Close
Faqja 0 prej 2 FillimFillim 12 FunditFundit
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 25
  1. #1
    El-Letrsia Maska e macia_blu
    Antarsuar
    04-05-2002
    Vendndodhja
    michigan usa
    Mosha
    52
    Postime
    2,498

    Historia fetare permes historise dramatike. Nga Ismail Kadare

    Feja :: Harmonia fetare prmes historis dramatike
    Postuar nga: Albo


    "Shqipria e re dhe ajo e vjetr karakterizohet nga marrdhnie t mira mes besimeve. Toleranca dhe harmonia fetare sht vlera m e madhe e Shqipris dhe kjo nuk sht vetm dika proverbiale. Shqiptart ditn t prballen me holokaustin. Pas Lufts s Dyt Botrore, Shqipria ishte vendi i vetm, ku numri i hebrejve u rrit gati 10-fish. Megjithse n Shqipri ekzistojn 3 besime e 4 komunitete fetare dhe nuk shquhemi si popull i urt, nuk i kemi njohur konfliktet fetare. 2 vllezr, njri katolik e tjetri musliman kan jetuar n nj pullaz.

    Nga Ismail Kadare

    Katolicizmi ishte feja e vjetr e shqiptarve. Merret me mend se nj kalvar i gjat dhe nj martirizim i pafund i priste katolikt shqiptar, kta tragjik t vetmuar n perandorin q ishte krejt e huaj pr ta. Ata e mbajtn ndezur pishtarin e liris, t fes dhe t kulturs, pr t'u kujtuar shqiptarve at q kishin humbur atdheun dhe Evropn.

    Ortodokst shqiptar ndonse t ndar fetarisht nga katolikt, u prpoqn dhe ata t mbanin ndezur flakn e liris dhe t shqiptarizmit Nj ndrlikim i ri u shfaq n jetn e ortodoksve shqiptar n shek e 19 e 20 pas lirimit t Greqis nga zgjedha osmane. Nj ide groteske e pjell nga qarqet panheleniste, ideja se ortodokst ballkanas jan vetm grek dhe s'mund t jen tjetr kombsi, i helmoi marrdhniet midis t krishterve grek dhe atyre shqiptar. Ortodokst shqiptar, disa her edhe me flijimin e jets s tyre treguan se ishin ortodoks t nj kombsie tjetr. Ka kaluar kaq koh dhe pr fat t keq, nj ide e till absurde vazhdon t qndroj n Greqin e sotme, antare t Bashkimit Europian. Muslimant shqiptar, ithtar t besimit m t ri, do t duhej ndoshta t kalonin n provn m t vshtir duke marr fen islame, besimin zyrtar t perandoris, muslimant shqiptar t tunduar nga favoret kishte rrezik t'i prmonin e t ndaheshin nga vllezrit e tyre t krishter. Ky do t ishte fundi i harmonis fetare n Shqipri dhe ndoshta fundi i Shqipris.

    Muslimant shqiptar nuk e bn kt dhe jo vetm kaq, si pr t treguar qart se ata ndrruan fen, por nuk ndrruan kombin, ata ashtu si m par morn pjes n t gjitha aksionet kombtare bashk me t krishtert. Ata morn pjes n beslidhjet e hapta dhe t fshehta, n kryengritjet, n komitetet, n kryengritjet kundr shtetit osman.

    Pavarsia e gjeti vendin n nj kaos t plot, megjithat edhe midis ksaj rrmuje ballkanike t papar, midis flamujve, peshkopve, imamve, feudalve, edhe n ditt kur dukej se shqiptart krkonin ve dika pr t'u kacafytur, prarja shqiptare, me ndonj prjashtim t rrall, nuk u shfaq.

    Nj nga sekretet prse pas kaosit, mbretria e Zogut, arriti n nj koh t shkurtr t vendos rregullin n Shqipri, ka qen legjislacioni pr marrdhniet mes tri feve, katr komunitetetve dhe shtetit shqiptar.

    Edhe pse i prpiluar tre shekuj m par ky legjislacion, sht m i miri gjer m sot, n historin e Shqipris dhe nj ndr m t mirt n Europ pikrisht se sht i bazuar n traditn e harmonis fetare. Duke prfituar nga rasti t'iu sugjeroj autoriteteve shqiptare q lidhur me problemet e sotme t ngjashme, do t bnin mir t kshilloheshin me kt legjislacion.

    Historia e harmonis fetare n Shqipri nuk sht nj histori idilike, n thelb ajo ka qen dhe mbetet dramatike, nuk e kam fjaln pr episode t tilla, si farsa tragjikomike e ndalimit t besimeve nga regjimi komunist, as pr mallkimin q n emr t fes iu b alfabetit shqiptar dhe as rebelimit proturk t Haxhi Qamilit, historia ka qen dramatike sepse ka qen prher e mbarsur me rreziqe t mdha. Edhe tani n Shqiprin demokratike t gjitha rreziqet e kaprcyera jan prap t mundshme, ato jan t tilla n Europ e padyshim n bot.

    3 besimet n Shqipri jan t lidhura me kombin me vet ekzistenn e tij. Neve nuk na lejohet asnj sjellje e pandrgjegjshme asnj harres, asnj pakujdesi pr mirmbajtjen e ksaj ngrehine. Aq m pak na lejohen pasionet meskine, pr t mos prmendur provokimet dhe provokatort. Themeli i themeleve pr shtjen fetare n Shqipri sht q tre besimet kryesore dhe komuniteti i katrt, ai bektashian, jan t gjitha barazisht t rndsishme e barazisht t ligjshme.

    Katolikt, edhepse jan t pakt n numr prfaqsojn fen e par t shqiptarve, ata jan nj zbritje vertikale n historin dhe kulturn shqiptare. I kan dhn kombit shenja dhe simbole themelore nga Gjergj Kastrioti tek Nn Tereza, ura m e vjetr q lidh Shqiprin me Evropn.

    Muslimant shqiptar ndonse feja m e re n Shqipri, kan t njjtin legjitimitet. Ai sigurohet jo vetm nga prania e tyre numerike, por edhe nga kontributi rrjedhimisht i fuqishm n gjith rrugtimin e popullit shqiptar drejt liris dhe emancipimit.

    Ortodokst, si muslimant, si katolikt, kan qen pjes e pandar e korpusit kombtar. Keqkuptimet e pafalshme lidhur me kombsin, ata i kundrvun kontributin kolosal krahas vllezrve katolik e musliman.

    Ky drejtpeshim sht nj realitet, thelb. Shqipria sht nj vend me tri fe. Ajo nuk mund t identifikohet me asnjrn prej tyre. Nse ne nuk besojm n kt, nuk besojm n arsyen ton t t qenit. Respekti i ndrsjellt midis feve duhet t jet i shenjt n kt vend. Asnj ngacmim i laikve kundr fetarve, asnj ngacmim i fetarve kundr laikve, s fundi, asnj ngacmim i t tri besimeve kundr shtetit.

    Tundimet pr t kundrtn jan vrejtur pr fat t keq koht e fundit. Keqkuptimet m t ndjeshme jan ato q lidhen me raportet komb-fe. Prkundr tradits shekullore jan shfaqur prirjet pr t vn fen kundr kombit. Lidhur me pretendimin e qarqeve fetare greke, pr t'u mohuar ortodoksve shqiptar kombsin, ky sht nj problem i rnd q nuk ndihmon pr asgj t mir n Ballkan. Shpresojm q qeveria greke t ushtroj aq sa mundet ndikimin e saj n kt rreth pr t ndequr kt keqkuptim. N shtyp dhe internet jan hedhur ide q e mendojn haptas kombin shqiptar, n emr t nj kombi tjetr atij islam. T jeni t sigurt se nj shpallje e till nuk mund t ket prkrahje mes shumics s islamistve t rinj shqiptar, nj pjes e t cilve kan kryer studimet n vendet arabe. Si n rastin e panhelenizimit shoqruar mes emigrantve shqiptar, ashtu dhe n rastin e panarabizmit kemi t bjm me nj prpjekje pr nj tkurrje t kombit shqiptar, nj version soft t coptimit t vendit.

    Nj dhunim tjetr i rnd i ndeshur n propagandn antishqiptare ka qen prmimi i ides s liris dhe t drejtave t njeriut, duke u identifikuar vetm me ato fetare. Pr nj koh t gjat, propaganda e Millosheviit u prpoq t'i mbushte mendjen bots se lufta pr lirin e shqiptarve t Kosovs, s'ishte gj tjetr vese nj luft fetare. Luft fetare e muslimanizmit shqiptare kundr krishterimit serb. Nuk sht vshtir t prfytyrohet sot sesa tragjike do t ishte pr Kosovn po t binte n kt kurth dhe n vend t liris s mirfillt t krkonte lirin fetare. N vend t kriminelve serb t'i shpallte luft krishterimit fqinj. Nj vend i largt n malet e Kaukazit, eenia, po e paguan shtrenjt nj ngatrres t ngjashme. Nj tjetr problem q lidhet me trysnin radikale fetare sht prpjekja pr t shfytyruar historin e vendit. Nga acarimet midis fondamentalistve rrezikohet prudnimi i historis shqiptare, gjer n at shkall, sa q pr kundrpesh ndaj krishtrimit t mohohen rrnjt, t mohohet autoktonia e popullit shqiptar n trojet e tij. N Ballkan teza t tilla dalin nga sajimi kinse i historis pr t uar m pas deri n tragjedi njerzore. Mbshtetur nga teza t tilla, popullsia ame u dbua nga trojet e veta 60 vjet m par. Mbshtetur prej tyre 300 mij shqiptar t Kosovs u dbuan n Turqi prej Jugosllavis s Rankoviit. S fundi ne e pam me syt tan dbimin e rreth 1 milion shqiptarve t Kosovs n prag t shekullit t 21-t.

    Duke iu rikthyer ides s ruajtjes s drejtpeshimit fetar n Shqipri, mendoj se sht koha q shteti shqiptar t'i siguroj nj baz kushtetuese ligjore ktij drejtpeshimi. Institucionet fetare, vendet e kultit, shkollat, fondacionet, klerikt shqiptar dhe t huajt q shrbejn n to, financimet e brendshme ose t jashtme, t gjitha kto nuk mund t'i lihen rastsis, por duhet t rregullohen me ligj.

    Si rrjedhoj e ksaj shteti shqiptar duhet t marr masa pr t njmendsuar Autoqefalin e Kishs Ortodokse Shqiptare. Gjithmon nse q kombi shqiptar ka tre besime dhe 4 komunitete fetare, shteti shqiptar duhet t siguroj me kushtetut ndalimin e pjesmarrjes s Shqipris n aleanc ose liga fetare, ngaq do aleanc e till bie ndesh me parimin baz t laicitetit t republiks dhe v n pozit diskriminuese dhe prjashtuese besimet e tjera. Shteti shqiptar duhet t ritheksoj parimin e laicitetit t republiks duke br t qart se feja sht e ndar nga shteti dhe republika.

    Vendi yn ka zgjedhur rrugn dhe orientimin e vet drejt familjes s tij natyrale, familjes s popujve europian, dhe t popujve t tjer perndimor. Ai bn pjes sot n aleancn dhe luftn kundr terrorizmit, ksaj flame q sht drejtuar kundr gjith bots dhe kundr gjith besimeve. Vendi yn ndodhet tani pr tani n at zon q quhet oborri i jashtm i Europs dhe vendet q ashtu si ne jan n pritje t'i ofrojn kontributet e tyre shtpis europiane. Kontributi yn, harmonia fetare, sht mesazhi m i lart i miqsis dhe mirkuptimit q Shqipria i drgon familjes dhe popujveKatoliket shqiptare edhe pse jane te pakte ne numer, perfaqesojne fene e pare te shqiptareve....Ata i kane dhene kombit shenja dhe simbole themelore nga Gjergj Kastrioti deri ke Nene Tereza. Ura me e vjeter qe e lidh Shqiperine me Europen.

  2. #2
    i/e regjistruar Maska e Shpresmiri
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Zagreb (CRO)
    Mosha
    45
    Postime
    407

    Kadare - si ta ruajm harmonin e muar fetare

    Ja teksti n trsi:

    14 nntor 2003 /TN

    Nga Ismail KADARE

    Ky takim nderkombetar behet ne nje kohe kur nje shqetesim i ri, ose me sakte nje shqetesim i vjeter, i rikthyer me nje force te re, eshte shfaqur ne bote: marrdheniet midis besimtareve.

    Eshte kjo arsyeja qe teza e Samuel Hantingtonit se pas renies se utopive totalitare, shekulli XXI do te jete shekulli i perplasjes se qyteterimeve, ka zgjuar dhe vazhdon te zgjoje shume interesim, ne krahun e pranimit ose te kundershtimit te saj.

    E pranuar teresisht ose pjeserisht, e glorifikuar ose e hedhur poshte, kjo teze gjithsesi nuk mund te injorohet. Ka kohe qe dicka e rendesishme po ndodh ne boten tone, dicka qe vemendjes sone per nje kohe te gjate i ka shpetuar.


    Do te quhet perplasje ose jo e qyteterimeve, do te cilesohet katastrofe e pashmangshme ose e shmangshme, kjo eshte veshtire te parashikohet. Ajo qe mund te thuhet me bindje eshte se shumica e popujve te botes jane te perzier drejtperdrejt ose terthorazi ne kete problem. Rrjedhimisht miliona e miliona njerez kudo ne bote kane bashkuar mendjet, pasionin dhe vullnetin e tyre, per t'i dale perpara se keqes.

    Kam bindjen se mbledhja jone ketu ne Tirane bene pjese ne mozaikun e ketij shqetesimi te pergjithshem njerezor.

    Per nje nderthurje fatkeqe te rrethanave, acarimi midis besimeve ka perkuar dhe shpesh eshte bere amalgam me nje zezone tjeter planetare: terrorizmin.

    Terrorizmi, ashtu si konfliktet, ashtu si luftrat ashtu si urrejtja qe i pjell, eshte shume me i vjeter se te gjitha besimet e medha te sotme: krishterimi, islamizmi, judaizmi e budizmi. Terrori, ne te gjitha trajtat e tij, me gjithe rekuiziten e maskat e veta, e ka shoqeruar historine njerezore ne te gjitha fazat e saj.

    Terrorizmi nuk ka fe. Terrorizmi nuk ka sistem vlerash ku mbeshtetet. Terrorizmi nuk ka atdhe. Ashtu si qyqja qe nuk ka cerdhen e vet dhe uzurpon cerdhet e te tjereve, terrorizmi kerkon popuj, vende, ideologjira, besime fetare, kauza politike, konflikte racore, acarime etnike, mjerime shoqerore e keshtu me radhe, per te leshuar ne to vezet e veta, e per te pjelle pastaj racen e vet: terrorin.

    Identifikimi i terrorizmit me nje popull ose me nje grup popujsh, me nje ceshtje madhore, me nje besim fetar, etj, eshte nje keqkuptim tragjik. Per fat te keq, ky keqkuptim po ecen dhe po kthehet ne faktor te pare, per t'i dhene terrorizmit ate qe nuk e ka: nje baze, nje truall, nje besim.

    Terrorizmi e bashke me te acarimi midis popujve me besime te ndryshme, jane kthyer, sic u tha me lart, ne nje problem dramatik planetar. Kontinenti yne evropian eshte i prekur drejtperdrejte nga ky shqetesim. E kur permendim Evropen, e marrim me mend se gadishulli yne ballkanik eshte dyfish i prekur. E ne kete gadishull vendi yne, Shqiperia, vend i rralle ne Evrope me tre besime fetare, perben vertet nje rast te vecante ashtu sikurse dhe cilesohet m te drejte ne programin e ketij forumi.

    Ne qe jemi shqiptare, ndonese na vjen keq, jemi te ndergjegjshem se imazhi i vendit dhe i popullit tone ne boten e sotme nuk eshte per t'u lakmuar. Ne jemi te ndergjegjshem gjithashtu se ky imazh nuk ndreqet as me mllefe, as me psheretima revanshiste, por me pune dhe emancipim te gjithanshem. Nuk do te zgjatem ne kete pike sepse ajo nuk hyn ne temen e ketij forumi. E permenda imazhin e demtuar te Shqiperise, per te ardhur te nje e vertete tjeter, dhe pikerisht tek ideja se edhe ne keto kushte te veshtira, kur ne ndodhemi nen prozhektoret e kritikes, edhe ne kushtet pra, kur cenet tona kane dale ne plan te pare, ka dicka qe mbare bota na i njeh per merite. Dhe kjo dicka, per fat te mire, nuk eshte nje gje e vogel. Perkundrazi, ajo eshte dicka e madhe, e cmuar vecanerisht sot. Kjo eshte toleranca, harmonia fetare.

    Ka kohe qe kjo tolerance, permendet si nje gje proverbiale.

    Dhe ka arsye per kete. Nje popull jo i madh ballkanik, nje komb me tre besime dhe kater komunitete fetare, ne nje zone te famshme per grindje dhe pezm. Nje popull aspak i urte, madje do te thoja i prirur, si pjesa me e madhe e ballkanasve, per acarim. E megjithate, ndonese me tri fe, kush ideal per percarje, shqiptaret, gjate historise se tyre nuk i kane njohur konfliktet fetare.

    Shpjegimi per nje harmoni fetare, qe ka zgjatur me shekuj ne Shqiperi, nuk duhet kerkuar ne ndonje paradoks, ne ndonje sistem edukimi e emancipimi te nje niveli shembullor, e aq me pak ne cilesi moralo-etnike te vecanta te ketij populli. Shqiptaret jane si gjithe te tjeret. Harmonia fetare e tyre eshte pjelle e vete jetes, rrjedhoje e natyrshme e kushteve dhe e rrugetimit te tyre neperhistori.

    Konvertimi, kthimi i nje pjese te shqiptareve nga feja e pare e tyre, katolicizmi ne besimin ortodoks, e me pas kthimi i nje pjese tjeter ne fene myslimane, ka qene me sa duket, edhe shkolla e pare e tolerances. Gjate ketij procesi per shqiptaret u be e zakonshme qe nje pjese e familjes te ruante besimin e pare katolik, e tjetra te ishte ortodokse apo myslimane. Raste te shumta deshmojne qe dy vellezer, njeri katolik e tjetri mysliman, te jetonin nen nje pullaz, e keshtu me radhe kjo ndodhte me fise e krahina te tera.

    Eshte e kuptueshme se kur njeriu mesohet te jetoje me besime te ndryshme ne te njejtin fis, madje nen te njejtin pullaz, ai vetvetiu mesohet me tolerancen e me harmonine. Nje njeriu te tille urrejtja midis feve i duket e huaj dhe absurde.

    Kur ne shekullin XIX, ne Ballkanin e shqetesuar, shqiptaret po perpunonin edhe ata strategjine e tyre te shkeputjes nga perandoria osmane, rilindasit shqiptare, filozofet, poetet, politikanet, e kuptuan se harmonia fetare ishte nje thesar i pacmuar. Ata e kuptuan se nje percarje fetare e shqiptareve do te vinte ne rrezik vete ekzistencen e Shqiperise. Ndaj ata u kapen pas idese se harmonise fetare, me thonj e me dhembe, per ta kthyer ate ne nje antidot, ne nje flamur krahas flamurit te lirise.

    Per fat te mire, vizioni liberal per fene, per pranimin e tjetrit, do te rrezatonte njefaresoj nje tolerance ne mos te njejte, se paku te ngjashme, kur ishte fjala per kobmesine ose racen tjeter.

    Toleranca ndaj "tjetrit", ndaj atij qe kishte jo vetem tjeter fe, por edhe tjeter kombesi, u vertetua ne nje shembull te madh e te shkelqyer, qe nuk k qene aq i shpeshte ne historine e njerezimit: qendrimi i shqiptareve ndaj hebrejve. Shqiptaret u shfaqen si komb filosemit jo vetem ne jeten e tyre te perditshme. Filosemitizmi i tyre perballoi proven me te veshtire: holokaustin. Eshte nje e vertete e njohur, e megjithate, me lejoni ta perseris se, ne mbarim te Luftes se Dyte Botorore, numri i hebrejve, ndersa pakesohej kudo, ne Shqiperi u rrit gati 10 fish. Me lejoni ta perseris kete sepse popujt kane nevoje per modelet e mira dhe ne jemi mbledhur sot ketu qe t'i inkurajojme ato.

    Botimi kohet e fundit i dokumentave te qeverise dhe aleateve te vetm ku i kerkohej gjermaneve te hiqnin dore nga perndjekja e hebrejve ne Shqiperi nga qe do te krijoheshin probleme me popullsine vendase, deshmon gjer ne cfare shkalle mbrojtja e hebrejve ishte unanime ne Shqiperi.

    2.

    Per te kuptuar me mire se si harmonia midis tre besimeve dhe kater komuniteteve fetare, ne nje vend kaq te ngushte si Shqiperia, nga nje program moral, nga nje filozofi, etike ose stragtegji shqiptare, u ndesh me realitetin e ashper historik dhe nga kjo perplasje doli e pademtuar gjer me sot, me lejoni qe t'u kujtoj fare shkurt, ato qe kane ndodhur ne kete vend lidhur me fene.

    Feja e pare e shqiptareve, katolicizmi, e vejter pothuaj se ajo e Romes, ishte e vetmja ne kete vend per gati 1000 vjet. Ndarja e kishes romane nga ajo bizantine, ndarje kufiri i se ciles kalonte perafersisht ne Shqiper, do te sillte konvertimin e pare te nje pjese te katolikeve shqiptare ortodokse. Disa shekuj me pas, pushtimi i krejt Ballkanit, nga perandoria osmane, do te sillte bashke me ushtrine dhe administraten, nje besim te ri: islamin.

    Nuk ishin vetem nje pjese e shqiptareve qe u konvertuan. Dukuria ishte e gjere ne gadishull. U kthyenh ne myslimane nje pjese e sllaveve dhe e grekeve. Katoliket shqiptare ishin e para popullsi e madhe katolike qe ra nen sundimin otoman. Ata u perpoqen te mbanin lidhjet me boten e krishtere evropiane. Merret me mend se nje kalvar i gjate e nje martirizim i pafund i priste katoliket shqiptare, keta tragjike te vetmuar, ne perandorine qe ishte krejt e huaj per ta. E megjithate ata e mbajten per t'u kujtuar shqiptareve ate qe kishin humbur: atdheun dhe Evropen.

    Ortodokset shqiptare, ndonese te ndare fetarisht nga katoliket, u perpoqen, ashtu si ata, te mbanin ndezur flaken e lirise dhe te shqiptarizmit. Nje nderlikim i ri u shfaq ne jeten e ortodokseve shqiptare ne shekullin e 19 e 20, pas clirimit te Greqise nga zgjedha osmane. Nje ide groteske, e pjelle nga qarqe panheleniste, idea se ortodokset ballkanas jane greke dhe s'mund te kene tjeter kombesi, i helmoi marrdheniet midis te krishtereve greke dhe shqiptare. Ortodokset shqiptare me veprat e tyre, me aktet, disa here me flijimin e jetes se tyre e deshmuan se ishin ortodokse te nje kombesije tjeter. Ka kaluar kaq kohe, e per fat te keq, nje ide e tille absurde vazhdon te gjalloje ne Greqine e sotme, anetare e Bashkimit Evropian.

    Myslimanet shqiptare, ithtaret e besimit me re ri, do t'u duhej ndoshta te kalonin neper proven me te veshtire. Duke marre fene islame, besimin zyrtar te perandorise, myslimanet shqiptare, te tunduar nga favoret kishte rrezik t'i percmonin e te ndaheshin nga vellerezit e tyre te krishtere. Ky do te ishte fundi i harmonise fetare ne Shqiperi dhe ndoshta fundi i Shqiperise.

    Myslimanet shqiptare nuk e bee kete. Dhe jo vetem kaq. Si per te treguar qarte se ata nderruan fene por nuk nderruan kombin, ata, ashtu si edhe me pare, moren pjese ne te gjitha aksionet kombetare bashke me te krishteret. Ata moren pjese ne beselidhjet e hapta ose te fshehta, ne komitetet, ne kryengritjet kunder shtetit osman. Ashtu si te krishteret, u flijuan edhe ata, madje shpesh me denime me te rrepta, nga qe kur ishte fjala per fatet e kombit, midis tij dhe fese zgjodhen kombin.

    Pavaresia e gjeti Shqiperine ne nje kaos te plote. Megjithate, edhe midis kesaj rremuje ballkanike te papare, edhe midis principatave te percara, midis programeve, flamureve, peshkopeve, imameve, feudaleve, poeteve e banditeve, shkurt, edhe ne ditet kur dukej sikur shqiptaret nuk kerkonin vecse shkaqe per t'u kacafytur, percarja fetare, me ndonje perjashtim te rralle, nuk u shfaq.

    Nje nga shpjegimet, si te thuash, nje nga sekretet perse pas kaosit mbreteria e Zogut arriti ne nje kohe te shkurter te vendoste rregullin ne Shqiperi ka qene edhe legjislacioni per marredheniet e te tri feve me shtetin shqiptar. Ndonese i perpiluar trecerek shekulli me pare, ky legjislacion eshte me i miri gjer me sot, ne historine e Shqiperise dhe nje nder me te miret ne Evrope. Ai eshte i tille nga qe bazohet ne traditen per te cilen folem me lart. Perfitoj nga rasti per t'iu sugjeruar autoriteteve shqiptare qe, lidhur me problemet e sotme te ngjashme, do te benin mire te keshilloheshin me ate legjislacion.

    3.

    Historia e harmonise fetare ne Shqiperi nuk eshte nje histori idilike. Ne thelb ajo ka qene dhe mbetet dramatike. Nuk e kam fjalen per episode te tilla si farsa tragjikomike e ndalimit te besimeve prej regjimit komunist. As per mallkimin qe ne emer te fese, iu be alfabetit shqiptar dhe ortodokseve shqiptare qe e lexonin ate. E as per rebelimin proturk te Haxhi Qamilit. Historia ka qene ne thelb dramatike, sepse ka qene perhere e mbarsur me rreziqe te medha.

    Sot, ne Shqiperine demokratike, te gjitha rreziqet e kapercyera jane prape te mundshme. Ato jane te tilla, sic u tha, ne Evrope e, padyshim ne bote. Ne fund te fundit, ngaqe jane te tilla, te mundshme, ne jemi mbledhur te flasim e te shqetesohemi per to.

    Harmonia fetare, sa c'eshte madheshtore si ngrehine, aq eshte edhe e brishte. Mjafton e cara e pare serioze, mjafton radikalizimi i njerit prej besimeve, qe ngrehina te shembet.

    Ne rastin e Shqiperise, te tre besimet, ashtu sic e pame, jane te lidhura me kombin, me vete ekzistencen e tij. Neve nuk na lejohet asnje sjellje e papergjegjshme, asnje harrese, asnje pakujdesi, ne mirembajtjen e kesaj ngrehine. Aq me pak na lejohen pasionet meskine, anesite, per te mos permendur provokimet dhe provokatoret.

    Se pari, ne duhet te jemi te qarte per gjerat themelore, per ato qe jeta dhe historia i kane vendosur nje here e pergjithmone e qe nuk kane nevoje te vihen ne dyshim. Te gjithe popujt e qyteteruar e bejne kete. Asnje vend qe quhet i tille nuk i shkul e i ngul themelet e tij cdo vit e cdo stine, si nomadet.

    Themeli i themeleve ne ceshtjen fetare ne Shqiperi eshte qe te tre besimet kryesore, jane te tria barazisht te rendesishme e barazisht te ligjshme. Katoliket, pavaresisht se jane me te pakte ne numer, perfaqesojne fene e pare te shiqptareve. Si te tlle ata kane nje zbritje vertikale ne historine dhe kulturen shqiptare te pashembullt. Si te tille, ata i kane dhene kombit shqiptar simbole dhe shenja themelore, nga Gjergj Kastrioti te Nene Tereza. Shkurt, ata jane ura me e vjeter, asnjehere e shembur, qe lidh Shqiperine me Evropen.

    Myslimanet shqiptare, ndonese feja me e re ne Shqiperi, kane te njejtin legjimitet. Ai sigurohet jo vetem nga prania e tyre e fuqishme numerike, por nga kontributi rrjedhimisht i fuqishem ne gjithe rrugetimin e popullit shqiptar drejt lirise dhe emancipimit.

    Ortodokset shqiptare, ashtu si katoliket, ashtu si myslymanet, kane qene pjese e pandare e korpusit kombetar ne te gjitha stuhite qe ai ka perballuar. Keqkupitmit te pafalshem, lidhur me kombesine, ata i kundervune kontributin e tyre kolosal ne Rilindjen Kombetare Shqiptare, krahas vellezerve katolike e myslimane.

    Ky drejtpeshim midis tre besimeve kryesore, duke mos harruar ketu edhe komunitetin e katert bektashizmin, nuk eshte nje deshire e marre per realitet. Dhe as retorike poetike, ose psikoze pajtuese, e tille qe kerkon drejtpeshimin dhe harmonine atje ku ajo nuk ekziston.

    Ky drejtpeshim e ky legjitimitet jane nje realitet, nje thelb. Shqiperia eshte nje vend me tre fe. Ajo nuk mund te identifikohet me asnjeren prej ketyre feve. Ne qofte se ne nuk besojme ne kete, ne nuk besojme ne arsyen tone te te qenit, ne arsyen e te qenit te vete Shqiperise. Si rrjedhoje e kesaj ne, jemi te bindur se respekti i nderjsellte midis besimeve duhet te jete i shenjte ne kete vend. Asnje ngacmim a provokim nuk mund te lejohet midis vete besimeve. Asnje ngacmim i laikeve kunder fetareve. Asnje ngacmim i fetareve kunder laikeve. Se fundi, asnje ngacmim i te tre besimeve kunder shteti.

    Tundimet per te kunderten jane verejtur, per fat te keq, kohet e fundit, ne periudhen e demokracise. Keqkuptimet me te ndjeshme jane ato qe lidhen me raportet komb-fe. Perkunder tradites shekullore jane shfaqur prirjet per ta vene fene kunder kombit. Lidhur me nderlikimin e qarqeve fetare greke per t'u mohuar ortodokseve shqiptare kombesine, ky eshte nje problem i rende, qe nuk ndihmon per asgje te mire ne Ballkan. Shpresojme qe qeveria greke te ushtroje aq sa mundet ndikimin e saj ne keto rrethe per te ndrequr nje keqkuptim.

    Shfaqja e nje rryme readikale midis myslimanizmit shqiptar e ka shqetesura kohet e fundit jo vetem opinionin, por, sic eshte deshmuar ne shtyp e ne TV edhe vete komunitetin mysliman. Mendoj se konflikti del nga kuadri i brendshem fetar qysh ne castin kur prek raportet me kombin. Ne shkrime dhe deklarata, vertet te rralla, por shpesh te qarta, ne shtyp dhe ne internet, jane hedhur ide qe e mohojne haptas kombin shqiptar, ne emer te nje kombi tjeter, atij islamik. Jemi te sigurte se nje shpallje e tille nuk mund te kete perkrahje midis shumices se islamisteve te rinj shqiptare, nje pjese e te cileve kane kryer studimet ne vendet arabe.

    Si ne rastin e panhelenizmit, shoqeruar me proselitizmin e emigranteve shqiptare, ashtu dhe ne rastin e panarabizmit, kemi te bejme me nje perpjekje per tkurrje te kombit shqiptar.Thene ndryshe, kemi te bejme me nje version "soft" te copetimit te vendit. Nje dhunim tjeter i rende, i ndeshur sidomos ne propagandat antishqiptare, ka qene percudnimi i idese se lire e te drejtave te njeriut, duke u identifikuar vetem me ato fetare. Per nje kohe te gjate ropaganda e Milloshevicit u perpoq t'i mbushte mendjen botes se lufta per liri e shqiptareve te Kosoves nuk ishte gje tjeter vecse nje lufte fetare e myslymanizmit shqiptar kunder krishterimit serb.

    Nuk eshte e veshtire te perfytyrohet sot se sa tragjike do te ishte per Kosoven po te binte ne kete kurth dhe, ne vend te lirise se mirefillte te kerkonte lirine fetare. Kurse ne vend te krimineleve serbe t'i shpallte lufte krishterimit fqinj. Nje vend i larget ne malet e Kaukazit, Cecenia, po e paguan shtrenjte nje ngaterrese te ngjashme.

    Nje tjeter problem qe lidhet me trysnine radikale fetare eshte perpjekja per te shfrytezuar historine e vendit. Nga acarimet midis fondamentalisteve, rrezikohet percudnimi i historise shqiptare gjer ne ate shkalle sa qe per pezm kunder krishterimit te mohohen rrenjet, te mohohet autoktonia e popullit shqiptar ne trojet e tij. Ne e dime se si ndodh ne Ballkan kur teza te tilla dalin nga skajimi kinse historik, per t'u shnderruar aty per aty ne tragjedi njerezore. Mbeshtetur nga teza te tilla popullsia came u debua nga trojet e veta gjashtedhjete vjet me pare. Mbeshtetur prej tyre 300.000 shqiptare te Kosoves u debuan ne Turqi prej Jugosllavise se Rankovicit. Se fundi, ne pame me syte tane debimin e gati nje milion shqiptareve te Kosoves ne prag te shekullit 21.

    Duke iu rikthyer idese se ruajtjes se drejtpeshimit fetar ne Shqiperi, mendoj se eshte koha qe shteti shqiptar t'i siguroje nje baze kushtetuese ligjore ketij drejtpeshimi. Institucionet fetare, vendet e kultit, shkollat, fondacionet, kleriket shqiptare ose te huaj qe sherbejne ne to, financimet e brendshme ose te jashtme, te gjitha keto nuk mund t'i lihen rastesise por duhet te rregullohen me ligj.

    Si rrjedhoje e kesaj, shteti shqiptar duhet te marre masat per te njemendesuar autoqefaline e kishes ortodokse shqiptare.

    Gjithmone ne kete vazhde, si rrjedhoje e faktit qe kombi shqiptar ka tre besime dhe kater komunitete fetare, shteti shqiptar duhet te sigurojne me kushtetute ndalimin e pjesemarrjes se Shqiperise ne aleanca ose liga fetare nga qe cdo aleance e tille bie ndesh me parimin baze te laicitetit te Republikes dhe ve ne pozite diskriminuese dhe perjashtuese besimet e tjera.

    Shteti shqiptar duhet te ritheksoje parimin e laicitetit te Republikes, duke e bere te qarte se feja eshte e ndare nga shteti dhe nga politika.

    Vendi yne ka zgjedhur rrugen dhe orientimin e vet drejt familjes se tij natyrale, familjes se popujve evropiane. Ai ben pjese sot ne aleancen dhe luften kunder terrorizmit, kesaj flame qe eshte e drejtuar kunder gjithe botes dhe kunder gjithe besimeve.

    Vendi yne modest ndodhet tani per tani ne ate zone qe quhet si oborri i jashtem i Evropes. Vendet qe ashtu si ne jane ne pritje, i ofrojne kontributet e tyre shtepise evropiane. Kontributi yne, harmonia fetare, eshte mesazhi me i qarte i miqesise e i mirekuptimit qe Shqiperia i dergon sot familjes se popujve.


    *Fjalim i mbajtur ne konferencen nderkombetare zhvilluar ne Tirane me teme: "Fete dhe qyteterimet ne mijevjecarin e ri"


    Copyright2000-2003 Trepca.net - T gjitha t drejtat e rezervuara.
    IHS

  3. #3
    Άγιος Ειρηναίος της Λυών Maska e Seminarist
    Antarsuar
    10-05-2002
    Postime
    4,982
    Une personalisht kam shume verejtje per saktesine e ketij artikulli, edhe per cilesine e njohurive te shprehura ne te.

    Pervec kesaj, bie dakort vetem ne nje pike te vetme, por qe eshte relative!

    1. A eshte katolicizmi feja me e vjeter ekzistuese e shqiptareve?

    2. Valle cili u nda, ortodoksia apo katolicizmi, nga kush?

    a) A ka te drejte Kadareja, nqs ai ka aq njohuri historike fetare, sa te marre persiper te shprehet se ortodoksia u nda prej katolicizmit? Eshte e qarte se ketu kemi te bejme me nje njeanshmeri naive historike, ku zalonisht studiuesit laike serioze shprehen vetem me "ndarjen lindje-perendim" te krishterimit, pa vene ndonje anshmeri.

    3. Nuk e "kuptoj", si u thuakerka se ka tre fe, por kater komunitete ne Shqiperi?

    Faktikisht, ka dy fe, e kater komunitete, nqs doni te perdorni terma te sakta!


    4. Une nuk shoh qe te jepen arsye reale e te faktuara per faktorin "tolerant" fetar ne Shqiperi.

    5. Shenje katolike na qenka shqiponja me dy krere?

    6. Une bie dakort vetem ne piken ku Kadare thote se shteti shqiptar, si laik, nuk i takon per asnje arsye ti mvishet ndonje institucioni fetar ne aleance, sic eshte rasti me konferencen islamike, por te qendroje laik, duke i lene rruge te lire feve te veta.


    konkluzion 1.: Artikulli nga cilesia e mendimeve qe mban, flet gjeresisht per nje ish-komunist, dmth dikend qe ka kaluar ne stade te ndryshme evoluese psikologjike e te njohurise, duke filluar qe nga urrejtja e sistemeve fetare, mohimi i tyre, e me pas njohja e tyre si fenomene shoqerore, edhe te nje reformatori, dmth qe i pa shkeputur krejtesisht nga ndikime te vjetra te formimit, perpiqet te beje balanca te njeaneshme historike, ashtu sikurse i vijne pershtat ideve te tij te te mires.

    2. Me ben pershtypje, ky te jete niveli i kandidatit per nobel te vendit?

    3. Sa prapa qe jemi!
    Ndryshuar pr her t fundit nga Seminarist : 17-11-2003 m 12:11

  4. #4
    Perjashtuar nga Mod. Maska e Klevis2000
    Antarsuar
    21-02-2003
    Vendndodhja
    Ne jeten reale
    Postime
    1,121
    Une cuditem me disa qe nga shkrimtar do marrin rolin e teologeve dhe analisteve fetare kur se kane njohurine me te vogel ne lidhje me fene s'kane lexuar ne jeten e tyre ndoshta asnje literature fetare.Por ekqa eshte edhe me keto qe kadare thote dicka dhe e marrin si fakt te kryer sikur fjala e tij eshte ligj.Patsaj nuk e kane idene e pedistaleve te figurave ne nje popull se si vihen kujt i sherbejne e me rradhe.
    Marrim shmbullin e Nje Admiruesi tim per disa ceshtje.
    Fatos lubanja ketij analisti qre kohet e fundit k marre emer ne mediat shqiptare a e dini pse.Skeni si ta dini sepse fatos lubanja eshte pak frakofon ne mendime dhe ide dhe televizionet Klan top-chanell kane sponsor ose ortake nje grup frankofon si zhulien Rosh ose qeverine franceze.Pra ngritja e dikujt me lapidare ne shqiperi ka interesa te tjera .kjo ceshtje eshte shume e nderlikuar dhe shumica prej jush nuk e kupton ose do ta marri per ters.

  5. #5
    Vetvendosje Maska e INDRITI
    Antarsuar
    14-11-2002
    Vendndodhja
    I ulur ne zemren e njeres.
    Mosha
    38
    Postime
    2,172
    Une them qe Kadarene ta bejme myfti.

    Kaq per kete here pasi nuk pata kuhe te lexoj temen gjithe.
    Injoranca nuk zhduket me top

  6. #6
    El-Letrsia Maska e macia_blu
    Antarsuar
    04-05-2002
    Vendndodhja
    michigan usa
    Mosha
    52
    Postime
    2,498
    e megjitheate, kadarene nuk e beni dot injorant dreqi ta haje, packa se dyshoni se nuk ka lexuar teologji. (hej nese te tjeret ne shqiperine komuniste nuk e lexonin dot biblen as lahuten e malcise, ai qe u binte , dhe qe i mohonte (qfte ky edhe kadareja) i kane lexuar e studiuar. (sigurisht edhe kuranin meqe ishin edhe myslimane).
    Ti mund ta kundersgtosh shkrimmin e kadarese me fakte , por jo me thenie badihava, si kjo qe ai nuk paska njohuri per historine e feve .
    .... Megjtiheate, per aq kohe sa nuk ka nje shkrim me te nivelit se ky qe kemi ketu lart, kot bejme cicrra ne hell!
    ...Kujt i duket feja e pare ne shqiperi na paska qen islami? Se na terbuat.
    pihaaaaaaaaaaaaa
    ...
    sa per kuriozitet, shkruaje fjalen "islam" per se mbrapsh!
    he he he,
    ha ha ha .
    "Shkolla nuk e ben njeriun me te mencur, e meson te duket i tille" (e.m)

  7. #7
    Άγιος Ειρηναίος της Λυών Maska e Seminarist
    Antarsuar
    10-05-2002
    Postime
    4,982
    Une flas per vete,

    nuk e kutoj zakonisht se perse me duhet, me te kundershtuar dike, kushdo qofte, ta bej ate njekohesisht injorant!!!!

    Ajo qe mua me intereson eshte qe shkrimi shpreh padituri e moskorrektesi.

    Faktikisht, do te takonte atij qe pretendon te jete kurora intelektuale e nje kombi qe te flase me fakte, gje qe se ka bere hic me siper ne artikull, e me pas neve te tjereve.

    Une per vete dhashe disa keqkuotime te tija:

    Nqs Bektashizmi nuk qenka vecse nje komunitet tjeter ne fene muslimane, aq me teper do te konsideroheshin ortodoksia e katolicizmi po ashtu si dy komunitete te te njejtes fe, pasi dallimet jane shume me te pakta.

    Po ashtu, katolicizmi qe ne fakt eshte nje term grek e jo latin, nuk ka se si te jete feja e pare e shqiptareve.

    Sepse, se pari Kadareja s qe e sqaron se cfare kerkon te thote ai me "katolicizmi si fe e pare e shqiptareve", pasi kjo shprehje ka shume kuptime.

    E ka fjalen per katolicizmin romano-latin, dmth ritualin perendimor, apo e ka fjalen per katolicizmin si tipar i Kishes ne pergjithesi, ku ne fakt hyn edhe Kisha ortodokse, madje ajo pretendon te jete Kisha e vetme katolike?


    Nqs do te flasim per katolicizmin ne kuptimin e ritualit latin perendimor, si rituali fetar i pare i shqiptareve, kjo gje as qe eshte mbeshtetur historikisht nga shkollaret perkates, e as qe i takon Kadarese te flase me kete gjuhe jo serioze pa e referuar ate qe thote me fakte.
    Perkundrazi, po te shihen te gjitha Kishat me te vjetra ne territorin e Shqiperise, shembull Amfiteatri i Durresit, Butrinti etj, do te verehet nje stil Bizantin-lindor i Kishave, jo latin.

    Stilet Latine te Kishave ne Shqiperi datojne kryesisht qe nga koha e pushtimit Norman, mesa di une, kundershtomeni juve me fakte po te mundeni, dmth nga shek.12 e ketej.


    Ndersa, nqs me ktaloicizem, Kadareja e ka fjalen se popullata ne Shqiperi ka qene fillimisht nen patrikanen e Romes deri ne shek.8, kjo nuk do te thote aspak se kjo popullate i perket fillimisht krishterimit latin, pasi, Kisha ka qene e pandare ne ate kohe, dmth Katoliko-ortodoks ishin tipare te te dyja aneve gjeografike te krishterimit, atij lindor e perendimor, edhe se dyti, perkatesia administrative nuk percaktonte ritin.

    Pikerisht per shkaka se zonat Ilirike kane qene kryesisht te ritualit lindor bizantin, dmth ortodoks me termat e sotshem, prandaj edhe Leon Isauri ia shkeputi Administrates se Romes ne shek.8 e i vuri nen Kostandinopojen, se ciles i takon nga natyra rituale e politike.


    Skenderbeu eshte bere nje kala me debate qe nuk mund te thuhet se ka qene katolik, ne kuptimin ritual te kesaj fjale. Ashtu sic nuk mund te thuhet per arbereshet qe meqenese u detyruan te futen nen diktatin papal duke u Uniatizuar, te jen katolik (latin) fetarisht e jo bizantin ne origjinat e veta!

  8. #8
    El-Letrsia Maska e macia_blu
    Antarsuar
    04-05-2002
    Vendndodhja
    michigan usa
    Mosha
    52
    Postime
    2,498
    hej seminarist, dua te flas me seriozisht e me sinqerisht. Me se shumti po dua te te pyes....
    "pse nuk e ben nje shkrim , ku ti detajon me fakte , kundershtimet me shkrimin? Pse te gjitha keto i ben vetem ketu ne forum?
    Me sinqeritet e perseris, (perderisa ka plot njerez te tjere qe nuk e kane famen e kadarese, por qe mund te dine sa ai edhe me shume se ai, pse ti mbetet kjo kurore , ose kjo heshtje, ose ky repsekt i pamerituar pse jo edhe madheshti, pikerisht kadarese) e te mos guxoj dikush (c'rendesi ka se kush, me kete dua te them se ti shkrimin mund ta botosh ne gazeten ku ka shkruar ai artikullin e vet, ose ne nje gazete tjeter homologe, ku edhe nen nje pseudonim te mund ta botosh, aspak me dashakeqesi, per kadarene , por me dashamiresi per ate qe ti di dhe qe e mbeshtet si te vertete...).
    Do ta deshiroja shume nje gje te tille...
    me shume respekt macia (injorante...lol)
    "Shkolla nuk e ben njeriun me te mencur, e meson te duket i tille" (e.m)

  9. #9
    Άγιος Ειρηναίος της Λυών Maska e Seminarist
    Antarsuar
    10-05-2002
    Postime
    4,982
    Kam frike nga Kadareja se mos me internon familjen, moj aman...., prandaj...!
    Se coku kam degjuar se ka qene i famshem per te persekutuar ato qe i kane dale kundra ne mendime...lol...

  10. #10
    Updating.... Maska e Wordless
    Antarsuar
    19-06-2002
    Vendndodhja
    Undercover
    Postime
    3,154
    Kadareja nuk eshte as prift e as imam!!! Mos u kapni nga deget
    por ne thelbin e diskutimit te tij; harmonia fetare!!!!
    Kjo intereson shumicen e Shqipetareve me teper se
    detajet e ngjyrimet historike te dogmave fetare.
    Ai flet per ata qe kane vesh e duan te kuptojne mesazhin qe
    ai do te percjelle. Nuk eshte e thjeshte te mbash harmonine
    fetare ne ditet e sotme dhe kam mendimin qe zeri i Kadarese
    ka shume here me teper peshe tek nje shumice Shqipetaresh
    se shume mitomane qe gelojne sot ne hapesiren shqipefolese.

    Dhe me fal Seminarist, por nqs ti dhe une de jemi
    thjesht emera ne pllaka guri, Kadareja do ngelet ne
    Histori. Jeta personale e tij shume pak do interesoje dike ne
    shekujt e ardhshem.

    Shendet e te mira!
    Ky shtet sht ky q sht sepse qytetart tan jan kta q jan !

  11. #11
    El-Letrsia Maska e macia_blu
    Antarsuar
    04-05-2002
    Vendndodhja
    michigan usa
    Mosha
    52
    Postime
    2,498
    or ti Roni i sotirajve, pune te madhe paske marre persiper.....
    Psh qe te merresh me historine qe do te behet dhe emrat e kujt do te ngelin ne te... pa le me kur na tregon edhe ardhjen e shekujve me gjithe kadarene kolipuc.
    Mos u bej qesharak, pa cka se duke kujtuar se po mbron nje histori apo te paardhur ende ato disa shekujt bashke.
    Hajt shendet e te mira!
    "Shkolla nuk e ben njeriun me te mencur, e meson te duket i tille" (e.m)

  12. #12
    Άγιος Ειρηναίος της Λυών Maska e Seminarist
    Antarsuar
    10-05-2002
    Postime
    4,982
    Ron

    ti ndoshta nuk beson, prandaj as nuk te kushton ta krahasosh Kadarene me prift a imam, por po te them se faktikisht sa kane arritur te lene emer ne kete jete figura fetare, nuk do te kete mundesi te le asnje fushe e kultures a e shkences.

    Mua personalisht as kam ndonje zili qe Kadarese ti mbetet emri gjekundi "perjeteisht". Sidoqofte, me sinqeritet te them se nuk do ti mbetet tek ata qe me duan mua, e do te me pasojne mua...

    Eshte shkrimtar i madh? Me nder qofte, ashtu sikurse nuk mund ta gjykoj permasat e madheshtise se tij gjate nje kohe kur permasat u vrane e u nxorren jashte ekzistence.

    Nuk dua te ngelem ne kete diksutim ne ate se cfare eshte apo se cfare nuk eshte Kadare, e aq me teper admirimi i gjithkujt, jo vetem qe nuk me prek, por me teper me ben ta respektoj, per shkakun tuaj, jo te tij.

    Ajo qe une di te them eshte se ne artikullin e mesiperm Kadare:

    1. ka dhene analize fare fare te dobet te tolerances fetare

    2. gabime historike fetare

    3. koncepte grupimesh fetare te paqarta


    Emeruesi i perbashket i mentalitetit te shkrimit te Kadarese = me thenien e E Hoxhes "populli yn e ka care rrugen e historise me shpate ne dore"

    Pikerisht duket se kjo thenie frymezon atdhetarimzmin apo shkrimet "atdhetareve" te shume demove te sotshem. Nje mentalitet bolshevik masash, popujsh ne unitet...

    e po ashtu nje koncept primitiv historik.

    flm

  13. #13
    System ...!! HACKED DOWN
    Antarsuar
    11-07-2003
    Vendndodhja
    North York
    Mosha
    41
    Postime
    16
    Toleranca Fetare faktikisht EGZISTON ne Shqiperi madje ashtu sic rralle egziston kund tjeter ne vende me histori te hershme, problemi eshte qe te mund ta njohesh ate dhe te krijozh imazh te paster nga buron duhet ta kesh Jetuar Shqiperine pikerisht ne ate periudhe qe ajo mund te praktikohej haptazi me qellim qe opinionet te jene me baza dhe te sakta.
    Kadare nuk ka si ta njohi kete Tolerance packa se ai eshte shkrimtari Shqiptar me i mire sot per sot, pra Nuk ndihmon, dhe kjo duket ne gabimet Faktike qe nxorri Semiranist apo edhe
    N shtyp dhe internet jan hedhur ide q e mendojn haptas kombin shqiptar, n emr t nj kombi tjetr atij islam
    Per kedo qe e njeh sadopak fene Islame ose per kedo qe i ka jetuar vitet e Post-Diktatures ne Shqiperi eshte e qarte qe te rinjte Shqiptare nuk jane aspak pro nje "panarabizmi" qe e ashtuquan Kadareja, dhe nese do te ishte ne Shqiperi Kadareja do te kishte mundesine te takohej personalisht me ata te rinj te cilet kane studiuar per monoteizmin e paster dhe nje nga keta eshte Ervin Hatibi shkrimet e te cilit ai vete i ka vleresuar shume. Pra me pak llafe Kadareja ketu "ja ka fut kot".
    Dhe e fundit nese Kadareja do te marri pike per Atdhetarizem Bujrum dyert e Shqiperise jane te hapura, le te kontriboje per kombin e brishte Shqiptar aty ku ka mundesi te jape aq shume sidomos me nivelin qe ka.

    Ps. Seminarist, ti e di shume mire ashtu si edhe une qe Islami = MosAdhurim askujt tjeter pervec ZOTIT. Bektashizmi jo vetem qe s'ka lidhje me Islamin por eshte e kunderta. Islami me shume ka lidhje me Ortodoksine se Bektashizmin. Pike edhe PIKE E MADHE.

  14. #14
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    30-10-2003
    Vendndodhja
    Durres
    Mosha
    46
    Postime
    38
    Ajo qe bie ne sy menjehere ne kete konference ishte mungesa e
    fetareve si ne organizim ashtu edhe ne referim. Thene
    me shkurt te pafete benin nje kuvend se si te sillen
    fetaret(kuptohet me nj-tj).Kjo mungese fetaresh do te ishte e
    justifikuar n.q.se tema kryesore do te ishte
    mardheniet e ateisteve (te pafeve) me fetaret e cdo
    lloj besimi, si edhe evolucioni(fjale e arte per
    ateistet) i ketyre mardhenieve qe prej kohes qe
    smbahet mend deri ne komunizem, e pastaj prej
    komunizmit e deri me sot. Kjo mesa duket nuk iu ka
    pelqyer organizatoreve sepse do te ishte nje humbje e
    madhe kohe e energjie numerimi i klerikeve te vrare,
    objekteve te kultit te shkaterruara, pasurise
    kulturore-letrare te percudnuar, etj.
    Megjithate me shqetesuese ishte boshti ideologjik i
    kumtesave te mbajtura, sipas te cileve harmonia
    shekullore fetare nuk kishte te bente fare me mesimet
    e ketyre feve per besimtaret perkates. Sipas tyre
    shqiptaret i kishin filtruar ne genin e tyre keto
    mesime dhe kishin krijuar harmonine me njeri-tjetrin.
    Pyetjes me spec se pse nuk funksionoi ky filter gjate
    kohes se komunizmit, ku ideologjia beri armike per
    vdekje nje klase ndaj tjetres megjithese te dyja
    shqiptare, iu gjet shpejt pergjigja duke e quajtur
    dyzet e kusur vjet komunizem nje aksident, te ngjashem
    me levizjen dy mujore te Haxhi Qamilit.
    Fyerja vazhdonte edhe me tej kur nje prej oratoreve i
    kujtonte besimtareve se edhe vrasjet e profeteve,
    martireve, shenjtoreve dhe te gjithe perpjekjet e
    idealisteve ne pergjithesi kane pasur ne themel
    qellime pushteti, politike, territoriale etj, dmth
    gjera te prekshme e vulgaritete te perditshme si
    sinori apo mbushja e barkut me buke.
    Me nje fjale pasi u thuren lavde per fetaret dhe
    harmonine e tyre jofetare, pasi u rrahen krahet se te
    shkuara te harruara dhe qyteterimi e ka per turp sot
    te permendesh padrejtesite e largeta e te aferta, u
    terhoq ve(veshi)mendja qe te vazhdonin keshtu pa u
    perzier ne pushtet(larg qofte), legjistativ apo
    vendimmarres sepse do te kishte nje denim te
    pashmangshem prishje harmonie ?!?!?!
    Pa dashje mu kujtua parrulla e famshme "Proletare te
    te gjithe vendeve bashkohuni"- dhe po pa dashje e
    ndryshova ne "besimtare te te gjitha feve bashkohuni".
    Ky bashkim po behet gjithmone e me i nevojshem ne
    shqiperi, ku pas 40 vjet diktature ku besimi ne ZOT u
    quajt herezi,pasuan edhe 10 a 12 vjet me heshtje(e jo
    me kerkim falje) per krimet qe hoqen ne kurriz
    besimtaret, dhe pa asnje lloj pendimi per shprehjen
    hapur te mos ekzistences se ZOTit.
    Nqse nuk behet kjo perpjekje per ndaljen e ketij
    revanshi ateist e ZOT-mohues, ka rrezik qe konferenca
    e ardhshme te kete si teme
    "besimi fetar dhe dobite e opiumiumit"
    Dhurata nuk eshte e barabarte me dhuruesin, e aq me pak mjeti eshte i barabarte me qellimin.
    Mjere per ate qe dashuroi dhuraten ne vend te dhuruesit dhe e ktheu mjetin ne qellim.

  15. #15
    Updating.... Maska e Wordless
    Antarsuar
    19-06-2002
    Vendndodhja
    Undercover
    Postime
    3,154
    Me fal teta macja_blu, por kujdes me fjalorin se nuk jam
    as "kolopuc" e as profet! Ne kete forum vijme per te hequr
    merzine dhe mundohemi te respektojme nje fare etike
    megjithese jemi te fshehur mbas pseudonimeve e mund
    te abuzojme.

    Seminarist, besoj por jam kunder feve te insitucjonalizuara!

    Nuk dua te zgjatem, por me pak fjale ajo qe desha te them
    eshte se Kadare nuk eshte teolog, historjan feshe, politikan,
    njeri socjal, normal ... Ju vini ne dyshim famen e tij si
    shkrimtar, eshte e drejta jote. Ka te tjere, ndoshta budallej
    per ty e macen_blu, qe e pelqejne librat e tij. Nder ta bej
    pjese dhe une. Eshte shume e thjeshte, shije personale.



    b_a_t_o:
    - Tre fete krysesore monoteiste; Hebraizmi, Krishterimi dhe
    Islamizmi, gjate ketyre 1600 vjeteve te fundit, per medimin
    tend sa i kane sherbyer harmonise ne ato vende ku kane ndare
    toke, pushtet dhe influence?
    - Sa nga vendet ku te pakten dy nga tre fete e mesiperme jane
    te pranishme, jetojne ne Harmoni?
    - Sa konflikte te armatosuar nder-fetare di ti te jene zhvilluar ne
    Shqiperi qysh prej Rilindjes Kombetare?
    - Nje besimtar Hebre pret Ardhjen e Mesise. Per nje besimtar
    te Krishtere Mesia ka 2000 vjet qe ka ardhur per te Zbuluar
    te verteten e fundit. Per nje myslyman Zbulesa e Mesise
    ishte paralajmerimi i ardhjes se Muhametit i cili mori fjalen
    Zotit direkt dhe mbyll ciklin e Profeteve duke vene
    Boten ne "stand by for Apocalypse now"! Me perjashtim te
    Hebrejeve, Kristjanet dhe Myslymanet kane detyre perhapjen
    e feve te tyre kudo, dhe konvertimin e inidvideve (here me
    paqe e here me force). Uuuuf Pyetja tani:-)
    - ne kushtet e besimit dhe respektimit rigoroz te tre feve te
    mesiperme, si mund te arrihet Harmonia ne nje shtet
    shume-fetar ku vete dogmat jane ne knotradikta thelbesore?

    Persa i perket mospermendjes se terrorrit komunist
    ndaj klerit ne kete Konference jam dakort me ty, kjo
    i ul shume piket besueshmerise dhe seriozitetit te ketij
    tubimi. Mend per here tjeter. Une mendoj qe si
    problematik eshte teper aktuale sidomos ne ditet e
    soteme.



    Pershendetje te gjitheve.


    ps. macja_blue, vertet nuk e kuptoj tonin tend! Njhemi gje
    bashke?! Jo se me duket ton familjar, te pakten i zones
    nga vij?
    Ndryshuar pr her t fundit nga Wordless : 26-11-2003 m 20:22
    Ky shtet sht ky q sht sepse qytetart tan jan kta q jan !

  16. #16
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    30-10-2003
    Vendndodhja
    Durres
    Mosha
    46
    Postime
    38
    RoniSotiri, ti vertet pyete qe :
    ne kushtet e besimit dhe respektimit rigoroz te tre feve te
    mesiperme, si mund te arrihet Harmonia ne nje shtet
    shume-fetar ku vete dogmat jane ne knotradikta thelbesore?
    Pikerisht dogmat(po perdor te njejtin term megjithese s'jam dakort), kur jane te ndjekura rigorozisht, kane te perfshire edhe mardhenien me fete dhe besimet e tjera.
    Vetem kur ndjekja e fese zbehet atehere ka edhe deformime ne keto mardhenie.
    Keshtu qe per ta ilustruar pyetjen tende (megjithese diskutimi do te ishte i plote kur te diskutohej parimisht dhe jo me shembuj) shumbujt duhen marre nga castet kulmore te seciles prej feve kur ato kane qene ne pushtet.
    Gjithsesi te pakten per vendin tone ka kohe qe asnje ndikim fetar nuk ndihet ne qeverisjen e vendit, perkundrazi ka kohe qe ndaj besimit tek Zoti si parim jane zbrazur te gjitha baterite.
    Besimet dhe bashkesite fetare sot jane si ishuj shpirteroer ne nje oqean materializmi dhe patjeter duhet te lidhin ura kominikimi mes tyre.
    Dhurata nuk eshte e barabarte me dhuruesin, e aq me pak mjeti eshte i barabarte me qellimin.
    Mjere per ate qe dashuroi dhuraten ne vend te dhuruesit dhe e ktheu mjetin ne qellim.

  17. #17
    Updating.... Maska e Wordless
    Antarsuar
    19-06-2002
    Vendndodhja
    Undercover
    Postime
    3,154
    Faleminderit per pergjigjen Bato!
    Eshte e drejte ajo qe thua, duhen gjetur uret qe bashkojne
    ne vend qe ti fryet zjarrit te percarjes!
    Ky shtet sht ky q sht sepse qytetart tan jan kta q jan !

  18. #18
    Vetvendosje Maska e INDRITI
    Antarsuar
    14-11-2002
    Vendndodhja
    I ulur ne zemren e njeres.
    Mosha
    38
    Postime
    2,172

    Nje sqarim i vogel.

    Nese dikush thote se ne do te humbasim e Kadare do te mbetet i kujtuar perhere une dua te them se nuk dua kurre te bie ne nivelin e tij, nuk e pelqej aspak.
    dhe e dyta. Eshte nje nder i madh per te qe te jete ne nivelin e ndonje sherbyesi fetar qofe ai hoxhe apo prift. Po pse? sepse ne kohen kur kadare dhe berisha i puthnin kembet enver hoxhes ja lanin dhe pastaj i pinin edhe ujin, kleriket fetare kundershtonin me force diktaturen.
    Keto jane gjera per tu vleresuar.
    Injoranca nuk zhduket me top

  19. #19
    Vetvendosje Maska e INDRITI
    Antarsuar
    14-11-2002
    Vendndodhja
    I ulur ne zemren e njeres.
    Mosha
    38
    Postime
    2,172
    Atehere te dashur a sme tregoni mua ju se ku ishte Kadare kur kleriket fetare u shprehen hapur kunder sistemit diktatorial dhe ateist?

    Ku qe Kadare kur Hafiz Ibrahim Dalliu shkruante vargjet:

    Po kerkove buken, tejapin urine
    Po kerkove jeten te japin paterdine
    Po kerkove gjumin te japin llaftarine
    Po kerkove nderin te japin poshtersine
    Po kerkove shokun te japin pabesine
    Po kerkove besen te japin tradhetine
    Po kerkove meshiren te japin gjakesine
    Po kerkove njeriun te japin kafsherine
    Po te jesh shejetor te bashkojne me qenerine
    Po kerkove driten te japin erresiren
    Po deshe shijen te japin te veshtiren
    Po kerkove fene te japin mundimin
    Po kerkove dhimbjen te japin acarimin
    Po te duash paqen te bashkojne me krimin
    Po te duash familjen te japin burgimin
    Po kerkove rregullin te japin kukudhin
    Po kerkove Zotin te japin te paudhin.

    He me thoni kush pervec klerikeve e mori guximin per te shkruajtur kunder sistemit komunist?
    Ku e gjen te drejten Kadare te shaje e perbuze keto klerike dhe intelektuale apo edhe idete per te cilat ato u flijuan?
    A doni te dini se si perfundoi Hafiz Ibrahim Dalliu?
    E plasen Brenda ne nje kaush-qeli sebashku me nje klerik te krishtere (ortodoks).
    Perpara kesaj i kishin rruajtur mjekren me brisk por as qe ja kishin lagur fytyren.
    Ja se si e pershkruan bashkevuajtesi i tij Ibrahim Hasnaj.
    Kisha pak dite qe ndodhesha ne nje dhome te vogel te burgut te Tiranes sebashku me Hafiz Ibrahim Dalliun dhe Irin Banushin,nje prift i urte dhe shume njerezor i besimit ortodoks. Ne nje moment hapet dera dhe futet oficeri i sigurimit dhe hetuesi i birucave i tmerrshmi, M.S. sapo hyri ne biruce ju afrohet te dy klerikeve qe rrinin prane njeri tjetrit dhe,pasi i hoqi callmen Hafizit ja vuri ne koke Irin Banushit (priftit) kurse kamillafin e Irinit ja vuri ne koke hafiz Ibrahimit.
    Ne fillim i drejtohet priftit Ortodoks e i thote he si te duket vetja u bere hoxhe:
    Irin Banushi ne zgjuarsine dhe inteligjencen e tij te rralle i pergjigjet: Te jam shume mirenjohes qe me vure ne koke callmen e nje kleriku musliman,i cili eshte denuar me vdekje dhe e ka kaluar jeten e tij neper burgje dhe internime per atdheun dhe popullin.
    Me pas oficeri gjakatar i kthehet hoxhes veteran- po ty a te pelqen qe te bera prift?
    Hafizi me sinqeritetin qe e ka shoqeruar gjithe jeten dhe me nje gjakeftohtesi krenare i thote: me pelqen sepse e kam vella.

    Tani perfitoj nga rasti tju them juve edhe Kadarese qe kur te flitni per klerike te hidhni dicka kraheve se ftoheni.
    Nese Kadare do te permendet nga nje brez apo dy, Hafiz Ibrahim Dalliu do te permendet perjete.
    Po ashtu e dhe shume te tjere si, mesuesi, poeti,shkrimtari, perkthyesi dhe Islamologu i njohur Hafiz Ali Korca i cili luftoi shume per Shqiperine e tij te dashur dhe per te cilen pati shkruar ne vepren e tij shtate enderrat:

    Per Shqiperine u perpoqa
    Rrezikova jeten time
    Nuk rrefehet sesa hoqa
    Se shteti mi njihte krime.


    Tregojini kadarese se keto kane qene kleriket fetare, dhe mos e lini te vdese injorant.
    Keto jane njerezit qe e meritojne te kujtohen nga cdo brez shqipetaresh dhe nga cdo njeri mirenjohes.
    Keto klerike (muslimane e te krishtere) do te kujtohen me dashuri dhe rrespekt te rralle nga shqiptaret, sepse luftuan per nje shqiperi demokratike, do te kujtohen perjete nga besimtaret sepse u flijuan ne sherbim te fese se tyre dhe ne mbrojtjen e ideve te pastra te saj, do te kujtohen nge te gjithe ne, deri ne diten e fundit sepse ata qene ne vije te pare te luftes kunder sistemit komunist.
    Ne sado ti rrespektojme kleriket nuk mundet kurre tju japim ate qe ju takon.
    Ne do ju mbetemi atyre borxhlinj perjete.
    Indriti.
    Ndryshuar pr her t fundit nga INDRITI : 01-12-2003 m 15:40
    Injoranca nuk zhduket me top

  20. #20
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    18-08-2003
    Postime
    135

    At Foti mbi shkrimin e Kadarese

    Koha Jon, 1 dhjetor 2003

    Historizimi i shqiptarve ortodoks, sipas Ismail Kadares

    At Foti Cici

    Kumtesa e zotit Ismail Kadare, Si ta ruajm harmonin e muar fetare? (Koha Jon, 14 nntor 2003), mbajtur n konferencn ndrkombtare mbi fet dhe qytetrimet n Tiran, ka shkaktuar habi tek shum ortodoks shqiptar, mbasi qndrimet e deritanishme t Kadares mbi faktorin ortodoks shqiptar kan qen t etiketuara. Renditja a kategorizimi przgjedhs i besimeve fetar n nj debat publik, a qoft dhe ftesa pr t prqafuar kolektivisht njrin prej tyre, sht e drejt ligjitime e do qytetari t politizuar, pavarsisht nga statusi fetar i tyre, por mshimi i hipotezs s lashtsis e t primacitetit t besimit katolik, mbi at ortodoks, tjetrson etikn e nj debati ndr t barabart, si po zhvillohet tashm pr disa dhjetvjear dialogu zyrtar/ndrkishtar midis kishs katolike e asaj ortodokse. Mbi t gjitha, konkluzione t till, me boshllqe historike t pajustifikuara pr nivelin e nj konference ndrkombtare, demistifikojn edhe m dhimbshm mitet shqiptare, plus q ngren pikpyetje mbi cilsin e veprimtarive mbi fen q organizon shteti shqiptar.

    N qoft se pohojm se harmonia fetare, sa sht madhshtore si ngrehin, aq sht edhe e brisht (Kadare), vet t dhnat e kumtess s trajtuar e njjtsojn at me nj dilem. Idet e hedhura nga shkrimtari yn i mirnjohur vendosin gjemba n dialogun ndrkonfesional midis ortodoksve dhe katolikve n Shqipri, si pjestar t nj feje t prbashkt t krishter. Ja disa pika tymshkaktuese nga kumtesa e zotit Kadare:

    1. Ai thot tri her, n pak faqe, se besimi katolik sht feja e par e shqiptarve. Dihet se pr popujt tan t atjembetur e kaluara-lashtsia sht institucioni m me pesh, ndrsa e tashmja dhe e ardhmja jan katandisur n tentativa pr t konceptuar a ngjitur pasqyrn e thyer, atje ku su pam kurr. Por edhe n kt kndvshtrim, vetiu lind pyetja: A shenjon periudha e viteve apostolike, ather kur Ungjilli i Krishtit u lit gjer/prreth n Iliri, epokn kur shqiptart u ndjen qensisht t till?

    Hulumtuesit dshmojn se procesi i krishtrimit t paraardhsve tan nuk ishte i menjhershm, as ishte masiv, dhe madje kurr i plot. Por si mund t debatojm pr kt shtje, kur Kadareja gjetk, dhe pothuaj kudo, thot se shqiptart jan m t vjetr se dy mij vjett e krishter? Ather, a nuk sht kontradiktore kjo kumtes, po ta prqasim Kadaren e gjithmonlexuar n trsin e veprs s tij?

    N vend t nj lajthitjeje, m me vend do t ishte pyetja: A ka ekzistuar nj fe e vetme dhe e par e shqiptarve? Shum vjet para Krishtit, a mos vall stretrit e shqiptarve kishin nj besim tjetr fetar, as katolik e as ortodoks, dhe tek i cili figuronin numerikisht m t njtrajtshm, sesa gjat konvertimit n fen e krishter, e m von n at islame? Pr m tepr, a ka pasur pasoja gjithshqiptare n tiparsin e vendorve, konvertimi i banorve t trevave tona n fen e re t krishter?

    Edhe n qoft se e piketojm gjenezn ton tek viti 1 pas Krishtit, duke ekspozuar ksisoj nj plot enciklopedist t kumtess s zotit Kadare, askush nga hulumtuesit tan dhe t huaj do t pohoj se feja e par e shqiptarve ishte katolicizmi, ose ortodoksia n t kundrt, prndryshe, kjo hap debate tej pyetjes s ngritur nga nj prozator. Thjesht, ne e konsiderojn tezn mbi primacitetin e lashtsis fetare t shqiptarve, si fragment i njerishmris s nj autori, pavarsisht nga prmasat e tij t ideuara e t ushtruara tek ne.

    Kur zoti Ismail Kadare konkludon pr parsin e katolikve n Shqipri dhe se, si t till ata kan nj zbritje vertikale n historin dhe kulturn shqiptare t pashembullt, nuk e mohojm, por n vend q t ndihemi inferior a bashkfajtor, besojm se edhe ne, ve ksaj zbritjeje vertikale, kemi dhe nj ngjitje t till n historin e Ballkanit, e pr m tepr, nj shtrirje horizontale n botn shqiptare, e cila sigurisht nuk mund t prshkruhet me fjalorthin e letrsis s realizmit socialist.

    2. Kadareja ngulmon, pa e par prfillse t parashtroj t dhnat dokumentare, edhe pse bhet fjal pr nj tez t padgjuar m par, se shqiptart ortodoks u konvertuan t till mbasi u shkputn nga katolikt shqiptar: Feja e par e shqiptarve, katolicizmi, e vjetr pothuaj sa ajo e Roms, ishte e vetmja n kt vend pr gati 1000 vjet. Ndarja e kishs romane nga ajo bizantine, ndarje kufiri i s cils kalonte prafrsisht n Shqipri, do t sillte konvertimin e par t nj pjese t katolikve shqiptar ortodoks (si).

    Kjo hipotez nuk qndron as si rrfenjz, sepse gjat nj mij vjetve t par t krishtrimit n Shqipri, nuk ekzistonte katolicizm a ortodoksizm, dhe madje nuk ekzistonin dy kisha, njra katolike e tjetra ortodokse, por vetm nj kish e krishter, sa katolike aq dhe ortodokse, e anasjelltas. Prandaj dhe termat q mund t prdoren, n qoft se duam t ushqejm harmonin dhe tolerancn fetare, jan ata q jan prdorur, e t cilt prdoren dhe n Evropn e mbilakuar nga Kadareja: riti latin e riti bizantin, a m thjesht, kisha perndimore e kisha lindore, ose, konvecionalisht, kisha romane e kisha greke. Termat katolik e ortodoks megjithse ekzistonin si fjal, jan t pasngjizur pr sa i prket ngarkess s sotme teologjike q ata prfaqsojn.

    T dhnat historike, t cilat pron sot edhe kisha katolike, dshmojn se ndarja midis dy kishave n Shqipri ndodhi shum koh m par, qindra vjet para se t shkonim n shekullin XI, tek vija e Kadares. Por ndarja ishte rituale e jo doktrinore. Nse e thjeshtzojm gjuhn e debatit, me termat e kumtess s trajtuar nga zoti Kadare, mund t themi se riti sht nj shtrat kulturor me nj simbolik specifike t kodifikuar n nj koh e terren t caktuar, ndrsa doktrina sht nj msim me nuanca unike, e cila parashtron shenja konfesioni, e n qoft se kultivohet n koh, trajtson nj besim t mirfillt. E ather, si mund t flasim pr konvertim, si na pagzon zoti Kadare, kur ky nocion kushtzon prqafimin e nj besimi t ri, t nj doktrine t re, n nj koh q kjo ndodhi qindra vjet m von n Shqipri?

    Vetm mbas shekullit XI, pra, mund t flasim pr katolicizm e ortodoksi, me gjuhn e Kadares dhe tonn. Si rrjedhoj, termat katolik e ortodoks, megjithse jan prshkrues nuk mund t jen orodits n nj vend ku mungon mendimi teologjik, e vazhdon t bj fe gurra popullore. Ndarja/thyerja e kishs s Krishtit, nuk mund t prgjasohet me figuracionet e nj romani, p.sh me shkputjen e Shqipris nga kampi socialist. Edhe ajo ishte ndarje, por ishte ndarje e pjess nga e tra, e kto dy pjes nuk ishin kurr t barabarta e plotsisht t nj thelbi, dhe nuk kishin t njjtn zanafill n histori. Ndrsa kishat e krishtera perndimore e lindore, nuk mund t prshkruhen me termat mm-bij, sepse ato jan motra, e madje binjake, t cilat edhe pse t ndara nga njra-tjetra, nuk e mohojn kt realitet biologjik, sepse ai i tejkalon ato. N qoft se njra prej tyre bn m tepr pr tu pajtuar me tjetrn, ajo kurr nuk mund ta negocioj dialogun me postulatin se dikur na paska lindur motrn e saj binjake, t bashklindur me t, t njlindur.

    Me kt argumentim t figurshm kateketik, sepse kshtu duan intelektualt tan m t spikatur, si mund t pranojn ortodokst shqiptar tezn e Kadares, se qenkan konvertuar nga katolicizmi? A nuk bjn t njjtn gj grekt, ndrsjelltas, kur iu mohojn shqiptarve ortodoks origjinn e mirfillt historike n rajon? Q t dyja kto mohime, edhe pse ndrluftuese, kthehen n pohime krcnuese pr zhvillimin e mendimit vendor t ortodoksis shqiptare.

    Ndrsa prpiqemi t formulojm kt situat t dyfisht, me frymn dhe mundsit e sotme, ndjejm dik q po prdor prestigjin pr t imponuar nj tez, e pr t shtn qetsin. Kjo t kujton kohn kur Enver Hoxha iu imponoi gjith hulumtuesve t brezit t tij tezn pellazgjike, prderisa ai ishte burimi i dituris. A nuk sht fyese kjo ndrhyrje edhe ndaj historianve tan e t huaj, pa le m ndaj teologve e kishtarve ortodoks e katolik?

    3. Ismail Kadare e prshkruan fytyrn e shqiptarit t sotm, tek kumtesa e tij, me shprehjen e rnd biblike, imazh i dmtuar. Aludimi i tij lakuriq nuk prshkruan vetm pasojat e diktaturs komuniste. Kadareja e ka hedhur iden se si mund t ndreqet shmbllesa jon kolektive dhe t prftohet bukuria e mome imagjinare, e papar pr disa, a e pabesuar pr t tjer, por gjithsesi e domosdoshme pr n Evrop. Po t pranojm provat prkatse, historia e religjioneve rrfen se kur besimi fetar, do besim fetar, nuk prqafohet me sinqeritet, por me motivime politike, mund t kthehet n shkatrrim, me pasoja tej individve t sapondriuar.

    N qoft se pranojm imazhin e dmtuar tonin, na shpaloset n mnyr flagrante imazhi dmtues i nj letrsie t vonuar n Shqipri. Sepse vetm shkrimtari i nj letrsie t till, ka hiret pr tu ngjitur mbi nj breg, e pr ti dftuar popullit q andej udhn dhe t vrtetn, duke mbajtur pr vete pozitn vetgjegjse: pacnueshmrin!

    4. Nj nga porosit e Kadares sht se shteti shqiptar duhet t marr masat pr t njmendsuar autoqefalin e kishs ortodokse shqiptare. Dhe pr t sendrtuar kt, ai sugjeron kthimin tek legjislacioni i monarkis, sepse ky qenka ndr m t mirt n Evrop. Por sa kisha ortodokse autoqefale kan bashkekzistuar n Evrop, gjat mbretrimit t monarkis shqiptare?

    Duke vlersuar situatn e sotme kishtare e politike, njmendsimi i autoqefalis, sht nj emocion, si nj fragment letrkmbimi, sesa kontribut n nj konferenc ndrkombtare mbi fen dhe qytetrimet. N vitin 2003, ky njmendsim/hamendsim nuk mund t thot pavarsi administrative, gj q sht e vetkuptueshme, por ndriim e projekte pr ta br kishn ton autoqefale t prftoj tiparet e plota kombtare t cunguara, ashtu si kishat motra autoqefale, sepse vetm kshtu do t ulet influenca e kishs greke n Shqipri, t ciln dhe Kadareja druhet me kt ligjrat. Por kjo nuk mund t arrihet duke krkuar masa nga shteti, sidomos kur modelet e propozuara jan t tejkaluara, a m keq, duke ndrsyer me teza t tilla periferin, e cila ka krcnuar hapur bashklidhjen ton t trashguar ortodokse.

    Ajo q krkojm nga ata q iu dhimbset ka sht e prbashkt, sht tolerimi i nj perspektive t re n ortodoksin shqiptare, n qoft se nuk ekziston vullneti pr t stimuluar e pr t mbshtetur, jasht dyshimeve brejtse vetshkatrruese, obsesioneve demagogjike a aprazeve ideologjike, t atyre q n fund t fundit nuk i prkasin kishs ortodokse, dhe as kan marr mundimin ta studiojn at, edhe pse pretendojn t bjn kanunin e fes s saj. Pr udi, asnj nga ata q przihen n shtjet tona ortodokse, e ka identifikuar veten me fuqit q projn balancn n botn shqiptare.

    Ndrhyrjet nga jasht besimit ortodoks, e vshtirsojn edhe m pozitn ortodokse shqiptare. N qoft se kjo nuk kuptohet, do t ket pasoja t cilat edhe mund ta ekspozojn Shqiprin, me ose pa t drejt, tek kishat e tjera autoqefale. Episode t mundshme, gj q nuk sht larg ogurve t shfaqur, jo nga zoti Ismail Kadare, ka t ngjar q t shkaktojn sendrgjime, a dhe formulime t pashmangshm, gj q n qoft se prdoret nga grupime t caktuara, brenda ose jasht vendit, mund t pshtjelloj shtjen e Shqipris n procedurat e Evrops s Bashkuar. Gjithsesi, trazira t tilla ndjellakeqe, t pamerituara pr ortodokst shqiptar, por as dobiprurse pr superpatriott, do t japin shkas pr ndrhyrje t tjera t Patrikans Ekumenike n Shqipri.

    Harmonia fetare q kemi trashguar sht nj dhurat nga Zoti, por sht m shum e fituar, sesa e falur. Mendime t prera pr tema me t vrtet t brishta nuk i shrbejn shrimit t plagve ortodokse n Shqipri. Nuk mundm t lokalizonim n shtyp se far than fetart, klerikt e teologt, apo dhe studiuesit tan t religjioneve, n nj konferenc t till mbi fen. N qoft se kta nuk u ftuan, a nuk kontribuan n nj ngjarje t till, a mos presim q ata t hedhin krip n konferenca letrare e artistike, gj q sht jasht potencialit e destinit t tyre?

    * * *

    Do t ishte mangsi e ksaj prgjigjeje ortodokse, ndaj nj bashkqytetari t nj besimi tjetr, po t mos pranonim e shtjellonim shkurtimisht marrdhniet e sotme t kishs ortodokse me at katolike n Shqipri.

    Kishat n fjal jan miqsore, kur n t njjtn koh lidhjet e KOASh-it me kishat protestante jan vllazrore, paka se tradita shqiptare dhe arsyeja kushtzojn t kundrtn. Pr m tepr, kisha ortodokse shqiptare sht nj nga antart m aktiv n Kshillin Ndrkombtar t Kishave (WWC), i cili n thelb sht nj forum protestant, ku katolikt nuk marrin pjes si antar, ndryshe nga ortodokst, t cilt figurojn atje me status t plot antarsie e administrimi.

    Investimet e ktij institucioni n Shqipri kan ndryshuar dukshm. N bilancin e vitit 1997 e ktej, pr shembull, kishs ortodokse n Shqipri i jan shtuar edhe fonde pr kurset e gjuhve t huaja, paka se projektet mbi prkthimet e teksteve kishtar e teologjik n shqip jan ln pr nj brez tjetr. Kshilli Ndrkombtar i Kishave botoi vjet edhe nj vepr unike n anglisht, mbi Ngjalljen (n greqisht, Anastasis), e ortodoksis n Shqipri, e cila sht thjesht nj himnore pr primatin e kishs son ortodokse, historia e s cils na filloka n vitin 1991, dhe madje duke fshir dhe emrat e atyre q prmbushn veprn e pararendsit...

    Pasojat e teologjis protestante jan m se t dukshme n jetn kishtare ortodokse t Shqipris. Nj version q sht mohuar dhe atje ku lindi, me nj piotizm e puritanizm t skajshm, i cili u shartua dikur n Greqin kishtare nprmjet shoqats fondamentaliste Zoi; shumica e misionarve grek q kan punuar e punojn n Shqipri, e kan filluar jetn kishtare nga kjo shoqat. Fenomeni i kthimit tek rrnjt, pr t bilbicizuar terminologjin kishtare n shqip, pagzimi i organizmave shqiptar me emra n origjinal (Diakonia Agapis, etj.), prqndrimi n pun sociale/politike e anullimi i punve fetare pr t tjer, kultizimi i primatit, etj. etj, pavarsisht se kujt i shrbejn, e kan interpretimin tek kjo ideologji, e cila prkon mrekullisht me interesat greke. Jo zyrtarisht, por as fshehurazi, ushqehet nga misionart ortodoks nj siklet ndaj faktorit shqiptar katolik.

    sht ky hibridizim ideologjish e interesash q merr jet e vazhdimsi nprmjet nj njeriu tmerrsisht t prshtatshm pr kt mision. Ajo q i mungon Tirans tashm sht Omologia kalviniste e Patrikut Ekumenik Kirilos Lukaris (shek. XVII), i cili nga frika e katolikve u b nj me protestantt, duke shkruar kt tekst konfesional, i cili u prfol e u mohua nga ortodokst si doktrin protestante, por dhe u konsiderua nga protestantt si besore ortodokse, duke iu ln shekujve nj enigm...

    Nn kt sfond t dhnash, sht e pritshme q mbas ndonj ndryshimi t beft, i cili mund t prish harmonin dhe tolerancn ekonomike t KOASh-it, kisha katolike mund ta rivlersoj qndrimin e saj ndaj ortodoksve shqiptar. Qysh sot madje, ekzistojn priftrinj ortodoks n Shqipri t cilt jan shkputur nga kisha autoqefale dhe i jan shtuar kishs katolike nn statusin e uniatizmit, domethn duke vijuar ritin vendor bizantin, por nn juridiksionin kishtar t kishs katolike. Prhapja e nj fenomeni t till, krahas faktorve jo t krishter q prmendm n kt debat, do t justifikoj ndrhyrjen e Patrikans s Kostandinopojs n Shqipri.

    Mbasi shprehim keqardhjen ton pr kultivimin e nj situate traditizuese tashm, gj q nuk prkon me ndjenjat e shtresave t gjera ortodokse n Shqipri, konkludojm se n kt gjendje t ndrlikuar pozicionimet e pakujdesshme t laikve botrisht, tingllojn harmonin fetare, e cila me artikuj t till merr nota hazmodike. Kjo me t drejt sjell ndjenja t padshiruara pr shumicn drrmuese t shqiptarve ortodoks, sigurisht t paftuara kto as nga krenaria jon, Ismail Kadare.

Faqja 0 prej 2 FillimFillim 12 FunditFundit

Tema t Ngjashme

  1. Mosekzistenca historike e "Jezusit" dhe e "Pavlit"
    Nga Qafir Arnaut n forumin Agnosticizm dhe ateizm
    Prgjigje: 153
    Postimi i Fundit: 06-03-2015, 11:37
  2. Pasqyra e temave historike
    Nga Fiori n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 4
    Postimi i Fundit: 31-05-2011, 15:43
  3. Miti i 'tolerances fetare' n Shqipri
    Nga Qafir Arnaut n forumin Toleranca fetare
    Prgjigje: 33
    Postimi i Fundit: 05-08-2006, 05:26
  4. Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 09-11-2005, 12:33
  5. Gjendja Aktuale Fetare Shqiptare
    Nga Anton n forumin Komuniteti protestant
    Prgjigje: 3
    Postimi i Fundit: 23-08-2004, 17:34

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •