Tirana pastron parat e krimit para syve t BE

Nga Jost Maurin, /Suddeutche Zeitung/
Botuar ne Gazeten Tema.

Tiran - Krcnimet pr vdekje vijn me SMS. "Ne e kemi gati varrin tnd", lexohet mbi ekranin e celularit t Mero Bazes. Gjat tri ditve t fundit, ai ka marr 15 mesazhe t ktij lloji. Para ca kohsh e kan qlluar me arm n pjesn e prapme t makins s tij.

Baze nuk shkon n polici. "Ajo sht e lidhur ngusht me bandat e krimit t organizuar", thot ai. Pas ktyre krcnimeve qendron profesioni i tij: ai sht kryeredaktor i gazets "TemA" (pran opozits) dhe zbulon skandale korruptive t Partis Socialiste n pushtet. Baze mendon: "Bandat e kriminelve kontrollojn qeverin ton".

Shqipria sht nj nga vendet m t korruptuara n bot e njkohsisht hyn n tri vendet m t varfra t Europs. Rreth 25% e femrave shqiptare nuk din t lexojn. Kshtu, lulzon tregtia e drogs, cigareve kontraband, madje dhe ajo e fmijve, q sipas Interpolit, shiten n Greqi e Itali pr t lypur.

Pas 47 vjetve komunizm, nj fluksi emigrantsh nga Kosova dhe trazirave t vitit 1997, shteti n brigjet e Adriatikut, ende lngon. BE-ja prpiqet ta antarsoj duke i ofruar disa milion euro. Kryeministri Fatos Nano ka hedhur iden q krert e BE-s t mblidhen e t diskutojn n fund t muajit qershor, nse vendet e Ballkanit perndimor duhet t marrin akoma par nga Brukseli. Dhe populli shqiptar shpreson q BE-ja t detyroj qeverin t shkoj drejt reformave.

Si hap parsor vlen fakti q korrupsioni i politikanve dhe krimi i organizuar t cilsohen si rrezik pr shtetin. Krimi ndrton fare pran vils s verdh t Prfaqsis s BE-s n kryeqytetin e Shqipris. Ndrtesa me katr apartamente (pr kat), me m shum se 10 kate ngrihen drejt n qiell. "Kjo sht financuar nprmjet pastrimit t parave", thot kreu i delegacionit Lutz Salzmann, nj npuns i shtetit gjerman. Rreth 20 klane fituan kapitalin - kryesisht me drog, q p.sh. vinte nga Turqia ose Amerika e Jugut, pr t'u tregtuar pastaj n vendet e BE-s. Sipas Salzmann-it, dihen emrat e shumics s pjestarve t bandave. "Por vetm shum pak kapen, dhe nga kta dalin n gjyq nj pjes edhe m e vogl". Kjo nuk t udit aspak n nj vend, ku Kryeministri emron n postin e drejtorit t doganave, nj person q njihet si kontrabandist.

"Krimi i organizuar sht nj rrezik pr vendin ton", shprehet presidenti 73-vjear Alfred Moisiu. Por Shqipria ka edhe sukses n luftn ndaj krimit, prsa i prket evidentimitn t kriminelve. Drejtori i prfolur i doganave u ndrrua. Dhe gjykimi i 12 gjykatsve ryshfetinj tregoi vendosmrin e Shqipris.

Pr t mnjanuar problemin m t madh, at t varfris, Moisiu bn thirrje pr m shum investime t BE-s. Sepse, edhe ato pak ndrmarrje industriale t ndrtuara nga regjimi komunist deri n fund t vitit 1992, pothuaj jan shkatrruar. Ekonomia e vendit nuk ia del dot pa importin (prodhimi vendas sht mjaft i vogl). "Ne kemi kushte t mira pr turizmin", thot presidenti, por mungon infrastruktura.

N t vrtet, n Tiran, gjat dimrit, energjia elektrike mungon rreth 20 or n dit. Pr t br 140 kilometra deri n kufi, duhet t udhtosh tri or n nj rrug plot gropa. Kryeqyteti i ktij vendi me tre milion banor, ka vetm nj platform. Trena t vjetr me dritare t shkatrruara, vende ku sfungjeri ka dal jasht, dyer t ndryshkura, i ojn pasagjert n 5 drejtime; nuk ekziston asnj tren pr jasht shtetit. Rrjeti hekurudhor sht me nj korsi dhe i paelektrifikuar.

BE-ja investon edhe n ndrtimin e rrugve, por kryesisht mbshtet reformat n polici, drejtsi, dhe institucione t tjera shtetrore. Fondi pr vitet 2001-2004 sht 181 milion euro. Prej vitit 1991 jan dhn m shum se 1 miliard euro. M parat, shqiptart rinovojn shkollat e policis n Tiran, projektin e t cilave, BE-ja e paraqiti edhe para Komisionit t gazetarve. Prfaqsuesi i tyre, Albert Dervishi, tregon q instruktort, sipas kshillave t ekspertve t BE-s, iu kushtojn m tepr rndsi t drejtave t njeriut gjat msimdhnies. Pr projekte t tilla gzohen shkrimtart, shkenctart dhe gazetart e "Club 2002", q mbrmjeve npr kafene duke pir cigare, diskutojn pr t ardhmen. "Trysnia e organizatave ndrkombtare forcon reformat", thot reporterja Linda Spahia. Ky rreth intelektualsh prononcohet fuqishm kundr ides q "shqiptart" jan kriminel. "sht klasa jon politike q heq dor nga kundrshtimi i ksaj ideje, jo populli", thot zoti Remzi Lani, drejtor i Institutit t Medias n Shqipri. "Ne ndihemi europian, flasim nj gjuh indoeuropiane", sht nj nga argumentet e ktij rrethi, prandaj Shqipria duhet t jet pjes e BE-s.

Bhet fjal pr nj antarsim brenda 10-15 vjetsh. Prej janarit, vendi ka hyr n tratativa me Brukselin, pr nj proces asocimi. Pr kt do t duheshin mnyra t reja, q Shqipria t'u afrohej standardeve t BE-s. Si kompensim, Brukseli i trembet vetm nj gjje: valve t reja t emigrantve.