kёtё pёrbindёsh unё e kam pёrdorur si simbol tё pushtetit. Shteti, si pushteti mё i lartё tokёsor pёrhapё frikёn dhe tmerrin dhe i nёnshtron nё kёtё mёnyrё tё gjitha pushtetet e tjera.


    Moderatori: Kjo paraqet njё pikёpamje krejtёsisht tjetёr mbi shtetin nga ajo e filozofit antik Aristotel, e cila vlente deri nё mesjetё. Pёr Aristotelin, i cili njeriun e sheh si krijesё sociale, shteti nuk paraqet dika tmerruese, por deri diku realizimin e tё qenit njeri.

    Hobbes: Keni tё drejtё. Mirёpo une mё nuk e konsideroj njeriun si krijesё shoqёrore, por nisem nga individёt dhe liria e tyre individuale. Askush nuk i ёshtё nёnshtruar nga natyra dikujt tjetёr, kёshtu qё kufizimet e ndryshme tё kёsaj lirie, pra edhe pёrmes shtetit, janё vetёm atёherё tё arsyetueshme, nёse pёr to mund tё vendosё secili qytetar. Nё "Leviathan" desha tё tёrheqё vёrejtjen se shteti, i cili pёrhap frikё dhe tmerr, tek e fundit bazohet nё pёlqimin e tё gjithё njerёzve.

    Moderatori: A mund t`i pёrsёritni edhe njёherё argumentet tuaja?

    Hobbes: Shikoni, pёr ta arsyetuar ekzistencn e shtetit unё nisem nga gjendja natyrore, pra nga e kundёrta e asaj qё unё dua tё dёshmoj.

    Moderatori: Nё gjendje e tillё nuk ekziston mё askund nё botё. Ku jetojnё atёherё njerёzit nёn kushte tё tilla natyrore?

    Hobbes: Me sa duket nuk mё keni kuptuar si duhet. Me gjendje natyrore unё nuk mendoj njё gjendje primitive tё zhvillimit, nё tё cilёn, njerёzit janё tё detyruar tё jetojnё pa ndihmёn e mjeteve teknike. Me kёtё unё mendoj gjendjen nё tё cilёn ndodhen njerёzit kur nuk ekziston shteti, pra gjendjen pa pushtet, pa ligje etj. Pёrve kёsaj, kёtu bёhet fjala pёr njё eksperiment mendimesh. Unё nisem nga njё gjendje e tillё pa shtet, pёr tё studijuar se cilat mangёsi do tё paraqiteshin me kёtё rast. Prej kёsaj do determinohej mandej nevoja e ekzistencs sё shtetit. Unё nisem nga presupozimi se tё gjithё njerёzit do tё pranonin autoritetin shtetёror, nё rast se ai do tё ishte nё gjendje ta menjanoj kёtё mangёsi.


    Moderator: Mmh, kuptoj. E pёr farё mangёsish bёhet fjal atёherё?

    Hobbes: Gjendja natyrore pёr mua karakterizohet nga "lufta e secilit kundёr tjetrit". Me kёtё dua tё them se njerёzit, pa shtet, gjithnjё jetojnё nё gjendje lufte. Mirёpo ata, nё njё rast tё tillё do tё jetonin nё njё mosbesim dhe armiqёsi ndaj njёri-tjetrit dhe do tё ishin nё do kohё tё gatshёm t`i kundёrvihen me armё njёri-tjetrit. Pёr tё qenё mё i qartё: njeriu pёr njeriun ёshtё ujk ...

    Rousseau: ...dokёrr! Njeriu, nga natyra nuk ёshtё aspak egoist dhe i keq, si e kam cekur edhe nё veprёn time: "Diskurs mbi prejardhjen dhe bazat e pabarazisё sё njerёzve".

    Moderatori: Z. Rousseau, ju lutem mos e ndёrpreni z. Hobbes. Mё pas do ta keni edhe ju mundёsinё ta shprehni pozicionin tuaj.

    Hobbes: z. Rousseau, po tё shikohet nё mёnyrё reale, njerёzit parasёgjithash janё tё interesuar nё mbarёvajtjen e tyre vetjake, ata janё egoistё. Kёtё pikёpamje - nёse doni pesimiste mbi njeriun - unё e kam fituar gjatё kohёs sё gjatё tё luftёs qytetare nё vendin tim, luftё kjo e cila e rrezikoi ekzistencёn time dhe me detyroi nё vitin 1640 ta lё vendlindjen dhe tё jetoj 10 vjet tё tёra nё ekzil nё Francё. Pёrve kёsaj, natyra, njerёzit i ka krijuar pёrafёrsisht tё njejtё. Edhe njeriu mё i dobёt ёshtё mjaft i fortё sa ta vrasё tё fortin nёse ai pёrdor dinakёrinё apo bashkohet me tё tjerёt. Nga kjo rrjedh se nё gjendjen natyrore askush nuk mund t pretendoj njё pёrparёsi, tё cilёn njё tjetёr nuk do tё ishte nё gjendje ta kёrkojё pёr vete. Nё rast se nuk ekziston shteti, atёherё donjёri ka tё drejtё tё bёj gjithka. Nё kёtё mёnyrё lind konkurrenca dhe grindjet, pra ajo, tё cilёn unё e quajta "luftё tё donjёrit kundёr tjetrit".


    Moderatori: Si ёshtё i mundur shmangia e njё lufte tё tillё?

    Hobbes: Rruga e vetme pёr shmangien e ksaj ёshtё krijimi i njё pushteti tё pёrgjithshёm, d.m.th. themelimi i shtetit. Aktin e lindjes sё shtetit unё e kam quajtur marrёveshje shoqёrore. Ajo nuk duhet tё ngatёrrohet me marrёveshjen e sundimit, sepse ajo lidhet mes princit dhe popullit. Marrёveshjen shoqёrore e lidhin qytetarёt mes veti, e jo me sunduesin. Nёse e drejta pёr gjithka paraqet shkakun e luftёs, atёherё njerёzit, me qёllim tё ruajtjes sё paqes, duhet ta lidhin njё marrёveshje, nё tё cilёn deklarojnё se heqin dorё nga kjo e drejtё pёr gjithka, dhe ia bartin pushtetin njё njeriu, pra sovranit. Me ndihmёn e pushtetit tё tij, sovrani ёshtё nё gjendje t`i mbrojё ata nga sulmet e ndёrsjella dhe nga sulmet e tё huajve. Kjo detyrё mund tё merret edhe nga njё bashkёsi njerёzish.

    Moderatori: Besoni me tё vёrtetё se njerёzit vullnetarisht janё nё gjendje tё heqin dorё nga tё drejtat e tyre?

    Hobbes: Po, sepse edhe vetё egoisti e ka t qart se shikuar nё aspektin afatgjatё, pёr tё, mё shumё ia vlenё tё jetohet nё paqe dhe siguri se sa nё njё gjendje permanente tё frikёs nga vdekja, gjendje tё cilёn ai do ta kishte nё situat lufte. Ndrsa egoisti dёshiron tё jetoj mundёsisht i qetё, pёr `gjё paqa ёshtё parakusht.

    Moderatori: far ndodhё nё rast se njё pjesё e njerёzve nuk e nёnshkruajnё marrёveshjen?

    Hobbes: Kjo nё fakt do tё paraqiste njё problem. Njeriu ёshtё nё gjendje tё heqё dorё nga dika vetёm nёse tё gjithё tё tjerёt e bёjnё tё njejten gjё dhe nёse heqja dorё nga e drejta e tij tё tjerёve nuk u sjellё pёrparёsi. Mirёpo nё anёn tjetёr e dijnё tё gjithё, se marrёveshja fare nuk do tё arrihej nёse tё gjithё - me pёrjashtim tё sovranit - nuk heqin dorё nga tё drejtat e tyre. Mё duhet t`iu pёrkujtoj edhe njёherё se ne gjendemi kёtu nё njё eksperiment mendor. Sepse nё realitet nuk lidhet marrёveshtja nё fjalё. Shpresoj se ia kam arritur tё tregoj se tё gjithё njerёzit, nё rast se do tё mendonin mirё, do ta pranonin njё marrёveshje tё tillё. Nga kjo vie nё pёrfundim se ekzistenca e shtetit ёshtё e arsyeshme.



    Moderatori: Kuptoj. E sa e madhe ёshtё sipas mendimit tuaj fuqia e shtetit?

    Hobbes: Pёrgjigja e kёsaj pyetje gjendet nё atё qё u tha deri tani. Derisa shteti u garanton qytetarёve lirinё dhe sigurinё, qytetarёt duhet t`i binden atij plotsisht. Askush nuk ka tё drejtё t`i bёj rezistencё vullnetit tё sovranit, madje as nё rastin kur ndjehet i trajtuar pa tё drejtё. Sovrani nuk mund tё detyrohet tё japё llogari pёr ekzekutimin psh. tё njё njeriu tё pafajshёm nёse beson se kjo ёshtё e domosdoshёm pёr ruajtjen e paqёs. Obligimi pёr t`u dhёnё llogari shtetasve mbaron vetёm atёherё kur shteti nuk ёshtё mё nё gjendje ta kryej detyrёn e sigurimit tё paqes.

    Rousseau: Skandal! Me kёtё do tё arsyetohej madje edhe monarkia absolute. Pёr mua si demokrat kjo ёshtё e papranueshme. Askush nuk mund tё pajtohet me gjendjen, nё tё cilёn qytetarёt nuk kanё liri dhe tё drejta.

    Hobbes: Njё gjё duhet ta kuptoni: vetёm shteti i fortё ёshtё nё gjendje ta nxisё paqen. Ky tё pakten ёshtё pёr mua rezultati i luftёs qytetare nё vendin tim, e cila u ndёrpre nё vitin 1649 vetёm me anё tё diktaturёs sё Cromwell-it. Nё krahasim me terrorin e anarkisё, rreziku nga despotizmi mё duket se ёshtё njё e zezё mё e vogёl.



    Moderatori: Unё nuk jam i sigurtё nёse ёshtё e mirё kjo alternativё. - Tё kalojmё tek ju z. Locke. Me veprёn tuaj "Dy trajtesat mbi qeverinё" tё vitit 1689/90, ju konsideroheni themelues i liberalizmit dhe njёri ndёr pishtarёt e kushtetutёs amerikane. ka mendoni pёr mendimet politiko-shtetёrore tё kolegut tuaj Hobbes?

    Locke: Unё e vlerёsoj mendimin e tij si tejet pёrarёs. Arsyetimi i shtetit pёrmes marrёveshjes shoqёrore pёr mua paraqet idenё mё gjeniale tё filozofisё politike, deri kёtu pajtohem me Hobbes-in. Mirёpo unё kam njё pikёpamje krejt tjetёr mbi gjendjen natyrore - e nga kjo rezulton pёr mua njё pikёpamje krejtёsisht tjetёr mbi shtetin. Madje edhe vetё njё gjendje pa autoritet shtetёror nuk paraqet pёr mua njё gjendje tё shfrenuar, sepse ekzistojnё tё drejtat dhe detyrat natyrore. Arsyeja, nёse merret parasysh ajo, i tregon njeriut se askush nuk ka tё drejtё ta vrasё, lёndoj, vjedhё apo t`ia grabis lirinё dikujt tjetёr. Sepse kur tё gjithё njerёzit janё tё barabartё, edhe mua mё duhet t`i mundёsoj tjetrit atё qё pretendoj pёr vete, pra tё drejtёn pёr jetё dhe pacёnueshmёri trupore, tё drejtёn e lirisё dhe tё drejtёn e pronёs.

    Moderatori: Tё drejtat e njeriut?

    Locke: Po, unё i kam quajtur ato "tё drejta natyrore". Ato janё tё drejta tё patjetёrsueshme, tё cilat i takojnё donjёrit si njeri, pra jo tё huazuara nga shteti, por ekzistuese qysh nё gjendjen natyrore.

    Moderatori: E ku qёndrojnё atёherё problemet e bashkёjetesёs sё njerёzve, nёse qysh nё gjendjen natyrore ekzistojnё kёto tё drejta dhe detyrat e tyre pёrkatёse?

    Locke: Shikoni: Tё drejtat natyrore, ashtu si na mёson arsyeja, janё tё pёrgjithshme dhe apstrakte. Meqenёse tё drejtat nuk janё formuluar nё mёnyrё tё qartё, gjatё zbatimit tё tyre mund tё lindin probleme. Mosmarrёveshjet mund tё lindin gjatё interpretimit konkret tё kёtyre tё drejtave. Pёrve kёsaj mund tё ketё probleme edhe gjatё pёrdorimit tё tyre kundёr rezistencave, nё rastin kur dikush ka tё drejtё, por nuk i jipet e drejta.


    Moderatori: Cilat detyra tё shtetit rezultojnё nga kjo?

    Locke: Kjo ёshtё e qartё: Shteti ka pёr detyrё t`i konkretizoj tё drejtat natyrore pёrmes ligjeve tё formuluara qartё. Pёrve kёsaj ai duhet tё pёrkujdeset qё kёto ligje edhe tё respektohen. Nё raste tё diskutueshme atij i duhen gjykatёsit jopartiak. Nёse pёrmblidhet e tёro kjo mund tё thuhet: Shteti ka pёr detyrё sigurimin e tё drejtave natyrore.

    Moderatori: A guxon shteti t`i shkelё kёto tё drejta?

    Locke: Jo, nё asnjё mёnyrё. Edhe shteti ёshtё i obliguar t`i respektoj tё drejtat natyrore, tё cilat njeriut i takojnё qysh nga gjendja natyrore. Monopoli i pushtetit, sipas mendimit tim - e kёtu qёndron dallimi nё mes meje dhe z. Hobbes - paraqet njё rrezik tё madh pёr qytetarёt e lirё. Pёr kёtё arsye ёshtё i nevojshёm themelimi nё atё mёnyrё i shtetit, nё tё cilёn qytetarёt do tё ishin tё mbrojtur nga keqpёrdorimi. Kjo paraqet njёrёn ndёr kёrkesat kryesore tё liberalizmit.

    Moderatori: E si mendoni ta arrini kёtё?

    Locke: pёrmes ndarjes sё pushtetit. Legjislativja, dmth. pushteti legjislativ, dhe ekzekutivja, kjo paraqet pushtetin, i cili ligjeve ju jep njohjen, duhet tё jenё tё ndara, ndёrsa legjislativja duhet t`i nёnshtrohet kontrollit. Kёtu mendoj nё njё asamble ligjvёnёse, e cila mund tё shprndahet dhe ndёrrohet nga populli nёse e keqpёrdorё besimi e dhёnё asaj. Kolegu im francez Montesquieu e ka zhvilluar mё tej idenё e ndarjes sё pushtetit, duke e zgjeruar me pushtetin gjyqёsor, judikativen. Nё kёtё mёnyrё ruhet nё mёnyrё tё efektshme liria e qytetarёve.

    Rousseau: E pabesueshme! Ky i ashtuquajtur liberalizёm, nё fakt nuk ka asgjё tё bёj me lirinё. Ai nuk ёshtё asgjё tjetёr vese njё justifikim i klasёs borgjeze. Liria pёr ju z. Locke don tё thotё vetёm liri pёr tё pasurit dhe pronarёt. Shteti juaj nuk ёshtё asgjё tjetёr vese njё shtet "roje nate", i cili i ruan qytetarёt e pasur nga vjedhjet. Pёr mua, njeriu nuk e ka vetёm tё drejtёn qё tё mos i mirret dika, por edh tё drejtёn pozitive tё pronёs. Kjo do tё thotё se tё mirat shoqёrore duhet ndarё nё mёnyrё tё njejtё dhe nё tё gjithё njerёzit, se shteti ka pёr detyrё ta heqё dallimin mes tё varfёrve dhe tё pasurve.


    Moderatori: Z. Rousseau, me lejoni t`ju prezentoj shkurt: Ju konsideroheni pishtar shpirtёror i Revolucionit Francez, apo sё paku revolucionarёt janё thirrur nё idetё tuaja. Si e dijmё, ju i kundёrshtoni nё mёnyrё radikale mendimet e Hobbes-it dhe Locke-ut. Pёr kёtё arsye edhe mё habitё fakti, se ju, kryeveprёn tuaj politike e keni titulluar "Mbi marrёveshjen shoqёrore".

    Rousseau: Kjo edhe paraqet tё njejtёn gjё tё pёrbashkёt me kёta dy zotёrinjё, pёrndryshe me ta nuk dua tё kem asgjё tё pёrbashkёt. Mё duhet tё them, se unё jam i vetmi i cili e ka kuptuar drejtё idenё e marrёveshjes shoqёrore. Si e kam thn edhe mё parё, me rёndёsi pёr mua ёshtё liria e njerёzve. Nё vitin 1762 kam ardhur nё pёrfundim, se njeriu, nё gjendjen e tij natyrore ёshtё plotёsisht i lirё. Mirёpo gjithkund ku shikova pashё se njeriu ishte nё pranga. Pёr kёtё arsye, problemi themelor i filozofisё politike ёshtё gjetja e njё forme tё tillё shtetёrore, e cila e mbronё individin, dhe nё tё cilёn ai nuk ёshtё i detyruar ta humbё lirinё e tij?

    Hobbes: Njё gjё e tillё ёshtё e paarritshme!

    Rousseau: Jo, njё gjё e tillё ёshtё e arritshme pas plotёsimit tё disa parakushteve, pёr tё cilat, pёr shkak tё mungesёs sё kohёs nuk mund t`i sqaroj mё tepёr. Parakushti i parё ёshtё ai, i cili kёrkon qё njerёzit, para lidhjes sё marrёveshjes, tё trajtohen nё mёnyrё tё njejtё, pa asnjё pёrjashtim. Pёr kёtё arsye nuk guxon tё ekzistoj - si ёshtё rasti me Hobbes-in - sovrani, i cili qёndron jashtё marrёveshjes shoqёrore, i cili nuk heq dorё nga tё drejtat e tij, por tё cilit i barten tё gjitha tё drejtat. Jo arbitrazhi i sovranit duhet ta drejtoj veprimin e shtetit, por "vullneti i pёrgjithshёm". Nё ёshtjet politike, vullneti i popullit duhet tё jetё vendimtar; ideja e marrёveshjes shoqёrore pra domosdoshmёrisht sjellё demokracinё. Me kёtё unё kuptoj pyetjen direkte tё tё gjithё qytetarёve nё tё gjitha vendimet politike. Vetёm nё kёtё mёnyrё ёshtё i mundshёm sigurimi i lirisё natyrore tё qytetarёve nё shtet: Nё rast se vullneti i shtetit dhe vullneti i individёve pёrputhet njёri me tjetrin, atёherё donjёri ёshtё i lirё, sepse ai, pёr faktin qё i bindet shtetit, kёtё e bёn vetёm nga vullneti i tij.



    Locke: Nёse qytetarёt pyeten pёrmes votimit, me kёtё rast dalin shumё mendime tё ndryshme, kёshtu qё gjetja e njё vullneti unik ёshtё e arritshme. Kjo edhe ёshtё e vetёkuptueshme, sepse interesat e njerёzve nuk janё tё njejta. Njё fabrikant psh. ka interesa krejtёsisht tё ndryshme nga punёtori.

    Rousseau: Nё kёtё pikё keni tё drejtё. Vullneti i pёrgjithshёm nuk ёshtё identik me shumёn e vullneteve individuale. Me kёtё arritёm nё parakushtin tim tё dytё. Nёse vullnetet e ndryshme me tё vёrtetё mbёshteten mbi interesat e ndryshme, atёherё ne duhet tё kujdesemi qё dallimet e interesave tё mos lindin fare. Nёse kёto ndryshime tё intereseve ndёrkaq preken nga rrethanat e ndryshme tё pronёsisё, atёherё ne duhet tё kujdesemi qё tё gjithё tё posedojnё tё njejtat gjёra. Pёr kёtё arsye, kur bёhet fjala pёr marrёveshjen shoqёrore, ёshtё e domosdoshme qё njerёzve tё mos u hiqen vetёm tё drejtat, por edhe prona e tyre. Pёr shtetin nga kjo del detyra e ndarjes sё barabartё e tё mirave shoqёrore. Nёn kёto kushte, nё tё cilat secili posedon tё njejten, nuk do tё ekzistonin mё interesat e ndryshme, por vetёm njё interes i pёrbashkёt pёr sigurimin e jetёs. Nё kёtё mёnyrё do tё mundёsohej sundimi i vullnetit tё pёrgjithshёm, e me kёtё edhe ruajtja e lirisё natyrore brenda shtetit.

    Hobbes: Kёto ide janё plotёsisht joreale! Rrjedha e historisё ka treguar se ato nuk janё tё realizueshme. Demokracia e drejtprdrtejt ndoshta mund t realizohet nё njё shtet tё vogёl si vendlindja juaj, Gjeneva. Nё shtetet e mёdha ndёrkaq, tё themeluara qё nga fundi i shek. XVIII gjithkund nёpёr botё, ajo nuk ёshtё e realizueshme. Ndarja e barabartё e tё mirave ma pёrkujton eksperimentin e komunizmit, i cili nё vendet evropiane tё Bllokut Lindor dёshtoi nё mёnyrё tё mjerueshme.


    Rousseau: Mos harroni ju lutem faktin, se nё shtetet e mёdha, demokracia ёshtё futur megjithatё nё formё tё demokracisё pёrfaqёsuese. Pa kёrkesёn time pёr ndarje tё barabartё tё tё mirave, nё shek. XIX, fare nuk do tё kishte ardhur deri tek lufta pёr baarazi sociale, luftё kjo e cila mundёsoi ngritjen e shtetit social. Shteti nuk guxon tё jetё plotёsisht indiferent ndaj mirёvajtjes sё qytetarёve tё tij. Kush tjetёr do tё kujdeset pёr qytetarёt e dobёt nё aspektin social, tё sёmurёt, tё papunёt nёse jo ai?

    Locke: Nёse shteti kujdeset pёr tё gjitha rastet sociale, atёherё ai do tё bankrotoj (...).

    Moderator: Tё nderuar zotёrinjё, pёr shkak tё mungesёs sё kohёs, ne fatkeqёsisht nuk mund ta vazhdojmё diskutimin tonё. Edhe pse nё pyetjen pse na duhet shteti nuk kemi gjetur njё emёrues tё pёrbashkёt, unё kam krijuar bindjen se idetё tuaja mbi shtetin nuk pёrjashtojnё plotёsisht njёra-tjetrёn. Shteti padyshim ёshtё i nevojshёm me qёllim tё sigurimit tё lirisё sё brendshme dhe tё jashtme, si e prmendt edhe ju z. Hobbes. Nёse i hedhim njё vёshtrim shtetit modern (...), ne shohim, se ai, si shtet liberal kushtetues i mbronё edhe tё drejtat natyrore tё njerёzve, si keni kёrkuar ju z. Locke. Ai kuptohet edhe si shtet i pёrkujdesjes sociale, i cili si nё kuptimin tuaj z. Rousseau kujdeset edhe pёr mirёvajtjen e qytetarёve dhe pёr barazinё sociale

    [ Bernd Rolf, publikimi i parё nё: Zeitschrift fr Didaktik der Philosophie
    Ndryshuar pr her t fundit nga ATMAN : 27-09-2004 m 10:51

  8. #8
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-06-2004
    Postime
    5,939
    Clat jan tiparet e shtetit demokratik?

    jemi marr me pyetjen: "ka sht demokracia?". Kemi par se ekzistojn lloje t ndryshme t mundsis s zbatimit t demokracis npr shtete t ndrysshme t bots. Nj form ideale nuk ekziston. Demokracia sht dika q rritet n rrjedhn e historis, nj detyr e paprfunduar asnjher e do bashksie njerzore.
    N kt sekuenc do t mundohemi t bjm identifikimin e asaj q prbn thelbin e shtetit demokratik. ka duhet t ket shteti s paku q t mund t quhet demokratik? Cilat elemente e prbjn thelbin e shtetit demokratik, pa marr parasysh ndryshimet

    Gjasht elementet themelore n vijim mund t cilsohen si thelb i do shteti demokratik. T gjitha kto elemente themelore jan t lidhura ngusht njra me tjetrn. Asnjra nuk mund t paramendohet pa tjetrn. N nj demokraci funksionale, prve ksaj bn pjes natyrisht edhe nj shoqri demokratike.

    Zgjedhjet Parlamenti

    N demokraci, i gjith pushteti del nga populli. Ai e zgjedh qeverin pr nj koh t caktuar. Zgjedhjet jan shenj tipike t demokracis.
    Prfaqsuesit e zgjedhur t popullit mblidhen n parlament, lshojn ligje, miratojn buxhetin etj.

    Qeveria Opozita

    Asnj shtet nuk mund t funksionoj pa qeverin e tij dhe administratn prkatse, e cila zbaton ligjet.
    Opozita qndron prball qeveris, e kontrollon at dhe prpiqet t bhet alternativ m e mir pr zgjedhsit.

    Ndarja e pushtetit Shteti juridik

    Sistemi checks and balances prkujdeset q t mos vij deri tek koncentrimi i teprt i pushtetit n shtetin demokratik, sepse pushteti josh keqprdorimin.
    N demokraci, i gjith pushteti sht i lidhur n ligje. Vet sovraniteti i popullit i gjen kufijt e tij n t drejtat themelore.

  9. #9
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-06-2004
    Postime
    5,939
    Cilat jan elementet e shoqris demokratike?
    Pasi q kemi shtjelluar pyetjen "farё sht demokracia?", kemi parё zhvillimin e demokracis q nga fillimi i saj para 2500 vjetve n Greqin antike dhe pasi jemi njohur n kursin themelor 3 me elementet e shtetit demokratik - qeverin, parlamentin, opozitn, shtetin juridik, ndarjen e pushtetit etj., n kt pjes do t merremi me shoqrin demokratike.

    N kt aspekt duhet mbajtur n mend, se n demokraci, natyrisht se nuk sht i mundur dallimi i qart n mes t shtetit dhe shoqris. Q t dy ndikojn n mnyr permanente n drejtim t afrimit sa m t afrt t idealit t demokracis. Megjithat ekzistojn pjes qendrore prbrse t demokracis moderne, t cilat radhiten n fushn shoqrore.

    Nё to bjn pjes t ashtuquajturat organizatat intermediare, t cilat qndrojn n mes qytetarve dhe shtetit dhe lidhin ata njri me tjetrin. Kryesisht bhet fjala ktu pr partit, shoqatat dhe mediat. Q t trija jan t pashmangshme pr demokracin.

    Vshtirsit e demokracis
    Qysh n sekuencat e kaluara sht theksuar se demokracia nuk sht makin e cila duhet instaluar njher, pr t funksionuar m pas pa gabime. Ajo jeton nga kushtet e paracaktuara, t cilat duhet plotёsuar vazhdimisht. Demokracisё gjithnjё i kanoset rreziku i largimit tej mase nga ideali demokratik.

    Thn shkurt: Demokracia nuk sht gjendje, por detyr permanente. Suksesi i saj varet nga institucionet dhe proceset, e para s gjithash nga angazhimi i qytetarve. N kt sekuenc prfundimtare t kursit themelor do t bhet fjal pr vshtirsit me t cilat ballafaqohet demokracia sot.
    Fitore botrore e demokracis?

    N Mars t vitit 1985, Mihajl Gorbaqov u zgjodh sekretar i prgjithshm i PK t BS. Menjher pas zgjedhjes s tij, ai filloi politikn reformuese, me qllim t shptimit t federats sovjetike nga kriza ekonomike dhe stanjacioni. Qllimi i tij nuk ishte futja e demokracis perndimore, por me an t reformave (Perestrojks) dhe qartsimit t vendimeve t marra (Glasnost), ai synonte freskimin e federats sovjetike dhe prgatitjen e saj pr sfidat e kohs s sotme dhe t ardhshme.

    ZhvillimZhvillimi i shpejt solli - padashur - shkatrimin e sistemit t "socializmit realekzistues" dhe fitoren e dukshme t demokracis liberale.

    Mirpo, duke u nisur nga ky triumf, sht me rndsi t ceket se ka pasur dhe do t ket edhe n t ardhmen deformime t ides s demokracis.


    Demokracia n shek. XX Krcnimet dhe sukseset

    Tekstet n vijim paraqesin nj pasqyr t vogl historike t zhvillimit t demokracis n shek. XX krcnimet dhe sukseset e saj:

    Reth vitit 1930, n mbar Evropn u etabluan sisteme auto autoritare, derisa . Pas vitit 1945 filloi nj renesans demokratike, t cils nuk ia doln t`i shmangen as sistemet e mbetura autoritative si ato t Spanjs, Portugalis dhe Greqis. Demokracia liberale perndimore u kontestua nga demokracia socialiste e Bllokut Lindor, e cila pas vitit 1968 filloi t gjej prkrahs edhe n vendet perndimore. Me thyerjen ekonomike dhe politike t gati gjitha rendeve t sistemit "real-ekzistues socialist" u duk se prfundoi fitorja mbi sistemet ekzistuese modelit t demokracis perndimore.

    Parashtrohet pyetja, mundur fitorja e sistemeve "labile" demokratike mbi sistemet "stabile" revolucionaro- totalitare (Musolini, Hitleri, Stalini) apo burokratiko-totalitare (Brezhnjevi, Ulbricht/Honecker) dhe atyre autoritative (Spanja, Portugalia, Greqia), dhe at deri n at mas, saq n kto vende, demokracia liberale u njoh dhe u pranua si forma m e sukseshme e qeverisjes? Aleksander Jakovljev, njri nga reformatort kryesor t ish-Bashkimit Sovjetik, prparsin e demokracis e shpjegon si vijon:

    Qllimi i saj sht riprtrirja e sistemit politik, me qllim t ngritjes s standardit t jetess dhe sigurimit t siguris sociale. Duhet penguar stanjacioni i rendit politik dhe duhet prmirsuar aftsia e funksionimit dhe e aftsia pr konkurrenc ndrkombtare.

    Metoda pr arritjen e ktij qllimi qndron n pluralizmin partiak, i cili duhet ta sigurojё fleksibilitetin e sistemit.

    Arsyetimi i ristrukturimit qndron n stabilitetin dinamik t sistemit demokratik, t hapur pr ndryshime.


    Vetknaqja mbi triumfin e demokracis nuk guxon t na shprqendrojё nga fakti se ai nuk sht prfundimtar. Ndryshimet mund t ndikojn edhe negativisht, si tregon fati i demokracis s shek. XX.



    Shembulli i Algjeris

    Si shembull n kt drejtim shrben fati i demokracis n Algjeri, ku m 26 dhjetor 1991, zgjedhjet parlamentare prfunduan me fitoren e Frontit t Shenjt Islamik. Qllimi i tyre i deklaruar ishte heqja e t gjitha elementeve t demokracis perndimore n t mir t shtetit islamik t zotit. Ky zhvillim u pengua prmes ndrhyrjes s ushtris, duke arrestuar fituesit e zgjedhjeve dhe duke penguar n kt mnyr me mjete jodemokratike "sovranin", pra popullin zgjedhs n zvendsimin n mnyr demokratike t demokracis me nj sistem totalitar.

    Ktu natyrisht se bhet fjalё pr nj veprim problematik, arsyetimi i s cilit qndron n prvojn historike, sipas s cils, vlerat themelore t liris nuk guxojn t bien n dispozicionin e zgjedhsve. (...) Shembulli i Algjeris dshmon njkohsisht se siguria sociale paraqet parakusht t rndsishm pr nj demokraci funksionale.


    Demokracia dhe ekspertokracia

    N rendet demokratike perndimore akoma vrehen dy tendenca: N njrn an tendenca demokratike: Vullneti pr bashkvendosje dhe pjesmarrje t t gjithve n parimin e qytetarve t barabart t shtetit; n ann tjetr tendenca oligarkike. Kompleksiteti i strukturs shoqrore politike krkon ekspert pr prgatitjen dhe marrjen e vendimeve n fushat e kufizuara ngushtё.

    Me organizatat masive dhe partit politike u zhvillua nj form e demokracis, n t ciln u bashkuan bashkvendosja dhe "ekspertokracia". Partit u shndrruan n mjet t pashmangshm pr aftsimin pr aktivitet t popullit t vetorganizuar. Vullneti i popullit mund t paraqitet vetm n partit, si njsi politike t veprimit (...).

    N demokraci, procesin politik mund ta nxisin dhe ta ojn prpara edhe pakicat. Kritika drejtohet kundr mbretrimit t mosbesimit n mes prfaqsuesve t zgjedhur n sistemet parlamentare-pёrfaqёsuese dhe sovranit, popullit. Ky fakt e gjen shpjegimin e tij n zgjerimin e aktivitetit t shtetit dhe n ndёrlikimin gjithnj e m t madh tё shoqris. Ndjenja e mosprekjes nga veprimet politike apo nnshtrimi para tyre rezulton apatin politike. N kt mnyr, prball shumics pasive dalin ekspertt e informuar, t cilt fare pak mbajn kontakt me t prekurit. Si rrjedhoj e ksaj, n nj pjesё t popullsis pasojn reaksionet, t cilat shtrihen q nga paknaqsit dhe refuzimi, e deri tek prdorimi i dhuns. Ky zhvillim natyrisht paraqet rrezik pr konsenzusin e domosdoshm n demokraci.



    Simptomet e krizs

    Ndryshimet botrore kan lidhshmri me kt. Ne jetojm n nj koh t transformimeve t vazhdueshme dhe t zhveftsimit t vlerave. Kundrthniet e kohs shprehen n vetdijen e prgjithshme mbi krizn, e cila e bn t domosdoshme karakterizimin e s tashmes. Prgjigja rreth pyetjes se nga vijm, ku gjendemi dhe ku dshirojm t arrijm, n kohn e krizs s vlerave dhe kritereve, nuk sht e vetkuptueshme, por ajo duhet krkuar me mund t madh. Kriza e vetdijes s shtetit dhe e shtetit juridik sht e inkuadruar n vetdijen globale t krizs s kohs son. Optimizmi mbi prosperitetin i viteve t 60-ta dhe t 70-ta sht zvendsuar me nj pesimizm mbarbotror.

    Fjala bhet ktu pr druajtjet:

    Nga rreziqet ekstremiste nga shteti dhe shoqria.

    Nga dshtimi i efikasitetit ekonomik, harxhimi i resurseve t natyrs, gj q sjell fundin e mirqenies dhe t siguris sociale. Ktu bjn pjes edhe druajtjet nga lvizjet botrore t popullsisё nga rajonet e krizave ekonomike n shtetet e pasura t perndimit dhe t veriut t industrializuar.

    Nga lufta dhe garat e armatimit. Shembja e rendit botror t Jalts dhe Potsdamit shkakton fundin e nj sistemi relativ stabil ndrkombtar afro 50-vjear. Vijat e mdha botrore t thyerjeve politike si ai lindje-perndim dhe konflikti veri-jug shndrrohen n vatra eksplozive t pakontrolluara t krizs.

    Nga katastrofa ekologjike.

    Nga rnia e moralit. Kriminaliteti dhe terrori jo vetm q paraqiten, por ato edhe arsyetohen moralisht si rezistenc.

    Si rezultat i ksaj, demokracia dhe shteti juridik konsiderohen te rrezikuara.




    Shteti juridik dhe demokracia jan t pandarshme njra prej tjetrs

    (...) Secilit qytetar t shtetit duhet br e qart arsyeja e angazhimit ton pr ruajtjen e demokracis parlamentare reprezentuese. Duke u nisur nga prvoja historike duhet br me dije, se shteti juridik sot sht i paparamendueshm pa demokracin. Kompleksiteti i shoqris krkon nj kontroll publik, sepse n t kundrtn paraqitet rreziku i paraqitjes s sundimit t pakontrolluar, i ushtrimit diktatorial t pushtetit. Sot, kjo nuk sht e thn t shprehet n form t nj diktatori t vetm, por ajo mund t jet sundimi i nj ekspertokracie t pakontrolluar, apo, e kjo paraqet rrezik edhe m t madh, sundimi i mass s uniformuar, tё emocionalizuar dhe t manipuluar. Edhe n shek. XX mund t mendohej ekzistimi i shtetit juridik pa ekzistimin e demokracis. Sot, shteti juridik dhe demokracia jan t pandarshme njra prej tjetrs. Pluralizmi botkuptimor duhet t ket mundsin e shprehjes s lir, ndrsa shteti duhet t jet neutral n kuptimin botkuptimor. do lidhje anim botkuptimor do t thot shtypje e atyre q mendojn ndryshe(...).

    Me kt mendim mbyllet rrethi i mnyrs son t shikimit mbi demokracin (...). Rreziku nuk paraqitet vetm nga diktatort, por e rrezikshme dhe e dmshme sht edhe tirania e shumics, e bazuar n pasion dhe n mungesn e arsyes. Instrumenti kundr ksaj duhet krkuar n sigurimin institucional t demokracis reprezentuese, n t ciln pushtetet e ndryshme kontrollohen n mnyr t ndrsjell, dhe n t ciln rendin efikas juridik i kundrvihet paarsyes dhe pasioneve. Me rndsi sht pranimi i ktyre elementeve nga shumica e popullsis, me qllim q t zgjedhurit t mos largohen nga zgjedhsit e tyre (...). Nj pjesmarrje e dozuar me kujdes e popullsis me qllim t menjanimit t "demokracis s spektatorve" dhe shprthimit t pakontrolluar t paknaqsis dhe forcimit t vetdijes pr tr kt, mund t paraqes rrugn drejt zhvillimit t mtejshm t demokracis dhe prshtatjes s saj sfidave t kohs.

    [Hans-Helmuth Kntter; nxjerr nga: Bundeszentrale fr politische Bildung: Demokratie, Informationen zur politischen Bildung Nr. 165, Neudruck 1992]
    Ndryshuar pr her t fundit nga ATMAN : 27-09-2004 m 11:01

  10. #10
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-06-2004
    Postime
    5,939
    Demokracia

    Politik? jo faleminderit!...


    N kurset e deritanishme, n familjen ton para televizionit, do gj funksionoi pa vshtirsi. Ndoshta kjo fotografi e ka bezdisur ndonjrin nga ju, duke qen i mendimit se ajo nuk i prgjigjet realitetit. Pr devijime t tilla ekzistojn dy mundsi. Rregullat e paraqitura n familjen ton nuk prputhen me pikpamjen ton ideale, ose pjestart e familjes nuk i prmbahen rregullave.

    Shembull pr mundsin e par do t ishte rasti kur njri nga pjestart e familjes me baterit e telekomands do t fitonte aq shum pushtet, saq do t distancohej nga pjestart e tjer t familjes dhe nuk do t`i mirrte n konsiderat krkesat e pjestarve tё tjer. Si shembull tjetr mund t shrbejё dhnia e telekomands pr nj koh t pacaktuar njrit nga pjestart e familjes. N t dyja kto raste lndohet parimi themelor demokratik i ndarjes s pushtetit, t njohur nga kursi themelor 3. Pjestarve t familjes, prve ksaj i mungojn edhe mundsit e kontrollit mbi poseduesin e telekomands.

    Edhe pr rastin e dyt ekzistojn shembuj t mjaftueshm. Kshtu psh. do t paraqiste shkelje t rregullave t pashkruara rasti kur poseduesi i telekomands, psh. e bija, pas zgjedhjes s saj nuk do t`i prmbahej programit, pr t cilin familja ishte marr vesh t shikohet, por do ta lshonte kundr vullnetit t shumics programin e saj t dshiruar apo do ta zgjedhte programin e dshiruar t t jatit, pasi ai e kishte bler at m par me nj cop mblsire.


    Kjo pjes merret pra me problemet e siprprmendura, me t cilat duhet t konfrontohet do demokraci. Ngjashm si n shembullin ton me familjen para televizionit sht edhe n shtetin demokratik. Pikpamja ideale niset nga nj mardhnie e cila funksionon mir n mes zgjedhsve dhe prfaqsuesve t zgjedhur, mardhnie kjo, e cila bazohet n veprimet e ndrsjella, t cilat bjn q t dyja grupet t jen t varura njra prej tjetrs. Mirpo edhe ktu ngjajn devijime nga ideali. Shpesh ndodh q prfaqsuesit t mos i prmbahen marrveshjeve. N kt mnyr zhgnjehen pritjet e zgjedhsve n prfaqsuesit e tyre t zgjedhur. Tek zgjedhsit krijohet ndjenja, se ata nuk kan m ndikim mbi prfaqsuesit e tyre t zgjedhur dhe me kt as n politik.

    Edhe politikant e korruptuar, t cilt nuk i prmbahen rregullave dhe t cilt veprojn vetm n interes t vetin e jo edhe t zgjedhsve t tyre, krijojn n popullsi ndjenjn e mosbesimi (disa nga ta madje i konsiderojn t gjith politikant kriminel). Kshtu mund t ndodh q pjes t popullsis t mos interesohen m pr politik, t mos dal m n zgjedhje dhe t mos angazhohen as n forma tё tjera me politik. N kso rastesh fjala bhet pr mosinteresim pёr politik. Demokracia ndrkaq, nse dshiron t funksionojё knaqshm, sht e varur nga participimi i qytetarve.


    N rastin e familjes son kjo do t nnkuptonte, se njri apo m shum pjestar t familjes nuk do t marrin m pjes n zgjedhjen e programit televiziv dhe n dhnien e baterive pr telekomandn. Nse pjesa e t painteresuarve pr politik dhe i bojkotuesve t zgjedhjeve n popullsi sht shum e madhe, ather kjo paraqet problem pr poseduesin e telekomands gjegjёsisht pёr politikanin e zgjedhur, sepse kjo pjes e popullsis nuk e prkrah pushtetin apo politikn e t zgjedhurit. N kt mnyr bie legjitimiteti i tij. Me paksimin e numrit t baterive keqsohet edhe funksionimi i telekomands.

    Problemet nuk paraqiten vetm tek t zgjedhurit, por edhe tek mospjesёmarrёsit, pёr shkak tё faktit se ata nuk mund t bashkvendosin. Ata heqin dor nga e drejta e tyre pr t bashkvendosur rreth programit, e kjo me siguri nuk do t`i bj ata m t knaqur. Thn shkurt: Institucionet dhe rregullat n demokraci duhet t krijohen n nj mnyr t till, e cila jo vetm q mundson pjesёmarrjen e qytetarve, por e cila edhe e lehtsojn at. Qytetart vet duhet t`i shfrytzojn kto mundsi. Kt detyr t tyre nuk mund t`ua marr asnj konstruksion i rafinuar i demokracis.

    ...Politik? jo pa mua!

  11. #11
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-06-2004
    Postime
    5,939
    Vshtirsit e parimit t shumics
    Demokracia bazohet mbi vendimet e shumics. Ato paraqesin instrumentin m t rndsishm pr zgjidhjen paqsore t konflikteve. Mirpo si do ta bjn t qart edhe tekstet n vijim, parimi i shumics nuk mund t pretendoj vlefshmri absolute. Ai sht i varur nga plotsimi i parakushteve dhe tregon edhe ant problematike t tij







    Vshtirsit e parimit t shumics

    "Vullneti i shumics pranohet vazhdimisht si vullnet i prbashkt vetm atje ku pr pakicn e mundur nuk rrezikohet shumka, dhe ku t mundur nuk jan gjithnjё t njejtit.


    (...) Shumica n asnj mnyr nuk guxon t vendos mbi gjithka dhe n mnyr t fardoshme. Konsensusi i procesit krkon plqimin pr at, se n cilat fusha t vendimit mund t aplikohet parimi i shumics e n cilat jo.

    (...) Para s gjithash shumicat aktuale nuk guxojn ta konsiderojn si t prhershme eprsin politike t arritur njher, duke suspenduar psh. n t ardhmen parimin e shumics apo duke manipuluar dhe vshtirsuar gjasat e konkurrimit pr pakicn.
    I lidhur ngushtё me nevojn e hapjes strukturore t procedurs sht parakushti themelor i konkurrencs resp. i revidimit t vendimeve prmes shumicave t reja.

    (...) Mirpo n shum fusha t bashkvendosjes politike si psh. n fushn e energjis brthamore, t manipulimit t gjeneve, (...) teknologjis s armve, sot ne gjendemi para vendimeve politike t nj tipi t ri historik. Vendimet q duhet marr ktu, pr shkak t prmasave t tyre historikisht t pakrahasueshme, q nga fillimi jan t ngarkuara n ann e t mundurve me vetdijen e irreverzibilitetit. Gjithkush e din se kundr centraleve brthamore, pas ndrtimit t tyre, 'shumicat e reja' nuk sjellin m asgj.

    (...) Parimi i shumics punon me nj 'fiksion', me fiksionin e barazis apstrakte juridike: one man, one vote. Votat numrohen, ato nuk maten. Parakusht ideal do t ishte n rast se prapa do vote do t qndronte e njejta njohuri, i njejti angazhim, e njejta prgjegjsi. Faktin se kjo mbetet vetm nj dshir e parealizueshme e dshmon n mnyr t drejtprdrejt edhe kompleksiteti n rritje e sipr dhe interdependenca e lart ekzistuese.

    Sa m shum q shteti dhe politika t marrin kompetenca pr do gj, aq m shpesh hasim ndrthurjen, prekshmrin apatike t shumics s informuar jo mir dhe pr shkak t mungess s prekshmris s dukshme personale edhe plotsisht t painteresuar prball pakics kompetente dhe tejet t prekur.

    [Nxjerr nga: Bernd Guggenberger/Claus Offe: An den Grenzen der Mehrheitsdemokratie, Opladen 1984]





    Parakushtet e parimit t shumics

    Pushteti demokratik nuk bazohet n nnshtrim, por n dhnien e porosis. Qeveritart vihen n detyr prmes t qeverisurve, ata jan t obliguar t japin llogari dhe kan pr detyr ta dshmojn autoritetin e tyre prmes angazhimit t tyre t matur me porosin dhe n kuadr t normave t obligueshme t prgjithshme. Karakteristike pr procedurn demokratike jan kompromisi dhe premisat q bazohen n t - kompromisi, i cili vetvetiu nxit paqen, sepse ai shpie deri tek korrigjimi i pozicioneve antagoniste dhe t papajtueshme. Dhnia e porosis n zgjedhjen e prgjithshme prmes vendimit t shumics do t thot se pakica integrohet vetm pr shkak t faktit dhe me kusht q shumica prkatse nuk sht e autorizuar t'ia mohoj pakics gjasn pr t'u shndrruar vet n shumic. Prve ksaj, formimi i vullnetit duhet t bazohet mbi shumllojshmrin legjitime dhe jodiskriminuese t konkurrencs; ai duhet t'u sigurojё gjasa konkurrimi dhe bashkndikimi edhe mendimeve t ndryshme opozitare, gj e cila e gjen shprehjen n vazhdimsin e kritiks publike dhe liris s t menduarit, si dhe n garantimin e fushave t rndsishme politike t t drejtave t njeriut. Legjitimimi i vendimeve t shumics nuk rezulton pra nga vetvetiu, por nga barazia e kushtzuar politike e t gjith pjestarve t shtetit.

    [Nxjerr nga: Heinrich Oberreuter: Wahrheit statt Mehrheit? An den Grenzen der parlamentarischen Demokratie, Mnchen 1986]

  12. #12
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-06-2004
    Postime
    5,939
    Demokracia

    Teksti nё vijim diskuton perspektivat e demokracisё nё shek. XXI, duke u nisur nga
    tezat e Tocqueville dhe Bryce. Me kёtё rast do tё flitet pr problematikёn e demokracisё
    sё mediave dhe tё demokracisё "pa konkurrencё" pas rёnies sё alternativёs socialiste.

    Vёshtrimi:

    Perspektivat e demokratizimit
    Alexis de Tocqueville Demokracia pa konkurrencё?
    James Bryce Demokracia vetёkritike
    Demokracia e mediave Domosdoshmёria e debatimit mbi demokracinё





    Perspektivat e demokratizimit

    Hyrje

    Shpekulimet rreth perspektivёs sё shtetit demokratik kushtetues mund tё shёrbejnё pёr njohjen mё tё mirё tё gjendjes sё saj tё tanishme. Ato mund tё hapin shtegun e mundёsive qё gjenden para do zhvillimi tё mёtejshёm tё historisё. Ato ofrojnё njёkohёsisht njё pikё referimi pёr hyrje nё tё ardhmen, njё lloj parmaku, nё tё cilin mund tё oientohen tё gjithё ata, tё cilёt merren me parashikimin e tё ardhmes (...).

    Alexis de Tocqueville

    Kriterin e parё tё trajtimit spekulativ tё idesё sё madhe dhe tё komplikuar tё kohёs sё re e ka vendosur nё shek. XIX Alexis de Tocqueville. Vepra e tij mbi demokracinё nё Amerikё paraqet mё shumё se njё analizё e botёs sё re. Ajo fascinoi dhe bёn skeptik njёkohёsisht evropianёt konservativ gjatё rrugёs pёr atje nё vitet e 30-ta tё shek. XIX. Tocqueville mendonte se kishte parё nё Amerikё njё figurё tё re tё demokracisё sё pastёr, figurё kjo, e cila nё periudhёn nё vijim, sipas tij, do tё pёrhapej edhe nё shtetet e Evropёs. Ai kishte paraparё tё ardhmen e demokracisё disa shekuj mё parё, e nё to ambivalencat, tё cilat edhe u shёndёrruan nё relitet.

    De Tocqueville nuk e pёrshkroi natyrёn e demokracisё duke u nisur nga strukturat e rendit kushtetues apo procedurat nё institucionet politike, por duke u nisur nga premisat e tij antropologjike. Figura, tё cilёn njeriu e bёn pёr vetveten, sipas Tocqueville ёshtё bazё konstitutive e epokёs demokratike. Nё kёtё epokё, njeriu i vihet me pasion lirisё dhe kёrkon njёkohёsisht njohjen pёrmes barazisё me tё tjerёt. Normat, tё cilat nё antikё pёrshkruheshin si "mores", sipas tij pёrbёjnё frymёn e demokracisё: Fryma e demokracisё ёshto po aq e mirё apo e keqe, sa edhe normat e qytetarёve nё tё dhe nё raport me parimet demokratike. Aty ku donjёri do tё ndjehet njёlloj i lirё, e nё kёtё liri edhe i veantё dhe egalitar, sipas Tocqueville, njё mekanizёm i veantё kaplon individin dhe do popull tё demokratizuar. Mosbesimi rritet dhe njёkohёsisht rritet tendenca pёr t'ju nёnshtruar mendimit publik, apo asaj qё paraqitet si i tillё. Nё kёtё mёnyrё pёrhapet njё lloj konformiteti, i cili i kundёrvihet gjithnjё e mё tepёr idealit tё njerёzimit tё lirё. Nga shtytja pёr liri, sipas Tocqueville, lind nёnshtrimi para ligjeve tё barazisё me njё "presion tё jashtёzakonshёm tё frymёs sё masёs mbi mendjen e individit".



    Sipas tij, kuptimi mbi virtytin qytetar dhe detyrёn e institucioneve politike bie, ndёrsa njёkohёsisht rritet "animi pёr mbarёvajtje", tё cilat sё bashku shpiejnё qartё nё drejtim tё ndjenjёs sё arritjes sё plotёsimit tё tё gjitha nevojave. Derisa pararendёsit njihnin vetёm egoizmin, nё demokracinё egalitare pёrhapet njё fenomen i ri: individualizmi (...).

    Njerёzit, sipas Tocqueville, nё pёrgjithёsi nuk janё mё egoistё se sa pararendёsit e tyre. Mirёpo, ndikimet e mentalitetit demokratik shkaktojnё njё pёrshtatje tё madhe ndaj kushteve tё tij dhe formave tё tij tё shprehjes: Shoqёria lёvizё gjithnjё e mё tepёr, pёr tё pёrparuar nё tё vёrtetё gjithnjё e mё pak. Nocioni i virtyteve republikane qytetare zhduket nё dobi tё njё pretendimi individual tё fatit.

    Retrospektiva e fundit tё shek. XX tregon se farё rreziku politik i parashikoi de Tocqueville demokracisё egalitare tё masёs: njё diktaturё tё tipit tё ri, tё cilёn pёr shkak tё mungesёs sё njё definicioni tё pёrshtatshёm e quajti despotizёm dhe e cila sot mund tё krahasohet me totalitarizmin. Predispozita e shoqёrisё sё individualizuar dhe tё rrёnjosur tё masёs pёr njё diktaturё tё sё vёrtetёs, e cila mundohet tё transformohet nё mekanizmat e detyrimit kolektiv tё konformitetit egalitar nё kontroll botёkuptimor, sot ёshtё e njohur dhe vujtjet e sё cilёs duhet t`i kenё pёrjetuar shumё njerёz gjatё shek. XX (...).



    James Bryce

    Tri gjenerata pas Alexis de Tocqueville dhe me ndikimin e Luftёs sё Parё Botёrore morri James Bryce pendёn nё dorё, pёr ta reflektuar mbi tё ardhmen e demokracisё nga thesarёt e pёrvojёs sё njё jete tё gjatё shkencore dhe politike. Presidenti amerikan Wilson synoi ta bёjё botёn e pasluftёs "tё sigurtё pёr demokracinё". Pas pёrfundimit tё garёs shumёvjeare luftarake ishin rrёzuar imperitё monarkiste tё Gjermanisё, Austrohungarisё, Rusisё dhe, faktikisht, tё perandorisё osmane. Demokracia u duk se filloi njё fitore tё pandalshme. Nё kёtё situatё shkruan Bryce mendimet e tij mbi kampet e shteteve demokratike kushtetutare dhe mbi perspektivёn e demokracisё (...).

    Bryce nuk kishte iluzione mbi idetё e demokracive tё sotme participatorike tё modёs. Parimin e sovranitetit tё popullit nё kuptimin klasik tё pikёpamjeve angleze mbi reprezentimin dhe kontrollin e pushtetit ai nuk e nxorri nga trajtimi i drejtёpёrdrejtё i politikёs sё njё bashkёsie shoqёrore. Pёr mё tepёr ai diti me arsye tё mira tё mbajё distancёn nga iluzioni i mundёsisё sё arritjes sё njё demokracie tё pastёr: Demokracia, sipas Bryce, nuk paraqet "pushtet pёrmes popullit por pёr popullin. Populli shprehё si qёllim tё pushtetit mirёqenien e tёrё shoqёrisё e jo tё njё pjese tё privilegjuar. Ai ia lё mjetet pёr arritjen e kёtij qёllimi bashkёqytetarёve, tё cilёt janё tё pёrshtatshёm pёr kёtё detyrё. Populli i kontrollon kёta qytetarё tё zgjedhur, me qёllim qё kёta tё mos e keqёpёrdorin autoritetin e besuar." Bryce, ngjashёm si de Tocqueville, pёrmendi rёndёsinё vendimtare tё lirisё sё shtypit, tё mendimit tё publikuar. Empiriku i demokracisё bazoi shpresat e tij mbi fuqinё kontrolluese tё mediave.



    Demokracia e mediave

    Mediat, qё prej kohёsh janё shndёrruar nё forcё plotёsisht tё etabluar nё shtetet demokratike kushtetutare, pa u tematizuar aspak, sё paku nёpёr kushtetuta. Ato nuk kontrollojnё vetёm qeveritё si zё tё popullit, por ndikojnё rendin e ditёs tё politikёs dhe marrin pjesё nё proceset e gjetjes sё mendimit, tё cilat shkaktojnё vendimet politike. Me kёtё parashtrohet nё demokracitё e viteve tё fundit tё shek. XX ndryshe nga fakti se sa de Tocqueville dhe Bryce do tё kishin qenё nё dijeni pёr kёtё pyetja, se kush i kontrollon kontrolluesit, dmt. pyetja pёr pozitёn e kushtetutaro-juridike dhe kushtetutaro-politike tё mediave, tё drejtat dhe detyrat e tyre, porosinё dhe pёrgjegjёsinё e tyre. Tematika e mediave sot ёshtё bёrё njёra nga problematikat qendrore tё demokracisё sё sotme; ajo niset psh. nga etika e mbrendshme e mediave, mirёpo edhe nё efektet e mediave nё aspektin kursit tё diskusioneve politike dhe aftёsinё e veprimit tё institucioneve politike nёn presionin e kohёs, tё inscinuar nga mediat.

    Duke pasur parasysh rёndёsinё e mediave tё lira gjatё pёrcjelljes dhe forcimit tё studimeve tё vitit 1989 atyre u ёshtё shprehur gjithkah njё admirim dhe respekt i madh. Viti revolucionar i sulmit dhe i epokёs 1989 ishte njёherit edhe vit i mediave, e parasёgjithash i mediave elektronike. Kёto pёrvoja nuk fshehin kritikёn e pёrhapur, shpesh difuze mbi rolin, ndikimin dhe arrogancёn e mediave nё shtetet kushtetutare perёndimore, e cila u pёrhap me tё madhe nё pjesёn e dytё tё shek. XX, me zhvillimin e masmediave, parasёgjithash radios dhe televizionit (...).



    Perspektivat e demokratizimit

    Me kёtё kemi arritur nё pyetjen rreth perspektivёs sё demokratizimit. Pika tё saj referimi janё nё njёrёn anё rrethanat dhe raportet nё demokracitё realekzistuese perёndimore. Nё anёn tjetёr janё shpresat dhe drojtjet, atmosfera e largimit dhe pёrvojat e kufijve, tё cilat gjetёn shprehjen e tyre nё revolucionin paqёsor tё vitit 1989 nё ato vende, tё cilat me dekada tё tёra ishin tё detyruara tё ekzistojnё nёn qeveritё totalitare dhe tё vonshme totalitare.

    Mirёpo a u zёvendёsua njё herё e pёrgjithmonё me konsensusin demokratik, gjithnjё nё zhvillim dhe universal totalitarizmi, i cili, fytyrёn politike tё shek. XX e mbushi me dhunё dhe me ndikim dhe e bёri tё depёrtueshёm dhe tё oroditur nё variacionet e tij majtiste dhe djathtiste? Duke pasur parasysh vendet e ndryshme posttotalitare gjendet akoma, apo paraqitet prapё pak vjet pas vitit "1989" njё dozё dyshimi. Edhe nё botёn e perёndimit tё vjetёr, nё fund tё shek. XX ёshtё mё pak i qartё se sa nё kohёn e kёrcёnimeve nga totalitarizmi ajo qё mundёson ekzistencёn e demokracisё dhe si tё sillet ajo me deficitet e saja tё brendshme, me qёllim qё akoma tё mbetet e aftё nё tё ardhmen.

    Nё njё vёshtrim tjetёr, Nё demokracitё stabile tё perёndimit janё tejkaluar nga fenomenet dhe mentaliteti, tё cilat Alexis de Tocqueville i kishte parashikuar si tё pashmangshme. A s`kishte edhe James Bryce tё drejtё me prognozen, se demokracisё i mungon "oksigjeni shpirtёror", nga i cili jetojnё, kur dihet fakti se gjithnjё e mё shumё qytetarё tёrhiqen nga bashkёpёrgjegjёsia politike dhe i lёjnё politikanёve profesionist fushёn e Res Publica (...)?



    Qё nga ditёt e teorisё demokratike antike kanё mbetur tё papёrgjigjura dy pyetje rreth ardhmёrisё sё demokracisё nё kontekstet dinamike kohore dhe objektive:

    A ёshtё demokracia nё rёnie e sipёr nёse po: nё `mёnyrё? A ёshtё ajo shprehje e linjes sё ngritjes shoqёrore dhe politike, pёr tё ndryshuar nё vazhdim aq shumё karakterin e saj si rezultat i shterimit tё brendshёm dhe shndёrrimit nё formё dhe pёrmbajtje, sa qё pёrshkrimi si "demokraci" tё mos jetё me aq i lehtё? A do t`i duhet t`u lёshojё vendin koncepteve tjera, me sa duket mё tepёr oligarkike tё organizimit tё politikёs dhe pushtetit tё njё shoqёrie?

    Nga plotёsimi i cilave parakushte shoqёrore jetojnё institucionet dhe procedurat e demokracisё sё zbutur nga shteti juridik? farё kontributi jep shoqёria qytetare pluraliste pёr ruajtjen e konsensusit themelor shpirtёror dhe moral, i cili pandёrprerё duhet ripёrtrirё dhe aktivizuar, nё mёnyrё qё pluralizmi tё mos shndёrrohet nё njё relativizёm vetёshkatёrrues?



    Demokracia pa konkurrencё?

    Kёto pyetje nuk e kanё humbur rёndёsinё as nё fund tё shek. XX. Ato nё tё kundёrtёn janё paraqitur prapё, dhe atё nё formё mё tё ashpёr, qё nga shkatёrrimi i alternativave totalitare. Nё demokraci duhet mёsuar rishtas ideja e diktimit e Aristotelit, sipas sё cilёs e mira duhet tё definohet nga vetvetja. Si e dimё, kjo ёshtё tejet e vёshtirё.

    Perspektivat optimiste nё lidhje me tё ardhmen e demokratizimit nuk jan shuar. Pёr "revolucionin botёror demokratik", Martin Kriele ka folur qysh para rёnies sё murit tё Berlinit dhe burove politike nё pjesё tё ndryshme tё botёs dhe e ka argumentuar atё duke u nisur nga idealizmi kategorik iluminist i Immanuel Kant-it dhe vrulli moral i idesё sё tё drejtave tё njeriut. Pas rёnies sё alternativave socialiste, Francis Fukuyama paralajmёroi madje edhe "fundin e historisё", dhe atё duke nisur nga Hegel-i dhe teoria e tij spekulative historike tё pёrparimit tё pandalshёm dhe permanent nё vetёdijen e lirisё. Tanimё ёshtё i njohur fakti, se pёrkundёr thirrjeve tё mendimtarёve tё mёdhenj gjerman, zhvillimi botёror po merr njё rrjedhё mё komplekse dhe tё veantё.

    Ndёrkohё janё ftohur kokat e nxehta. Janё pёrhapur dyshime tё reja nё varganin triumfues tё demokracisё. Teorikisht janё bёrё mё tё qarta kundёrthёniet e saja tё brendshme, praktikisht nuk duket se realizimi i saj ёshtё mbarёbotёror dhe i pashmangshёm. Nё prag tё she. XXI, nga kjo situatё lind para sё gjithash nevoja e njё kuptim i kulluar dhe realist tё kushteve tё realizimit dhe tё ruajtjes sё demokracisё (...).


    Demokracia vetёkritike

    E ardhmja e demokratizimit, shikuar nga sfondi i kёtyre kushteve dhe raporteve, do tё varet nga gёrshetimi pёrkatёs, i cili nga vendi nё vend, nga rajoni nё rajon, nga kultura nё kulturё ndryshojnё njёra prej tjetrёs. Shumёllojshmёria e zhvillimeve reflekton shumёllojshmёrinё e pozicioneve nisёse. Pas njё shekulli joshjeje totalitare dhe rёniesh barbare, ky pёrfundim i njё tё ardhme parimisht tё hapur dhe disashtrasash duket tё jetё gjёja mё pozitive qё mund tё thuhet nё prag tё shek. XXI. Gjasat qёndrojnё gjithkund pёrballё pasigurive. Nё pernёndim ndёrka, nё djepin e demokracisё moderne, ёshtё pёrhapur njё kuptim i ri pёr refleksionin e arsyeshёm dhe vetёkritik tё idesё sё demokracisё. Kёtu bёjnё pjesё para sё gjithash pyetjet:

    a ёshtё demokracia aq pa kontradikta si thuhet dhe a do tё mbetet nё vendet e perёndimit gjithnjё e aftё pёr t`u ripёrtrirё;

    a janё tё forta sa duhet parakushtet shoqёrore dhe politike tё vendeve tё transformuara postkomuniste para sё gjithash nё Rusi pёr njё zhvillim tё qёndrueshёm dhe stabil, i cili do ta mundёsonte demokracinё shtetёrore-juridike, pa drojen e rёnies nё regjime neoautoritare;

    a ёshtё i mundshёm balancimi nё konfliktet nё mes pikёpamjeve vendore tradicionale tё llojeve tё ndryshme dhe pikёpamjes perёndimore mbi njerёzit, shoqёrinё dhe shtetin, balancim ky i cili do tё siguronte, se nё rajonet jashtёperёndimore tё botёs do tё realizohen sё paku elementet kryesore tё demokracisё, ndёrsa nё vendet si Japonia dhe India, nё tё cilat ёshtё arritur ky realizim, do tё mund tё ruhet edhe mё tej?




    Domosdoshmёria e debatimit mbi demokracinё

    Nё vendet perёndimore ёshtё bёrё e nevojshme njё debatim i ri i gjerё mbi demokracinё, bazat e saj themelore dhe parakushtet, mundёsitё dhe kufijtё e saj. E ardhmja e demokratizimit varet para sё gjithash nga fakti se farё konsensusi rreth farё koncepti tё demokracisё mund tё arrihet sot. Teoritё e shumta tё demokracisё lёvizin nё mes idesё klasike tё demokracisё pёrfaqёsuese, nё tё koncepti i aftёsisё sё veprimit politik luan rol qendror, dhe idesё ideale tё demokracisё participore, nё tё cilёn sundon koncepti i zgjerimit, mundёsisht nё shumё fusha tё bashkёjetesёs shoqёrore tё bashkёndikimit egalitar mbi radiusin e institucioneve politike. Duke pasur parasysh kёto opcione, nё kushtet e konkurrencёs pluraliste, do tё jetё i nevojshёm kёrkimi i vazhdueshёm i konsensusit. Mirёpo gjatё do kёrkimi tё konsensusit demokratik ёshtё e pashmangshme pёrgjigja e dy pyetjeve elementare:

    Nё farё botёkuptimi mbi njeriun bazohen pёrpjekjet politike nё demokraci, kjo dmth. mbi ka bazohen tё drejtat dhe detyrat e individit nё bashkёjetesёn politike dhe shoqёrore?

    Cilat qёllime duhet synuar nё rendin demokratik, dmth. kujt i shёrben bashkёjetesa politike dhe shoqёrore, cilat qёllime synon t i arrijё?




    Nё shtetet e sotme demokratike ekziston njё konsensus me kufijё tё ngushtё rreth tё dyja pyetjeve tё lartёpёrmendura. Mirёpo ai duhet tё ridefinohet dhe pёrhapet, nёse ёshtё e nevojshme edhe nё formё tё zgjidhjes sё konflikteve tё interesave dhe mendimeve. Nё tё kundёrtёn, demokracia do tё zhvillohet nё mёnyrё tё pashmangshme nё njё demokratizim pa kontura. Kjo do tё ishte rrjedha mё e keqe, e cila mund tё dalё nga triumfi i demokracisё mbi sistemet totalitare tё shek. XX. Demokracia mё sё shumti ёshtё zhvilluar nё perёndim. Atje ajo ёshtё bёrё aq e vetёkuptueshme, saqё pyetja rreth kushteve tё ruajtjes sё saj nuk dёgjohet me dёshirё. Mirёpo pikёrisht nё perёndim duhet tё koncentrohet diskutimi mbi tё ardhmen e demokracisё. Nё tё kundёrtёn paraqitet rreziku, qё ekzagjёrimet ta dёmtojnё idenё e demokracisё perёndimore. Nё konfliktin rreth kёtyre pyetjeve duhet tё rritet njё konsensus i ri demokratik. Rajonet e tjera tё botёs, gjatё diskutimeve tё tyre rreth ardhmёrisё sё demokratizimit do tё orientohen nё mёnyrёn e realizimit dhe arsyetimit tё demokracisё sё perёndimit. Nё fillim tё shek. XXI duhet konstatuar, se shumё prognoza skeptike mbi tё ardhmen tё James Bryce und Alexis de Tocqueville e kanё tejkaluar qё prej kohёsh tё tashmen e demokracisё.

    [Nxjerrё nga: Ludger Khnhardt, Die Zukunft der Demokratisierung, in: Karl Kaiser/Hans-Peter Schwarz (Hrsg.), Weltpolitik im neuen Jahrhundert (Bundeszentrale fr politische Bildung 364) Bonn 2000, 233-242]

  13. #13
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    10-09-2004
    Postime
    2,389
    Nje shprehje e "hipokrizise" politike.

  14. #14
    Shife icik ket..timin Maska e miko
    Antarsuar
    05-04-2003
    Vendndodhja
    N botn e udirave
    Postime
    755
    Citim Postuar m par nga bicjani
    Denokraci=Sali Berisha




    Hahhahahahhahahahahhahahha

    Sa kam qesh............................


    O zot cfare do na shikojne me syte ne kete forum....................

    E po mire te pakten....qe Sali Berisha="Denokraci"...sheqyr se nuk ishte Sali Berisha=DeMokraci

  15. #15
    BluEyEsS * AnGel Maska e KoTeLja_VL
    Antarsuar
    26-08-2003
    Vendndodhja
    nel mio piccolo mondo
    Postime
    683
    Demokracia eshte nje berthame e vogel e nje mareveshje te perbashket ,
    e rrethuar nga lloje te panumerta ndryshimesh individuale.
    -Konant

  16. #16
    e kitht Maska e Rebele
    Antarsuar
    22-07-2004
    Vendndodhja
    kulpr
    Postime
    1,088
    te drejta te barabarta per te gjithe...privilegje per asnjerin

    (vetem ne teori per mendimin tim; nuk aplikohet asnjeher keshtu)

  17. #17
    i/e regjistruar Maska e Brari
    Antarsuar
    23-04-2002
    Postime
    18,826
    miki rrroja..

    do sdo ti demokracine Sali Berisha e solli..

    megjithse ju miki rrojat e elbasanit keni votuar per deputete hajduten valentina leckaj dhe kriminelin taulant dedja..


    Arun..

    pergezimet e mija per mendimet e tua me vlere dhe shkrimet teper interesante qe ke sjelle..

  18. #18
    !Welcome! Maska e StormAngel
    Antarsuar
    05-02-2003
    Vendndodhja
    Zurich, Switzerland
    Postime
    6,846
    Demokraci,ajo per te cilen cdohere do folim e asnjehere nuk do ta arrijme.
    We didn't land on Plymouth Rock, Plymouth Rock landed on us.

  19. #19
    zbriti berisha nga hena dhe solli demokracine me shkopin magjik

    po te mos kish qene berisha aty studentet nuk do te benin grevat, populli nuk do te ngrihej ne kembe, ramizi nuk do te gjente asnje tjeter si gjeti salinin, komunizmi do te kthehej ne te gjithe europen lindore, muri i berlinit do te ndertohej perseri.

    rrofte salini se sa solli demokracine

    Une mendoj se kontributin e tij ato dite e kemi pagaur shume shtrenjte ne vitet me pas

  20. #20
    Shife icik ket..timin Maska e miko
    Antarsuar
    05-04-2003
    Vendndodhja
    N botn e udirave
    Postime
    755
    Citim Postuar m par nga Brari
    miki rrroja..

    do sdo ti demokracine Sali Berisha e solli..

    megjithse ju miki rrojat e elbasanit keni votuar per deputete hajduten valentina leckaj dhe kriminelin taulant dedja..


    Arun..

    pergezimet e mija per mendimet e tua me vlere dhe shkrimet teper interesante qe ke sjelle..






    Brarrrrrrrrooooo nuk po ta komentoj shkrimin sepse sic duket ti jo vetem qe i "rrafshon" te gjitha.........por edhe fatkeqesisht ja leshon ndonjehere kot fare........

    Sa per cilen apo cilen kam votuar une nuk ka pse te te interesoje...........


    Hajt shnet edhe mos u "shkrep" kot si ajo pushka e jevgut........

Faqja 0 prej 2 FillimFillim 12 FunditFundit

Tema t Ngjashme

  1. Komunizmi Dhe Demokracia
    Nga biligoa n forumin Problematika shqiptare
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 12-06-2009, 16:41
  2. Kush e di 'do t thot: 'Demokraci'?
    Nga RSHP n forumin Letrsia shqiptare
    Prgjigje: 4
    Postimi i Fundit: 07-12-2006, 19:56
  3. Shqipria, m pak demokraci se Palestina
    Nga DYDRINAS n forumin Tema e shtypit t dits
    Prgjigje: 3
    Postimi i Fundit: 25-11-2006, 18:27
  4. Eduard Selami: N demokraci nuk ka t humbur.
    Nga honzik n forumin Tema e shtypit t dits
    Prgjigje: 5
    Postimi i Fundit: 03-08-2005, 12:25
  5. Shtegu i nje udhetimi te gjate!
    Nga INDRITI n forumin Letrsia shqiptare
    Prgjigje: 11
    Postimi i Fundit: 20-03-2004, 20:18

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •