Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 19 prej 19
  1. #1
    i/e regjistruar Maska e Shpresmiri
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Zagreb (CRO)
    Mosha
    44
    Postime
    408
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    T DREJTAT E NJERIUT n Lindje dhe n Perndim

    Pasi e lexova kt artikull q m erdhi n postn elektronike e pash t arsyeshme q ta sjell edhe ktu q t diskutohet edhe pr kt problem q nuk sht i vogl. Le t`i paraqesim dyshimet tona, mendimet tona, qndrimet tona ashtu si mendojm pa anim q t`ua imponojm t tjerve qndrimin ton, por, sipas mundsis, le t flas vetm e vrteta .



    Zef AHMETI, Universiteti St.Galen, janar 2004.


    Historia e t Drejtave t Njeriut n Perendim

    Historia e t Drejtave t Njeriut, ndonese jo ne kuptimin e sotm, ka rrnjt q n antikn greke. Nga ather t Drejtat e Njeriut dhe kuptimi i tyre kan ndryshuar rrnjsisht n formn e tyre. T Drejtat e Njeriut, t cilat i njohim ne sot, jan rezultat i ngjarjeve dhe proceseve t gjata historike.

    N botn perendimore shkenca vlerson se t Drejtat e Njeriut fundamentin e kan n aktin e Virginia Bill of Rights (1776), pastaj pason Deklarata e shpalljes s Pavarsis s Ameriks (1776). N kto dy dokumente, q trajtohen si bazament i t Drejtave t Njeriut, kemi elemente shum interesante q garantonin t drejtat e individit prball shtetit, por kishte edhe elemente q mund t klasifikohen si t drejta sociale psh. e drejta pr fat dhe e drejta siguris.[1]

    Hapi m i rndsishm n drejtim t zhvillimit t t Drejtave moderne t Njeriut ishte Deklarata franceze pr t Drejtat e Njeriut dhe Qytetarit (1789). Dhe ktu gjejn vend shum elemente q garantonin t drejtat e njeriut, individit.

    N gjysmn e dyt t shekullit t kaluar t Drejtat e Njeriut kan gjetur nj shtrirje gjithnj e m t madhe n bot. Pas Lufts s Dyt Botrore, presidenti i Ameriks, Rosvelti, proklamon n fjalimin e tij para Kongresit katr lirit shum t njohura, prej t cilave liria shprehjes s mendimit dhe liria e fes kan gjetur mbshtjetje t madhe edhe jasht Ameriks. Pas lufts s Dyt Botrore dhe pas themelimit t Organizats s Kombeve t Bashkuara, duke nxjerr msime nga lufta n fjal, kjo organizat nxjerr Deklaratn e prgjithshme t Drejtave t Njeriut m 10. 12. 1948, q konsiderohet dhe vlersohet si dokumenti m i popullarizuar n bot.[2] Sa i prket t Drejatave t Njeriut sot kemi nj numr t madh deklaratash, konventash, marrveshjes, protokole etj.


    Konventat rajonale e t Drejtave t Njeriut

    Pas nxerrjes s Deklarats Univerzale t t Drejtave t Njeriut nga Organizata e Kombeve t Bashkuara (OKB), antart e Kshillit t Evrops, dy vite me von, kan proklamuar Konventn Evropiane pr Mbrojtjen e t Drejtave t Njeriut dhe Lirive Themelore (4.11.1950). Forma e par e konventave rajonale e paraqitur pr mbrojtjen e t Drejtave t Njeriut, para asaj evropiane, sht n Amerik e njohur si Deklarata Amerikane pr t Drejtat dhe Detyrimet e Njeriut n vitin 1948.[3] Konventa t tilla rajonale pr mbrotjen e t Drejtave t Njeriut kan nxjerr edhe Organizata e Shteteve t Afriks n vitin 1961. Pastaj n civilizacionin islam kemi poashtu disa deklarata mbi t Drejtat e Njeriut, t cilat ktu jan tem q do t trajtohen m gjrsisht.

    Deklaratat m t njohura q njihen n botn islame jan: Deklarata e Kairos pr t Drejtat e Njeriut n Islam (1990), Karta Arabe pr t Drejtat e Njeriut e proklamuar n vitin 1994, dhe nj deklarat e mhershme, q sht br nga nj organizat joqeveritare me qendr n Londr, Deklarata e Prgjithshme Islamike e t Drejtave t Njeriut e vitit 1981.


    ka sht Islami ?

    Q t mund t kuptojm m mir trajtimin e tems q kemi zgjedhur, fillimisht duhet t kuptojm dhe shtjellojme at se ka kuptojm me Islam. N t vrtet nj definicion i prgjithshm mbi Islamin nuk ekziston, apo q t jemi m t sakt, nj prkufizim i Islamit n nj definicion sht i vshtir. Andaj ne ktu po japim dy kuptime themelore q do t shpjegojn fjaln Islam. Me Islam kuptojm s pari nj koncept q prfshin nj fe, dhe s dyti kuptojm nj civilizacion.[4]

    N bot kemi afr 1.3 milion njerz t besimit mysliman me nj tradit prej 14 shekujsh. Sa i prket shtrirjes se Islamit, kjo fe e ky civilizacion shtrihet nga Maroko deri n Indonezi, q nga Kazastani e deri n Senegal.[5] N Evrop sot jetojn afr 20 milion mysliman, ndrsa prej tyre 12 milion jan imigrant.


    T Drejtat e Njeriut n civilizacionin perendimor dhe at islam

    N t vrtet t trajtosh nj tem t till q sht aq e gjr dhe njkohsisht edhe poaq e ndishme, krkon nj prkushtim t theksuar dhe nj qasje reale, duke mbajtur qndrim sa m larg nga paragjykimet q t mos prfundohet n asnj mnyr n teorin e konspiracionit, e q shpesh bhet nga autor t ndryshm kur trajtojn kt tem e kjo ndodh posaqrisht pas ngjarjeve t 11 shtatorit. Dhe kjo sht kshtu jo vetm n arenn ndrkombtare, por edhe n at rajonale psh. n pjesn e Ballkanit shumicn e rasteve argumentet jepen gjithnj me elemente ose trsisht n baz t teoris s konspiracionit.


    Ashtu si pam m lart, historia dhe qasja ndaj t Drejtave t Njeriut pr civilizimin perendimor ndryshon shum nga ai n Islam. Ne n vijim do prpiqemi q lexuesit shqiptar t`i paraqesim nj krahasim modest q t mund t kuptoj dallimet dhe qndrimet e ktyre dy civilizacioneve prball t Drejtave t Njeriut. Si i kuptojn ato t drejta kto dy civilizime? Nga cili prizm kto civilizime japin vlersimet pr t Drejtat e Njeriut?

    Aktin m t prhapur n bot, Deklaratn e Kombeve t Bashkuara mbi t Drejtat e Njeriut, prveq shteteve perendimore, at e kan nnshkruar edhe gati t gjitha vendet islamike edhe pse me shum kushtzime t cilat gjat leximit t ktij punimi do t mund t`i kuptojm arsyet e ktyre kushtzimeve.

    Shpesh n mediat e ndryshme njoftohemi pr shkeljen e t Drejtave t Njeriut n botn islame. Pse sht kjo kshtu? N t vrtet veprimet q n botn perendimore trajtohen si shkelje e t Drejtave t Neriut, a jan t drejta, a trajtohen si t drejta thembsore pr individin edhe n botn islame?

    Pr t kuptuar m mir botn islame dhe mnyrn e t menduarit t tyre n relacion me t Drejtat e Njeriut duhet t hyjm dhe analizojm gjrat nga botkuptimi i tyre, dhe t bjm nj vlersim nga pespektiva e tyre e t menduarit. Shtetet islamike jo vetm se kan nnshkruar Deklaratn pr t Drejtat e Njeriut t OKB-s, por ato edhe kan nxjerr aktet e tilla islamike t tyre pr mbrojtjen e t Drejtave t Njeriut, n qendrn e t cilave t drejta nuk qndron individi, por kolektivi kulturor.[6]


    Kundrshtimet e shteteve islamike kundr univerzalitetit t t Drejtave t Njeriut t OKB-s

    Shtetet islamike prher dhe gjithnj e m shum po ngrisin paknaqsit e tyre kundr legjitimitetit universal t t Drejtave t Njeriut t OKB-s. Ato jan t mendimit se regjimi i t Drejtave t Njeriut q prfaqsohen nga Kombet e Bashkuara jan t natyrs perendimore dhe hegjemoniste dhe se ato paraqesin przierje n suverenitetin e shteteve.[7]

    Shkenctari i njohur i Islamit nga Damasku, q vepron n Gjermani, Basam Tibi, n librin e tij t njohur Luafta e Civilizimeve pohon se demokracia dhe t Drejtat e Njeriut jan ngusht t lidhura ndrmjet veti dhe se ato jan t pandashme, dhe shton mtutje duke shnuar : myslimant fundamentalist prfaqsojn mendimin, se demokracia perendimore po i lejojka armiqt q at ta shkatrrojn me mjetet e tyre; ndrsa Sheriati sipas tyre n kt drejtim sht shum m i kujdesshm: Sheriati nuk po e lejojka kundrshtarin ![8] Se ka sht Sheriati do t kthehemi prsri.

    Organizata e Shteteve Islamike q prej viteve t nntdhjeta paraqitet n gremiumet e OKB-s dhe sjell n kto gremiume pozicionin e saj islamik.[9] N diskusionet q zhvillohen lidhur me perspektivn islamike prball t Drejtave t Njeriut t OKB-s, prfaqsohet mendimi, se t Drejtat e Njeriut veq qenkan prezente dhe se ato prher kan qen t pranishme n Islam. Kjo mnyr e argumentimit n t vrtet tregon poashtu se shtetet islamike n rend t par qndrojn n mbrojtjen e t Drejtave t Njeriut t legjitimuara n Islam. Dhe n kt drejtim vlen t theksohet se Arabia Saudite dhe Organizata e Shteteve Islamike e arsyetojn kt pozicion duke e argumentuar me vlerat aziatike dhe duke trhequr vmendjen edhe pr veorit kulturore t tyre.[10]

    Kshtu myslimant q kan kundrshtuar univerzalitetin e t Drejtave t Njeriut t OKB-s, kan marr inisiativa dhe kan nxjerr deklaratat islamike pr t Drejtat e Njeriut.



    Deklarata e prgjithshme islamike e t Drejtave t Njeriut (1981) [11]


    Si reakcion prball kritiks perendimor n adresn e bots islamike pr mosrespektimin e t drejtave themelore t njeriut shpallet Deklarata e Prgjithshme Islamike e t Drejtave t Njeriut nga nj organizat joqeveritare e ashtuquajtur Kshilli Islam pr Evropn me qendr n Londr. Ky Kshill Islam nuk ka ndonj ndikim t madh te myslimant dhe se kjo deklarat nuk lidh juridikisht myslimant, dhe nuk ka fuqi juridike, por sht vetm nj deklarat.

    N preambuln e ksaj Deklarate thuhet, se t Drejtat e Njeriut jan n pajtueshmri me Islamin[12] dhe se n Islam t Drejtat e Njeriut jan prezente shum m hert se n Perendim, dhe kjo ka ndodhur q n fillim t ekzistimit t Islamit si fe.[13]

    Kjo deklarat cek t drejtat mbrojtse prball shtetit, t drejtn pr jet dhe liri (neni 1 dhe 2), t drejtn pr procedur t drejt gjyqsore (neni 5), mbrotjen nga arrestimet e padrejta dhe kallzimeve si dhe mbrojtjen nga turtura (neni 7). Martesat e bra me dhun, sipas ksaj Deklarate, t moshave jomadhore mund t spallen si t pavlefshme (neni 9 lin. I). Mirpo keto dhe t drejtat tjera t cilat kjo Deklarat i numron si t Drejta t Njeriut kan vlern e tyre derisa ato nuk bien n kundrshtim me t drejtn islamike, Sheriatin (neni 20).

    Kjo Deklarat n prgjithsi vlersohet nga perendimi, se ajo n fushn e t drejtave t grave, liris s fes, barazis mes myslimanve dhe jomyslimanve, sht shum mbrapa t drejtave q garanton Deklarata e Kombeve t Bashkuara pr t Drejtat e Njeriut.



    Deklarata e Kairos pr t Drejtat e Njeriut n Islam (1990)

    Deklara m e njohur islamike pr t Drejtat e Njeriut vlersohet ajo e Kairos. Kjo Deklarat sht nxjerrun m 5 gusht 1990 nga mbi 50 Ministrat e Punve t Jashtme t shteteve islamike n emr t antarve t Konferencs Islamike, q njihet si Organizata e shteteve (vendeve) Islamike.[14]

    Sipas nenit 1 t Deklarats s Kairos t gjith njerzit jan t barabart n dinjitet, detyra dhe prgjegjsi, dhe kjo pa dallim rase, ngjyre, gjuhe, gjinie, feje, qndrimeve politike, statusit social apo arsyeve tjera. Kjo q thuhet n nenin 1 t ksaj Deklarate n t vrtet duket e ngjashme me Deklaratn e OKB-s pr t Drejtat e Njeriut, mirpo n nenet tjera t mvonshm kjo ngjashmri prfundon me kufizimet q i bhen. Kshtu n nenin 25 thuhet se t gjitha t drejtat dhe lirit i nnshtrohen Sheriatit islamik, i cili (Sheriati) caktohet si i vetmi burim kompetent pr zbatimin dhe shpjegimin e do neni t ksaj Deklarate.[15]

    Ashtu si sht e njohur, nj nga pikat m diskutabile n botn islame sht pozicioni i gruas n shoqri. Edhe deklaratat islamike kan trajtuar kt shtje. Ngjajshm si n Deklaratn e Prgjithshme Islamike pr t Drejtat e Njeriut, edhe n Deklaratn e Kairos barazia e gruas prkufizohet me sa vijon: Gruaja n dinjitetin e saj njerzor sht e barabart me burrin dhe ka t drejtat dhe detyrat; ajo gzon t drejtn e qytetarit n mnyr t pamvarur dhe pavarsi financiare (neni 6 a). Si e drejt themelore q gzon gruaja sipas ksaj Deklarate kuptohet e drejta e saj q t kujdeset (mbahet) nga burri i saj, ndrsa si detyr kryesore ka ajo t`i prfill dshirat, prkatsisht ta ndgjoj burrin.

    N nenin 2 t Deklarats sht e dhn mbrotja e integritetit t trupit dhe shnohet sht detyr e shtetit q ta siguroj kt t drejt dhe ndalohet q kjo t shkilet pa ndonj arsye t dhn n Sheriat. Sipas ktij formulimi shkelja e integritetit t trupit mund t lejohet nse pr nj gj t tille ka arsyetim sipas ligjit islamik, Sheriatit.

    T Drejtat e Njeriut sipas kuptimit perendimor n botn islamike, por edhe vet t Drejtat islamike t Njeriut, bazuar n realitetin q ekziston n shumicn e vendeve ku shtrihet civilizacioni Islam, sht ende shum larg asaj q t flitet pr rrespektim t t Drejtave t Njeriut.

    N Deklaratn e Kairos, pos t tjerash, sht e dhn edhe e drejta e liris s mendimit, besimit por kto liri vlejn vetm derisa nuk bien n kundrshtim me ligjin e Sheriatit dhe prderisa ato liri praktikohen n kornizat e ligjit islamik (khs. neni 12 I Deklarats s Kairos mbi t Drejtat e Njeriut n Islam). N prgjithsi mund t thuhet se Deklarata e Kairos sht shum larg nga pikat signifikante t konvents s t Drejtave t Njeriut t OKB-s, e n veanti n pikpamjen e raporteve ndrgjinore por edhe n drejtim t denimeve trupore dhe lirive tjera.[16]

    sht pr t`u potencuar poashtu edhe fakti se Deklarata e Kairos n shumicn absolute t neneve t saj citon elemente nga libri i shenjt i zivilizacionit Islam, pra Kuranit dhe kufizimet i bn duke u mbshtetur n ligjin e Sheriatit. Dhe pr dalim civilizacioni perendimor, pikpamjes dhe asjes perendimore q i bhet prball t Drejtave t Njeriut dallon shum nga ai islam edhe pr vet faktin, se perendimi bazohet n filozofin natyrore dhe nuk e shtin n loj Bibln pr t mbshtetur arsyetimet dhe legjitimimin e t Drejtave t Njeriut. Pra, kemi nj ndarje t fes edhe n raport me t Drejtat e Njeriut, ndrsa Deklarata e Kairos mbshtet kryesisht n Kuran dhe ligjin islamik Sheriatin.



    Karta Arabe mbi t Drejtat e Njeriut (1994)[17]

    Prpjekje tjera pr t formuluar dhe proklamuar t Drejtat e Njeriut n civilizacionin Islam, prkatsisht n rajonin arab ka pasur q nga fundi i viteve t gjashtdhjeta. Karta Arabe pr t Drejtat e Njeriut e vitit 1994 (Arab Charter on Human Right) sht rezultat i prpjekjeve t ktij rajoni t bra vite me radh. Kjo Kart sht nxjerr nga gremiumi m i lart, Kshilli i Lart i Ligs Araba.[18]

    N preambuln e Karts Arabe formulohet nj referim normativ n paktet e OKB-s dhe njkohsisht edhe n Deklaratn e Kairos. Mtutje kjo Kart bazohet edhe, si thuhet, n principet e Islamit dhe n t arriturat e civilizuese t rajonit kulturor arab. Kjo Kart arabe n prgjithsi tregon nj prshtatje formale n t Drejtat ndrkombtare (t OKB-s vr.) t Njeriut.

    Karta garanton mbrotje me avokatt (neni 7), dgjimi nga nj gjykats n proceset gjyqsore (neni 8), dmshprblim pr arrestime dhe mbajtje t kundrligjshme n burgje (neni 16), barazi para ligjit (neni 19), ndalon turturn (neni 13 a), poashtu kjo Kart ndalon edhe denimet me vdekje pr vepra penale politike, pr moshat e papjekura dhe grat shtatzna (neni 11 dhe 12).

    Jan t dhna edhe lirit, si ajo e besimit, shprehjes s mendimit (neni 26), liria e ushtrimit t fes (neni 27), t cilat edhe ktu mund t kufizohen n baz t ligjit. Pr dallim nga Deklaratat tjera, kjo Kart nuk jep reference nese fjala sht pr ligjin islamik Sheriatin q lejon kufizimet.

    T gjitha kto Deklarata mbi t Drejtat e Njeriut n Islam nuk kan fuqi juridike dhe nuk lidh shtetet n emr t t cilave jan shpallur kto Deklarata.



    ka kuptojm me Sheriatin?

    Q tema t ciln po e trajtojm t jet edhe m e kuptueshme, ne duhet t ndalemi e t japim edhe disa sqarime t vogla mbi konceptin e Sheriatit. Sheriati sht e drejta materiale islamike, apo thn m sakt, sht msimi i detyrueshm islamik q ka ngritur n ligj praktikimin e principeve kuranore t rregullimit t jets. Sheriati nuk sht nj ligj islamik i nxjerrun nga nj instanc ligjdhnse, por m tepr sht nj praktikim i rregullave kuranore t organizimin e jets e q jan br si e drejt zakonore e m pas kjo praktik e rregullimit t jets shoqrore n baz t principeve kuranore sht ngritur n ligj t aplikueshm.


    Sheriati si ideal i t gjitha zakoneve religjioze prfshin gjith rrethin e ekzistencs s njeriut, para se gjithash regullat religjioze t pastrtis dhe t ritit, pastaj pes shtyllat e islamit, organizimin e shtetit, t drejtn publike[19] sbashku me t drejtn penale, t drejtn e familjes, t drejtn trashigimore, t drejtn e skllavris, t drejtn e sendeve, procedurat por edhe vet jetn e njeriut, kodeksin e zakoneve dhe gjith prditshmrin e jets s njeriut,[20] thn m shkurt t gjitha veprimet q i bn njeriu.[21]

    Sipas ksaj t drejte gruas i sht e ndalueshm q t veproj n instancat fetare, t gjykoj apo t marr pozicion udhheq n politik. Vlera e gjakut t gruas ka vlern sa gjysma e gjakut t burrit, dshmia e nj gruaje para gjykats n vendet ku Sheriati rregullon jetn e shoqris, ka fuqi, vler poashtu t prgjysmuar dhe n shum raste dshmia e gruas s`luan fare pesh. Dhe nse krahasojm me logjikn perendimore t t Drejtave t Njeriut, ather shifet qart se kemi nj diskriminim ndrgjinor.

    Grat n t drejtn familjare, zivile, penale trajtohen si t klass s dyt. Sa i prket shprehjes s mendimit kjo kufizohet shum poashtu nga islamistt tradicional dhe bie n kundrshtim t madh me lirin e shprehjes s mendimit t dhn n Konvetn e t Drejtave t Njeriut. Nje besimtari mysliman i sht e ndaluar q elemntet bazore t religjionit t tij t`i vj n pikpyetje, dhe aq m pak q t kalohet n nj besim tjetr. Dhe hapi i till, personit q do t ndrrmerrte dicka t till, do ti kushtonte shum, ai merr dnimin m t rnd ose dnim me vdekje.[22]

    N ato vende ku qeverisin tradicionalistt islamik t drejtn e shprehjes s mendimit, zgjedhjen e besimit dhe vet t Drejtat e Njeriut n prgjithsi nuk kan fare pesh. Dhe nj nga problemet kryesore q ekziston n kto shtete me udhheqsi tradicionaliste islamike sht fakti se n qendr t diskutimit nuk qndron individi, por Zoti dhe besimi.[23] Dijetart islamik nuk jan t orientuar n argumentimin e t drejtave dhe lirive t njerzve, individit, por ata jan t koncentruar n detyrimet q kan pr ti kryer besimtart prball Zotit. [24]



    Praqitja n mnyr tabelare e akuzave dhe kundrakuzave mbi t drejtat e njeriut n raportin orient-oksident[25]


    Qndrimet e bots islamike
    Qndrimet e bot perendimore


    Deklarata e prgjithshme islamike e t Drejtave t Njeriut (1981)

    Deklarata e Kairos pr t Drejtat e Njeriut n Islam (1990)

    Karta Arabe mbi t Drejtat e Njeriut (1994)




    Deklaratn e prgjithshme t Drejtave t Njeriut (1948)

    Konventa Evropiane pr Mbrotjen e t Drejtave t Njeriut dhe Lirive Themelore (1950)

    Akuza
    T Drejtat e Njeriut i shrbejn (kulturs) iperializmit perendimor pr zgjrimin e: ekonomis s tregut, sekularizimit, pluralizmit, individualizmit. Dhe pr kt ato jan instrumente pr luftimin e islamit.


    Kultur globale;
    T Drejtat e Njeriut vlejn pr gjith botn dhe jan t lidhshme pr t t gjith

    Kultur individuale;
    vlerat, zakonet e nj kulture kan prparsi prball univerzalitetit t t Drejtave t Njeriut.


    Akuza;
    Relativizimi i t Drejtave t Njeriut

    Islam: shtete Islamike
    Perendim: Shtete kushtetuese

    T gjitha t drejtat themelore dhe me kt t gjitha t Drejtat e Njeriut vlersohen n baz t rekomandimeve t shpallura nga Zoti dhe m kt njkohsisht detyrojn krijimin e nj shoqrie islamike; dmth. se t drejtat e njeriut duhet t`i nnshtrohen Sheriatit.


    T Drejtat e Njeriut nuk i prgjigjen (detyrohen) asnj feje. Vlerat themelore bazohen n lirin dhe dinjitetin e individve dhe jo n vlerat e mundshme t shtetit.



    Deklarata e prgjithshme islamike e t Drejtave t Njeriut (1981)

    Deklarata e Kairos pr t Drejtat e Njeriut n Islam (1990)

    Karta Arabe mbi t Drejtat e Njeriut (1994)

    Akuza

    Kto Deklarata mbi t Drejtat e Njeriut bazohen n t drejtn islamike. Qllimi i ktyre t drejtave sht krijimi i nj bote islamike. T Drejtat e Njeriut i jan nnshtruar Sheriatit. Dhe pasi q populli arab sht vn n qendr t ktyre t drejtave, t Drejtat e Njeriut po instrumentalizohen pr qllime politike pr bashkimin e gjith arabve, krijimin e shtetit t Palestins dhe shkatrrimin e Izraelit.


    --------------------------------------------------------------------------------

    [1] Khs. Bielefeldt, Heiner, Philosophie der Menschenrechte: Grundlagen eines welweiten Freiheitsethos, Dramstadt 1998, fq. 25-44. Brugger, Winfried, Liberalismus, Pluralismus, Kommunitarismus, Baden-Baden 1999, fq. 87-122.

    [2] Denninger, Erhard, Menschenrechte zwiswchen Universalittsanspruch und staatlicher Souverenitt, n: Der gebndigte Leviathan, Baden-Baden, 1990, fq. 249-265.

    [3] Khs. Sven Bernhard Gareis/Johanes Varwick, Die Vereinigten Nationen, Opladen 2002, fq. 143-170.

    [4] Khs. Prof. Bernard Levis, profesor i historis s Lindjes s Mesme, Allahs heilige Armee n: Spiegel (gazet gjermane) 2/2003, fq. 10. Si fe islami n do aspekt sht shum m afr judaizmit dhe krishtenizmit se sa feve t tjera t mdha aziatike si hinduizmi, buddizmi, konfucianizmi (po aty). Khs. Endre, Gerhard: Der Islam. Eine Einfhrung in seine Geschichte. Mnchen: C. H. Beck, 3. Aufl., 1997.

    [5] Po aty.

    [6] Khs. Bassam Tibi, Krieg der Zivilisationen, Politik und Religion zwischen Vernunft und Fundamentalizmus, botimi i tret, Mnchen 2001, fq. 128, poashtu B. Tibi, Im Schatten Allahs. Der Islam und die Menschenrechte, Mnchen 1994.

    [7] Anna Wrth, Dialaog mit dem Islam als Konfliktprvention? Zur Menschenrechtspolitik gegenber islamisch geprgten Staaten, Deutsche Institut fr Menschenrechte, shtator 2003, n: www.institut-fuer-menschenrechte.de. Khs. Bassam Tibi, Krieg der Zivilisationen, fq. 127.

    [8] Bassam Tibi, Krieg der Zivilisationen, fq. 130. Argumenti i fundamentalistve islamik, sipas Tibit, lidhur me temn sht: Mbase Sheriati ngre kufijt e qart mes kolektivit t vet dhe bashksive tjera, nuk mund t atakohen nga brenda. Duke par dallimet mes dy zivilizacioneve Tibi vlerson se duke pas parasysh qndrimet e ndryshme duhet q t merret vesh pr nj konsenzus ndrkombtar pr normat dhe vlerat. Khs. Der Islam neigt zum Totalitren, Spiegel Spezial 2/2003, fq. 20/21. Tahar Ben Jelloum, 58, autor i njohur i librit Maghreb q jeton n Paris q nga viti 1971, lidhur me demokracin ai shprehet n intervjun dhn gazets q cekm, se demokracia nuk ka kuptim n nj shoqri t organizuar n fise, sepse n fise individi nuk ka fare rndsi. Ai shton mtutje se n botn arabe nuk ka vend pr demokraci. Fundamentalizmi nuk diskuton fare, ai nuk lejon fare mendimet e t tjerve q t ken pesh, dhe se ata mbahen (mendojn) se posedojn t vrtetn absolute. Khs. Anton Christen, Die Furcht der Araber vor der Demokratie- Keine Trennung zwischen Staat und Religion, n: Neue Zrcher Zeitung, 2 gusht 1997.

    [9] Anna Wrth, Dialaog mit dem Islam als Konfliktprvention?...

    [10] Anna Wrth, Dialaog mit dem Islam als Konfliktprvention?...

    [11] Deklarata e prgjithshme islamike e t Drejtave t Njeriut, verzioni n gjuhn gjermane, n:

    http://www.humanrights.at/images/new...im%20Islam.doc

    [12] Khs. Mnyra e interpretimit t t Drejtave t Njeriut sipas logjiks Islame, n: Die Menschenrechte in Islam, http://www.al-islaam.de/pdf/Menschenrechte.pdf. Khs. Menschenrechte - Wie der Islam sie versteht, n: http://www.lausannerbewegung.de/index.php?p=22.

    [13] Anna Wrth, Dialaog mit dem Islam als Konfliktprvention?...

    [14] Po aty. Khs. Batzli, Stefan; Kissling, Fridolin; Zihlmann, Rudolf (Hg.): Menschenbilder, Menschenrechte. Islam und Okzident: Kulturen im Konflikt. Zrich: Unionsverlag, 1994.

    [15] Khs. Karl Hafen, 10 Jahre Kairoer Erklrung fr Menschenrechte- Islamische Staaten missachten die eigenen Ziele. Khs. Dr. Chr. Schirrmacher, Islam, Menschenrechte und Christenverfolgung, in: http://www.lebenszeichen.net/Redesig...enrechte.gtml.

    [16] Khs. Anna Wrth, Dialaog mit dem Islam als Konfliktprvention?...

    [17] Karta e prkthyer n gjuhn gjermane t interesuarit mund ta gjejn n: http://www.un.org/Depts/german/menschenrechte/arab.pdf

    [18] Khs. Anna Wrth, Dialaog mit dem Islam als Konfliktprvention?. Khs. Sabine Ripperger Menschenrechtsdiskurs als politisches Instrument, Deutsche Welle 2003.

    [19] Khs. Hans-Georg Ebert, Islam und Scharia in den Verfassungen der arabischen Lnder, n: Zeitschrift fr Religionswissenschaft, 1/1998, prej fq. 3.

    [20] Sqarime mbi Sheriatin shiko kt faqe interneti: http://www.evangelium.de/weltmission...s/scharia.htm.

    [21] Khs. Th. W. Juynboll, Handbuch des islamischen Gesetzes nach der Lehre der schfitischen Schule, Leipzig 1910. Pr Sheriatin mund t lexohet prej fq. 54 e deri n 62. sht nj libr shum interesant q jep shpjegime thelbsore pr t kuptuar islamin.

    [22] Khs. Islam und Menschenrechte - ein Dauerkonflikt? Ein iranischer Kleriker leistet eine unbequeme Analyse, n: Neue Zrcher Zeitung, 5. 11. 2003.

    [23] Po aty.

    [24] Po aty.

    [25] Shih: M. Forstner, Menschenrechte in Islam, n: http://wir-sind-kirche.de/fulda-hana...enrechten.htm.
    IHS

  2. #2
    i/e regjistruar Maska e Shpresmiri
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Zagreb (CRO)
    Mosha
    44
    Postime
    408
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Feja Islame ndalon kalimin ne nje fe tjeter?

    I ftoj besimtaret muslimane qe te japin mendimin e tyre rreth asaj qe shkruhet me poshte:

    Grat n t drejtn familjare, zivile, penale trajtohen si t klass s dyt. Sa i prket shprehjes s mendimit kjo kufizohet shum poashtu nga islamistt tradicional dhe bie n kundrshtim t madh me lirin e shprehjes s mendimit t dhn n Konvetn e t Drejtave t Njeriut. Nje besimtari mysliman i sht e ndaluar q elemntet bazore t religjionit t tij t`i vj n pikpyetje, dhe aq m pak q t kalohet n nj besim tjetr. Dhe hapi i till, personit q do t ndrrmerrte dicka t till, do ti kushtonte shum, ai merr dnimin m t rnd ose dnim me vdekje.


    Per mendimin tim nje shtet qe nuk i konsideron te gjithe njerezit te barabarte eshte shteti me i padrejte kunder qytetareve te cilet e perbejne shtetin. Rast konkret kemi pase komunizmin qe per shkak te shtetit ka pre koka.

    Perse nje besimtar musliman nuk guxon ta ve ne pikepyetje elementin bazor te fese se vet, kur ne kete forum te gjithe besimtaret muslimane kerkojne prej te tjereve nje gje te tille. A thua kjo vlen vetem per te tjeret?!

    Me cudit fakti se sa here qe i kam pyetur besimtaret muslimane lidhur me ceshtjen e kalimit ne nje fe tjeter, perse ndalohet rreptesisht ne fene Islame qe dikush te kaloje ne nje fe tjeter, gjithemone kam hasur ne veshe te shurdher. Ndoshta nenkuptohet se eshte dicka normale, mirepo per mua kjo eshte diskriminim i lirise fetare?!
    IHS

  3. #3
    Perjashtuar nga Mod. Maska e Klevis2000
    Antarsuar
    21-02-2003
    Vendndodhja
    Ne jeten reale
    Postime
    1,122
    Faleminderit
    0
    11 falenderime n 11 postime
    Historia e t Drejtave t Njeriut n Perendim

    .
    Qe mos me hash shume kohe mund te klikosh ketu dhe je ne rregull
    http://www.forumishqiptar.com/showth...threadid=26896

    Megjithese do ti kthehem dhe njehere ketij shkrimit tend se ka nevoje per komentim dhe analize.Por duhet te dish ti dhe kush do tjeter se karta e drejtave njerzore gjendet vetem ne kuran sipas natyres njerzore qe Zoti i ka krijuar ato dhe jo sipas mendjes se njerve qofshin keto arabe ose joarabe qofshin shkencetare ose injorante.megjithate une do ti bie ty te gjithe te drejtat njerzore ne kuran per femren dhe mashkullin.

  4. #4
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    02-01-2004
    Postime
    46
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Postuar m par nga klevis2000
    Qe mos me hash shume kohe mund te klikosh ketu dhe je ne rregull
    http://www.forumishqiptar.com/showth...threadid=26896

    Megjithese do ti kthehem dhe njehere ketij shkrimit tend se ka nevoje per komentim dhe analize.Por duhet te dish ti dhe kush do tjeter se karta e drejtave njerzore gjendet vetem ne kuran sipas natyres njerzore qe Zoti i ka krijuar ato dhe jo sipas mendjes se njerve qofshin keto arabe ose joarabe qofshin shkencetare ose injorante.megjithate une do ti bie ty te gjithe te drejtat njerzore ne kuran per femren dhe mashkullin.
    Problemi yt ne pergjithesi ne kete forum eshte se ti s'ke asnje mendim tendit personal (mjeshter i copy/past) dhe te heq trunin me botime te gjata, referime nga lloj lloj shkrimesh obskure qe ushqejne vetem egon tende!

    Ajo qe thote hapesi i temes eshte e vertete: te kalosh nga islami ne nje fe tjeter eshte absolutisht e ndaluar. E kunderta eshte normale, madje eshte nje nga bazat e fondamentalizmit: BOTA DUHET TE JETE ISLAMIKE!

  5. #5
    Perjashtuar nga Mod. Maska e Klevis2000
    Antarsuar
    21-02-2003
    Vendndodhja
    Ne jeten reale
    Postime
    1,122
    Faleminderit
    0
    11 falenderime n 11 postime
    loll Degjo jo qe une skam shkrim timin ne forum porsetoj te shkruaj te gjithe ate analize megjithate meqe ti e do keshtu okkkk sta prish ty une se me je qepur mbrapa.Por do ti analizoj fjale per fjale.

  6. #6
    Perjashtuar
    Antarsuar
    31-01-2003
    Vendndodhja
    Vlore Al
    Postime
    1,327
    Faleminderit
    4
    23 falenderime n 23 postime

    Re: Feja Islame ndalon kalimin ne nje fe tjeter?

    Postuar m par nga Shpresmiri
    Me cudit fakti se sa here qe i kam pyetur besimtaret muslimane lidhur me ceshtjen e kalimit ne nje fe tjeter, perse ndalohet rreptesisht ne fene Islame qe dikush te kaloje ne nje fe tjeter, gjithemone kam hasur ne veshe te shurdher. Ndoshta nenkuptohet se eshte dicka normale, mirepo per mua kjo eshte diskriminim i lirise fetare?!
    o shpresmir me sill fakte ku bibla lejon ndryshin e fese

    Ti ke hapur nje teme qe tema si keto jane diskutuar shume here ne forum

    Pra sill FAKTE si e trajton bibla femren dhe un do te sjell nga Kurani

  7. #7
    Perjashtuar nga Mod. Maska e Klevis2000
    Antarsuar
    21-02-2003
    Vendndodhja
    Ne jeten reale
    Postime
    1,122
    Faleminderit
    0
    11 falenderime n 11 postime
    MESONI NJEHERE TE DY SE CESHTE E DREJTA DHE DREJTESIA PASTAJ DO I ANALIZOJME FJALET LART

    SE SIPAS SHPRES MIRIT EDHE E DREJTA E HOMOSEKSUALIZMIT ESHTE E LEJUESHME SEPSE ESHTE NE LIGJET E BUKURA PERENDIMORE.DHE E DREJTA PER TE PIRE DROGE E DREJTA PER TE USHTRUAR AKTIVITETIN E BIXHOZIT E DREJTA PROSTUTICIONIT
    E DREJTA E PIRJES SE DUHANIT DHE DEMTIMIT TE SHENDETIT



    RREGULL UNIVERSAL

    E DREJTA PER TE VENDOSUR TE DREJTEN OSE LIGJET SIPAS MENDJES SE NJERIUT ESHTE PADREJTESI.


    -E DREJTA PER TE VENDOSUR PER TE DREJTAT E NJERIUT DHE LIGJET PER RREGULLIMIN E JETES SE TIJ SHOQERORE DHE INDIVIDUALE I TAKOJNE VETEM ZOTIT SEPSE VETEM AI ESHTE I DREJTI ABSOLUT DHE NUK I BEN PADREJTESI ASKUJT



    PRA LEXONI NJEHERE KETE PASTAJ DO TE KALOJME TEK TE DREJTAT E GRUAS ISLAME .



    Drejtsia



    Padrejtsit e mdha q ndodhin n jetn ton t prditshme n nivel individual dhe kolektiv, n ate lokal dhe global, n mesin e muslimanve dhe n mesin e jomuslimanve dhe dhe padrejtsia q e bajn jomuslimant ndaj muslimanve na detyron t flasim pr drejtsin, sipas kritereve t fes s shndritshme Islame.

    Kjo drejtsi nuk krkohet vetm prej armiqve tan, por edhe nga muslimant. Madje ata prej t cilve krkohet m s shumti drejtsia jan ithtart e ksaj feje, e cila fillim e fund mbshtetet n drejtsi.

    Sigurisht se nuk amnestohen as ata q vazhdimisht i kndojn drejtsis, mirpo t ciln e kan rezervuar vetm pr vehte, dhe nuk vlen edhe pr popujt tjer.


    Definicioni i drejtsis


    N gjuhn arabe drejtsis i thuhet adlun
    Gjuhsisht drejtsia i ka disa domethnie, prdoret si emr dhe cilsi. Si kriter dhe gjykim i drejt. (Shiko: Mekajisul-Lugati, 4/ 246; Es-Sihah, 5/ 1760; Lisanul-Arabi, 5/ 2838 dhe Mufredatur-Ragib, fq. 325).


    N aspektin fetar (terminologjik) drejtsia sht definuar n disa forma:

    - Ibn Hazmi e ka definuar si: Ti kryejsh detyrat dhe ti marish obligimet. (Mudavatun-Nufus, fq. 82).

    - Xhurxhaniu thot: Drejtsia sht mesi mes ekstremizmit dhe liberalizmit. (Et-Tarifat, fq. 153).

    - Disa t tjer e kan definuar si: Dhnia e t drejtave obligative dhe barazia n t drejtat e atyreve q i meritojn t drejtat e tyre. (Er-Rijadun-Nadire, Sadiu, fq. 253).


    Drejtsis n gjuhn arabe i thuhet edhe El-Kistu (

    All-llahu [subhanehu ve teala] thot:

    All-llahu vrtetoi se nuk ka zot tjetr prve Tij, e dshmuan edhe engjjt e dijetart, dhe se Ai sht Zbatues i drejtsis. Nuk ka zot prve Tij, Fuqiplotit e t Urtit. (Ali Imran: 18).

    Dhe es-siratul-mustekim,

    All-llahu [subhanehu ve teala] duke treguar pr Hudin [alejhis-selam], i cili i drejtohet popullit t vet, t cilt iu krcnuan dhe e friksuan me idhujt e tyre, u tha:


    Ne nuk themi tjetr vetm se dikush prej zotave tan t ka goditur me mendje! Ai tha: "Un dshmitar e kam All-llahun, e ju dshmoni se un jam larg nga ajo ka ju i shoqroni. (larg adhurimit) Pos Tij. Ju pra, t gjith prpiquni kundr meje e mos m jepni afat. Un iu kam mbshtetur All-llahut, Zotit tim dhe Zotit tuaj, pse nuk ka asnj nga gjallesat, e q Ai t mos e ket nn sundim, vrtet Zoti im sht i drejt. (Hud: 54- 56).
    -

    Vlera e drejtsis dhe njerzve t drejt


    Vlera e drejtsis del n shesh duke folur rreth ktyre elementeve:


    1- Drejtsia sht qllimi pr t cilin All-llahu ka drguar pejgambert dhe ka zbritur librat. All-llahu [subhanehu ve teala] thot:


    Ne i drguam t drguarit Tan me dokumente t qarta dhe Ne zbritm me ata librin dhe drejtsin q t'i prmbahen njerzit t s drejts. (Hadid: 25).


    Ibn Kajjimi [rahimehull-llah] thot:

    All-llahu [subhanehu ve teala] i ak drgaur pejgambert dhe i ka zbritur librat q njerzit t zbatojn drejtsin, n baz s cils jan ngritur qiejt dhe toka. Atje ku dalin n shesh shenjat e drejtsis dhe shihet qart, atje sht Ligji dhe Feja e All-llahut. All-llahu [subhanehu ve teala] nuk ka prkufizuar rrugt, argumentet dhe shenjat e drejtsis n nj form e t ket mohuar rrugt, argumentet dhe shenjat tjera, t cilat jan si ato ose m t fuqishme se ato. Madje ka sqaruar se qllimi i rrugve t caktuara me fe sht zbatimi i drejtsis dhe praktimi i tij n mesin e njerzve. Andaj secila rrug q nxjer n shesh drejtsin shte prej fes. Andaj nuk thuhet se sht n kundrshtim me fen. Poashtu nuk thuhet se politika e drejt sht n kundrshtim me at q e ka thn feja, por sht n prputhje me te, madje sht nj pjes e saj. Ne e emrtojm politik, duke pasuar terminologjin e tyre, sepse ajo sht ligj (sherijat) i vrtet. (Bedaiul-Fevaid, 3/ 674).


    2- sht shkak i bereqetit n furnizime.

    N nj depo t Emevitve sht gjetur nj qese me nj kokr gruri sa brthama e hurms, n t ciln shkruante: Kjo mbinte n kohn e drejtsis. (Ibn Kajjimi n Zadul-Mead, 4/ 363, thot: Kt tregim e ka treguar Imam Ahmedi pas nj hadithi q e ka transmetuar. Shiko Musnedin e Imam Ahmedit, 2/ 292).


    3- Drejtsi t shpien deri te dashuria e All-llahut [subhanehu ve teala].

    All-llahu [subhanehu ve teala] thot:

    mbani drejtsin, se vrtet All-llahu i do t drejtit. (El-Huxhurat: 9).

    Pra, All-llahu [subhanehu ve teala] e do drejtsin dhe njerzit e drejt.


    4- Drejtsia sht shkak q i ndihmon njeriut t arrij grada t larta te All-llahu [subhanehu ve teala].

    Pejgamberi [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] thot:


    T drejtit te All-llahu do t jen n kolltuqe nga drita, n t djatht t All-llahut [Azze ve xhel-le]. Q t dyja dyart e All-llahut jan t djathta. Ata q jan t drejt gjat gjykimit, ndaj familjes dhe ndaj atyreve q i sundojn. (Muslimi).


    5- Drejtsia sht shok i pandar i tevhidit n librin e All-llahut, sepse monoteizmi sht drejtsia m e madhe, ashtu sikurse shirku sht padrejtsia m e madhe.

    All-llahu [subhanehu ve teala] thot:


    All-llahu vrtetoi se nuk ka zot tjetr prve Tij, e dshmuan edhe engjjt e dijetart, dhe se Ai sht Zbatues i drejtsis. Nuk ka zot prve Tij, Fuqiplotit e t Urtit. (Ali Imran: 18).


    Ibn Kajjimi [rahimehull-llah] thot:

    Shirku sht zullumi m i madh, kurse drejtsia m e madhe sht Tevhidi (monoteizmi). Pra, drejtsia sht shok i pandar i monotezimit, kurse zullumi shok i pandar i shirkut, andaj All-llahu [subhanehu ve teala] i prmedn t bashkuara mes vehte n kt ajet. Dhe n ajetin tjetr:


    sepse idhujtaria sht padrejtsi m e madhe!. (Lukman: 13). (El-Fevaid, 81).


    6- Drejtsia sht shkak pr ngritjen e shteteve, shoqrive dhe sekreti i siguris s tyre.


    Ibn Tejmiu [rahimehull-llah] thot:

    shtjet e njerzve n dunja zhvillohen me drejtsi, edhe pse bjn llojlloj mkatesh, ma mir se sa me zullum n t drejtat e njerzve, edhe nse nuk bjn llojlloj mkatesh. Andaj sht thn: All-llahu e ngrit nj shtet t drejt, edhe nqoftse sht jobesimtare dhe nuk ngrit nj shtet zullumqar edhe nqoftse sht muslimane. Poashtu thuhet: Dunja vazhdon me drejtsi dhe kufr, mirpo nuk mundet t vazhdoj me zullum dhe islam. (El-Fetava, 28/ 146).


    Drejtsia Hyjnore


    Drejtsia sht prej cilsive me t cilat cilsohet All-llahu sipas t gjitha ligjeve dhe feve. Madje t gjith njerzit, ithtar t t gjitha librave qiellor e konfirmojn drejtsin hyjnore.

    Ibn Kajjimi [rahimehull-llah] thot:

    All-llahu [subhanehu ve teala] sht i Drejt, i Cili nuk bn tirani e zullum, kurse robrit e Tij nuk frikohen prej Tij se mund tju bj zullum. N kt jan t pajtuar t gjitha librat dhe t drguarit. sht rregull i prsosur, dhe nuk lejohet t vij ndonj ligj n kundrshtim me te. Asnj pejgamber nuk flet gjra t kundrta me te. (Hidajetul-Hajara, fq. 159).

    Prej emrave t bukur t All-llahut sht edhe emri I drejtI ; , sepse All-llahu sht i cilsuar me drejtsi absolute. sht i Drejt n gjykimet e Tija t ksaj dhe asaj bote. sht i Drejt n gjykimet e Tija fetare dhe kosmologjike.

    Ibn Kajjimi [rahimehull-llah] duke e komentuar pjesn e hadithit:

    gjykimi Yt ndaj meje do t realizohet, caktimi Yt pr mua sht i drejt녔 thot:

    Kjo pjes e hadithit ngrthen n vehte dy baza kryesore, n t cilat mbshtet tevhidi. Njra: konfirmimi i Kaderit (Caktimeve t Zotit) dhe se gjykimet e Zotit detyrimisht realizohen te njeriu, nuk mund t iket prej tyre e as q ka forc pr ti shtyr ato. E dyta: All-llahu sht i drejt n kto gjykime e nuk i ban zullum njeriut. As q del nga kornizat e drejtsis dhe bamirsis. Sepse zullumi lind nga nevoja e zullumqarit, injoranca ose mendjelehtsia, andaj sht e pamundshme t ndodh kjo nga Ai q e Di do gj, nga Ai q ska nevoj pr asgj, kurse t gjitha krijesat kan nevoj pr Te, nga Ai i Cili sht Gjykatsi m i mir. Asnj grimc e cila nn sundim t All-llahut nuk mundet t del nga urtsia dhe falnderimi i Tij, ashtu sikurse nuk mundet t del nga Caktimi dhe Vullneti i Tij. Urtsia e All-llahut sht e pranishme aty ku sht i pranishm Vullneti dhe Fuqia e Tij. (Medicina Pejgamberike, 161- 162).

    All-llahu [subhanehu ve teala] nse denon, denon me drejtsi, e nse shprblen, shprblen n baz t Bujaris dhe Dordhnies s Tij.

    Ibn Kajjimi [rahimehull-llah] thot:

    Urtsia e Tij nuk vjen n kundrshtim me Mshirn e Tij. Por Mshirn, Bamirsin dhe Mirsin e vndon n vendin e duhur, kurse edhe Denimin, Drejtsin, Hakmarjen dhe Persekutimin e Tij n vendin e duhur. Q t dy veprimet ndodhin n prputhje me Krenarin dhe Urtsin e Tij, sepse sht Krenari dhe i Urti. Nuk i prket Urtsis s Tij q ta vndon Knaqjen dhe Mshirn e Tij n vendin e Denimit dhe Hidhrimit, kurse Hidhrimin dhe Denimin e Tij n vendin e knaqjes dhe Mshirs s tij. Nuk duhet kthyer te thnia e atij q ka perde t trash mes tij dhe All-llahut, i cili thot se t dy veprimet pr All-llahun jan t barabarta dhe n origjin nuk ka dallim aspak. Por na qenka Vullneti i All-llahut, i cili ndodh pa shkak dhe pa urtsi. (Bedaiul-Fevaid, 2/ 347).

    All-llahu [subhanehu ve teala] nuk i denon mosbesimtart n ahiret prpos pas konfirmimit t tyre, dhe dshmis s natyrs s tij dhe shpalljes kundr tyre.

    Ibn Kajjimi [rahimehull-llah] thot:

    All-llahu [subhanehu ve teala] pr shkak t Mshirs dhe Bamirsis s Tij t plot nuk denon askend prpos pas drgimit t pejgamberve te ata, edhe po ti bjn ato vepra q e meritojn qortimin dhe denimin. All-llahu ka prgaditur dy argumente kundr tij, nuk e denon derisa nuk jan t pranishme. Njri: natyra e pastr n t ciln e ka krijuar, si sht konfirmimi se All-llahu sht Zoti, Pronari, Krijuesi dhe se ka detyra ndaj Tij. I dyti: drgimi i pejgamberve me detajizime t ktyre rregullave, konfirmim dhe plotsim t tyre. Kshtu q ky njeri gjindet mes dshmis s natyrs s pastr dhe sherijatit, dhe pranon se sht mosbesimtar, si na tregon All-llahu [subhanehu ve teala]:

    ... dhe ashtu dshmuan kundr vetvetes se me t vrtet e refuzonin (t vrtetn). (El-Enam: 130).

    Pra, nuk sht shqiptuar denimi para se t pranojn gabimin dhe t dshmojn kta dy dshmitar. Kjo sht kulmi i drejtsis. (Ahkamu Ehlidh-Dhimmeti, 2/ 1013- 1014).

    Nga plotsia e drejtsis s All-llahut sht se ai nuk ban zullum as sa nj grimc e atomit n Ditn e Kijametit. All-llahu [subhanehu ve teala] gjykon mes robrve dhe secilit ia jep hakun e vet, nga Mshira, Bujaria, Fisnikria dhe Dhuntit e Veta, nj obligim t cilin All-llahu ia ka br vetvetes. Ai cilin do e denon me Drejtsi, askujt si ban zullum. Ai gjykon drejt mes tyre pa marur parasysh distancen kohore dhe hapsinore mes tyre, llojllojshmrin e gjendjes dhe situats s tyre, divergjencat e ligjeve dhe feve t tyre, dallimin e gradave dhe arsyetimeve t tyre. Kt smund ta bj askush prve All-llahut [subhanehu ve teala].


    Drejtsi ka vetm nn hijen e fes s vrtet


    Drejtsia sht krkes e individve dhe shoqrive. T gjith e krkojn drejtsin dhe mundohen ta realizojn ate. Mirpo shumica e njerzve bjn zullum duke synuar t drejtn, ban padrejtsi duke menduar se sht duke vepruar drejt. Kjo vjen nga shkaku i largimit nga gjykimi me ligjet e All-llahut, i cili i tri sht drejtsi, bamirsi, mshir dhe interes. Sepse All-llahu m s miri e njeh krijesn e tij, sht m i Mshirshm ndaj tyre se sa nna ndaj fmijs. Esht gjykatsi m i mir. Ai urdhron vetm gjrat n t cilat ka mirsi dhe interes pr njerzit.


    Ibn Kajjimi [rahimehull-llah] thot:

    Veprimet e Zotit [tebareke ve teala] burojn nga Emrat dhe Cilsit e Tija, kurse emrat dhe cilsit e njerzve burojn nga veprat e tyre. Veprimet e Zotit [tebareke ve teala] jan nga plotsia e Tij, kurse plotsia e njerzve sht prej veprimeve t tyre, ka marur emra, pasiq sht plotsuar me veprim. Zoti do her ka qen i plot, andaj veprimet e Tija burojn nga plotsia e Tij, sepse sht i Plot n Qenien dhe Cilsit e Tija. Pra, veprat burojn nga plotsia e Tij. Zoti ka qen do her i plot andaj ka vepruar, kurse njeriu vepron q t plotsohet, ashtu si i takon atijInformatat prve Tij ose jan krijes ose urdhr i Tij. Ose dije e gjrave q ka krijuar ose dije e gjrave q ka caktuar. Burimi i krijimit dhe urdhrit sht nga Emrat e Tij t bukur. Jan t ndrlidhura n mnyr kauzale. Urdhri buron nga Emrat e Tija t bukur, andaj edhe urdhri, i tri sht i mir, domethn nuk del nga interesi, mshira, dhimbsuria dhe bamirsia ndaj njerzve, duke i plotsuar me urdhra dhe ndalesa. Urdhri i Tij sht i tri interes, urtsi, butsi dhe bamirsi, sepse buron nga Emrat e Tij t bukur.. edhe veprimet e Tija nuk dalin nga kufinjt e Drejtsis, Urtsis, interesit dhe mshirs, sepse burojn nga Emrat e Tij t bukur. Andaj nuk ka dallim mes krijesave e as kotsira, sepse All-llahu nuk i ka krijuar krijesat pr kot, pr asgj dhe pr loj. (Bedaiul-Fevaid, 1/ 170- 171).

    Nse e kemi t qart se ska drejtsi t plot prpos se n hije t sherijatit t All-llahut, ather duhet ta dim se nse ithtart e sherijatit nuk jan aktiv n shpalosjen e drejtsis, Mshirs dhe interesit q gjinden n fen dhe gjykimin e All-llahut, n jetn e ksaj dhe asaj bote, ather kjo mangsi do ti shtyen ithtart e t kots t shpikin pr vehte politika dhe ligje, pr t cilat mendojn se jan t drejta, mirpo n realitet ato jan vet zullumi.

    Ibn Kajjimi [rahimehull-llah] thot:

    Ky sht vendi shum rshqits, nj pozit shum e ngusht dhe nj rrugic shum e rnd. Nj grup shkoi n skaj dhe i eliminoi denimet e fes, i humbn t drejtat e njerzve, kriminelt i stimuluan t bjn orodi, kurse sherijatin e ban t mangut, duke mos pasur mundsi t realizoj ineteresin e njerzve, ia mbylln vehtes shum rrug nga rrugt e njohjes s t vrtets nga e kota, madje i eliminuan ato, edhe pse ata bindshm e din, po edhe t tjert e din se jan argumente t vrteta, duke supozuar se kundrshtohen me rregullat e sherijatit. Ajo q i shpiu deri ktu, ishte mangsia n njohjen e sherijatit. Kur pushtetart pan se nuk mund t rregullohet jeta e njerzve prve se me gjra plotsuese nga ajo q kuptuan kta njerz prej fes, shpikn ligje dhe politika me t cilat do t rregullojn eshtjet e bots. Andaj nga mangsia e tyre n sherijat lindn shpikjet q i shpikn ata nj e keqe e gjat dhe nj orodi e gjr. U zmadhua kjo eshtje saq u b e pamundshme tejkalimi i saj. Kurse grupi tjetr bri gabimin tjetr duke ia mveshur fes gjra q jan n kundrshtim me gjykimin e All-llahut dhe t Pejgamberit [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem]. Q t dy grupet gabuan pr shkak t mangsis n njohjen e asaj q ia ka drguar All-llahu Pejgamberit t Tij. (Bedaiul-Fevaid, 3/ 674).


    Keqkuptime mbi drejtsin



    Ithtart e t kots kan shum metoda pr ti larguar njerzit nga e vrteta. Prej ktyre metodave sht edhe prdorimi i termeve t lavdruara fetarisht dhe t dashura pr natyrn e pastr dhe mendjen e shndosh, mirpo me domethnie t kundrt dhe me te emrtojn gjra t kota, gjra t cilat dshirojn ti prhapin n mesin e mass s gjr.

    N kontekstin e tems son, t part q e kan br kt hap jan Mutezilitt, t cilt shum e kan lavdruar drejtsin, saq e kan br nj prej shtyllave krysore t besimit t tyre. Mirpo ata kan pr qllim nj domethnie shum t flliqur, e q sht mohimi i caktimit t All-llahut.

    Ibn Tejmiu [rahimehull-llah] thot:

    Prej drejtsis e kan br faktin q ajo q ndodh t mos jet nga Vullneti i Tij dhe t ndodhin gjra q Ai nuk i Dshiron dhe se Ai nuk i ka krijuar veprat e njerzve. Ata me kt mohuan Mundsin, Vullnetin dhe Krijimin pr t konfirmuar drejtsin. Ata nga Mshira kan br mohimin e disa gjrave q i ka krijuar All-llahu, sepse nuk kan njohur urtsit q gjinden n to. (Dakaikut-Tefsir, 2/ 144).

    Ibn Kajjimi [rahimehull-llah] thot:

    Ata mohuan disa cilsi, me t cilat All-llahu ka cilsuar Vetveten, dhe kt e kan emrtuar Tevhid. Ia prgjan Zotin krijesave duke i dhan t drejt njeriut t jep vlersimet absolute pr t mirn dhe t keqen, e kt e emrtuan drejtsi. E than: ne jemi ithtar t tevhditi dhe drejtsis. Drejtsia e tyre na qenka mohimi i Mundsis dhe Vullnetit t prgjithshm dhe absolut, nga i cili nuk asgj nga krijesat, qeniet, cilsit dhe veprat e tyre. Kurse tevhidi i tyre sht mohim i Emrave t bukura t Tij dhe deformim i domethnieve t tyre, nga kuptimi i tyre i vrtet. Ashtuq ky tevhid i tyre ishte asgjsim, kurse drejtsia e tyre idhujtari. (Bedaiul-Fevaid, 2/ 392).

    Kt rrug e kan pasuar edhe Xhebritt, sipas t cilve drejtsi sht do gj e mundshme.

    Ibn Kajjimi [rahimehull-llah] thot:

    Nj grupacion supozon se drejtsia sht do gj e mundshme, kurse padrejtsia sht vetvetiu e pamundshme. Ata thon: sepse zullum sht t veprosh n pronn e dikujt tjetr, kurse All-llahu sht pronar i do gjje, andaj veprimi i All-llahut n krijesat e Tij sht i tri i drejt. Nj grupacion tjetr thon: drejtsi sht q mos t denon pr gjrat q i ka Caktuar All-llahu. Andaj kur e dim se kan ndodhur denime pr mkate, kjo tregon se kto gjra nuk futen n Caktimin e All-llahut, andaj sipas tyre drejtsi na qenka shprblimi pr mkatin me denim ose qortim, ose n dunja ose n ahiret. Ata e kishin t vshtir t bashkojn mes drejtsis dhe caktimit, duke pretenduar se ai q e konfirmon Caktimin e All-llahut, nuk mundet t flet pr drejtsi, ashtu sikurse ai q flet pr drejtsi nuk mundet t flet pr Kader. Ata e kishin t vshtir edhe t bashkojn mes tevhidit dhe konfirmimit t Cilsive t All-llahutashtuq tevhidi i tyre ishte mohimi i cilsive, kurse drejtsia prgnjeshtrim i Kaderit. Kurse Ehli Sunneti i konfirmojn q t dyja gjrat. Sepse zullum te ata sht mos vendimi i gjrave n vendin e vet, si sht denimi i mirbrsit dhe atij q ska mkate. Nga ky veprim All-llahu e ka pastruar Vetveten n disa vende n Kur'an. Ai edhe pse e devijon cilin Dshiron dhe gjykon pr tu br mkate dhe padrejtsi ndaj cilit Dshiron, kjo sht thelbi i drejtsis, sepse devijimin dhe dorzimin e ka vnduar n vendin e duhur dhe t merituar. Prej emrave t Tij at bukur sht I drejti, q domethn se t gjitha veprimet dhe gjykimet jan drejtsi, saktsi dhe e vrtet. All-llahu e ka sqaruar rrugn, i ka drguar pejgambert, i ka zbritur librat, i ka larguar defektet dhe ka ofruar mundsin e udhzimit dhe veprave t mira me dgjim, shikim dhe mendje. Kjo sht drejtsia e Tij. At q ka Dshiruar i ka dhn edhe m tepr kujdes, i ka ndihmuar dhe i ka dhn sukses, e kjo sht prej Dhuntis s Tij, kurse ate q se meriton dhuntin dhe suksesin e Tij e ka dorzuar, e ka lr para vetes s vet pa ndihms, nuk ka Dshiruar All-llahu q ta orientoj, andaj ia ka ndrprer t mirat, mirpo nuk e ka privuar nga drejtsiaQllimi sht t themi se fjala e Pejgamberit [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem]:


    Gjykimi Yt ndaj Meje do t realizohet, kurse Caktimi Yt pr mua sht i Drejt.

    I kundrshton q t dyja mendimet, t cilt mohojn gjithprfshirshmrin e Caktimeve t All-llahut pr njeriun dhe nxjerin veprat e njeriut nga rrethi i Caktimit t All-llahut dhe e konsiderojn se kjo ka t bj me urdhrin dhe ndalesn. I kundrvihet edhe Xhebritve, t cilt thon: do e mundshme sht drejtsi, sepse ather ska domethnie fjala: ..kurse Caktimi Yt pr mua sht i Drejt, sepse drejtsi te ata sht do gj q mund t veprohet, kurse padrejtsia sht e pamundshme t ndodh vetvetiu. Sipas ktij supozimi, kuptimi i ktij hadithit do t ishte: Do t realizohet Caktimi Yt pr mua, e kjo sht qinqrqind domethnia e pjes s par t hadithit. (El-Fevaid, fq. 24- 26).

    Prej keqkuptimeve bashkkohore t drejtsis sht edhe kampanja q e bjn mosbesimtart, shekullaristt dhe mbrojtsit e t drejtave t njeriut pr drejtsin, t cils i japin domethnie t kundrta me fen e vrtet Islame, madje disa domethnie jan n kundrshtim edhe me fet e deformuara. Psh ata e quajn drejtsi barazin e dy gjrave t kundrta. Nn kt rregull hyn shum forma, si sht barazimi n t drejtat politke mes elits dhe njerzve t thjesht, mes dijetarve dhe mendjelehtve, mes specialistve t nj lmie dhe pleqve, q sdin asgj m tepr se ajo q e kan brenda shtpis s tyre. Zrat e t gjith ktyre i bjn t barabarta, nn pretendimin e drejtsis. Kjo sht kulmi i zullumit dhe sht n kundrshtim me logjikn e shndosh.

    Shuma mosbesimtar edhe pasues t tyre i akuzojn disa rregulla t fes Islame, me preteks se jan n kundrshtim me drejtsin, duke futur dyshime n kt mnyr rreth Islamit. Si sht rasti i (dijes) shpagimit pr gruan, i cili sht sa gjysma e shpagimit pr mashkullin, ose trashgimia e saj sht prgjysm me t mashkullit, e pr shum vendime tjera t cilat i ka caktuar All-llahu sub, Gjykatsi m i Drejt.


    Ata kan njerz q para tyre jan futur n kto ujra t ndyta.

    Tregohet se Ebul-Ala el-Mearri kur ka shkuar n Bagdad, ka dashur tu paraqet nj eshtje delikate fukahave, e ajo sht fakti se sasia e denimit pr tu prer dora sht nj erek dinar. Ai pr kt mendim thurri edhe nj poezi ku tregonte injorancn dhe mendjelehtsin e tij, ku mes tjerash thot:

    Nj dor e cila me pesqind deve shpaguhet

    Si ka mundsi q t pritet pr erek dinari

    Kundrthnie, para s cils duhet vetm t heshtim

    Dhe t strehohemi te Zoti yn nga zjari

    Kur u prhapj ky mendim i tij, e krkuan fukahat, mirpo ai iku prej tyre. Dijetart i kan dhn prgjigje ksaj dileme q sht paraqiur nga ky poet. Njri prej prgjigjeve, ishte ajo e gjykatsit, Abdul-Vehab Malikiut, i cili mes tjerash i tha:

    Kur ishte besnike, ishte e shtrenjt, e kur tradhtoi, i ra vlera.

    Disa t tjer kan dhn prgjigje duke thn:

    Kjo sht plotsia e urtsis, interesit dhe sekreteve t sherijatit t madh. N kapitullin e kundrvajtjeve meriton t zmadhohet vlera e dors deri n pesqind dinar ari, q askush mos t mer guximin ta nprkmb ate, kurse n kapitullin e vjedhjes, sht e arsyeshme q sasia pr t ciln pritet dora t jet erek dinari, q mos t nxitojn njerzit n vjedhje t pasuris s huaj. Kjo sht kulmi i urtsis tek njerzit e menur. (Ibn Kethiri, 2/ 56- 57).
    Ndryshuar pr her t fundit nga Klevis2000 : 08-02-2004 m 17:30

  8. #8
    Perjashtuar nga Mod. Maska e Klevis2000
    Antarsuar
    21-02-2003
    Vendndodhja
    Ne jeten reale
    Postime
    1,122
    Faleminderit
    0
    11 falenderime n 11 postime
    T drejtat elementare dhe lirit e njeriut sipas jurisprudencs islame

    E drejta e jets

    Definicioni i prgjithshm i jets nnkupton se ajo sht dhunti e Allahut xh.sh. dhuruar krijess s tij - njeriut, prandaj askush nuk sht kompetent pr marrjen apo mohimin e saj, vese me t drejt t prcaktuar. Jeta sht e drejt kolektive e t gjithve. Allahu xh.sh. lidhur me kt thot: Pa dyshim Ne japim jet dhe vdekje dhe ne jemi trashgimtar.(El Hixhr, 23).

    Pr kt arsye do krcnim (armiqsi) ndaj nj personi, konsiderohet krcnim ndaj tr shoqris: Kush mbyt ndoknd i cili ska mbytur asknd, ose at q nuk ka br krime (rregullime) n tok, sht sikur t mbyt tr njerzimin. (El-Maide, 32).

    Armiqsia ndaj vetvetes me vetmbytje konsiderohet krim, meqense ktu tejkalohet drejtprdrejt prcaktimi i Allahut dhe fuqia e tij e pr kt arsye n botn tjetr meriton dnim t tmerrshm Mos mbytni vetveten tuaj dhe kush e bn kt nga armiqsia e dhuna, Ne pastaj at do ta hedhim n zjarr. (En-Nisa, 29-30).

    N pjesn e drejta pr jetn dhe ruajtjen e saj, kemi disa rregulla, ndr t cilat jan:

    N pjesn e drejta pr jetn dhe ruajtjen e saj, - kemi disa rregulla, ndr t cilat.

    1. do element q lidhet me jetn dhe ruajtjen e saj konsiderohet si obligim pr aplikim n jetn e prditshme, si p.sh.: ruajtja e shndetit, shrimi nga smundjet, luftimi i virusve nga organizmi i njeriut, jan detyrime pr ruajtjen e jets.

    2. do gj q e shkatrron trupin dhe pengon zhvillimin e jets normale, si e till, sht e ndaluar (haram), p.sh.: t dehurit dhe do gj tjetr q prdoret n dm t shndetit.

    Muhamedi a.s. thot: Ndaj vetes sate ke obligim, ndaj trupit tnd ke obligim[1] d.m.th. vetvetja jote sht dhurat e Tij, andaj mshiroje at.[2]

    3. do gj q sht imune ndaj jets, konsiderohet obligim. Si p.sh. ruajtja nga ushqimi i teprt. Allahu xh.sh. thot: hani e pini e mos e teproni (El-Earaf, 31).

    4. do gj q e largon vdekjen nga njeriu, t vepruarit e till sht e plqyeshme (mubah)[3].

    E drejta e liris


    Islami garanton t drejtn e liris pr do njeri q nga lindja e tij. Pr do njeri e drejta e liris sht gj e natyrshme e lindur. Omeri (knaqsia e Zotit qoft mbi t) thot: Si mund t robrohen njerzit, kur nnat e tyre i kan lindur t lir. Nuk mund ti mohohet njeriut liria prve n raste t veanta q ti detyron koha. f.v. kur armiku mposht ushtrin islame, e nj pjes t tyre i robron. N kt rast, nse edhe ushtria islame triumfon ndaj asaj t armikut, ather mund ti robroni ata. Pr kt arsye n fillim t Islamit ka qen i lejuar robrimi. T veprosh me ata (armiqt) ashtu si veprojn ata me ne. Ky qndrim i Islamit ishte i prkohshm.

    Juristt islam e definuan robrin si domosdoshmri t prkohshme e jo t prjetshme.

    Me fjaln Njeri i lir nnkuptojm t mohuarit e do robrie nga faktori njeri apo nga ndonj faktor tjetr i ksaj jete, prve Allahut, i cili sht Nj.

    E ktu bazohet maksima islame la ilahe il-la ll-llah nuk ka zot prve Allahut, po ashtu edhe simboli i muslimanit sht ijake nabdu ve ijake nesteain- vetm Ty t adhurojm dhe vetm nga Ti ndihm krkojm. Kt muslimani, e thot tridhjet her mbrenda dits n lutjen e tij, e me kt njeriu lirohet nga do prang e djallit, lirohet nga epshet e jets. T robruarit nga epshi sht lloji m i keq i robris, e kt m s shumti e urren Kurani q thot:

    A e ke par ti at, q pr zot t vetin e ka epshin i tij (el-Furkan, 43)

    Baza e liris sht t menduarit e lir, adresa e liris sht t besuarit e lir. Thot Allahu xh.sh: Nuk ka dhun n fe (El-Bekare, 256). Dhe liria e njeriut n atdheun e tij. Thot Allahu xh.sh.: Ne kemi dashur tu japim t mira (liri) t shtypurve n tok e ti bjm udhheqs dhe trashgimtar(el-Kasas, 5).

    Atdheu nuk ka vler nse banort e tij mbahen t robruar dhe t shtypur.

    Atyre q ua marrin shpirtin engjjt, duke qen ata mizor t vetvetes, Ata (engjjt) u than ku ishit? Tham kemi qen t shtypur n tok. Than: A nuk ishte toka e Allahut e mjaftueshme q t gjenit, strehim n t? dhe liria e atdhetarit pr kritik shoqrore Atyre t cilt, nse u japim pushtet n tok kryejn namazin, japin zeqatin, urdhrojn pr t mir, e ndalojn nga e keqja (En-Nahl, 41).

    Liria e tij pr t kritikuar mendimet dhe pr t zgjedhur m t mirin mendim. Allahu xh.sh. thot Prgzoji ata t cilt dgjojn fjaln, e pasojn at q sht m e mir. Kto liri jan t kushtzuara me interesin e prgjithshm si gjith lirit dhe t drejtat e tjera elementare, t cilat Islami i v n shrbim t interesit shoqror.

    E drejta e shkollimit

    Islami e obligon shkollimin pr t gjith njerzit.

    Krkimi i dituris sht obligim pr do musliman[4]. Injoranti duhet t pyes t diturin pr at q nuk di. Pyetni t diturit pr at q nuk dini (En-Nahl, 43). Islami nuk do t ket n shoqri prve dijetar dhe nxns. Injoranti nuk ka vend n kt shoqri.

    Njerzit ndahen n dy grupe: dijetar dhe nxns. Nuk ka dobi prvese prej ktyre t dyve.[5] Kurani n nj mnyr mohon pranin e t menduarit t injorantit.

    "Dhe, kta shembuj, ne ua paraqesim njerzve, por kta nuk i logjikon kush pos dijetarit (El-Ankebut, 43)

    Islami nuk pranon q injorantt t rrin pasiv, atyre u rekomandon t jen t lidhur vazhdimisht me dijetart. E kta ti udhzojn injorantt.

    Nj dit i Drguari a.s. u ngrit dhe mbajti nj fjalim, ku tha: far jan kta njerz, q fqinjt e tyre nuk u shpjegojn, e as nuk i msojn, e as nuk i kshillojn, e as nuk i udhzojn pr t mir, e as nuk i ndalojn nga t kqijat. far jan kta njerz q nuk msojn nga fqinjt e tyre e as nuk marrin shpjegime, e as nuk pranojn kshilla. Pr Allahun, njerzit duhet ti msojn patjetr fqinjt e tyre e tu shpjegojn e ti kshillojn e ti urdhrojn pr t mir, e ti ndalojn nga e keqja.

    Njerzit duhet t msojn nga fqinjt e tyre, ti pranojn shpjegimet dhe kshillat, ose s shpejti do tu vij dnimi. Pastaj zbriti Pejgamberi a.s. E kuptuan shokt e tij se Ai kishte pr qllim esharijint.- njerz q posedojn dituri, e fqinjt e tyre ishin t paarsimuar, ngase ishin endacak.

    U arriti lajmi esharijinjve, dhe erdhn deri tek i Drguari s.a.v.s. e i than: O i drguar i Zotit, ke prmendur disa njerz pr t mir e ne na ke prmendur pr t keq, far sht shtja jon?

    Pejgamberi a.s. tha: Patjetr njerzit duhet ti msojn fqinjt e tyre . Dhe njerzit duhet patjetr t msojn prej fqinjve t tyre ose do tu vij dnimi! prsriti t njejtat fjal, pastaj e pyetn at se fjala njerzit duhet patjetr ti msojn a sht nj apel q ka pr qllim ne? E prsriti t njejtin apel n prgjithsi. Me kt u dha shenj q tia fillonin, pa prcaktuar grup t veant e as koh t prcaktuar. Por ky ishte apel pr do grup n do koh. E pasi u bindn pr at, than: na prcakto njvit, dhe ua prcaktoi.[6] Pastaj Pejgamberi a.s. e lexoi ajetin U mallkuan ata q nuk besuan prej Beni israilve n gjuhn e Davudit dhe t Isait t birit t Merjemes, ngase nuk dgjonin dhe kishin kaluar kufirin, dhe njri-tjetrin nuk e pengonin nga veprat e kqija q punonin (El-Maide, 78)

    Ky sht argument i qart, se Islami injorancn e konsideron t urrejtur dhe shteti nuk ka t drejt ta mbshtes at. Shteti duhet ti prkrah dijetart pr diturin, e injorantt q t msojn. Nse njri prej ktyre, obligimin e vet e l anash ather shteti sht i obliguar t marr masa ndshkuese, q ti detyroj dijetart t kontribuojn n zhdukjen e analfabetizmit, e injorantt t msojn. Si e dim, kjo ishte lufta e par n historin e njerzimit, luft q apeloi pr zhdukjen e analfabetizmit, n krye t s cils qndronte Pejgamberi.

    Juristt islam jan t mendimit se dituria pr t ciln ka nevoj t patjetrsueshme njeriu n fen dhe jetn e tij, sht obligim personal. Ndrsa shkencat q jan nevoj e prgjithshme e shoqris, mbeten si obligime t prgjithshme dhe nse nj pjes e shoqris merret me to, ather obligimi hiqet prej t tjerve. P.sh. shkencat ekzakte, si matematika, kimia etj.

    Duke pasur parasysh se dituria sht nj prej t drejtave elementare, juristt islam furnizimin e nxnsit me ushqim, veshmbathje dhe banim e shohin si obligim q bie mbi prindrit ose t afrmit e tij[7]. Gjithashtu t theksojm se nuk ka zekat pr librat q jan t nevojshm pr nxnsin, pavarsisht se sa arrin vlera e tyre. (nse nuk jan pr tregti).

    Ibn Abidi, duke komentuar kt, thot se injoranca pr dijetart islam konsiderohet si shkatrrim (gjenocid)[8].

    Dshiroj t paraqes se dituria q e pranon Islami, sht ajo q prmban saktsi q pr burim ka tri rrug:

    1. Pejgamberin a.s.,

    2. Eksperiencn (q u nnshtrohet argumentimeve shkencore)

    3. Mendjen dhe logjikn.

    Kt e dshmon ajeti i Kuranit Mos iu qas asaj ane nga ajo q nuk ke dituri pr t, se me t vrtet t dgjuarit, t pamurit dhe zemra (mendja), t gjitha kto jan prgjegjse pr at (q ka ndodhur). (El Isra: 36)

    Nga kjo shihet se Islami pr her t par diturin e zhveshi prej iluzioneve dhe paragjykimeve. Dhe ishte i pari q diturin e ndrtoi mbi rregullat eksperimentale, mendjen dhe saktsin (vahjin).

    E drejta e nderit (respektit)

    Allahu xh.sh. thot: Ne vrtet nderuam Bijt e Ademit (njerzit) u mundsuam t udhtojn n tok dhe n det, duke i furnizuar me ushqime t mira dhe i kemi dhn prparsi t madhe ndaj shumics nga ata q i kemi krijuar. (El-Isra:70)

    Ky sht tekst i qart q tregon se njeriu sht krijes e nderuar me shum prparsi ndaj krijesave t tjera. Nderimi ndaj tij qndron n faktin se ai sht njeri pavarsisht nga feja, gjeneza, gjuha, rrethi, kombi etj.

    Alusi n komentimin e ktij teksti thot: Si t mirin ashtu edhe t keqin, i kemi nderuar, respektuar dhe dekoruar.[9] Ky nderim pr pasardhsit e Ademit, kushtzon barazin n do pikpamje njerzore, si n ruajtjen e nderit, autoritetit, jets, respektit etj. Njeriu nuk e nnmon njeriun, e as nuk e poshtrson. Allahu xh.sh.thot:

    O ju q keni besuar, nuk bn t tallet nj popull me nj popull tjetr dhe mos e nnmoni njri-tjetrin, dhe mos e etiketoni njeri-tjetrin, me llagape t kqija (el Huxhurat, 11).

    T gjith njerzit kan nj bab dhe nj nn. Pejgamberi a.s. thot: O ju njerz, Zoti juaj sht nj dhe Babai juaj sht nj, t gjith ju jeni prej Ademit, e Ademi prej dheut[10]. Nse ata (njerzit) kan dallime nga dituria, origjina dhe gjuha, rruga e ksaj distance dhe ndryshueshmrie sht bashkpunimi e jo ndasia-prarja. Kta njerz para drejtsis dhe ligjit jan t barabart. Allahu xh.sh. thot: O ju njerz, Ne me t vrtet ju krijuam ju prej nj mashkulli dhe femre, dhe u bm juve popuj dhe fise pr tu afruar (njri me tjetrin) - m i nderuari tek Allahu sht ai q m s shumti sht i devotshm (El-Huxhurat, 13).

    Fjala Et takva: i devotshm, nuk prfshin vetm namazin dhe agjrimin, por ajo prmban t gjitha veprat e mira dedikuar vetvetes dhe njerzve n prgjithsi. Ai q m s shumti i bn mir vetvetes dhe shoqris, ai tek Allahu sht m i vlefshm. Pejgamberi a.s. thot: krijesat, q t gjitha jan t varfrit e Allahut, prej m t dashurit t tij jan ata q i ndihmojn t varfrit e Tij [11]

    Njerzit mund t ken dallime njri ndaj tjetrit n menuri, pun dhe n veprimtari t prgjithshme jetsore. Kjo sht n kontekst me ajetin dhe ngriti n nj shkall m t lart disa nga ju mbi t tjert, pr tju sprovuar pr at q ju ka dhn (El-En`am, 165). Por kjo prparsi duhet t merret si prparsi morale bamirse, q kta njerz (t avancuarit) kto prparsi ti shfrytzojn n shrbim t shoqris dhe interesave t saj. Sa i prket ligjit, t gjith para tij jan t barabart.

    Nse i dituri e vret nj injorant, do t mbytet pr t, dhe nuk merret parasysh dituria e tij si veori. Edhe injoranti nse mbyt nj t ditur, mbytet pr t vetm ai e jo edhe dikush tjetr. Allahu xh.sh. thot personi mbytet pr person (El-Maide, 45).

    Ktu nuk merret parasysh ngritja personale me ide, kultur ose cili ka qen m i devotshm e cili m pak pr shoqri, por ktu shikohet vetm personi q ka mbytur personin. Kto ndryshime, ngritje ndaj njri tjetrit si n urtsi, menuri, n t menduar, n kompetenc, n natyrn fizike, mundsi etj., jan prej ligjeve t jets.

    Kshtu njerzit jan t ndrlidhur me njri-tjetrin. Pr ket flet edhe ajeti i Kuranit: Ne, furnizimin e ksaj jete e kemi ndar n mes tyre dhe kemi ngritur disa n shkall m t lart (pr nga pozita dhe pasuria) se t tjert, q t shfrytzojn njri-tjetrin pr shrbime.

    E me kt sigurohet bashkpunimi shoqror me t gjitha klast dhe nivelet q e prbjn at, q t gjith t jen t barabart n obligimet shoqrore dhe n t drejtat njerzore pa kurrfar prjashtimi. N Islam nuk ka njerz t shenjt, t cilt nuk i nnshtrohen ligjit. Nuk ka njerz t lartsuar, t cilt nuk i kryejn obligimet. Nuk ka, n t, mbretr t cilt nuk kontrollohen nga pushteti; nuk ka pasanik t cilt nuk shpenzojn dhe nuk paguajn zekat. Por i gjith populli sht nj dhe ligji sht i njjt pr t gjith. Maksima e pushtetit sht ashtu si e ka deklaruar Ebu Bekri ditn kur kishte ardhur n pushtet kalif: M keni zgjedhur ju, por nuk jam m i mir se ju,i forti tek ju, tek un sht i dobt derisa t`i merret e padrejta q ka br. I dobti tek ju, tek un sht i fort derisa ti kthehet atij e drejta q i takon.[12]

    E drejta e posedimit t pasuris

    Kur parasheh pr secilin njeri t drejtn e jets, liris, shkollimit, dinjitetit. Islami vrteton se do gj n kt bot sht vendosur n shrbim t t gjith njerzve: Allahu sht Ai q pr ju ka nnshtruar detin, q npr t me urdhrin e Tij t lundrojn anijet pr ti krkuar dhuntit e Tij, e ndoshta ju do ta falnderoni. Dhe pr ju ka nnshtruar gjendet n qiej dhe gjendet n tok, t gjitha jan (krijuar) prej Tij. (El Xhathije: 12-13).

    Pos ksaj, Islami parasheh edhe t drejtn e posedimit t pasuris.

    Vet jeta e prditshme q zhvillohet dhe ndrtohet, e nxit njeriun q t punoj pr t fituar, n mnyr q njeriu t krijoj bazat e jets. Pa pun, as nj e mir e ksaj jete nuk paramendohet. Njeriu varsisht nga angazhimi, prpjekja, kompetencat dhe puna, arrin zhvillimin e tij.

    Allahu xh.sh. thot: dhe se njeriut nuk i takon tjetr, vetmse pr at q ka nxituar (ka br prpjekje). (En-Nexhm, 39). Ajo q arrin njeriu me prpjekjet e tij, sht vetm e drejt e tij, nuk i merret me dhun e as nuk i grabitet.

    Ligjet q i rregullojn kto t drejta

    Kur jeta shoqrore islame parasheh kto pes t drejta elementare pr do njeri, ajo vendos edhe ligjet prkatse q rregullojn seciln prej ktyre t drejtave dhe garanton sigurimin e tyre pr do njeri n formn m t prshtatshme dhe t plot. Prej ktu shohim se rrjedh edhe ligji i aplikimit t dnimeve, ligji i siguris shndetsore, q prmban rregullimin e s drejts s jets, ligjet qeveritare dhe udhzuese t shoqris, ligji universal ndrkombtar q prmban t drejtn e liris, ligji i shkollimit dhe edukimi q rregullon t drejtn pr shkollim, shum ligje t tjera q garanton t drejtn e nderit dhe respektit, ligjet ekonomike, bazuar n shitblerje, financim, qira etj., q prmbajn t drejtn e posedimit t pasuris. Gjithashtu parashikon dnimet e ndryshme pr at q shkel nj prej ktyre t drejtave. Me fjaln ligj nnkuptohen nj varg dispozitash (q kan t bjn, ose jan) t lidhura me nj tematik.[13]

    Trajtimi fundamental i pronsis

    1 - Gjithka n ekzistenc sht e Allahut xh.sh.


    Allahu xh.sh.thot: Allahu sht pronar i qiejve dhe toks (Esh-Shuara, 49), vetm t Allahut jan ka n qiej dhe Tok (El-Bekare, 284). Kto ajete dhe shum t tjera tregojn se do send q gjendet n hapsir prej pasuris, toka, ujrat, detet, pyjet, Dielli, Hna dhe fardo tjetr jan pronsi e Allahut pa rivalitet. N kt pronsi Allahu nuk krkon far rezultati q duhet t dal nga obligimet, por qllimi i pronsis sht i lidhur ngusht me realizimin e dy gjrave t domosdoshme n kt drejtim-korniz:

    I pari: Mposht do mashtrim q krijohet n zemrat e njerzve q posedojn pasuri, se pasuria sht gjithka n kt jet. E ky mashtrim sht baz e shkatrrimit t jets n shoqri. E kur besimtari ka parasysh se pronar i vrtet sht vetm Allahu, sht i qet shpirtrisht dhe i shmanget do mashtrimi.

    I dyti: Njerzit i detyron tu prmbahen kodeve t jurisprudencs s Sheriatit pr pasuri n prputhshmri t plot me pronarin e saj t vrtet, q sht Allahu xh.sh.

    2- Ekzistenca sht n shrbim t njeriut

    Allahu xh.sh. thot: Pr ju vuri n shrbim anijet, t lundroni me to npr dete me autorizimin e Tij e n shrbim tuaj vuri edhe lumenjt. Pr ju nnshtroi (vuri n shrbim)diellin dhe hnn q udhtojn vazhdimisht. Pr ju prshtati(pr shfrytzim) edhe natn e ditn. (Ibrahim:32-33)

    Dhe pr ju nnshtroi gjithka n qiej dhe n tok (El-Xhathije:13).

    A nuk e sheh se Allahu pr ju nnshtroi do gj q gjendet n tok (El-Haxh, 65)

    Linguistt kan thn: fjala Es-seharetu d.m.th. ti shrbesh pa pages dhe vler, gratis. Allahu i vuri n shrbim devet d.m.th. i krijoi t prshtatshme dhe t lehta pr ngarkim, udhtim etj.[14] pa na krkuar kompensim.

    Vnia e ekzistencs n shrbim t njeriut nga Allahu xh.sh., ka dy qllime:

    I pari: i tregon njeriut se gjithka q sht n hapsir, mund t shfrytzohet nse punon, mendon dhe di, por me vullnet, dshir, ambicie t larta pr pun. E pasi Allahu kt ekzistenc e vuri n shrbim t njeriut, ather pr njeriun mbetet vetm t prfitoj nga angazhimi i tij, dhe t financoj n t mirat q jan nnshtruar pr t.

    I dyti: T gjith njerzit jan t barabart sa i prket prfitimit nga kto t mira t toks dhe qiejve, ngase thirrja u bhet gjith njerzve pa dallime race, ngjyre, klase. Allahu i krijoi kto gratis pr t gjith njerzit.

    3 - Pasuria sht mjet pr mirsi

    Pasuria n vetvete nuk sht synim final, ajo sht mjet q shrben pr kmbimin e t mirave dhe kryerjen e nevojave. E kush e trajton pasurin si synim final, ajo sht n dm t tij dhe shoqris, njhersh paraqet rrezik pr vet pronarin e saj, e n shoqri hap dyert e korrupsionit. Pr kt fenomen t rrezikshm sinjalizon edhe Kurani, q fitimin dhe shfrytzimin e pasuris i pranon vetm nse arritja dhe shpenzimi i saj kan qen prmes rrugve dhe mnyrave t lejuara.

    Allahu xh.sh. thot: Ju sht br obligim testamenti, kur ju afrohet vdekja, nse le dika t mir (pasuri) pas vetes, t ndahet me t drejt ndaj prindrve dhe farefisit. (El-Bekare, 180)

    Komentatort kan thn: Fjala Hajre mirsi ka domethnien e pasuris. Me kt fjal mirsi Kurani aludon pasurin[15]. Me kt, nuk ka dyshim se Kurani ua trheq vrejtjen se fitimi i pasuris bhet prmes mjeteve t lejuara, njkohsisht edhe shpenzimi i saj bhet n rrug t lejuar. Kt e vrteton edhe Pejgamberi a.s., i cili thot: M e mira pasuri sht te personi i mir[16]

    Pasuria e mir sht ajo q sht fituar pa mizori dhe mashtrim. Person i mir sht ai q e shpenzon at n rrug t dobishme dhe pr qllime paqsore.

    Kurani sinjalizon se njerzit n shumic, pasurin e konsiderojn si mjet dfrimi pr epshet. U sht zbukuruar njerzve, dashuria ndaj t kndshmeve, si ndaj grave, ndaj fmijve, e ndaj pasuris s grumbulluar prej ari dhe argjendit (Ali Imran, 40).

    Kt mnyr t trajtimit t pasuris e arrin Islami dhe e konsideron kt si shkak t mosmarrveshjeve ndrmjet popujve.

    4- Varfria smundje shoqrore

    Kur t mirat e toks, q t gjitha jan n shfrytzim t njeriut, dhe pr do njeri n kt ekzistenc Allahu xh..sh. ka caktuar furmizimin nga begatit e toks Nuk ka asnj gjalles n tok q Allahu t mos ia ket garantuar furnizimin e saj (Hud, 6).

    Dhe nse pasuria prdoret si mjet pr mirsi e lehtsim t nevojave, ather mbetet obligim pr njeriun q t punoje pr t arritur dhe fituar furnizimin e tij, dhe nuk ka kurrfar arsyeje pr mospun se Allahu ia ka caktuar varfrin, ose paaftsin, ose rrethanat e jets ti prshkruaj si t vshtira, q pengojn punn dhe angazhimin. Pra varfria sht smundje shoqrore e jo prcaktim i Allahut xh.sh., q nuk mund t largohet me nxitim, angazhim dhe pun.

    Kurani na urdhron q t nxitojm pr t fituar n viset e toks.

    Ai sht q juve tokn jua bri t nnshtruar (t prshtatshme), andaj ecni npr viset e saj, dhe shfrytzoni prcaktimin e tij (El Mulk:15)

    N baz t ksaj del se varfria sht pasoj e dy shkaqeve: e prtacis, e cila nuk z vend n Islam, dhe e pamundsis pr pun, si pasoj e humbjes s lidhjeve me punn, e pr kt Islami parasheh ligje q mjaftojn pr sigurin e shoqris nga vuajtjet dhe varfria duke i ruajtur njeriut nderin dhe autoritetin e tij. Legjislacioni islam urren varfrin, bazuar n fjaln e Profetit a.s. Varfria mund t jet mosbesim (kufr)[17]. Prej lutjeve t tij ishte: O Zoti im, m ruaj nga varfria, (kufri), mosbesimi dhe mkatet[18]

    N fund t lutjeve, Profeti thoshte: O Zoti im, me t vrtet krkoj udhzim, devotshmri, falje dhe pasuri[19]

    Ktu hasim nj transmetim nga nj gjendje me (prmbytje) q sht varfria, n nj gjendje me qndrim pozitiv, e kjo sht pasuria. Krkimi i pasuris nga Profeti a.s. sht argument i qart i antiasketizmit n kt bot.

    5 - Puna mjeti kryesor pr arritje t pasuris

    Pr t arritur pasurin ka shum mjete (mnyra). Sipas Islamit, m kryesorja sht puna. Profeti a.s. thot: Fitimi m i vlefshm i njeriut sht ai nga duart e tij [20]. Nuk i lejohet askujt t shtrij dorn e lmoshs nse sht i aft pr pun ose ka mundsi fitimi. Prandaj puna ka nj trajtim t merituar n Islam, ajo mbetet nder dhe obligim.

    6 - Sigurimi i elementeve t domosdoshme

    Profeti a.s. thot n fjaln e tij autentike: N tri gjra njerzit jan pjesmarrs (t barabart):n uj, bim dhe zjarr (n nj thnie tjetr prfshin edhe kripn). Ktu shihet qart se kto tri elemente jan t domosdoshme pr jetn e njeriut, si n t kaluarn, ashtu edhe sot. Ky tekst i profetit nuk i prkufizon vetm kta gjra, ngase legjislacioni Islam parasheh se do gj q sht e ngjashme me kto elemente, sht e domosdoshme pr shoqrin. Dhe kto elemente assesi nuk duhet t lihen (n dor t individit) n mbikqyrje private, ngase pr to lidhen nevojat e shoqris. Ato patjetr duhet t`i mbikqyr, ti rregulloj e ti financoj pr shoqrin vet pushteti.

    7 - Rrugt Mnyrat e fitimit t pasuris

    do rrug q shpie tek fitimi i pasuris sht e lejuar, prve ktyre:

    1 - Mizoria - zullumi, andaj Islami ka ndaluar kamatn, bixhozin, dhunn, korrupcionin, vjedhjen dhe do gj q sht e ngjashme me kto.

    2 - Mashtrimi, andaj Islami e ka ndaluar ndrhyrjen e pals tjetr gjat shitblerjes, ashtu si e ka ndaluar fshehjen e t metave t sendit q sht pr tu shitur, gnjeshtrn gjat akteve shitblerse edhe shum shitje e marrveshje t tjera q prmbajn mashtrim dhe tradhti.

    3 - Dmet q jan pasoj pr individin, shoqrin ose shtetin, andaj Islami e ka ndaluar fitimin e rebelit, tregtin me alkool, tregtin me armikun etj.

    8 - Pasuria sht shtje shoqrore

    Islami, ashtu si parasheh kujdesin q duhet t kemi ndaj shoqris gjat fitimit, posedimit, gjithashtu parasheh edhe kujdesin q duhet t kemi pas fitimit t pasuris, ngase pronsia e vrtet i takon vetm Allahut, e njeriu sht vetm kujdestar i saj.

    Allahu xh.sh.thot: Dhe jepni nga ajo q Ai ju bri trashgues-kujdestar n t녔 (El-Hadid, 7). N baz t ktij ajeti njeriu sht vetm trashgues - kujdestar e jo pronar. Allahu xh.sh. pasurin e bri mjet pr mirsi dhe ajo assesi nuk duhet shpenzuar prvese n t mira.d.m.th. n interes t shoqris. E kjo do t thot se pronsia private idividuale, sipas islamit, sht shtje shoqrore.

    9 - Ngrirja e pasuris pr mendjelehtt

    Islami i kushton rndsi t veant q individi pasurin e tij ta shpenzoj pr nevojat e tij deri n nj mas t caktuar, pa e tepruar me shpenzime dhe pa u br dorshtrenjt n dhnie. Hani dhe pini e mos e teproni (El-Earaf, 31)

    Sepse shpenzimi dhe derdhja e pasuris pas epsheve dhe knaqsive n mnyr t tepruar e t pakontrolluar, obligon ngrirjen e pasuris s tij, se ai sht paraqitur i paaft mendjeleht n veprimet e tij. Me fjaln ngrirje nnkuptohet: imponimi nga ana e pushtetit q personi t veproj me pasurin e tij si gjith t menurit. Dhe t krijohen disa kushte q pengojn n manipulim e orientojn pr t vepruar drejt.

    Kjo pr baz ka fjaln e t lartsuarit Allahut xh.sh.: Dhe mos u jepni mendjelehtve plangprishsve pasurin tuaj q Allahu e bri pr ju mjet ekzistimi (mkmbjeje) (En-Nisa, 5). Vini re se n kt ajet pasuria e plangprishsve mendjelehtve konsiderohet si pasuri e shoqris, dhe pastaj cilsohet si mkmbje pr shoqrin. Ky sht edhe nj argument i qart q vrteton fjalt e lartprmendura se pronsimi sht shtje shoqrore e jo individuale.

    10 Mohimi i mbetjes s pasuris n duart e disa personave

    Islami me t madhe urren dhe refuzon mbetjen e pasuris pron e disa personave t caktuar (feudal) n shoqri, se kjo shpie n keqprdorimin e pasuris, manipulim, korrupcion, shfrytzim t njri tjetrit. Mu pr kt, Allahu xh.sh. obligon q nj pjes nga pasuria tu jepet t varfrve. N mnyr q ajo (pasuria) t mos mbetet vetm n mesin e pasanikve tuaj (El-Hashr, 7).

    Ktu gjejm edhe mospajtimin q ndodhi n mesin e sahabve pr ndarjen e tokave t Irakut dhe Shamit pr lirimtart (ushtart) n periudhn e sundimit t Omerit. Mendimi i tij ishte q toka t mos ndahej, por t mbetej n duart e atyre q humbn betejn (t pushtuarit), dhe ata t nxjerrin nga pasuria e tyre at pjes q u takon t varfrve. Kt mendim e plqeu edhe Muadhi, i cili i tha Omerit: Nse e ndan at (pasuri), pjesa m e madhe do t mbetet n duart e atyre (ushtarve, lirimtarve), e pastaj ata (ushtart) vriten n beteja, dhe toka mund ti mbetet nj personi ose nj gruaje.[21]

    D.m.th. islami nuk pranon q pasuria t mbetet vetm n dorn e disa personave, po ajo t jet e gjith popullit.

    11 - Pasuria e fituar me t drejt sht e garantuar

    Nse pasuria sht krijuar prmes rrugve t lejuara, dhe at pronari i saj e ka shpenzuar aty ku (duhet) sht parapar, ajo pjes e pasuris q ka mbetur n duart e pronarit t saj duhet ruajtur dhe siguruar nga shteti prmes ligjit, po ashtu edhe shoqria duhet ta siguroj at.

    Allahu xh.sh. thot: Dhe mos e hani pasurin e njri-tjetrit me t padrejt!. (El-Bekare, 188).

    Dhe shteti at pasuri do ta prdor pr popullin dhe nevoajt e shoqris.

    12 - Ligji i trashigimis

    Nse pronari q vdes, pas vetes ln pasuri, kt pasuri e trashgojn t afrmit e tij. Ktu gjejm edhe ligjin e trashgimis, i cili sqaron mnyrn e ndarjes s pasuris nga trashgimtart. Por n ligjin e trashgimis n Islam bjn pjes nj numr i madh i t afrmve q u takon nga nj pjes e pasuris s mbetur. Kjo pasuri e mbetur nuk prkufizohet vetm pr nj klas t caktuar, si ndodh tek shoqrit jo islame.

    Ky qndrim i islamit mundson q pasuria sado t jet e madhe, t ndahet, dhe prmes ndarjes t krijohen prona q bhen pjes e nj numri t konsiderueshm t njerzve. N ligjet evropiane, nse pronari nuk ka trashgimtar t par, ather pasuria e tij kalon drejtprsdrejti n pron t kishs. N kt mnyr kisha pr nj koh t shkurt mbledh pasuri t mdha, e n ann tjetr krijohen shtresa t varfra t popullsis, q sht pasoj e uzurpimit t pasuris nga kisha prmes ligjit q sht n fuqi.

    13- E drejta e deponimit t prgjithshm

    Nse pronari vdes, dhe pas vetes nuk l trashgimtar, pasuria e mbetur kalon n duart e shtetit, dhe ajo do t jet baz q shrben pr sigurimin shoqror.

    Nga ajo q u prmend m par lidhur me t drejtat elementare dhe fundamentet e prons, mund t konkludojm se Islami parasheh t drejta prmes t cilave realizohet nj barazi sociale n mesin e njerzve, sepse shteti mban prgjegjsin e mbikqyrjes s pasuris, shpenzimit dhe prdorimit t saj.

    E kt Islami e parasheh si ngjarje praktike n shoqri, dhe ktu qndron edhe synimi i Islamit q sht barazia sociale me veori krejtsisht t tjera nga drejtime dhe ideologji t tjera joislame. Kjo m s miri shihet n ligjet e sigurimit shoqror.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Klevis2000 : 08-02-2004 m 17:37

  9. #9
    Perjashtuar nga Mod. Maska e Klevis2000
    Antarsuar
    21-02-2003
    Vendndodhja
    Ne jeten reale
    Postime
    1,122
    Faleminderit
    0
    11 falenderime n 11 postime
    Gruaja ne Islam: Te drejtat dhe pergjegjesite e saj






    Ne kohet e sotme njerezit mendojne se grate u bene te lira vetem ne Perendim dhe se lirimi i grave si levizje shoqerore filloi ne shekullin e 20. Ne te vertete kjo levizje per lirimin e gruas nuk eshte filluar nga grate, por u shpall nga Zoti permes te Derguarit te Tij - Muhamedit as - qe ne shekullin e shtate.

    Kur'ani dhe tradita e Profetit as (Hadithet dhe Suneti i tij) jane burime ne te cilat cdo grua muslimane gjen te drejtat dhe detyrat e saj.



    I. Te Drejtat Njerezore


    Katermbedhjete shekuj me pare Islami e beri gruan njelloj pergjegjese para Zotit ne madherimin dhe adhurimin per Te, duke mos vendosur asnje limit ne progresin e saj moral. Gjithashtu Islami vendosi barazine e gruas ne humanitetin e saj me burrat.

    Ne Kur'an ne ajetin e pare te Sures En-Nisae (Kaptina e Grave), Allahu thote:
    "O ju njerz! Kinie frik Zotin tuaj q ju ka krijuar prej nj veteje (njeriu) dhe nga ajo krijoi paln (shoqen) e saj, e prej atyre dyve u shtuan burrra shum e gra. Dhe kinie frik All-llahun q me emrin e Tij prbetoheni, ruajeni farefisin (akraballkun), se Allahu sht mbikqyrs mbi ju." (Kur'an, 4:1)



    Duke qene se burrat dhe grate u krijuan nga e njejta esence, ata jane te barabarte ne humanitetin e tyre (si njerez). Pra, gruaja nuk mund te jete e keqe 'nga natyra' sic e tregojne disa besime. Ne menyre te ngjashme asnje gjini nuk mund te jete superiore sepse do te ishte nje kontradikte me barazine mes tyre.



    II. Te Drejtat Civile


    Ne Islam gruaja gezon te drejten baze te zgjedhjes dhe shprehjes, qe bazohet ne njohjen e personaltetit te saj individual. Se pari, ajo eshte e lire te zgjedhe fene e saj. Ne Kur'an thuhet:
    "N fe nuk ka dhun. sht sqaruar e vrteta nga e kota." (Kur'an, 2:256)



    Grate inkurajohen ne Islam te kontribojne me opinionet dhe iderat e tyre. Ka shume te dhena nga tradita e Profetit as qe na tregojne per raste ne te cilat grate i kane drejtuar pyetje direkte Profetit dhe kane dhene opinionet e veta ne lidhje me fene, ekonomine dhe ceshtjet shoqerore.

    Gruaja muslimane ka te drejte te vendose per bashkeshortin e saj. Po ashtu pas marteses ka te drejte te mbaje mbiemerin e saj. Deshmia e gruas eshte e vlefshme ne ceshtjet ligjore.



    III. Te Drejtat Sociale


    I Derguari i Allahut - Muhamedi as - ka thene: "Kerkimi i diturise eshte detyre per cdo Musliman (burre dhe grua)". Kjo perfshin dituri per Kur'anin dhe Hadithin si dhe dituri te tjera. Si burrat ashtu edhe grate kane kapacitet per te mesuar dhe kuptuar gjerat. Po ashtu meqenese grate e kane per detyre te perkrahin sjelljet e mira dhe te denojne ato te keqiat ne te gjithe fushat e jetes, gruaja Muslimane duhet te marre edukimin e pershtatshem per te kryer kete detyre ne perputhje me talentin dhe interesat e saj.



    Mirembajtja e shtepise, mbeshtetja e burrit, si dhe rritja dhe mesimi i femijeve jane nder rolet me te rendesishme dhe me shperblim te madh tek Allahu xh.xh. Ne qofte se ajo ka mundesi mund te punoje jashte shtepise per te miren e komunitetit, persa kohe qe i realizon detyrat e saj ne familje.



    Islami i njeh dhe kujdeset per dallimet natyrore mes burrit dhe gruas megjithe barazine e tyre. Disa lloj pune jane me te pershtatshme per burrat dhe te tjera pune jane me te pershtatshme per gruan. Kjo ne asnje menyre nuk e ben punen e njerit me te madhe apo me fitimprurese se te tjetrit. Allahu do te shperbleje te dy gjinite njelloj per vleren e puneve te tyre, edhe pse mund te mos jete i njejti aktivitet.



    Persa i perket nenes, Profeti as. ka thene: "Xhenneti eshte nen kembet e nenes." Kjo nenkupton se suksesi i nje shoqerie mund te kerkohet tek nenat qe e rriten ate (shoqeri). Influenca e pare dhe me e madhe mbi nje person vjen nga ndjenja e sigurise, dashurise dhe mesimit qe merr nga nena. Prandaj nje grua qa ka femije duhet te jete e arsimuar dhe e ndergjegjshme per te qene nje prind i mire.



    IV. Te Drejtat Politike


    E drejta per te votuar i eshte dhene grave muslimane nga Zoti para 1400 vjetesh. Per cdo ceshtje publike, nje grua mund te ngreje mendimet/opinionet e saj, dhe te marre pjese ne politike. Ne nje rast ne Kur'an (60:12) Muhammedit as. i thuhet se kur grate besimtare te vijne tek ai dhe te japin betimin e tyre per Islamin, ai duhet ta pranoje ate. Kjo vendosi te drejten e grave per te zgjedhur udheheqesit e tyre dhe ta deklarojne kete ne publik. Dhe se fundi, Islami nuk e ndalon nje grua per te patur pozite te rendesishme ne qeverisje. Abdur-Rrahman Ibn Auf konsultoi shume gra para se te rekomandonte Osmanin (Ibn Afan) si Kalif.



    V. Te Drejtat Ekonomike


    Ne Kur'an thuhet: "Pasha At q krijoi mashkullin e femrn! Vrtet, veprimi juaj sht i lloj-llojt." (92:3-4)

    Ne keto ajete, Allahu deklaron se Ai krijoi burrin dhe gruan qe te jene te ndryshem, me role, funksione dhe aftesi te vecanta/unike. Ashtu si ne shoqeri ka nje ndarje te puneve edhe ne familje vlen e njejta gje. Cdo anetar ka detyra te ndryshme. Ne pergjithesi Islami i jep gruas rolin perkujdeses, dhe burrit rolin e kujdestarit/mbrojtesit. Prandaj, gruas i eshte dhene e drejta e mbeshtetjes financiare tek burri. Ne Kur'an thuhet:

    "Burrat jan prgjegjs pr grat, ngase All-llahu ka graduar disa mbi disa t tjert dhe ngase ata kan shpenzuar nga pasuria e tyre." (4:34)

    Pergjegjesia per kujdestari/mbrojtje dhe pergjegjesia financiare i eshte dhene burrit, cka kerkon qe burrat t'u sigurojne grave jo vetem mbeshtetje financiare por edhe mbrojtjen fizike, si dhe te sillen mire dhe me respekt ndaj tyre.



    Gruaja muslimane ka te drejte te fitoje para, ka te drejte te kete pasuri/prona, te hyje ne kontrate ligjore dhe t'i menaxhoje gjithe pasurite e saj ashtu sic i pelqen asaj. Ajo mund te kete biznes te vetin, dhe askush nuk ka te drejte mbi te ardhurat e saj, perfshi ketu edhe burrin. Ne Kur'an thuhet:
    "Mos lakmoni n at, q Allahu gradoi disa nga ju mbi disa t tjer. Burrave ju takon hise nga ajo q fituan ata dhe grave gjithashtu ju takon hise nga ajo q fituan ato. Allahut krkoni nga t mirat e Tij. Allahu sht i dijshm pr do send." (4:32)



    Nje grua mund te trashegoje edhe nga te afermit e saj. Ne Kur'an thuhe:

    "Meshkujve ju takon pjes nga pasuria q e ln prindrit e t afrmit (pas vdekjes), edhe femrave ju takon pjes nga ajo q ln prindrit e t afrmit, le t jet pak ose shum ajo q ln, ju takon pjes e coaktuar (nga Zoti)." (4:7)



    VI. Te Drejtat e Gruas


    Ne Kur'an thuhet: "Dhe nga faktet (e madhris s) e Tij sht q pr t mirn tuaj, Ai krijoi nga vet lloji juaj paln (grat), ashtu q t gjeni prehje te ato dhe n mes jush krijoi dashuri dhe mshir. N kt ka argumente pr njerzit q mendojn." (30:21)

    Prandaj martesa nuk eshte vetem nje nevoje fizike dhe emocionale, por ne te vertete nje shenje nga Zoti. Eshte nje maredhenie e te drejtave dhe detyrimeve te ndersjellta qe bazohet ne nje udhezim te shenjte. Zoti krijot burrat dhe grate qe te plotesojne njeri tjetrin, dhe ne Kur'an Allahu zbriti nje sistem ligjesh qe mbeshtesin bashkeveprimin harmonik mes dy gjinive.
    "...ato jan prehje pr ju dhe ju jeni prehje pr ato..." (Kur'an, 2:187)



    Per te ushqyer dashurine dhe sigurine qe vjen me martesen, grate muslimane kane nje sere te drejtash. E drejta e pare e gruas eshte ndaj Mehrit, dhurata nga burri e cila eshte pjese e kontrates se marteses dhe kerkohet qe martesa te ligjerohet.



    E drejta e dyte e gruas eshte mirembajtja. Edhe ne qofte se ajo mund te kete pasurine e vet, burri i saj e ka per detyre te siguroje ate me ushqim, shtepi dhe veshmbathje. Por ai nuk detyrohet ta beje kete pertej mudesive te tij dhe gruaja e tij nuk ka te drejte te kerkoje gjera qe nuk jane te arsyeshme.
    "Ai q sht i pasur, le t shpenzoj sipas mundsis s vet, e ai q sht ngusht nga pasuria, le t jap nga ajo q i ka dhn Allahu, e Allahu nuk ngarkon ask, vetm aq sa i ka dhn." (Kur'an, 65:7)



    Allahu na tregon se burrat jane kujdestare/mbrojtes ndaj grave prandaj u eshte dhene udheheqja e families. Ai e ka per detyre te udhezoje familien e tij te jene te bindur ndaj Zotit.

    Gruaja ka edhe te drejta te tjera pervec atyre materiale. Ajo ka te drejte qe te trajtohet mire nga burri i vet. Profeti as ka thene: "Besimtari me i persosur eshte ai qe ka sjelljet me te mira. Dhe me i miri nder jush eshte ai qe eshte me i mire me gruan e tij." Zoti krijoi palet dhe leshoi dashuri, meshire dhe qetesi mes tyre. Burrat dhe grate kane nevoje per njeri tjetrin, ndaj martesa ka qellim t'i plotesoje keto nevoja.


    VII. Detyrat e Gruas


    Me te drejtat vijne edhe detyrimet. Keshtu grate kane disa detyrime ndaj burrave te tyre.

    "Prandaj, me at q Allahu i bri t ruajtura, grat e mira jan respektuese, jan besnike ndaj t fshefts."(Kur'an, 4:34)



    Gruaja duhet te ruaje sekretet e burrit te saj dhe te mbroje jeten private martesore. Ceshtje qe jane private ose gabimet e burrit qe mund ta 'nderojne ate nuk duhet te ndahen me te tjeret, ashtu sikunder burri pritet te mbroje nderin e se shoqes.



    Gruaja po ashtu duhet te kujdeset per mbrojtjen e pasurise se burrit te saj. Ajo duhet te ruaje shtepine dhe pasurine e tij, me sa mundet qe te mos vidhet apo demtohet. Ajo duhet te menaxhoje punet e shtepise me kujdes, si dhe ajo nuk duhet te lejoje ne shtepi asnje njeri te cilin burri i saj nuk e pelqen apo te beje shpenzime per te cilat burri i saj nuk i aprovon. Gruaja muslimane duhet te bashkepunoje dhe koordinoje punet me burrin e vet.



    Perfundim

    Ne Kur'an thuhet:

    "Kur Allahu ka vendosur pr nj shtje, ose i drguari i Tij, nuk i takon (nuk i lejohet) asnj besimtari dhe asnj besimtareje q n at shtje t tyre personale t bjn ndonj zgjidhje tjetr. E kush e kundrshton All-llahun dhe t drguarin e Tij, ai sht larguar shum larg s vrtets." (33:36)



    Gruas Muslimane iu dha nje rol si dhe detyra e te drejta 1400 vjet me pare, te cilat edhe sot shume gra ne bote nuk i gezojne. Keto dispozita jane vendosur nga Zoti dhe qellimi i tyre eshte te ruhet balanca e shoqerise.

  10. #10
    Perjashtuar nga Mod. Maska e Klevis2000
    Antarsuar
    21-02-2003
    Vendndodhja
    Ne jeten reale
    Postime
    1,122
    Faleminderit
    0
    11 falenderime n 11 postime
    Gruaja nga aspekti i krijimit.

    Se askush nuk bart peshn e (mkatit) tjetrit. Dhe se njeriut nuk i takon tjetr vetm se ajo q ka punuar.*

    Krijimi i gruas sipas Bibls

    Sipas Bibls krijimi i nns Hav ndodhi kshtu:Ather Zoti, Perndi e vuri njeriun n nj gjum t rnd. Gjat gjumit i nxorri nj brinj dhe vendin e saj e mbushi me mish. Nga brinja q i mori njeriut, Zoti Perndi bri gruan dhe ia solli njeriut. Kur e pa njeriu, tha: M n fund ja nj tjetr nga gjinia ime - eshtra e nxjerrur nga eshtra ime dhe mishi i nxjerr nga mishi im. Grua e ka emrin sepse nga njeriu doli.
    N Dhiatn e Vjetr, (Zanafilla: 3), nga druri i ndaluar i Xhennetit, gjarpri e detyroi Havn ta lshoj rrugn (e drejt). S pari Hava, pastaj me insistimin e saj, Ademi hngrn nga pema e ndaluar. Dhe n freskun e dits, duke shtitur npr kopsht, kur dgjuan zrin e All-llahut, Ademi dhe gruaja e tij, u fshehn ndrmjet drunjve t kopshtit, duke i ikur ballafaqimit me Zotin. Kur e pyeti Zoti Ademin prse hngri fruta nga druri i ndaluar, ai tha: Gruaja q ma fale si shoqe, m dha (frute) nga ky dru dhe un i hngra. Ather All-llahu iu drejtua Havs: Do ti shtoj mundimet e shtatzanis, me mund do t lindsh fmij dhe do t jesh e lidhur me burrin tnd, e ai do t ket pushtet ndaj teje-E Ademit i tha: Pasi e dgjove gruan edhe pse t urdhrova t mos hash nga druri i ndaluar, ti hngre, prej sot sht e mallkuar toka pr shkakun tnd...
    Fajin q Bibla ia ngarkoi s pari Havs e prmes saj Ademit, si mkate t prindrve t par, sipas besimit t tyre nga t gjitha ant bartet prej gjenerate n gjenerat. Pr kt arsye t gjitha grat e bots jan t njollosura dhe t gabueshme.

    Krijimi i gruas sipas Islamit

    Ajeti nga Kurani Famlart q flet pr krijimin e gruas sht si vijon:
    O ju njerz, ! Keni frik Zotin tuaj q ju ka krijuar prej nj veteje (njeriu) dhe nga ajo krijoi paln (shoqen) e tij, e prej atyre dyve u shtuan shum burra e gra. Dhe keni frik All-llahun n emr t Cilit prbetoheni... !
    N hadithin e Pejgamberit a.s. sht thn:
    Dgjoni porosin time, ndaj grave bjuni t kujdesshm, sepse ato jan t krijuara nga brinjt. Briri ann m t lakuar e ka pjesn e eprme. Po deshe ta drejtosh, ai do t thyhet, e po e le ashtu si sht, do t ngel i lakuar. Dgjojeni pra porosin time pr grat!
    Hadithi i lartprmendur flet pr at se gruaja sipas natyrs sht nervoze dhe si e till ajo nuk mund tu prgjigjet t gjitha krkesave t burrit. Pr kt arsye me t duhet sjellur n mnyr xhentile, t mos nnmohet dhe t pranohet ashtu si sht. Kjo mund t hetohet edhe n nj hadith tjetr:
    Gruaja sht si briu, nse dshiron ta drejtosh, ai thyhet, e nse dshiron t jetosh n lumturi, duhet t pajtohesh me shrbimet e saj.
    Kur flitet pr drurin e ndaluar n Xhennet, n Kuranin Famlart rrfimi u takon dy personave. Djalli, edhe Ademit edhe Havs u fali luhatje (dyshim), i bri t jen t ndryshueshm dhe i detyroi t shrbehen nga Druri i ndaluar. Madje edhe n suren Ta-ha (ajetet 116-122) sht treguar se Ademi ishte bashkbisedues i vrtet i Zotit dhe person me prgjegjsi, meq pranoi urdhrin e All-llahut madje edhe ndalesat. Ai ka mundur ta detyroj Havn pr nj sjellje tjetr.
    Ssht gjarpri ai q i bri t dyshojn Ademi dhe Hava. Ai q i shtyu ishte shejtani. Fahreddin Raziu, n tefsirin e vet e mohon rrfimin pr gjarprin.
    Feja Islame gabimin e prindrve t par e shikon me nj toleranc t madhe. Ssht ky ndonj gjunah (mkat) q nuk falet, ssht kjo ndonj njoll pr njerzin. Ssht ajo si sht filozofuar n krishterizm dhe si sht shpjeguar n Bibl. sht e vrtet se Ademi ka gabuar, por krkoi falje.
    Ai ia fali (gabimin). Ai sht Mshirues dhe Pranues i pendimit.

    Lidhur me gabimin e njeriut t par, muslimant kan mendim krejt tjetr nga mendimi pesimist i t krishterve. Largimi i Ademit a.s. nga Xhenneti dhe zbritja e tij n bot me urdhr t All-llahut xh.sh. sht nj bmirsi. Me kt bota nuk u mallkua, por iu mundsua q t banohet. U b sken e civilizimeve t shumta. Sa t drguar i ka bart n kurriz dhe i ka ruajtur. I Drguari a.s. thot kshtu:
    Dita m fatlume n t ciln lind dielli sht dita e xhumas, sht kjo dita kur u krijua Ademi. At dit u vendos n Xhennet dhe pikrisht at dit u prjashtua nga ai. Edhe Dita e Gjykimit do t ndodh ditn e xhuma.
    :
    Qllimi i ktyre t thnave nuk ishte ta arsyetoj mkatin, por ta lavdroj pendimin, e me t edhe kthimin kah Krijuesi.
    Feja Islame me asgj nuk e fajson gruan e par, nnn ton Havn. Gabimin e prindrve t par nuk pranon se prcillet mbi fmijt e tyre dhe gjeneratat q pasojn. N Kuran rreth ksaj thuhet:
    Ishin ata nj popull besimtar. Erdhn e shkuan. Tr at q fituan sht e tyre, ndrsa e juaja sht ajo q sht e juaja. Ju nuk do t prgjigjeni pr veprat e tyre.

    II.
    Barazia femr - mashkull,
    revolucioni Islam


    Deri n lindjen e Islamit, respektivisht deri n shekullin e VII gruaja askund n bot skishte kurrfar t drejtash. Pyetja, se sht gruaja qenie njerzore ose nuk sht ishte tem diskutimi q i nxiti ligjdhnsit dhe mendimtart.
    Ndrsa, n ann tjetr, feja Islame i erdhi n ndihm gruas s shkelur. T gjith njerzit, pa marr parasysh gjinin e racn, n momentin e lindjes jan t njjt:
    O ju njerz, vrtet Ne ju krijuam juve prej nj mashkulli dhe nj femre, ju bm popuj e fise q t njiheni ndrmjet vete, e ska dyshim se tek All-llahu m i ndershmi ndr ju sht ai q m tepr sht ruajtur ( nga t kqijat), e All-llahu sht shum i dijshm dhe hollsisht i njohur pr do gj. O ju njerz! Kini frik Zotin q ju ka krijuar prej nj veteje (njeriu) dhe nga ajo krijoi paln (shoqen) e saj, e prej atyre dyve u shtuan shum burra e gra. Dhe kini frik All-llahun q me emrin e Tij prbetoheni, ruajeni farefisin (akraballkun), se All-llahu sht mbikqyrs mbi ju.
    N Islam gruaja z vend t jashtzakonshm. Pejgamberi a.s. kur solli besimin e vrtet dhe kur e shpalli at, s pari i besoi nj grua.
    All-llahu me Hatixhen nuk m dha grua m t vyeshme. Kur askush prej njerzve nuk m besonte, ajo m besoi. Kur njerzit iknin prej meje, ajo m ndihmoi me pasuri. Dhe Zoti mua m fali fmij, jo me grat tjera por me t.
    Gruaja, n t njjtn koh sht edhe shehidja e par e Islamit. Nna e Amarit, Sumejja, qe martirja e par e Islamit, u b sakrific e maltretimeve m t mdha. Vet kurejsht ate, t shoqin e saj Jasirin dhe t birin, Amarin, i veshn me rroba t hekurta dhe n rr prvluese i lshuan t prcllohen n diell. Kur i pa i Drguari i All-llahut u tha: Keni durim, familja e Jasirit! Vendi i juaj n ardhmri sht Xhenneti. Dhe n fund, Sumejja plak lshoi shpirtin nn shtizat e Ebu Xhehlit. Ishte kjo shehidja (dshmorja) e par e Islamit.
    Sa shembuj t mir tregon dhe Pejgamberi a.s. kur flet pr dashurin, mshirn dhe respektin ndaj gruas. Ai thot:
    Mua m sht fal t m plqej do gj e pastr dhe e bukur n bot si jan edhe grat. Ndrsa momenti m i lumtur i imi sht kur lidhem n namaz.
    Derisa bota krishtere shekuj me radh e llogariste gruan si nj ndytsir dhe nuk e lejonte t hyj npr tempuj, nj grua ia tregoi rrugn e drejt Umerit r.a., rrfimin e t cilit e treguam pak m lart. Halifi i dyt Umeri r.a. nj dit, n Medine, n minberin e t Drguarit t Zotit hipi dhe mbajti hutbe para t pranishmve. N hutbe Umeri r.a. t pranishmve u tha dicka ne kundershtim me urdherat e Islamit .Nj zonj shtatgjat u veua nga xhemati dhe iu drejtua Umerit r.a.:
    O Umer, nuk ke t drejt kur thua ashtu. Kshtu i tha dhe si argumente ia tregoi ajetet e Kuranit Famlart (en-Nisa 20, 21). Halifi u udit duke shqiptuar All-llah,
    All-llah, nj grua diskuton me Umerin dhe atij ia mbyll gojn

    Zakonet e gabuara dhe bestytnit eliminohen.

    All-llahu rreptsisht ndalon vrasjen e fmijve t gjinis femrore:
    Ju mos i mbytni fmijt tuaj duke iu friksuar varfris, se ne ua sigurojm furnizimin e tyre dhe juve, e mbytja e tyre sht mkat i madh.
    Ai gjithashtu kritikon rrept baban i cili ndjen turp nga robrimi i saj (vajzs) n luft, ose nga ajo se femra do ti bhet dikujt grua:
    Kur ndonjri prej tyre lajmrohet me (lindjen) vajz, fytyra e tij nxihet dhe bhet plot mllef. Fshihet prej njerzve pr shkak t asaj s keqeje me t ciln u lajmrua (e konsideron bela, e jo dhurat prej Zotit). Mandej, (mendon) a do ta mbaj at, ashtu i prulur, apo do ta mbuloj at (t gjall) n dhe. Sa i keq sht ai gjykim i tyre.
    Kur prshkruhet frika e Dits s Gjykimit, n Kuran thuhet:
    Dhe kur t pyeten ato vajza t varrosura t gjalla, pr far mkati jan mbytur...
    N realitet edhe vajzn edhe djalin njeriut ia fal Zoti. Robi i All-llahut ktu nuk ka kurrfar roli. Veprat e Krijuesit nuk mund t jen t turpshme e t kqia:
    Vetm i All-llahut sht pushteti n qiej e n tok. Ai krijon ka t doj; ai i fal femra atij q do, e i fal vetm meshkuj atij q do. Ose u fal ifte, meshkuj e femra, por at q do, e l pa fmij (steril); ai sht i Dijshimi e i Fuqishmi.
    Pejgamberi a.s. thot:
    Ai q ushqen dy vasha deri sa t arrijn n moshn e pubertetit, n Ditn e Gjykimit do t jemi s bashku kshtu (dhe i bashkoi gishtin tregues dhe t mesm).
    Idhujtart e Mekks mendonin se melekt jan bijat e Zotit. Deri sa ata mendonin se vajzat jan krijesa t thjeshta, bijn n kundrthnie t palogjikshme duke i krahasuar engjjt me Zotin. Prgjigje u dha Zoti n Kuran:
    E Ti (Muhammed) pyeti ata (idhujtart): A t Zotit tnd jan vajzat, kurse t tyre djemt? Apo ne i krijuam melekt femra, e ata ishin dshmitar (kur thon se melekt jan femra)?! Vini re se si ata jan gnjeshtar (kur thon se engjjt jan bijat e Zotit). A thua vajzat ai i ka br m t zgjedhura se djemt?
    Idhujtart me nj shikim t smur meshkujt i konsiderojn t vett ndrsa femrat t Zotit. Nj krahasim i ktill n Kuran quhet ndarje e padrejt

    Barazia shpirtrore

    Sipas Islamit besimi n Zotin (imani), fitimi i shprblimit dhe i dnimit, (konform respektimit) t urdhrave dhe ndalesave t Zotit xh.sh. lidhur me botn dhe ahiretin (bota e amshimit), hyrja n Xhennet ose Xhehennem, n t gjitha kto midis gruas dhe burrit nuk ka asnj dallim. All-llahu i sht drejtuar edhe Ademit a.s. edhe Havs n t njjtn mnyr. Ashtu si hngrn bashkarisht fruta nga pema e ndaluar, ashtu edhe u penduan bashkarisht.
    Gruaja dhe burri, i varfri dhe i pasuri, i ziu ose i bardhi, pa kurrfar prjashtimi n qiej e n tok, Ditn e Gjykimit do t dalin para All-llahut xh.sh. ve e ve, si nj rob dhe nuk do t ket asnj dallim.
    Zoti premton se kush beson dhe bn vepra t mira qoft mashkull ose femr, do t kalojn jet shum t mir. E, duke hyr n Xhennet, do t jetojn n lumturi t amshueshme.
    Gruaja e kurorzuar, po spati filluar t besoj, burri i saj edhe po t jet i mir, edhe po t jet pejgamber i Zotit, sdo t ket kurrfar dobie. Shembull pr kt jan Nuhu dhe Luti a.s. t cilt ishin dy besimtar t mir t Zotit e n t njjtn koh ishin edhe pejgamber, ndrsa grat e tyre i tradhtuan ata. Nse gruaja beson e burri nuk beson, ather vepra e keqe e burrit nuk do ta dmtoj gruan; ai do t shkoj n Xhehennem ndrsa ajo n Xhennet. Shembulli sht gruaja e faraonit n kohn e Musait a.s., e cila si prgjigje t sjelljes zemrake t faraonit kur u tha egjiptasve: Un jam zoti m i madh ajo i besoi Musait a.s. dhe luti Zotin: Zoti im, m bn nj vend pran mshirs sate n Xhennet dhe m shpto nga faraoni dhe brutaliteti i tij nga populli mizor!

    Kurani dhe gruaja

    Nga aspekti i krijimit, besimit, liris s ndrgjegjs dhe jets n botn e amshueshme, kur ia caktojm vendin gruas n Islam, duhet prmendur se prve sures en-Nisa (grat) ekziston edhe nj sure me emrin Merjem kushtuar nns s Isait a.s. N Kuran, n mnyr shum t prshtashme prmend emrat e nns s Isait dhe Musait a.s.
    N Egjipt, faraoni, bijt e izraelitve i mbyste ndrsa vajzat e tyre i linte t jetojn. Kur Musa a.s. erdhi n kt bot e ma e tij u shqetsua:
    Ne, nnn e Musait e inspiruam ti jap atij gji, e kur t kesh frik pr t at hidhe n lum, e mos u frikso dhe mos u pikllo, se Ne do ta kthejm t ty dhe do ta bjm at nga t drguarit.
    Pas ktij urdhri nna, e cila e hodhi at n Nil, derisa nuk mori vesh pr t, kaloi aste t dhimbshme e shqetsuese! Kurani e prshkruan ndjenjn fisnike t nns kshtu:
    E zemra e nns s Musait agoi e zbrazt...
    Ndrsa n lidhje me Merjemen, sureja q mori emrin e saj shpjegon n mnyr t jashtzakonshme sjelljen e prindrve. E liron Merjemen nga t gjitha shpifjet dhe akuzat. Kurani shfrytzon shprehjen Buhtanun adhim (shpifje e madhe) pr akuzat e hebrenjve lidhur me si shprehen ata prostitucionin e Merjemes. Prsri n Kuran shfrytzohet n mnyr m gjentile, n mnyr letrare dhe n mnyr m t lart shprehja pr Merjemen. Shembulli m i mir pr kt sht edhe sureja Merjem. Engjjt bisedojn me Merjemen:
    Prkujto kur engjjt i than: Oj Merjeme, All-llahu t dalloi ty (me besim e karakter), t pastroi (nga shpifjet hebreje) dhe t lartsoi mbi grat e bots.

    III.

    Mendimet e disa dijetarve t Perndimit lidhur me t drejtat e gruas n Islam

    Stanley Lane-Poole thot se:
    At q ka br Muhammedi pr shtjen e ndryshimeve relevante n favor t gruas, nuk e ka br asnj ligjdhns.
    Ndrsa Will Durant, sa i prket gruas, shkruan:
    Muhammedi i dha fund vrasjes s fmijve t gjinis femrore tek arabt. N punt ekonomike dhe juridike, gruan e solli n pozit t barabart me mashkullin. Gruaja mund t mirret me do profesion ligjor. Mund t disponoj me fitimin e vet, mund t trashgoj pasuri dhe me pronsin e vet mund t udhheq si t doj ajo personalisht. Muhammedi a.s. gjithashtu e ndrpreu edhe zakonin tek arabt q siguronte trashgimin e grave prej t jatit n t birin. Grave u pranohet gjysma e t drejts trashgimore t burrit.
    Pr barabarsin midis gruas dhe burrit, profesori nga instituti islamik, Jascques C. Risler thot:
    N proeset juridike gruaja sht ngritur n status t barabart me burrin. Prej ather gruaja filloi ti gzoj t drejtat pr trashgimi, t l trashgimi, dhe t punoj ndonj pun ligjore.
    Gaudefroy-Demombynes mendimin e vet e paraqet duke konstatuar se t drejtat e gruas n jurisprudencn islame jan n nivelin m t lart se sa n ligjet evropiane:
    Ligjet e Kuranit jan n shkalln m t lart n favor t gruas dhe sigurojn, s paku teoretikisht, pozit m t mir nga ajo q gruas i sigurojn ligjet evropiane. Gruaja islame ka t drejta pr kapital t veant n transakcionet financiare. Ajo deri n fund t jets disponon me pasurin q e ka fituar si dhurat ose me trashgimi, apo me mallin e fituar me djersn e vet personale. Edhe pse n realitet realizimi i ktyre t drejtave sht i vshtir, asaj i jan siguruar varsisht nga pozita e saj, ushqimi, strehimi dhe kujdesi pr t.
    Filozofi frng, Voltaire, thot:
    Vllait tim turk, do tia thoja kt: Feja jote m duket se meriton respekt. I falesh vetm nj Zoti. Je i obliguar q nj her n vjet pjesn e 40 t fitimit ta japsh si zeqat dhe, n ditn e Bajramit t pajtohesh me armiqt e tu. Priftrinjt tan ndoshta m mijra her ju akuzojn para bots se ndoshta e keni aprovuar at besim, vetm pr shkak se ajo i ka pranuar knaqsit. Kta t mjer e kan gnjyer tr botn. Feja e jote sht fe mjaft bujare.
    I njjti filozof pr martesn me m shum se nj grua thot:
    Problem i vrtet i priftrve tan ishte me turqt musliman. Duke mos mundur q me ndonj mnyr tjetr tu kundrvihen pushtuesve t Stambollit, ata filluan t shkruajn me qindra letra kundr tyre. Shkrimtart tan q n numr ishin m shum se jeniert, u munduan q ti prvetsojn grat. Gjoja Muhammedi nuk e llogaritte gruan si qenie intelegjente. Gjoja n ligjet e Kuranit t gjitha grat jan robresha. Se nuk paskan kurrfar t drejta ndaj skan vend as n Xhennet.
    T gjitha ktyre gnjeshtrave, n fillim u besohej. Por, mjafton t lexohet sureja e III dhe e IV e Kuranit dhe t zhveshen kto gnjeshtra.
    Duket se pozita e gruas nuk sht e keqe si tregohej. Gjithsesi se si t krishter nuk do ta argumentojn se secila fjal e Kuranit sht e vrtet. Por, sdo t themi asnj fjal kundr doktrins q e shtroi Islami pr Zotin e vetm, All-llahun. Q t pushtoj tr Lindjen, m tepr se shpata, shrbyen kto fjal t 122 sureve:
    Thuaj: Ai, All-llahu sht Nj. All-llahut i mbshtetet gjithka. Nuk ka lindur e as sht lindur. Atij asgj nuk i gjason.

    Ndarja e obligimeve

    N institucionin familje, feja Islame ka br ndarjen e obligimeve midis gruas dhe burrit sipas mundsive materiale dhe shpirtrore t tyre. Secils pal ia ka dhn detyrn q mund ta kryej dhe e ka respektuar aftsin e tyre. Gruas i ka dhn detyra q mund ti kryej, e nuk e ka ngarkuar me prgjegjsi q nuk mund ti bart. N Kuran Zoti xh.sh. m shpesh njerzve u drejtohet vetm n gjinin mashkullore. Kjo rrjedh nga specifika e gjuhs arabe. N arabisht prdoret gjinia mashkullore, kur i drejtohemi nj grupi grash e burrash, pr shembull edhe paraqitja ja ejjuhel ledhine amenu: o ju besimtar sht n gjinin mashkullore. Nga aspekti i prbrjes dhe kuptimit, i prfshin t gjith besimtart, pa marr parasysh gjinin.
    Para Islamit, ashtu si edhe n vendet tjera t bots, n Arabi, gruaja nuk kishte t drejta. Feja Islame gruas i solli t drejtat e merituara dhe e vendosi n pozitn e saj t lart. N nj liri t ktill q erdhi nga kjo reform e papritur dhe e jashtzakonshme, grat mundeshin n mnyr t hapt ti shprehnin mendimet e tyre. Si u theksua m lart, edhe pse n Kuranin Famlart shprehjet prgjithsisht jan n gjinin mashkullore pr shkak, si u theksua, t specifiks gjuhsore, grat krkonin t zbresin edhe ajete t atilla n t cilat do t prmenden edhe ato. Nj dit, zonja Ummi Umare nga muslimant ensar erdhi te i Drguari a.s. dhe i tha:
    O Pejgamber i Zotit, shikoj se do gj sht pr meshkujt, pse vall nuk prmenden grat?
    M pas zbriti ky ajet:
    Nuk ka dyshim as pr muslimant dhe muslimanet, besimtart dhe besimtaret, adhuruesit dhe adhurueset, t sinqertit dhe t sinqertat, durimtart dhe durimtaret, t prvuajturit dhe t prvuajturat, sadakadhnsit dhe sadakadhnset, agjruesit dhe agjrueset, ruajtsit e nderit dhe ruajtset e nderit, shumprmendsit e All-llahut e shumprmendset e All-llahut, All-llahu ka prgatitur falje (mkatesh) dhe shprblimi t madh.
    Edhe nj muslimane q dshiron barazi totale me burrin nga aspekti i vlers para Zotit, shprblimin shpirtror dhe sevapin... Nna e jon, gruaja e Pejgamberit a.s. Ummi Seleme shprehet: ǒdo t bhej sikur t ishim meshkuj, do t luftonim si ata, do t fitonim shprblime si ata! m pas zbret ky ajet:
    Mos lakmoni n at, q All-llahu gradoi disa nga ju mbi disa t tjer. Burrave ju takon hise nga ajo q fituan ata dhe grave gjithashtu ju takon hise nga ajo q fituan ato. All-llahut krkoni t mirat e Tij. All-llahu sht i dijshm pr do send.
    Mashkulli nuk mund t bhet si femra

    Nna e Merjemes, Hanne, kur ishte shtatezene (me Merjemen) duke e paramenduar si djal, ia prkushtoi fmijn Shtpis s Shenjt (Bejt-ul Mukaddes). Por, kur i lindi vajz, e brengosur shprehu brengn duke thn: Zoti im, un e linda femr!?. All-llahu q shum mir e dinte kishte lindur Hanne, urdhroi: Mashkulli nuk sht si femra. Pra, djali q e deshe ti nuk mund t jet si vajza q ta dhash Un, djali nuk mund t jet i suksesshm n shrbim t Shtpis s Shenjt.


    T drejtat dhe obligimet e ndrsjella t bashkshortes dhe bashkshortit
    ...ashtu si ju keni t drejta ndaj grave, edhe ato kan t drejta ndaj jush.
    Muhammedi a.s.

    N Kuranin Famlart bashksia bashkshortore quhet hududullah: kufinj q i ka caktuar All-llahu. Martesa ssht vetm nj ngjarje q ndodh midis dy personave. Ajo e prbn themelin e familjes. E familja sht shtylla kryesore e shoqris. Martesa prve ans s rndsishme humane e juridike, ka edhe ann hyjnore fetare. Kushtet e nevojshme pr zgjatjen e lumturis dhe paqs jan kufinjt q i ka caktuar All-llahu. Vazhdimsia e martess sht e mundur me ruajtjen e ktyre kufijve. Shkelja e tyre, n realitet, sht shkatrrimi i martess.
    Kush i tejkalon kufijt (e prcaktuar nga ana) e All-llahut, pikrisht t tillt jan zullumqar.
    I Drguari i All-llahut prgjegjsit e bashkshortes dhe t bashkshortit n bashksin bashkshortore i thekson kshtu:
    Keni kujdes, sepse dokush nga ju sht nj bari dhe prgjigjet pr ata q jan nn pushtetin e tij. Gjithashtu edhe burri sht bari i antarve t familjes dhe prgjigjet pr ta. Gruaja, n shtpin e bashkshortit si dhe pr fmijt, sht nj bari. sht prgjegjse pr ta. Shrbtori sht rojtar i mallit t pronarit t shtpis dhe sht prgjegjs pr t. N fund, secili nga ju sht bari dhe secili sht prgjegjs pr at q ruan.
    T drejtat e bashkshortes

    Kur e kan pyetur se far t drejta ka gruaja ndaj burrit, i Drguari a.s. sht prgjegjur kshtu:
    Kur t hash vet, do ta ushqesh edhe at, kur t vishesh vet, do ta veshish edhe at. Mos ia prkujto qllimisht t mirat q ia ke br. Mos e quaj at dhe punt e saja t shmtuara, kur ti hidhrohesh, t mos e lsh n vetmi, por brenda n shtpi (nj koh t caktuar mund ti rrish larg).
    N nj hadith tjetr thuhet kshtu:
    U jepni atyre nga ajo q hani, veshni ato sikur q visheni vet, mos i rrahni, mos i quani t shmtuara, mos prdorni fjal t kqia.
    1) Nevojat materiale dhe shpenzimet kryesore t gruas jan n prgjegjsi t burrit. Kjo ndryshon varsisht nga gjendja materiale e burrit. ǒsht me rndsi, kjo duhet t realizohet sipas nivelit t burrit. Si u theksua m sipr, nga aspekti juridik gruaja nuk sht e obliguar t punoj as n shtpi. Por, ska kurrfar dyshimi se puna n shtpi sht e vlefshme nga aspekti i dashuris, intimitetit dhe ndieshmris (senzibilitetit), nse mund t kryhet. Por, sipas mendimit t Imam Malikut dhe disa t tjerve nga ashabt dhe tabbiint, nse burri sht i varfr gruaja duhet t punoj. Nse burri sht koprrac dhe nuk e shpenzon at q sht faktike dhe e zakonshme, gruaja ka t drejt q pr vete dhe pr fmijn e saj, t shpenzoj at pa e lajmruar (informuar) burrin. Pejgamberi a.s. e ka lejuar kt gj.
    2) T mos degradohet (nnmohet) gruaja. Kjo don t thot se as ajo dhe as punt e saja t mos quhet t shmtuara. T mos shprehet (nga ana e burrit) mosplqimi. Si dihet, ofendimi m i madh ndaj gruas sht kur at do ta quash e shmtuar. Gruaja sht e dhn vazhdimisht me shpirt q burrit tia tregoj bukurin dhe prezencn e saj. sht sjellje xhentile q asaj ti thuhet se sht e bukur.
    Ve ksaj q u tha m sipr, n hadithe ekzistojn kshilla q burri t mos i hidhrohet gruas, t mos braktiset ajo. Mirsjellja me gruan sht shpallur edhe n Kuran:
    oni jet t mir me to. Nse i urreni ato, bni durim, se ndodh q All-llahu t fal shum t mira n nj send q ju e urreni.
    Pr kt shtje flasin shum hadithe t Pejgamberit a.s.:
    N lidhje me grat, njri tjetrin ta kshilloni me mirsi...
    Nj besimtar nj besimtares t mos i hidhrohet kur sht i nevrikosur. Nse nuk i plqen ndonj veti e saj, ndoshta do t jet i knaqur me vetit tjera.
    Me t vrtet nuk sht e thn t na plqej do veti dhe do pun e ndonj njeriu. Por, nj njeri i sinqert, me siguri do t gjej shum veti q do ti plqejn tek t tjert, e sidomos tek gruaja. Me ato ai duhet t knaqet dhe t jet i lumtur. Nj hadith tjetr i t Drguarit a.s. thot:
    Besimtar, m t pjekur n iman jan ata q kan moral m t lart. Nga ju, m i vlefshmi sht ai, q ndaj grave sillet m mir dhe sht m xhentil.
    T prsrisim se sht e ndaluar t hidhrohesh me gruan, t mos i flasish asaj .Gruaja dshiron q burri t interesohet pr t... Ndjen nevoj shpirtrore q vazhdimisht t pranohet prezenca dhe vlera e saj nga ana e burrit. Nse nuk mund t gjej nj interesim t ktill nga ana e bashkshortit, ajo do t jet e brengosur. sht vrtetuar me anketa se njri ndr shkaqet m t rndsishme pr krkesn e knaqsis shpirtrore e seksuale, sht pikrisht nj gjendje, si u theksua m lart.
    3) Argtimi n shtpi me bashkshorten ose vzhgimi i prbashkt i ndonj ngjarjeje argtuese, sht njra nga t drejtat e gruas ndaj burrit. Nna jon, Aisheja bnte gara n vrapim me t Drguarin a.s.; ndonjher ajo e tejkalonte t Drguarin e Zotit, ndonjher e tejkalonte ai. N Mesxhidin e Medines (nj xhami e vogl) ushtar nga Abisinia ushtronin lojra ushtarake me shtizat e tyre. Pejgamberi a.s. dhe Aisheja i vzhgonin nga porta e tyre. I Drguari a.s. e mbuloi me shamin e tij Aishen dhe kshtu, deri sa nuk u mrzit ajo, vazhduan ti prcjellin ushtart. Rrfehen fjalt e Ibn Abbasit:
    Si un q dshiroj q bashkshortja ime t rregullohet pr mua, ashtu m plqen edhe rregullimi im pr t. Meq All-llahu ka urdhruar:
    Si kan t drejt burrat ndaj grave, ashtu edhe ato kan t drejt ndaj burrave.
    I Drguari a.s. n nj hadith thot:
    T gjitha lojrat q i bjn njerzit jan t kota. Prjashtim bn hedhja e shigjets me hark, ushtrimi me kal dhe t luajturit me gruan. Jan kto reale dhe t drejta.
    4) T mos rrihet gruaja, duke i pasur parasysh grat, Pejgamberi a.s. thot:
    Mos i rrihni robreshat e Zotit.
    Erdhi Umeri r.a. dhe u ankua se grat kan filluar t rebelojn kundr burrave t tyre. Pas ksaj, i Drguari i All-llahut lejoi q grat t rrihen. Ksaj radhe u shtua numri i grave q erdhn tek grat e Pejgamberit a.s. t cilat u ankuan nga burrat e tyre. N fund Pejgamberi a.s. tha:
    Shum gra po vijn tek familja ime e po ankohen nga burrat. Ata q i rrahin grat e veta, ska dyshim se nuk jan t hajrit.
    N Islam, kreu i familjes sht burri. A mundet q kreu i familjes ta rrah gruan pr ta kthyer disciplinn, me kusht q ajo rrahje t mos jet shum e dhembshme? Nse gruaja sht rebele ose, nse ka rebeluar kundr burrit dhe, nse ka filluar q n mnyr t drejtprdrejt ta shkatrroj bashksin familjare, burri mund ta rrahe at por jo ta tejkaloje kufirin. Jasht ktyre arsyeve, burri nuk ka t drejt ta rrah t shoqen. Pejgamberi a.s. thot:
    Asnj nga ju sduhet ta rrah gruan si rrihet robresha. Ndoshta n fund t jets do t kthehet dhe do t bj marrdhnie me t.
    5) Nuk duhet br gruan lnd shpirtkeqsie duke e kontrolluar at befasisht. Sduhet br kontrollime sekrete.
    Vetm nse disponon me argumente t forta dyshimi, mund ta bj at. N nj hadith thuhet: Nse dikush sht larg familjes, mos t kthehet pa u lajmruar m par.
    Burri nuk duhet aty pr aty tu besoj thashethnave lidhur me gruan e tij dhe sduhet t jap gjykime t ngutshme. Njri ndr mkatet m t mdha sht, t ndrmjetsuarit n keqsimin e mardhnieve mes gruas dhe burrit. Pejgamberi a.s. thot:
    Ai q spiunon gruan tek burri i saj dhe at e prezenton si femr t keqe, nuk sht prej nesh (musliman).
    Njra ndr arsyet prse nuk sht e preferuar q burri befas t hyj n shtpi ose n ndonj rast tjetr, sht pamundsia e prgatitjes s gruas t dal para burrit t vet, e jo di tjetr e paplqyer.
    6) Nuk sht e lejuar q bashkshortt ti zbulojn sekretet lidhur me mardhniet seksuale dhe me shtjet tjera.Apo ti bejne mardheniet e tyre teme bisedash apo dikutimesh me shoke e shoqe kafenefe apo tregjeve. Nj sjellje e ktill, mund ta prish ndjenjn e turpit te gruaja dhe tia dobsoj emocionet, ndaj sht jomorale. Kt gj i Drguari i All-llahut e shpjegon kshtu:
    Ditn e Gjykimit, para All-llahut, n vendin m t keq do t gjenden edhe ata q zbulojn sekretin e gruas s vet pas mardhnieve me t.
    Normalisht, edhe gruaja duhet t respektoj kt parim n t njjtn mnyr.

    Shkurorzimi n Islam

    N Kuran shpallet se duhet kaluar mir me grat, edhe nse ato nuk na plqejn. Nse i durojm asaj q nuk na plqen, ndoshta All-llahu n di t ktill ka caktuar ndonj hajr t madh pr ne. Kur njerzve nuk u jan t njjta gjymtyrt dhe organet, t ndryshme u jan edhe bota shpirtrore dhe dshirat. As gruaja nga burri e as ky nga gruaja sduhet t krkojn q t mendoj pala tjetr si mendon vet. Marrveshja dhe knaqsia lindin bashk me flijimin, dhe vetm me flijime mund t vazhdohet. Pejgamberi a.s. ka thn:
    T mos krkoj arsye nj burr besimtar pr t mos e dashur nj besimtare. Nse nuk i plqen nj veti e saj, do ti plqejn vetit tjera.
    Bashkshortt duhet t flijohen dhe t respektohen, po deshtn t kalojn mir. Prkundr ksaj do t prfundojn me nj pik, e ajo sht rebelimi kundr All-llahut. Flijimi dhe respektimi i ndrsjell, nuk duhet t jet kundr urdhrave t All-llahut. Fjalt e Pejgamberit a.s. q vijojn jan parime t forta t Islamit:
    Ska bindje pr ata q jan rebel kundr Krijuesit.
    Nuk ka bindje pr t pabindurit ndaj All-llahut, bindja mund t jet n pun legale (t lejuar sipas normave Islame).
    E kjo ka prjashtim. Edhepse gnjeshtra sht gj e keqe n Islam, , Pejgamberi a.s. e lejon kt n tri raste:
    sht e lejuar gnjeshtra n luft, n pajtimin e t hidhruarve, armiqsuarve dhe gnjimi i gruas q i bn burrit dhe i burrit q i bn gruas (pr t mbretruar qetsia n familje).
    Gnjeshtra sht lejuar jo pr ta tradhtuar njri tjetrin n pikpamje nderi, por, t gnjejn pr gjra m t vogla me qllim qt ruhet rendi familjar.
    Znkat bashkshortore dhe ndrmjetsimi pr znka m t mdha, sht gj shum e keqe. Detyra e nj muslimani sht, q t pajtoj besimtart, veanrisht bashkshortt dhe ti prmirsoj mardhniet midis tyre. Pejgamberi a.s. thot:
    Nj njeri q e ven n gjendje t keqe gruan duke i bart gabimet e saj tek bashkshorti i saj, nuk i takon rradhs son.

    Moskuptimi midis bashkshortve

    Pa marr parasysh sa mendojm n mnyr optimiste, ekziston nj realitet q smund t mohohet, se n jetn bashkshortore midis bashkshortve ka mosmarrveshje. Evitimit t nj smundjeje t ktill, n Kuran, i kushtohet kujdes. Shkohet nga ajo q kjo smundje t evitohet nga ana e vet bashkshortve. Nse nuk ka sukses, ather problemi hidhet q t gjykojn dy familjet. Kur as kjo nuk ndihmon, zgjidhja e fundit sht shkurorzimi.
    Nse mosmarrveshja del nga ana e gruas; ajo u shmanget obligimeve t gruas, se dgjon burrin e vet n t drejtat (krkesat) e tij t pamohueshme dhe legale, i takon nj procedur n tri kategori.
    a) Kshillimi- do ti jipen kshilla q ndikojn n t dhe do t thirret ajo t jet e dgjueshme. Do ti flitet pr punt e mira t burrit dhe dashurin e tij ndaj saj. Sipas situats mund t prdoret ndonj mnyr m e ashpr e mund ti thuhen fjal me t cilat i trhiqet vrejtja. Mnyra e kshillimit varet nga botkuptimi i saj. Por, me siguri ky do t jet nj instrument i mir.
    b) Nse nga kshillimi nuk ka sukses, etapa e dyt sht izolimi - t ngel vet n krevat. Begatia m e madhe e gruas sht feminizmi. sht dnim i madh pr t bojkotimi nga ana e burrit. Ajo nuk mund t qndroj ksaj mase disciplinore. Por, zgjatja e ksaj mase sht e rrezikshme.
    c) Nse edhe kjo mas nuk jep asnj rezultat, burri mund ta aplikoj edhe rrahjen e gruas nga pak. E kjo mas sht qortim i gruas nga ana e burrit, meq ai sht kreu i familjes. Por, me kt nuk duhet tepruar, respektivisht nuk duhet shkuar deri n sakatimin dhe shkaktimin e dhembjeve t mdha, pasi ai as q ka kaq t drejt. Po i tejkaloi kufinjt, do t ket kundrmasa. Erdhi nj ashab tek i Drguari a.s. dhe u ankua nga gjuha e ndyt e gruas: E Pejgamberi a.s. tha:
    -Shkurorzohu. - ashabi tha:
    -At e kam shoqe t jets dhe me t kam edhe fmij. -ather Pejgamberi a.s. i tha:
    -Urdhroje at t sillet mir, kshilloje. Nse ka mirkuptim, do ta realizoj urdhrin tnd. Ather mos e rrih (si rrihet robresha)
    N nj hadith tjetr thuhet:
    Askush nga ju t mos e rreh gruan si rrihen robreshat, ndoshta n fund t dits do t keni edhe marrdhnie.
    N nj atmosfer t tendosur, nse burri tregon durim n marrdhniet me gruan, do t pajtohen. Q ta qetsoj burrin gruaja disponon me aftsi t ndryshme. Kt m s miri e din vet ajo. Dhe kshtu do tu konvenoj. N krahasim me natyrn m t vrazhd t burrit, gruaja ka natyr t but dhe t qet. Gruaja n karakterin e vet disponon me fuqi q ta zbus e ta qetsoj burrin, q me t t jetoj n lumturi e paq.

    Shkurorzimi si zgjidhje e fundit

    Konflikti ndonjher smund t mnjanohet edhe pse bhen prpjekje me qllime t mira. N kt rast shtpia dhe familja shndrrohen n ferr t vrtet. Nj breng e ktill ti shkaktohet qenies njerzore nuk prkon me mshirn. N Kuran, pas theksimit t masave dhe metodave pr pajtimin e bashkshortve, emrimit t arbitrve, m pastaj, dhe puns s tyre, thuhet:
    Por, nse ndahen prej njri tjetrit, All-llahu begaton me mirsin e Tij secilin prej tyre. All-llahu sht Bujar i Madh, i Plotdijshm.
    N sistemet juridike t civilizimeve t vjetra ka ekzistuar shkurorzimi dhe kjo e drejt m s shpeshti i takonte vetm burrit. N krishterizm, kisha katolike duke e pranuar parimin se bashkshortt jan nj trup e jo dy dhe se, at q e ka bashkuar Zoti nuk duhet ta ndaj njeriu, me shekuj e kan ndaluar shkurorzimin. Por, si thekson juristi i madh gjerman, Kohler n veprn e tij Filozofia juridike, me t vrtet kurora q ska shans t ruhet nuk do t ngel vetm si nj burim i mundimit dhe torturs, por do ta pengoj zhvillimin shpirtror t njeriut dhe aftsit e tij t mdha do ti zbres n zero.
    N nj gjendje t ktill, si e prshkruam, nuk mund t ket asnj mirkuptim moral e social q do ta bind ose ta detyroj njrin pr vazhdimin e kurors. Q kjo t prfundoj sa m shpejt, sht domsdoshmri sociale e kulturore. Por, nj pikpamje e ktill e kishs katolike, nga do aspekt, sht problematike.
    Kshtu dalngadal populli u mundua t shptoj nga nj rend i ktill i kishs katolike q nuk i prgjigjet nevojs s popullit dhe realitetit social. Kisha katolike qe e detyruar t bj lshime n gjykimet e veta, varsisht me dshirat q mbretronin asaj kohe. Kto rregulla q kisha i quante gjendje ku kurora nuk ka vler - validitet nuk ndryshonin shum nga gjyqet pr shkurorzim. N realitet, lidhur me kto shtje m par e solli reformn kisha protestante dhe, me arsye t caktuar e aprovoi shkurorzimin.
    Ndalimi i shkurorzimit sht edhe nj rezik q shkakton pasoja t zvoglohen kurorzimet. Kur njeriu e din se nuk do t ket mundsi t shkurorzohet, do ti mbyllen dyert kah ka hyr, si do t dshiroj t hyj npr to. Zvoglimi i kurorzimeve do t shpie kah zgjerimi i prostitucionit, kah shkatrrimi i familjeve dhe vrasjet. N fund, t gjitha kto, prsri e dmotjn gruan.
    Gjykimi rreth shkurorzimit
    N t drejtn islame, shkurorzimi sht zgjidhja e fundit, kur m nuk ekzistojn mundsi pr vazhdimin e jets familjare. N Kuran ndalohet shkurorzimi i pashkas me kto fjal:
    ...e nse ju respektojn, ather mos u sillni keq ndaj tyre. All-llahu sht m i Larti, m i Madhi.
    Pejgamberi a.s. thot:
    Martohuni por mos u shkurorzoni, meq All-llahu nuk i don ata t cilat varen nga knaqsia e tyre (pasioni).
    E nj hadith tjetr thekson:
    Pr All-llahun gjja m e urrejtur, por e lejuar sht shkurorzimi. Juristt u dakorduan se shkurorzimi pa asnj shkas nuk mund t jet i drejt.
    Sipas hanefijve, esenca e shkurorzimit sht haram. Meq pr shkurorzimin u than shum hadithe, ky n t njjtn koh sht edhe shkatrrimi i bashksis familjare q sht gurthemeli i shoqris, sht edhe shqelmim i nimetit t kurors. Ndaj, shkurorzimi i panevojshm sht haram.
    Lidhur me shpjegimin e shkurorzimit, n hadith thuhet:
    Gjja e lejuar, por m e urrejtur tek All-llahu sht shkurorzimi.

    Trashgimia dhe gruaja para Islamit

    Tek egjiptasit e vjetr edhe vajzat edhe djemt barabart i trashgonin etrit e tyre. E djalit m t madh i takonte pak m shum. Sipas ligjeve t Hamurabit, pasuria e babait ndahej midis djemve ndrsa vajzat nuk mund t trashgonin gj. N t drejtn kineze, nga fillimi, vajzat nuk mund t trashgonin. M pastaj u b nj ndryshim me t cilin vajzave u pranohej kjo e drejt, po skishte trashgimtar nga meshkujt. Trashgimia nuk bartej n prindt e t ndjerit. Tek japonezt, djemt e trashgonin nga nj e vajzat nga gjysm pjese. N t drejtn e vjetr brahmane, djemt merrnin pjes t barabarta t trashgimis, por djali i madh merrte di m tepr. Vajzat nuk kishin t drejt trashgimie. N t drejtn e vjetr iraniane, djemt dhe vajzat e pamartuara pa testament trashgonin pjes t barabarta.
    Pr vajzat e martuara, paja q e merrnin nga babai, llogaritej nj pjes e trashgimis.N t drejtn romake, nprmjet t testamentit pasuria ndahej midis trashgimtarve legal. Vajzat dhe djemt merrnin pjes t barabarta. E drejta e trashgimis hebreje, vajzat totalisht i shmangte nga trashgimia. Por, sipas gjykimeve t Dhiats s Vjetr:
    Nse dikush vdes dhe pas vetes l nj djal, vajzat nuk mund t jen trashgimtare. Por, nse nuk l djal pas, ather trashgimia hidhet n vajzat.
    Por, vajza q merr trashgim nga i ati, smund t martohet me njerz t tjer ve atyre nga farefisi, meq nuk lejohet q trashgimia nga nj fis t kaloj n tjetr. do fis duhet t mbaj trashgimin e paraardhsve t tyre (gjyshrve, strgjyshrve etj.)
    Para Islamit, tek arabt, ata q nuk ishin t aft t bartin armn, fmijt e vegjl dhe grat q sishin n gjendje ta mbrojn vendin, nuk mund t ishin trashgimtar. Pronsia e t ndjerit duhej t trashgohej nga mashkulli (burri) m i afrt, q mundej t luftoj.


    Gruaja n t drejtn trashgimtare islame

    Islami, me ajetin e 7 t sures en-Nisa i shptoi fmijt e vegjl si dhe grat nga nj padrejtsi e madhe - ngelja pa t drejtn e trashgimis. Si mund t jen trashgimtar burrat ashtu mund t jen edhe grat. N kohn e Pejgamberit a.s. grat dhe dy vajzat e Sad b. Rebias q ra martir n Uhud, erdhn para t Drguarit a.s. dhe i than:
    -O i Drguar i All-llahut, kto jan t bijat e Sadit. Babai i tyre ra martir n luftn e Uhudit, e xhaxhai i tyre ua ka grabitur pasurin dhe nuk u ka ln asgj. Kto vajza nuk mund t martohen pa kurrfar prone. Pejgamberi a.s. u prgjegj:
    -All-llahu pr kt gj do t na shpall gjykimin e vet. M pastaj zbriti ajeti mbi trashgimin.
    Kur zbriti ajeti pr trashgimin dhe i caktoi fmijt dhe prindrit pr trashgimtar, muslimant duke i par tendencat e prgjithshme n shoqrin e vet deri n at koh edhe tek vendet fqinje, u uditn shum, bile edhe u brengosn. Si mund ti jepet gruas nj e katrta ose nj e teta pjes, vajzs nj e dyta pjes, madje edhe djali i vogl t gzoj trashgimin. Askush nga ata nuk dilte q t luftoj kundr armikut dhe t fitoj pre lufte. Kjo tregon madhsin dhe rndsin e revolucionit q e bri Islami lidhur me trashgimin.

    Sistemi i ndarjes dy me nj

    Sipas ajeteve q bjn fjal pr trashgimin, rrugt themelore t trashgimis (trashgimia nga prindrit, nga bashkshorti ose bashkshortja), nj burr merr sa dy gra. Nj ndarje e ktill dy me nj i zmadhoi kritikat e atyre q thon se Islami grat i pranon si gjysm krijesa t parndsishme. Para se t shpjegojm arsyen e ksaj shtjeje t rndsishme, duhet t theksojm nj gj q do ti ndrioj t gjitha vshtirsit q do t dalin para nesh.
    Shkenctart Islam, thon se do t na uditte ajo sikur ti analizonim gjykimet e fes Islame nga lmenj t ndryshm duke zgjeruar disa prej tyre dhe ti shqyrtojm t nxjerrura jasht sistemit t prgjithshm. Si smundemi ta montojm nj pjes t ors s murit n orn e dors, ashtu nuk mundemi ta shqyrtojm vetm t drejtn islame, n krahasim me sistemet tjera juridike dhe problematikn e gjykimeve islame vetm brenda n sistem, por duhet br krakasime me ndonj sistem tjetr. Ky sht nj parim i prgjithshm. Pa qen t njohtuar sa duhet pr institucionin - familje, n t drejtn islame, nuk do t mund t kuptonim as parimin
    Pjesa e nj burri sht sa pjesa e dy grave.
    M pastaj, shtjet tjera si jan: Shkurorzimi, poligamia, mbulesa, prostituciuoni jan t ngjajshme. T nnvizojm se problemet sociale q paraqiten n shoqrin, ku nuk sht aplikuar Islami (si nj trsi e bazave t besimit, gjykimet e ibadetit dhe moralit), nse nuk mund t evitohen me vendime e formulime t veanta, pr nj gjendje t ktill nuk mund t fajsohet dhe prgjigjet feja Islame. N veprn e vet t titulluar Huxh-xhetullahul baliga Shahu Velijullah ed-Dihlevi (fq. 671 dhe vazhdimi) ku i numron bazat e t drejts s trashgimit n Islam, shnon edhe kt: tr puna dhe mundi i njeriut n bot, sht q t kujdeset dhe t rrit nj zvends (pasardhs) q do ta mbaj vendin pas tij dhe do tia trashgoj emrin dhe gjinin (fisin).
    Kjo pr t, sht nj dshir e prhershme. Si dihet, as gruaja, as vajza, as motra nuk mund ta ruajn fisin dhe emrin familjar. Kt mund ta bj djali, e ndoshta edhe vllau. Gruaja, mundet q, pas vdekjes s burrit t martohet me ndonj burr tjetr. Edhe vajzat edhe motrat do t martohen dhe do ta vazhdojn fisin tjetr. Vetm djali sht ai q do ta vazhdoj rendin dhe punn e br me nder e djers t t ndjerit dhe do ta bart emrin e babait. Pr kt arsye i jipet pjesa m e madhe q t mos dmtohet rendi i formuar juridikisht dhe dshirat e pronarit, respektivisht t t ndjerit, N Islam, trashgimia sht caktuar sipas nevojave dhe prgjegjsis s invdividve. Kshtu, trashgimia prej bashkshortit n bashkshortin ose nga prindrit n fmij, faktor kryesor i ndarjes s saj sht parimi - nj burrit sa dy pjes t grave.
    a) Nse vajza ssht e martuar, sht vetm nj njeri. Prve personalitetit t vet, ska k t mbikqyr tjetr. Po qe e martuar, detyra e burrit t saj sht q tia plotsoj t gjitha nevojat, jo vetm asaj por edhe fmijve t vet. Por, pr kt gj kemi folur m par. M pastaj, kur t martohet, do t merr mehrin dhe shum dhurata tjera. Po u b fjal pr vllain q do t merr dy fish m tepr, ai sht ose i martuar ose do t martohet. N t dyja rastet sht prgjegjs ti shikoj shum antar dhe t kujdeset pr ta, ose, s paku duhet t kujdeset pr veten dhe bashkshorten. Kur t martohet, ai do t jap mehrin dhe do t ket shpenzime tjera. Malli, gruas s martuar nuk do ti zvoglohet fare, madje, me autorizimin q i sht dhn nga e drejta islame, duke qarkulluar kapitali i saj, ai edhe do t smadhohet. Nga ana tjetr alimentcioni, po pati nevoj pr t, sht n kurriz t burrit. Ndrsa vllau do t shpenzoj trashgimin e ngelur nga babai, q t kujdeset pr fmijt e vet. Ve ksaj, motra e pamartuar, po smundi t kaloj me trashgimin q ia ka ln babai, do t ket ndihm nga i vllai.
    b) E njjta gj vlen edhe pr gruan q ka trashguar bashkshortin. Nse ajo ngel vejush, do t jet vetm nj individ dhe mund t jetoj me trashgimin q e ka marr nga burri, madje ndodh q t trashgoj edhe nga prindrit. Nse martohet rishtazi ksaj radhe pr nevojat e saja do t kujdeset burri i ardhshm.
    Duket qart se n nj sistem t ktill, u sht dhn kujdes i duhur obligimeve.
    Barabarsia midis gruas dhe burrit, q qart duket n disa situata, prve ktyre dy rrugve themelore t trashgimis, vrteton se gruaja n trashgimi nuk llogaritet si e parndsishme, gjysma e burrit.
    N qoft se ai (i vdekuri) ka vllezr, nns s tij i takon vetm nj e gjashta.
    N qoft se (i vdekuri) sht mashkull ose femr, e trashgohet nga ndonj i largt, pasi nuk ka as prindr as fmij por ka nj vlla ose nj motr (nga nna), ather secilit prej tyre u takon nj e gjashta
    N kto dy raste, marrin pjes t barabarta edhe babai edhe nna q jan grua e burr, madje edhe vllau edhe motra nga e njjta nn. Nuk ka ndryshim midis tyre. Por, kjo ssht rruga kryesore e trashgimis. Gruaja nse llogaritej absolutisht si gjysma e burrit, n kt rast duhej t merrte gjysmn e pjess n krahasim me burrin.
    Ajetet q flasin pr trashgimi, n Kuranin Famlart, prfundojn kshtu;
    Kto jan (dispozita) t caktuara prej All-llahut. Kush i bindet All-llahut (urdhrave t tij) dhe t drguarit t Tij, at e drgon n Xhennete, nn t cilt burojn lumenj. Aty do t jen prgjithmon. E ky sht shptim i madh.

    E drejta pr arsimim

    ...A jan t barabart ata q dijn dhe ata q nuk dijn?
    Arsimimi sht kusht i par q gruaja ta kuptoj humanizmin e vet. Gjat historis, n periudha dhe mjedise t ndryshme, gruaja ishte trajtuar n mnyr t ndryshme. Gruaja nga Perndimi, t cils i ishin marr t gjitha t drejtat mdaje edhe trajtimi si njeri, luftn e vet e filloi me arsimim. Ajo dinte ti krkoj t drejtat e veta dhe vendosmrisht e vazhdoi luftn e vet. Sa i prket gruas nga Lindja islame edhe ajo duke i lakmuar shoqes s saj nga Perndimi, dshiroi ta shfrytzoj armn e njjt. Por, pozita e saj si njeri ishte e pranuar me t drejtat e saja t njohura nga Islami. Ajo kt nuk e dinte dhe kishte nevoj q ta kuptoj.
    Urdhri i par i Kuranit Famlart q sht shpallur para katrmbdhjet shekujsh pr ta shptuar njerzin nga errsira, sht:
    Lexo, me emrin e Zotit tnd, i cili krijoi (do gj). Krijoi njeriun prej nj gjaku t ngjizur (n mitrn e nns). Lexo! Se Zoti yt sht m bujari! Ai q e msoi (njeriun) t shkruaj me pen. I msoi njeriut at q nuk e dinte.
    Edhe gruaja, sikurse burri sht rob i All-llahut. Ajo do t dnohet ose do t lavdrohet pr veprat e veta:
    ...Un nuk ia humb mundin asnjrit prej jush, mashkull qoft apo femr.
    Kush bn ndonj nga punt e mira, qoft mashkull ose femr duke qen besimtare, t till hyjn n Xhennet dhe nuk u bhet far padrejtsie.
    Nga kjo rrjedh se edhe gruaja sikurse burri sht e obliguar q aktivitetet e veta ti realizoj sipas urdhrave t All-llahut dhe t mos dal jasht ktyre kornizave. Pr kt arsye, ajo duhet ti msoj urdhrat e Tij. Sepse:
    All-llahut ia kan frikn nga robrit e Tij, vetm dijetart.
    dhe:
    A jan t barabart ata q dijn dhe ata q nuk dijn?
    O ju q besuat, ruani veten dhe familjen tuaj prej zjarrit (Xhehennemit)!
    Aliu r.a. ajetin e Kuranit Famlart me kt kuptim e komentoi si vijon:
    Edukoni fmijt tuaj e jepuni dituri.

    Rndsia e arsimimit pr gruan

    Gruaja sht edukatorja m e prsosur e fmijve. Q ti jap fmijs, n nj periudh t gjat, gjat zhvillimit t tij nj edukim t prsosur, ajo duhet t jet e arsimuar, t ket prvoj dhe edukat morale. Secilit i sht e ditur rndsia e shprehive q i fiton fmija n moshn m t re. Ajo q hyn n djep, del n varr.
    Gruaja e arsimuar dhe e edukuar, sht m e dashur pr burrin, t cilit i ndihmon n punt e tij. Pejgamberi a.s. pr Hatixhen r.a. thot:
    Betohem se All-llahu xh.sh. nuk m ka fal grua m t aft se at: Ather kur nuk m besonin njerzit, ajo m besoi. Derisa mua nuk m pranonin, ajo m afirmoi. Derisa m lan t varfr, ajo m ndihmoi me mallin e saj.
    Thuhet se kinse arsimimi e drgon gruan n amoralitet!
    Kjo nuk sht e vrtet. Por, para s gjithash duhet t thuhet se injoranca nuk mund t jet m e vlefshmme dhe m e dobishme se dituria. Veanrisht n kohn ton arsimimi sht i nevojshm edhe pr burrin edhe pr gruan.
    Dituria, arsimimi dhe edukimi n kuptimin absolut t fjals nuk kan asnjfar lidhje me amoralitetin. Por, n institucionet arsimore q jan larg parimeve morale, disiplins dhe rregullit, morali i t rinjve q jan n moshn e zhvillimit mund t vij n rrezik. Arsimimi i gruas n shoqrin islame, nuk don t thot se ajo duhet t qndroj bashk me shokt meshkuj, t flertoj me ta ose, nuk don t thot shtitje t prbashkt t femrave me meshkuj npr msonjtore, korridore dhe vende t tjera. Dituria nuk e arsyeton stolisjen si nj valltare, t bj grim si nj aktore. Prkundrazi ajo duhet t grditet nga ato. T theksojm kt se kur flasim pr arsimimin dhe edukimin, mendojm n shoqrin islame si nj mjedis. N institucionet arsimore t nj shoqrie t ktill, ballafaqoheni jo me epsh por me dituri dhe vlera relevante

    Arsimimi i gruas nga prizmi i tradites profetike
    .
    Fjalt q vijojn dhe q pa t drejt i mvishen Pejgamberit a.s. e q kan kt kuptim:
    Grat mos i ulni npr qoshke, ato mos i msoni t shkruajn e t lexojn, por i msoni t tjerrin dhe t lexojn suren Nur jan t trilluara dhe jo t vrteta - nuk kan t bjn fare me hadithin. Fjal t tilla, prej gojs s t Drguarit a.s. nuk kan dal. Prkundrazi, i I Drguari a.s., e ka nxitur dhe e ka urdhruar arsimimin e grave. Kshtu Shifahatunit, nj gruaje nga ashabt i kishte urdhruar q gruas s Pejgamberit, Hafsas, tia msoj shkrimleximin dhe disa gjra tjera.
    N nj hadith t tij thot:
    Ai q e edukon mir dhe i jep nj sjellje dhe arsimim robereshes s tij, nga ana e All-llahut shprblehet sevap t dyfisht.
    Nse kjo gj sht sevap pr gruan jo t lir, sht sevap edhe pr femrat tjera.
    N Medinetul-Munevvere ishin tubuar grat dhe kishin shkuar tek i Drguari a.s.:
    Burrat vazhdimisht po vijn tek ti dhe msojn dituri. Po msojn at q nuk e dijn, duke mos na dhn rast q t vijm tek ti. Na cakto nj dit kur t vijm t t dgjojm dhe ti msojm ato gjra q nuk i dijm.
    I Drguari a.s. u kishte caktuar nj dit. At dit ai u kishte mbajtur vaz dhe i kishte udhzuar. N komentin e ktij hadithi, Ajni e arsyeton diskutimin e grave dhe bisedn e tyre me meshkujt lidhur me problemet fetare.
    Kshtu n Medine, grat muslimane, pr t gjitha problemet e tyre jan kshilluar dhe kan marr msim nga Pejgamberi a.s. Sikur tishte mkat arsimimi dhe edukimi i grave, vall a do ta bnte kt Pejgamberi a.s.? Aisheja thot:
    Sa t mira jan grat ensare, turpi nuk i ka penguar t msojn pr fen e vet.
    Njra nga grat t kohs s Pejgamberit a.s. q i kishte dhn rndsi dituris, ishte edhe gruaja e t Drguarit a.s. Aisheja. Ajo mirrej me dituri, kur dgjonte di q deri ather nuk e ka ditur, pyeste prsri derisa nuk do ta mbante n mend at. Ashabi Ebu Musa thot kshtu:
    Nuk ekzistonte problem i rnd pr ne (ashabt) pr t cilin Aisheja nuk do t gjente zgjidhje.
    Nj ashab tjetr, Musa b. Talha thot:
    Nuk kam par dik tjetr t flet m qart dhe haptazi se sa Aisheja. Dihet se i transmeton dy mij e dyqind e dhjet hadithe t Pejgamberit a.s.
    Prve Aishes edhe Fatimja, vajza e Ebu Bekrit, Esma dhe Ummud - Derda jan t njohura si gra q kan dhn fetva.
    Umeri, n koh t halifatit t vet, nj dit del n minberin e t Drguarit t Zotit dhe i kshillon muslimant q n martes t mos japin mehr t madh. Nga xhemaati i femrave nj grua e lart del duke thn:
    -Umer, nuk ke t drejt t flasish kshtu!; dhe citoi ajete nga Kurani Famlart, Umeri tha: All-llah, All-llah! Nj grua diskuton me Umerin dhe atij ia mbyll gojn; dhe e trhoqi fjaln. Nj dit tjetr duke ecur n rrug me shokt e vet, takohet me vajzn e Malikut, Havlen dhe e prshndet. Pasi e pranon prshndetjen, Havleja e kshillon kshtu halifin dhe e mson si duhet ta kryej detyrn e burrshtetit: Prit Umer! T njoh prej kohs kur n panairin e Ukazit t thrrisnin Umer i vogl dhe kur me shkopin tnd i friksoje fmijt. Pas kalimit t nj kohe filluan t t thrrasin Umer. Prap pasi nuk kaloi shum koh e more titullin emirul-muminin (udhheqs i besimtarve, kryetar shteti). Friksohu prej Zotit pr njerzit q i udhheq! Dije mir se pr at q friksohet nga dnimi i All-llahut, Dita e Gjykimit q duket larg, i vjen shum shpejt. Ai q i friksohet vdekjes shqetsohet prej zhdukjes... Pas ktyre fjalve njri nga shoqria e Umerit, Xharudi, i drejtohet Havles: Zonj, shum e zgjate me Emirul-muminin! Umeri menjher ia trhoqi vrejtjen Xharudit: Lere, a se njohe Xharud? Kjo sht gruaja e Ubade b. Samitit, Havleja, ankesn e s cils All-llahu e ka dgjuar nga shtat qiejt. Sa i prket Umerit, i betohem All-llahut se jam i detyruar ta dgjoj. Edhe n periudhn pas ashabve, n botn islame, numri i grave q jan arsimuar dhe kan br vaz e kan dhn fetva, ka qen i madh. N veprn e rahmetli haxhi Zihni Efendiut Meshahirun-nisa kan vend biografit e shum prej tyre. Midis tyre ajo e Fatime Fakihes dhe Fatimes nga Bagdadi, jan shum t njohura.


    Jeta e lir npunsia

    Dhe rrini n shtpit tuaja e mos shfaqni bukurin tuaj si shfaqej n injorancn e hershme...
    Nj grup mendimtarsh pr problemin e gruas, e mbrojn mendimin q ajo t jet trsisht e lir jasht kontrollit. Por kta nuk bjn fjal pr virtytet e gruas, pr ruajtjen e tyre. Ata i mbyllin syt para bukurive, si jan: ecjes s hapur (t pambuluara), prdorjes s alkoolit, bixhozit dhe pjesmarrjes n argtime si dhe przierjes s gruas me burrin n kto aktivitete. Dhe, kshtu kinse do t arrihet civilizimi i Perndimit, do t jetohet nj liri e tipit perndimor. Gruaja n Perndim, doli n treg, kaloi n sokaqe, shkoi npr fabrika, hyri npr lokale nate duke fituar pr jetn e saj. Me kt ajo u shfrenua. Gruaja u keqprdor n tregti. U b shitse dhe manekene. Pr t holla femria dhe personaliteti i saj u nxorr n treg. U zhduk nderi dhe respekti i saj. Tani sht nj robresh e lir nn kamxhikun e nevojave dhe varfris, e sjellur n tregun e robreshave. Jo si n kohn e lasht kur shitej si shrbtore npr familje, tash shitet pr t punuar n tregti, afarizm. Atje, pr nj cop buk q ta evitoj urin e saj, ajo e ofron, si nj femr, gjen m t mueshme t saj, si mallin.
    Grupi tjetr i mendimtarve e shikojn ann e kundrt t problemit, kshtuq nuk e ln gruan as t merr frym. Meq kta nuk kan nj teori t caktuar dhe numri i tyre nuk sht i madh, kt nuk do ta shqyrtojm m tepr.
    Midis ktyre dy ekstremeve qndron nj mendim i tret, ky sht mendimi Islam. Sipas tij, gruaja nuk sht qenie satanike, e cila me knaqsit fizike e shfrytzon do rast. Ajo paraqet nj qenie t pafajshme njerzore me ndjenja t holla dhe me fizikus delikat. Por, shum e leht sht q t nxirret nga rruga e drejt dhe t keqprdoret.

    Gruaja dhe npunsia

    Detyrat e vrteta t gruas, jeta e lir dhe npunsia jan gjra q nuk pajtohen me natyrn fizike dhe psikike t saj. Nj grua q largohet nga rrethi familjar, i humb karakteristikat e gruas, vendin e puns dhe detyrn e saj t puntores, i shndrron n atmosfer shtpiake. Sjan pak ato gra, q n vendin e puns, vazhdimisht flasin pr fmijt e tyre dhe n koh t puns bjn pundore.
    Situata e grave t zbuluara dhe e meshkujve n jetn e lir ose n vendet e puns sht shqyrtuar n pjesn e deritanishme t ksaj vepre. Nuk ka pengesa q grat t mirren me asilloj pune ku nn udhzimet e Islamit do t jen t sukseshme. T themi edhe kt se flasim pr gruan islame n kuptimin absolut t fjals. Nuk e marrim parasysh ndonj shtet konkret islam t kohs son. Islamin e paramendojm si nj totalitet. Kur flasim pr Shoqrin islame mendojm pr shoqrin ku zbatohen normat islame. N nj shoqri t ktill, nuk ka asnj arsyetim q gruaja t mos bhet tregtare, mjeke... Por, duhet t prsrisim se duke i zbatuar kto detyra, ajo medoemos duhet ti respektoj rregullat e moralit islam.
    Jeta sht specializim. Rezultatet m t mira arrihen, kur secili merret me pun n prputhmri me natyrn e tij.
    Shifahatuni, prej kurejshve, q u prkiste muslimanve nga Meka, ishte njra prej muhaxhireve t para dhe njra nga grat m t njohura t kohs s Asri-Saadetit. Ajo e kishte msuar Hafsan t shkruaj e t lexoj. Halifi Umer r.a. i jep rndsi mendimit t saj, e pyeste pr shndetin, ia dinte vlern dhe i jipte pr detyr ti kontrolloj tregjet

    Ushtria - lufta dhe gruaja

    N betejn e Uhudit, duke shikuar majtas dhe djathtas, e pash Ummi Umaren si po luftonte.
    Muhammedi a.s.

    Sipas t drejts islame, gruaja nuk sht e obliguar t shkoj n luft e t luftoj. Pr meshkujt vlejn si udhzim fjalt:
    Xhenneti sht nn shklqimin e shpats.
    Ndrsa pr gruan:
    Xhenneti sht nn kmbt e nnave.
    N realitet, gruaja sht krijes q punon m s shumti dhe m sinqeritet n mbrotjen e atdheut. Ajo e prgatit fuqin njerzore t nj populli dhe ia dhuron atdheut t vet. Ato jan krijesa t cilat n parzmat e veta ruajn mundimet q i sjellin mobilizimet dhe humbjet q ato i shkaktojn.
    N kohn e t Drguarit a.s. muxhahidt islam derdhnin gjakun e vet n mnyr t pakursyeshme, duke flijuar edhe jetn, me qllim q t bhen shehid, si gjn m t lart pas pejgamberis (nubuvvetit).
    Ato (grat) ishin tubuar dhe drguan njern te i Drguari i All-llahut:
    -O i drguar i Zotit! Un jam prfaqsuese e grave. Nuk ka grua t njohur e t panjohur q nuk dshiron t dal para jush. All-llahu sht Rabbi dhe Zoti edhe i burrave edhe i grave. Ndrsa ti je i Drguar i All-llahut, i Drguar edhe pr meshkujt edhe pr femrat. All-llahu i Lartsuar, xhihadin e fali si farz pr meshkujt. Nse ata e luftojn armikun dhe nuk mbyten, bhen gazi. Do t fitojn dhurata dhe sevape. Nse bhen shehid, nuk do t llogariten si t vdekur, por, prkundrazi si t gjall, do t shprblehen nga All-llahu xh.sh. ǒkan femrat t ngjashme me kt aktivitet t burrave?
    I Drguari a.s. u prgjigj kshtu:
    Duhet ti respektoni burrat dhe duhet ti dini detyrat dhe obligimet, e pak kush nga ju e bn kt!
    Nj grua nga familja Kudaa krkoi leje nga i Drguari a.s. q ti bashkohet mobilizimit ushtarak. Ai refuzoi. E gruaja i tha:
    -Nuk dua t luftoj. Vetm dua ti shroj t plagosurit dhe t smurve tu jap uj. Ja, pr kt dua t marr pjes. Pejgamberi a.s. iu prgjigj kshtu:
    -Do t lejoja sikur kjo t mos bhej tradit dhe sikur t mos flitej se filan gruaja shkoi n luft. Por, megjithat, ti duhet t ngelish n shtpin tnde.
    Kto hadithe flasin se n kushte normale gruaja nuk sht obliguar t shrbej n ushtri dhe t shkoj n luft. Por, kjo sduhet kuptuar se gruaja n asnj mnyr nuk duhet t marr pjes n ksi lloj aktivitetesh.
    Sipas juristve islam, nse armiku ka shkel n vendin e tyre dhe nse vjen n pyetje ekzistenca, ather edhe grat, pa marr parasysh se a ua lejojn kt burrat dhe etrit, shkojn n luft.
    N kushte tjera nse grat shprehin dshirn dhe kt ua lejojn t afrmit mund t marrin pjes vullnetarisht n luft. Gruaja nuk sht lufttare, prandaj gruaja e armikut nuk vritet n luft. Pejgamberi a.s. gjat drgimit t muxhahidve n luft, u jipte kto instruksione:
    Shkoni n emr t All-llahut duke u mbshtetur n All-llahun dhe n fen q predikon i Drguari a.s. Mos i vritni pleqt e drmuar, fmijt dhe grat. Mos e grabitni pasurin shtetrore. Bashkojeni pren. Zbatoni Islamin. Bhuni t ndershm. Bni t mira! All-llahu i don ata q bjn vepra t mira.
    Por, nse gruaja n mnyr ideore ose aktive merr pjes n luft, ather (gruaja e armikut) mund t vritet.

    Gruaja n ushtrin islame

    Nga koha e Pejgamberit a.s. e deri n ditt tona, gruaja islame, i ka rritur lufttart m t guximshm dhe trimat m t drejt pr ushtrin, dhe, kohpaskohe edhe vet sht pjesmarrse n luft. N kohn e Pejgamberit a.s. grat dhan shehidin e par pr Islam. N periudhn e vshtir t Mekks, gruaja bashk me t shoqin u prballoi t gjitha mundimeve. Emigroi n shtetet e huaja. U pikllua nga dhembja e madhe e krijuar nga skenat e vdekjes s burrave gjat rrethimit t muslimanve dhe nga periudha e uris. N bisedat e fshehta politike dhe fetare q n fund t periudhs s Mekes i bn qytetart e Medines dhe i Drguari a.s. morn pjes edhe grat.
    Ajo mori pjes n Hixhretin pr n Medine dhe mbrojti Islamin gjat tr jets. Gruaja mori pjes n shum ekspedita t armats islame dhe n transportimin dhe shrimin e heronjve, n bartjen e shehidve, n hapjen e varrezave, n prgatitjen e ushqimit, n sjelljen e ujit, n ruajtjen e rezervave ushqimore dhe shum aktivitete tjera. Ve ksaj, ajo vet personalisht prdori shpatn dhe shtizn. Vrau armiq dhe vet u b heroin dhe shehide.
    Ummi Umare nga ensart mori pjes n betejn e Uhudit. Gjat nj luftimi, n radht e ushtris islame, midis dhjet vetve q gjendeshin pran t Drguarit a.s. ishte edhe kjo, burri i saj dhe t dy bijt. Kjo, me shpat n dor luftoi pran t Drguarit a.s. N kt rast vrau nj kalors t armikut dhe u plagos edhe vet, madje n disa vende. Pejgamberi a.s. thot:
    Ditn e betejs n Uhud, n do shikim majtas e djathtas, e shikoja Ummi Umaren si luftonte pran meje.
    Ummi Umare mori pjes n disa beteja. Kur kuptoi se Pejgamberi i rrejshm, Musejleme ia vrau djalin, Halidin, ajo u betua se do t luftoj kundr tij dhe mori pjes n betejn kundr murtedve (renegatve) n Jemame nn komandn e Halid b. el-Velidit. N kt luft ia pren dorn dhe kishte marr dymbdhjet plag. Musejleme u vra n kt luft dhe kshtu fjala e Ummi Umares erdhi n vend. N historin islame ka shum raste t ngjashm me kt t Ummi Umares.
    Nuk sht lnd e ksaj vepre t flitet pr kt gj. Pr grat muxhahide t kohs s Asri-Saadetit, hadithe transmetuan kta muhaddith: Buhari, Muslim, Ebu Davud, Tirmidhi, Ibn Maxhe, Ebu Nuajm, Abdurrezak dhe Taberani.
    Veprat e grave muxhahide n ushtrin islame n periudhn e mvonshme gjinden n faqe t arta t historis. Ende jan t freskta kujtimet pr heroizmin e muxhahideve n luftrat lirimtare si p.sh. grat algjeriane.

  11. #11
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    03-01-2004
    Vendndodhja
    ulqin
    Mosha
    34
    Postime
    27
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    njera nder pyetjet e shpresemirit kesaj rradhe eshte PSE NUK I LEJOHET MUSLIMANIT TE KALOJE NE FENE TJETER PRA PSE DENOHET NESE KALON NE FENE TJETER dhe sipas tij gjithhere ka hasur ne vesh te shurdher pyetja e tij

    pasiqe nuk kam shume njohuri reth fese dhe nuk kam asnje funskion ne bashkesite apo keshillet e bashkesise islame kjo qe do te them me poshte do te jete mendimi im personal.

    shpeshhere gjate jetes dallojme te miren e te keqen por ndodh qe ndonjehere perkrahim te miren e ndonjehere nga interesi yne apo mosdija perkrahim ate qe eshte e keqe e qe per momentin nuk e dime se ne te vertete eshte e tille. shembull per kete kemi nxenesin ne shkolle ku meson dhe merr shperblim por kemi edhe te tille qe jane te dobet. ne kete rast neve na vleresojne ata qe jane me te dijshem dhe duke e konsideruar te demshem mosarsimimin tone na denojne ne menyra te ndryshme.

    gjithashtu edhe prinderit tane gjate jetes nese zgjedhim ate qe nuk eshte e mire edhe pse me deshiren tone ata na ndeshkojne duke e ditur se jane pergjegjes per ne dhe na deshirojne te miren.

    edhe forcat e rendit gjithashtu na denojne nese bejme ndonje kundervajtje apo shkelim ligjin

    dhe me kete duke e konsideruar islamin fe te vertete nuk lejojne qe ndokush prej besimtareve muslimane te largohet nga islami

    sikur njerezit ta kishin te lejuar te konvertonin atehere do te lindte pyetja pa pergjigje te drejte PSE NA THERISNI NE ATE QE AS VETE NUK KENI FUQI SHPIRTERORE TA KONSIDERONI SI TE VERTETE SEPSE PO TE KISHIT NUK DO TI LEJONIT NJEREZIT TE KONVERTOJNE???!! kjo eshte pyetje qe pergjigja e saj ne kete rast nuk mund te jete JANE TE LIRE TE ZGJEDHIN DIC ME TE MIRE sepse nese ke nje gje dhe zgjedh nje tjeter atehere don te thot se tjetra eshte me e mire por pasi qe nuk ka fe tjeter te vertete atehere nuk ke se cfare te zgjedhesh me te mire se islamin prandaj nuk lejohet konvertimi (dhe raste te tilla kemi ne jeten tone te perditshme) sepse po te lejohej nuk do te kisha te pakten per pergjigje asnje rresht

    nese ne nje shtet nuk vendos sheriati (ligji islam) atehere cdokush qe don te konvertoje eshte i lire dhe nga muslimanet tjere nuk i rrezikohet jeta ndersa ne shtetin islm ai qe konverton nuk e di se si denohet dhe cfar denimi ka

    pejgamberi ka thene : nuk lejohet gjaku i njeriut pervec ne tri raste : 1.njeriu per njeri ( mbytet per te mbyturin, dhe kete te drejte e ka sheriati nese nuk falet gjaku), 2.i martuari lavir ( personi qe eshte i martuar dhe ben maredhenje seksuale jashtmartesore, dhe 3 leshuesi i fese qe largohet nga xhemati (konvertuesi)

    kaq kesaj here ju pershendes , do shoh postimet tjera dhe nese di me teper do te shtoj ndonje gje

  12. #12
    i/e regjistruar Maska e Shpresmiri
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Zagreb (CRO)
    Mosha
    44
    Postime
    408
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    DREJTSIA M E MADHE = PADREJTSI M E MADHE

    klevis2000, e moj angazhimin tnd, por m duket se nuk ke pasur nevoj q t gjitha kto shkrime t`i sjellsh menjher, pasi e rndojn shum diskutimin. Mbi t gjitha forumin nuk e kam "numr nj" n jetn time! Shkaku: koha nuk premton t`i lexoj t gjitha. Duke u nisur nga kjo un ndoshta do t pyes dika q tashm e ke thn, ty t mbetet ta prsritsh prgjigjen.

    //T kshilloj q mos t m citosh gabim, sepse askund nuk e kam prkrahur legalizimin e drogs apo prostitucionit, homoseksualizmin...! Po ta bj me dije q ta kesh parasysh se keqinterpretimi dhe deformimi i qndrimeve dhe asaj q ka thn dikush tjetr n realitet do t ndshkohej me ligj (s paku n shtetet perendimore, nuk e di n shtetet arabe si sht)!//

    Un do t mbshtetem vetm n disa tekste q m duken se jan t rndsishme pr debat.
    Ke thn:

    E DREJTA PER TE VENDOSUR TE DREJTEN OSE LIGJET SIPAS MENDJES SE NJERIUT ESHTE PADREJTESI.

    -E DREJTA PER TE VENDOSUR PER TE DREJTAT E NJERIUT DHE LIGJET PER RREGULLIMIN E JETES SE TIJ SHOQERORE DHE INDIVIDUALE I TAKOJNE VETEM ZOTIT SEPSE VETEM AI ESHTE I DREJTI ABSOLUT DHE NUK I BEN PADREJTESI ASKUJT.

    Sipas teje, shpresoj edhe fes Islame, do ligj q tashm ekziston n shtetet joislame q nuk sht i bazuar n Kuran sht padrejtsi! Ky prfundim rrjedh kullueshm nga logjika e lartprmendur. do ligj dhe deklarat tashm e sjell n botn joislame qenka padrejtsi sepse sht e sjell sipas mendjes s njeriut dhe jo sipas Kuranit q sht Alfa dhe Omega. Nuk m udit fakti se kt ligj medoemos duhet luftuar. Me t vrtet nj ligj q sht padrejtsi duhet luftuar. Ktu edhe un jam dakord, vetm se nuk jam dakord pr Drejtsin e Kuranit q nuk njeh vullnetin e lir t njerzve. Sepse sipas Kuranit drejtsia duhet t vhet n bot medoemos, madje edhe duke prdorur forcn dhe shpatn. Kjo pr arsye se e do Drejtsia! Nse pra Zoti sht i drejti apsolut ai paska t drejt t bj edhe padrejtsi vetm e vetm q drejtsia t mbretroj n bot! Ku sht ktu vullneti i Zotit q njerzit me vullnet t lir t`i nnshtrohen vullnetit t Tij. Pra, Zoti qenka i reduktuar n njfar polici q sjell drejtsin n bot dhe asgj m shum. Vetm zbatimi i Ligjit do t na shptoj. N fakt nuk do t na shptoj Zoti por shteti i bazuar n Sheriat.

    N krishtrim vullneti i Zotit ndaj krijess sht m shum se vetm drejtsi. N t vrtet Vullneti i Tij sht edhe drejtsi edhe mshir: drejtsia e tij nuk "detyron patjetr" q t bhet nj akt i caktuar, psh. q t krkoj dmshprblim t plot. N lirin q ia ka dhn Zoti njeriut, Zoti mundet si gjykats dhe shprblyes t prgjigjet n fajin e lejuar t njeriut si kundrshti e vrtet ndaj vullnetit t tij t shenjt si dhe ta shprblej meritn e dhuruar t hirit t tij si "gjykats i drejt".

    Prndryshe ku do ta zinte vendin toleranca pr t ciln aq shum flitet. Ku sht ktu ndrgjigjja e individit, t ciln secili duhet ndjekur. Nse mua ma thot ndrgjegjja se ky besim sht e vrteta un jam i obligueshm q ta ndjek, sepse ndrgjegjja sht zri i Zotit n shpirtin e njeriut. Nse n fen time nuk e gjej harmonin ndrmjet brendsis dhe ans s jashtme t personit tim un duhet ta ndrroj fen, jam i obligueshm para Zotit q jetoj n plqim me bindjen time, ndrgjegjn time. N ndrgjegje i flet Zoti krijess s vet. Aty besimtari takohet me Zotin dhe vetm Zoti e di se far drejtsie apo padrejtsie ka br dikush. A nuk sht e vrtet se nganjher as vet ne nuk jemi n gjendje t themi se a kemi vepruar drejt apo padrejt n nj situat t veant.
    T gjitha krijesat jan prej Zotit dhe t gjitha n vehte mbartin Ligjin q Zoti ua ka shkruar n krijim. Me mkat natyra e njeriut sht plagosur dhe nuk sht n gjendje q gjithmon t gjykoj drejt.
    T krishtert flasin pr tolerancn. TOLERANCA rrjedh, drejt e kuptuar dhe e zbatuar, jo prej njfar indiference skeptike ndaj s vrtets n prgjithsi. Kur themi se duhet qen tolerant nuk do t thot se t gjitha fet kan nj rregullsi objektive t barabart, por kt e themi nga dashuria krishtere, nga nderimi para ndrgjegjs s tjetrit dhe prej zgjuarsis q pranimi i besimit n mnyr t rregullt, t sakt, sipas thelbit t tij nuk mund t detyrohet me forc, madje do t ishte edhe e pamoralshme t provohet kjo gj apo t detyrohet me prdhun ndonj besim mashtrues i jashtm. Njeriu sipas thelbit posedon krkesn pr nj hapsir lirie q ia mundson q konkretisht t'a realizoj vendimin e lir t vet t brendshm. Meqense e vrteta konkretisht kurrnjher nuk posedohet statikisht, por gjendet n proceset historike, nuk mkaton Kisha kurr kundr s vrtets (po ashtu jo statikisht) q i sht besuar, nse shikon n nj hapsir t ktill lirie si legjitime. Kjo hapsir lirie i ka kufijt e vet n t drejtn e personit tjetr. Lejimi dhe kufizimi i njkohsishm i hapsirs s lir ojn pr kt arsye deri n probleme me t cilat s'do t mund t mbretronin asnj sistem totalitar i forcs as liberalizmi apsolut, kurse zgjidhja e tyre sht e nnshtruar ndryshimit t kohs (kshtu q mnyrat e mparshme t tolerancs dhe jotolerancs sht e nevojshme t'i shqyrtojn me kujdes) sepse si t konkretshm mund t zgjidhen vetm praktikisht me durim, guxim dhe zemrgjersi.

    Q mos ta rndoj shkrimin dhe q ai t`i ngjaj dialogut dhe jo monologut, po e l me kaq.
    IHS

  13. #13
    i/e regjistruar Maska e Shpresmiri
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Zagreb (CRO)
    Mosha
    44
    Postime
    408
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    A mund t imponohet e vrteta?!

    medjen, T falnderoj pr sinqeritetin Tnd dhe q m je prgjigjur ashtu si ke menduar dhe q m ke besuar se un mund t diskutoj me Ty si mik e si shqiptar edhe pse ndoshta mund t kemi qndrime t kundrta!

    Po diskutojm si shok!
    Ke thn:
    "... sikur njerezit ta kishin te lejuar te konvertonin atehere do te lindte pyetja pa pergjigje te drejte PSE NA THERISNI NE ATE QE AS VETE NUK KENI FUQI SHPIRTERORE TA KONSIDERONI SI TE VERTETE SEPSE PO TE KISHIT NUK DO TI LEJONIT NJEREZIT TE KONVERTOJNE???!! "

    Sigurisht se Ti e ke qllimin e mir kur mendon se n kt bot ekziston e drejta, e mira, rregulli q duhet dalluar nga e keqja, dhe se nuk jemi n bot rastsisht, pa asnj cak. Me kt jam dakord. Mirpo nuk jam dakord me mnyrn se si t mbretroj e mira n bot.
    Po mundohesh ta mbrosh t vrtetn, fen Islame si t vrtetn apsolute... dhe si e till si universale. Tash m thuaj T lutem, si t plqehet kjo me at thnjen n Kuran "n besim nuk ka dhun" dhe ajo tjetra "e vrteta flet vet"? Kto i kam t paqarta. Nse mundesh shkruaj dika, T lutem!
    IHS

  14. #14
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    03-01-2004
    Vendndodhja
    ulqin
    Mosha
    34
    Postime
    27
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    se pari te pershendes dhe dhpresoj qe te pakten ndermjetvedi te mos kemi ofenidime dhe sharje. keshtu na meson edhe zoti se ne rrugen e tij duhet thirut me butesi,dashuri, keshilla te mira etj etj
    une kam nje bindje qe as une e as ti sdo te konvertojme (e as anetaret e tjere te forumit ngase ne nuk e kemi studiuar fene ne ndonje fakultet te mire dhe nuk kemi arritur njohuri te shumta dhe secili prej nesh duke e konsideruar te vertete fene e vet nganjehere edhe nese nuk din te pergjigjet me vete mendon se sikur dijetareve te fese tu behej kjo pyetje ata do te pergjigjeshin fare lehte(ndoshta vetem une e kam kete bindje).

    sa per ate thenjen e verteta flet vet nuk e di se per cfare behet fjale dmth nuk e di se a e ke fjalen per ndonje fjale te urte apo e ke lexuar ne kur`an dhe nuk e kuptoj se ku e nderlidh me citatin tjeter qe e shenove me pare
    NE FE NUK KA DHUNE - ta them sinqerisht dhe pres qe te me besosh por nese jo mund te pyesesh ata qe dijne se per te komentuar kur`anin duhet te plotesohen disa kushte paraprake nga kjo don te thot se as une qe jam musliman nuk kam te drejte te komentoj kur`anin nese nuk kam njohuri te plota rreth disa shkencave islame. une keto gjera nuk i di mjaft ne hollesi por te gjithe ata qe komentojne kur`anin kane njohuri rreth gjujes arabe dhe gramatikes,njohin kur`anin, njohin thenjet e pergamberit (hadithet) njohin shkaqet e zbritjes se citateve te ndryshme etj.
    sa i perket atij citati "nuk ka dhune ne fe" me pak fjale (ndoshta sepse nuk di me shume...) te them qe eshte fjala per jomuslimanet dhe ndaj atyre nuk kemi asnje te drejte qe ti kthejme me dhune ne fene islame edhe pse eshte feja e vertete (sipas nesh) dhe me kete pajtohen ndermjet vedi komentatoret e kur`anit e edhe sikur jomuslimanet te jetojne ne shtetin islam ata nuk detyrohen ne kthehen ne islam por duhet te respektohen sepse edhe pejgamberi a.s. kur ka kaluar nje grup njerezish hebrenje qe e percillnin per ne varr nje hebre eshte cuar ne kembe dhe ka thene, pasi qe eshte pyetur pse, - edhe ky njeri eshte krijese e All-llahut. pra me kete ajet jomuslimanet jane te siguruar qofshin ata ne shtetin islam apo jo.

    pra: nga ky ajet nuk kuptohet qe nuk ka dhune ne fe dhe njerezit te thone (sikurse disa mendjelehte ketu qe sdua ti ofendoj) - i besoj zotit por fese jo(ne te vertete zoti besohet dhe jo feja por keta njerez deklarojne keshtu dhe mendojne se jane besimtare te drejte e hedhin poshte fene per te mos pasur asnje obligim), apo ne emer te fese te bejne gjera te ndryshme ne kundershtim me realitetin fetar.

    nese ndonje gje ke te paqarte do te mundohem ta sqaroj ndonje here tjeter kuptohet nese di tash te pershendes ty dhe te gjithe te tjeret

  15. #15
    i/e larguar
    Antarsuar
    03-02-2004
    Vendndodhja
    Tr
    Mosha
    36
    Postime
    32
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Atehere cfare eshte liria.

    sht Liria?

    Njra prej t drejtave themelore, pronar i s cils sht njeriu prej lindjes s vet, sht liria. Ne kt shkrim do t mundohem q t bj perceptimin e termit liri n aspekt pedagogjik, si dhe t bj konstatimin e pozicionit t ktij termi n arsimin dhe edukimin islam.

    Liria sht:

    1. Gjendje e t mos qenurit rob, apo shpreh gjendjen e ndonj personi i cili nuk sht nn mbisundimin total t ndonj personi t tret,

    2. T qenurit pronar i t drejts s plot pr vetvendosje, ose thn ndryshe prezenton gjendjen e nj populli i cili n asnj mnyr nuk sht nn sundumin e ndonj fuqie t huaj apo t ndonj sundimi brutal,

    3. Sigurim i trsishm i t drejtave n lmi t caktuara; prezenton gjendjen e mosprzierjes s politiks apo t ekzistimit t ndonj presioni mbi ndonj shtje,

    4. Prezenton pavarsin e prshtatshmris s gjendjes m t lart n aspekt ligjor t njohurive t t drejtave t nj grupi shoqror,

    5. Sjelljen e fardo vendimi pa kurrfar presioni ose nnshtrimi t ndonj faktori; shpreh gjendjen e dikujt i cili nuk sht nn ndikimin e paragjykimeve apo t mbeturit nn ndikimin e ndonj force tjetr,

    6. Prezenton mundsin q individi n baz t vetzgjedhjes dhe njohurive t veta t vetvendos pr nj shtje pa mos e konsultuar dikend ose pa konsultimin e ndonj autoriteti dhe pa krkimin leje prej dikujt pr ndonj veprim; sqarohet si liri.

    Liria shpjegohet edhe si gjendje e t menduarit ose t vepruarit duke mos qen i mvarur prej ndonj lloj kufizimi ose ngushtimi t hapsirs, Liria sht pozicion n t ciln nuk haset ndonj gjendje e presionit t huaj.

    Ka edhe t atill t cilt lirin ndaj asaj q e prezentojn e definojn si gjendje e prcaktimit t vet individit, kontrollimit, udhzimit dhe vet rregullimit. Sqarohet edhe si mundsi marrjeje vendimi pr nj veprim t caktuar pa kurrfar presioni dhe ndikimi t huaj apo t jashtm, n baz t vet motivimit t vet dhe idealeve t veta pa kurrfar shtypje dhe i pavarur prej t gjitha preferimeve t huaja, ose:

    a. Sjellje me vet dshir, lirim prej do presioni t padshiruar, por me kusht q mos t jesh penges e liris s t tjerve,

    b) Gjendje e cila reflekton dshirn e individit pr tu shprngulur ku t doj, t jet pjesmarrs i aktiviteteve t cilat ai i plqen dhe t ket lirin e t shprehurit,

    c) Pavarsi,

    ) Autonomia e njerzve me mendje t shndosh n filozofi ose principi i sjelljes vendim pr veten i lir dhe i pavarur.

    Kuptimi i fjals liri n gjuhn arabe lidhet me fjaln Hurrijet, kurse kjo fjal m s teprmi mban kuptimet liri, zgjedhje, pavarsi, fuqi, vullnet pr vetzgjedhje, vullnet i pjesrishm etj. Ndrsa n gjuhn frnge prdoret fjala Liberte, Anglisht Liberty, Freewill.

    Franz Rosenthal, n lidhje me mendimet e dijetarve islam n lidhje me termin liri, shprehet kshtu: Liria, n terminologjin e pasuesve t hakk-ut (t s vrtets) tregon gjendjen e lirimit prej t gjitha formave t robrimit ndaj krijesave dhe shkputjen e njeriut prej lidhjeve dhe varshmrive t ndryshme. N baz t salikve (pasuesve t rrugs), liria sht shkputje e intelektit t njeriut nga t gjitha lidhjet prpos All-llahut. Sipas tyre, robi lartsohet apo vjen n pozit t liris ather kur tek ai nuk ngel ndonj kuptim i ksaj bote dhe kur fare nuk ekziston frik prej ksaj dhe bots tjetr. Sepse, nse ka gjra prej t cilave varesh ti, ather je shrbtori i saj. N baz t ktij botkuptimi, liria sht forma m e lart e t shprehurit t devotshmris (robrimit) ndaj Krijuesit.

    Prej gjitha ktyre sqarimeve q u ofruan m lart, mund t konkludojm se liria, t qenurit i lir, apo marrje vendimi n baz t vet vullnetit, tregon gjendjen dhe aftsin e individit pr sjellje vendimesh dhe veprim n baz t vullnetit t vet t lir.

    Liria, pr robin shpreh pozitn e atij i cili nuk sht i zn rob, ose pr shrbtorin t mos qenurit shrbtor. Pr ta quajtur nj njeri t lir, duhet q ai t ket mundsit e zhvillimit t lir n lidhje me aftsit, prirjet dhe gjrat t cilat i plqejn atij q ti zhvilloj lirshm.

    N edukimin dhe arsimimin islam ka nj relacion shum t prafrt mes vullnetit dhe liris. Pr arsye se n Islam vullneti me lirin sht duke fituar nj vler t vrtet. Nj vullnet i cili nuk posedon liri nuk ka kurrfar vlere morale. Vullneti n kt gjendje dallon prej dshirave. Liria sht e kundrta e detyrimit. Nse nj individ nuk posedon lirin pr zgjedhje t ndonj pune ose n lidhje me ndonj profesion, ather ai njeri sht me detyrim n t. Nse ka lirin e zgjedhjes mes kryerjes apo mos kryerjes s ndonj pune, ather do t thot q sht i lir.

    Liria sht mundsia pr zgjedhje mes disa obcioneve t ofruara. Nse njeriu kryen ndonj veprim pa vullnetin e tij, kjo do t thot q ky njeri nuk sht i lir. Njeriu sht i lir ather kur pa kurrfar presioni t ndonj individi apo grupi sht n gjendje t kryej ndonj veprim.

  16. #16
    i/e larguar
    Antarsuar
    03-02-2004
    Vendndodhja
    Tr
    Mosha
    36
    Postime
    32
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    ǒka nuk sht liri?

    Liri nuk sht vetm kur njeriu dshiron t bj dika n baz t dshirs s tij. Liria sht nj disciplin dhe preferon disciplinn. Ndrsa disciplina sht nj sistem (kompozicion) rregullash. Jeta e cila nuk varet prej rregullave nuk mund t ket liri. Kjo shtje bile sht e padiskutueshme. N at jet ku nuk funksionojn rregullat dhe ku do kush vepron sipas qejfit t vet, ksaj i thuan anarki. Andaj themi q: Demokracia e lirive sht nj regjim rregullash. shtje m e theksuar dhe m aktuale e ktyre rregullave sht se dokush ka nj hapsir t lirive t veta. Dhe askush nuk ka t drejt t prdhunoj lirit e dikujt tjetr.

    Mu pr kt themi q, n edukimin dhe arsimimin islam vullneti dhe liria e njeriut jan t kufizuara. Sepse vullnet t pavarur dhe liri absolute ka vetm All-llahu i Madhrishm. Vullnetit t pakufishm t All-llahut i thuan Kulli irade, ndrsa vullnetit t kufizuar t njeriut i thuan xhuzi irade.

    Njerzit, edhe gjat prdorimit t t drejtave t tyre, jan t obliguar q ti prdorin n mnyr t drejt ato. Mu pr at jemi t detyruar q lirit q i kemi si e drejt e jona, q t dim se ku, n koh dhe n cilin vend do ti prdorim ato. Nga brendia jon mund t ndjejm nevojn pr t knduar. Kt mund ta shohim edhe si nj e drejt normale e jon. Mirpo nuk mund q t kndojm kng n ndonj faltore ose t dalsh n ballkon n mesnat dhe me sa fuqi q ke t thrrassh dhe t kndosh kng. Ose, nuk mundesh q n do vend t ngresh zrin e mjetit muzikor q ke me vete deri n skaj. Nse marim guximin dhe bjm nj gj t till, ather gjithsesi q kemi shkelur dhe prdhunuar t drejtat e t tjerve. Paramendojeni se do t ndodhte nse do kush dhe n t njejtn koh, sipas qejfit t vet, e hap radion dhe ia ngren zrin deri n maksimum; menjher do t vrenim se n far lloi t anarkis ka atisur rrethi yn. Kto rregulla ka nevoj ti prhapim n do sfer t jets son. P.sh, nuk mundemi q brllogun ton ta gjuajm do kund; nuk mund t pshtym n do vend; nuk mund ta parkojm makinn ku t duam ne, nuk mund t bjm piknik n do hapsir; nuk mund q n rast lufte n vendin ton t themi se nuk mund t ndihmojm etj.

    M lart prdorm termin liri demokratike. Ngase kta dy terma jan plotsues t njri-tjetrit. Nse njri nuk sht, tjetri nuk mund t zhvillohet. Ajo q ka rndsi t posame ktu, sht mnyra se si do t prdoren kta dy terma. Kt do ta arrinim vetm se nprmjet msimit dhe arsimimit. Edhe at duke filluar me arsimimin e fmijve q nga foshnjria e tyre. Fmijve tan, nga njra an, duhet servuar sjellje shembullore, ndrsa n ann tjetr tju sqarojm dhe ti msojm me rregullat e shenjta t lirive t njeriut. Gjithashtu, tju msojm atyre q liria dhe demokracia nuk jan kok m vete dhe regjim anarkie, nuk jan t pakufizuara n vete. Kt tem e prfundojm me nj thnie t respektuar pejgamberike: Nuk sht besimtar i vrtet asnjri prej jush, derisa nj gj q e dshiron pr vete nuk e dshiron edhe pr vllan e vet t fes. Liria, aq sa sht pr ty e vlefshme dhe e nevojshme, po aq sht e nevojshme dhe e vlefshme edhe pr t tjert.

  17. #17
    i/e larguar
    Antarsuar
    03-02-2004
    Vendndodhja
    Tr
    Mosha
    36
    Postime
    32
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Rndsia e liris

    Ashtu edhe si potencuam n fillim, se liria sht e drejt themelore e njeriut q nga lindja e tij, njerzit t cilt jan t privuar nga kjo e drejt, ashtu si nuk mund t jen t knaqur, nuk mund t jen as t suksesshm. Pr arsye se n nj vend n t cilin nuk ka liri, humbet rrethi apo mjedisi i krijimit t nj konkurrence t mirfillt, shkatrrohen imagjinatat dhe shpresat, kurse gjrat q i pret, bhen inekzistente. Humbet vetbesimi, humbet vetdija pr marrjen e obiligimeve. Nuk ngel kurrfar ndjenj flijimi (sakrifikimi). Njerzit edhe materialisht edhe shpirtrisht ngelin t uritur. Njerzit t cilt ngelin t uritur, ashtu si nuk mund t jen t gzuar, as q mund t jen t suksesshm n jetn e tyre.

    Principi gjeneral i Islamit, n lidhje me lirin, sht ky: Nuk ka dhun n fe. Obligimi parsor i yti (o pejgamber) bazohet n arsimim (thirrje). Vrejm qart se edhe n praktik ka prshtatshmri ndaj ktij rregulli. Ashtu si potencon Kurani Famlart se shumicn e njerzve e prbjn ata t cilt ndjekin nj rrug jashta rrugs s All-llahut dhe njkohsisht mundohen q edhe t tjert ti largojn prej asaj rruge. Mirpo, sikur t donte All-llahu, q t gjith ata do ti udhzonte n rrugn e Vet. Nuk veproi ashtu, ngase njerzit i la t lir n zgjedhjen e tyre. Edhe nse ndaj ekzistimit t rrugs s All-llahut njerzit me zgjedhjen e tyre shkojn n rrug t gabuar, kjo nuk prezenton pamundsin e All-llahut. Muhammed Ikballi shprehet kshtu: Uni absolut (All-llahu), gjithsesi q unat tjer, duke mos i dmtuar personalitetet dhe t drejtat e tyre, i ngrthen (rrethon) n vete. All-llahu i Madhrishm i ka kufizuar mundsit e Gjithmundsis s Vet me qllim t ekzistimit t vullnetit t lir t njeriut. Sipas tij, nj gjithmundsi q ekziston por q nuk shfrytzohet, sht e prbr prej nj kufizimi i cili kurr nuk dmton perfekcionin. Ikballi n veanti potencon mos nevojn pr ndonj shqetsim fetar n lidhje me prkufizimin e All-llahut, pr arsye se prkufizimi ka lindur nga vet Krijimtaria e Tij e lir dhe e Plotfuqishme; Ai, q t gjith kta una q kan nj prfundim, i ka zgjedhur q t jen nj lloj shoqrimi n jetn, Plotfuqishmrin dhe Lirin e Tj t pakufishme. Edhe Whithead me thnien e tij se Zoti nuk i detyron qeniet t cilt jan t lir por i bind ata, por edhe Hartshorne n potencimin e tij se Zoti qeniet tjera nuk i mban nn presion, ndajn t njjtin mendim me Ikballin.

    Sipas Ikballit, me vet prcaktimin e All-llahut pr kufizim t Kudretit t Tij me qllim t ekzistimit t liris s njeriut, tregon vlern q All-llahu i jep njeriut.

    Ky botkuptim lirie n Islam, qoft n kohn e Resulullahit, po qoft edhe pas tij, vrejm qart se vazhdon t jet prezent. I njjti botkuptim, ashtu si vlen pr muslimant, me t njjtat kritere vlen edhe pr jomuslimant. Kur Pejgamberi [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] ishte i shtrir n shtratin e vdekjes porositi q garancionin dhe mbrojtjen t ciln u kam siguruar jo muslimanve ua l emanet q me nj prkushtim t madh t ruani at, me ka vrtetohet kuptimi i asaj q tham m lart. Ndrsa n nj transmetim t ciln na prcjell Ebu Davudi, Pejgamberi [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] thot: Kushdo q dmton (bn zullum) mbi ndonj individ t grupit t jo muslimanve, le ta dij q ditn e kijametit do t m ket mua n pozitn e prokurorit. Muhammed Hamidullahu na prcjell nj transmetim t el-Bahrur-Raikut, n t cilin thuhet: Kockat e t vdekurve jo musliman (dhimmijve) duhet respektuar sikur kockat e t vdekurve musliman; nuk tolerohet ndonj mosrespekt ndaj tyre, pr arsye se nga vet garanca q u sht dhn atyre, ashtu si ka qen e ndaluar q t dmtohen ata duke qen t gjall, sht e domosdoshme dhe mbrojtja e t vdekurve t tyre nga ndonj dm eventual.

    Ky botkuptim islam kurr nuk ka ngelur vetm n teori, por ai edhe n praktik ka prjetuar respektin dhe aprovimin e kujdesshm nga ana e muslimanve. P.sh. n kohn e Omerit [radijall-llahu anhu] disa musliman kishin uzurpuar tokn e nj ifuti dhe kishin ndrtuar nj xhami aty. Pasi informohet kalifi, menjher urdhron q t prishet xhamia dhe ti kthehet toka pronarit q i sht uzurpuar. Nj profesor i krishter me emrin Xhardahi, n vitin 1933 duke ligjruar n Universitetin e Hags T drejtn e Posame Islame n lidhje me shtetet, ka potencuar se akoma ajo shtpi e atij ifuti ekziston dhe mban emrin Bejt el-Jehud (shtpia e ifutit) dhe se kt gj e din q t gjith. Si prfundim mund t themi se: Feja islame ju ka siguruar lirin e besimit jomuslimanve dhe n formn m t rrept ka ndaluar presionin ndaj tyre me qllim t kthimit t tyre n fen islame. Mendimi dhe ndrgjegja e lir kan qen themelet e prgjegjsive, natyra e njeirut sht ln e lir. sht pranuar qart se, ashtu sikur detyrimi pr besim q nuk do ta bj at njeri besimtar t denj, poashtu edhe detyrimi pr t br mir nuk do ta bj dikend person t prkryer me virtyte t larta.

  18. #18
    i/e larguar
    Antarsuar
    03-02-2004
    Vendndodhja
    Tr
    Mosha
    36
    Postime
    32
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Faktort t cilt ndikojn n lirin

    Lirin e njeriut mund ta ndikojn shum faktor. Neve do t mjaftojm q n lidhje me kt t potencojm dy sosh:

    1. Egoja e vet njeriut.

    Ekziston mundsia q disa njerz ti kufizojn lirit e tyre. Nj pjes e ktyre kt e bjn n emr t liris q e gzojn. Sipas tyre, vet plotsimi apo realizimi i disa dshira dhe prirjeve - far do q t jen ato - sht liri. Mirpo dorzimi i trsishm i nj njeriu deshirave dhe krkesave t tija nuk sht liri, por robri (shrbtori). Prkulja e nj njeriu para krkesave t dikujt nuk ka kurrfar dallimi me prkuljen e njeriut ndaj do krkese t egos s vet. T qenurit e nj njeriu i varur prej dikujt tjetr nuk sht aq nnmim i madh, se sa t jet i varuri i vetvetes. Pr arsye se shum m leht sht q njeriu t lirohet prej varshmris s dikujt tjetr se sa t lirohet nga varshmria e vetvetes. Mu pr kt, pr t tillt t cilt kan zn rob vetveten, n Kuranin Famlart thuhet: O Muhammed, a nuk e pe at i cili epshin e vet e zgjodhi pr zot t vetin? A mos do ti bhesh ti atij mbrojts?; A e ke par ti (Muhammed) at q duke e ditur, dshirn e vet e respekton si zot t vetin; at All-llahu e ka humbur, ia ka mbyllur t dgjuarit dhe zemrn e tij, i ka vn perde mbi t parit e tij; m thuaj, pos All-llahut, kush mund ta udhzoj at? A nuk merrni msim?

    Fjaln mund ta prfundojm duke konstatuar se: Trimri e vrtet sht shptimi (lirimi) i vet njeriut prej robris s dobsive t veta.


    2. Rrethi i njeriut.

    Me rreth nnkuptojm t gjitha kushtet e nj mjedisi. Megjithat, ka nevoj q t potencojm n veanti segmentet e dy shtjeve: Shoqrin dhe Shtetin. Woltaire Oscar Linderberg sht ai i cili thot se, me gjith at q t ariturat shkencore jan gjra t cilat na drejtojn kah argumentimet t cilat vrtetojn ekzistimin e Zotit, pr ata t cilt lvizin n drejtime t kundrta t besimit n nj Zot shkaktar jan ateizmi shtetror apo shoqror q mbretron n ndonj rreth. Kjo tez tregon se ka mundsi q njeriu t kufizohet edhe nga mjedisi i tij n t cilin jeton. Sipas Andro Ginovayit, t drejtat t cilat njeriut ia ka dhn Zoti, askush nuk ka t drejt ti merr nga duart e tij. Mirpo disa nga ato t drejta t cilat njeriut ia ka dhn apo siguruar vllau i tij, njeri, nprmjet institucioneve t cilat i ka formuar vet ai dhe nprmjet obcioneve tjera politike, ka mundsi q ti merr ato t drejta prej tij pa kurrfar pengese dhe zori. Historia sht e prplot me raste lufte mes atyre t cilt e duan lirin dhe atyre t cilt nuk ua japin at.

  19. #19
    i/e larguar
    Antarsuar
    03-02-2004
    Vendndodhja
    Tr
    Mosha
    36
    Postime
    32
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Prfundim:

    Liria nuk sht term i cili sa leht q shpjegohet, edhe t realizohet n praktik. Mu pr at sht i hapur pr prjashtime t aspektit pozitiv dhe t atij negativ. Ky term i ngjan neshterit (skalperit): ashtu si n duar t mjekut mund q t shptoj jet njeriu, poashtu mundet q n duar t ndonj injoranti t shkatrroj jetn e dikujt. Mu pr kt arsye ka nevoj q njeriu q nga fmijria e tij t kaloj prmes arsimimit t liris.

    Arsimimi i liris fillon n familje, vazhdon n shkoll, kurse n mjedisin shoqror arrin pjekurin e vet.

    Ata t cilt japin msim n lidhje me lirit, ka nevoj q t jen t kujdesshm ndaj shum gjrave. Mes tyre pr ne m me rndsi jan:

    1. Njeriu duhet t jet i lir, n mnyr q t gjitha t drejtat e veta t mund ti prdor si i lir. Disa njerzve, megjithat, q ju jepen lirit, ata veten e konsiderojn si t varur (ngushtuar). Mu pr aq sa sht e rndsishme q njeriut ti jepen lirit, po aq e nevojshme sht q ai njeri veten ta ndjej t lir.

    2. Nj njeri i cili ka kaluar prmes arsimimit t lirive, n rast nevoje duhet ti mbroj lirit e veta, por edhe lirit e t tjerve nse nevojitet nj gj e till.

    3. Liria nuk ka kuptimin e realizimit t do ideje apo mendimi q i rrotullohet n kok njeriut. Nuk mund t bjm prdhunimin e hapsirs s t drejtave t tjerve n emr t realizimit t lirive tona.

    4. Gjat shpjegimit q ju bhet fmijve n lidhje me lirit, ka nevoj q tju potencohet atyre se liria sht nj sisitem i qart dhe i harmonishm, i pajisur me rregulla dhe ligje t caktuara, dhe se askush nuk ka t drejt q kto rregulla ti thej apo mos ti respektoj. Thn ndryshe, liria sht shtje e pandar prej termeve disciplin dhe prgjegjsi, pa t cilt edhe ajo vet nuk mund t paramendohet. Nse disciplinn e kuptojm si sistem rregullash dhe pajtimin e njeriut q t mbaj prgjegjsin e veprimeve t veta, ather themi se pa kto nuk mund t paramendohet liria. Prandaj dokush i cili ka marr arsimim n lidhje me lirin, ka nevoj q n asnj mnyr mos t bj dallim mes ktyre tre termeve baz t liris: liri disciplin prgjegjsi, dhe sht e nevojshme q kta ti trajtoj si trinjak t pandar.

    5. Arsimimi trets apo prvetsues sht proses i komplikuar arsimor. Nga vet ky fakt, sht e nevojshme q t fillohet me te q nga fmijria, duke i ofruar fmijut njohuri teorike n lidhje me lirin, disciplinn dhe prgjegjsin, kurse, n ann tjetr, duhet br mos q kto nohuri teorike t realizohen n praktik dhe t prfitohen n jetn e fmijut. Ngase, nse q t gjitha kto njohuri t cilat i merr ngelin vetm si teori n kokn e tij, ather nuk mund t presim rezultate t duhura nga ky arsimim.

    6. Edukimi dhe arsimimi islam jan t hapur ndaj nj sistemi t botkuptimeve t ktilla t liris. Ata t cilt pohojn t kundrtn e ksaj ose bjn praktikimin e kundrt, t tillt konsiderohen se nuk e dijn, nuk e praktikojn ose nuk e paraplqejn Islamin si botkuptim t jets s tyre. Fjaln ta prfundojm n kt mnyr: E ti pra, kshillo, se je vetm prkujtues. Ti ndaj tyre nuk je ai q do t prdor detyrim.

Tema t Ngjashme

  1. Sofra ame
    Nga Lek Rezniqi n forumin Shqipe nga amria
    Prgjigje: 373
    Postimi i Fundit: 17-12-2014, 11:16
  2. Te drejtat e njeriut perplasin partite
    Nga white-knight n forumin Tema e shtypit t dits
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 10-12-2008, 15:01
  3. Islami dhe liria
    Nga forum126 n forumin Komuniteti musliman
    Prgjigje: 3
    Postimi i Fundit: 27-04-2006, 15:25
  4. Prgjigje: 8
    Postimi i Fundit: 18-04-2006, 18:06
  5. T drejtat e njeriut n Islam
    Nga ORIONI n forumin Komuniteti musliman
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 02-02-2005, 16:11

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •