Vajzave po u fillojn periodat m hert dhe jan m t rregullta se gjeneratat e kaluara

Menstruacionet e hershme mund t shkaktojn probleme t pafavorshme shndetsore m von n jet.

Emri:  id5660483-Shutterstock_1294511005-1080x720.jpg

Shikime: 41

Madhsia:  32.5 KB
(Aleksandra Suzi/Shutterstock)

Nga Megan Redshaw, J.D.*

Vajzat e reja po i fillojn periodat e para m hert se sa n dekadat e mparshme – nj ndryshim i lidhur me rezultate t pafavorshme shndetsore m von n jet.

Nj studim i ri i botuar m 29 maj n JAMA Network Open zbuloi se mosha mesatare e menstruacioneve ka mbetur relativisht e qndrueshme n rreth 12 vje dhe prqindja e vajzave q fillojn menstruacionet para moshs 11 vje sht rritur ndjeshm me kalimin e kohs.

Menarka, ose perioda e par menstruale, shnon fillimin e ciklit mujor hormonal dhe jetgjatsin riprodhuese. Pr m tepr, ajo nnkupton fundin e pubertetit femror.

Studiuesit me Harvard T.H. Studimi i Shndetit t Grave n Apple i Shkolls Chan t Shndetit Publik ekzaminoi t dhna nga m shum se 71,000 gra amerikane t lindura midis 1950 dhe 2005, duke prfshir etni t ndryshme dhe prejardhje socio-ekonomike. Ata synonin t prcaktonin moshn n t ciln kto gra prjetuan ciklin e tyre t par menstrual dhe sa koh u desh q cikli i tyre t bhej i rregullt.

Studimi zbuloi se gati 16 pr qind e grave t lindura midis viteve 2000 dhe 2005 filluan ciklet e tyre menstruale midis moshs 9 dhe 11 vje, krahasuar me pothuajse 9 pr qind t grave t lindura midis viteve 1950 dhe 1969. Prve ksaj, studiuesit vun re nj rritje n numrin e grave q prjetonin parregullsi ciklet menstruale pr tre vjet ose m shum pas menarks.

Kur shtresoheshin tendencat sipas racs dhe prkatsis etnike, pjesmarrsit q ishin aziatik, hispanik, zezak johispanik ose t racave ose etnive t tjera ose t shumfishta, kishin vazhdimisht m shum gjasa t prjetonin menarke t hershme sesa pjesmarrsit e bardh johispanik.

Nj analiz eksploruese e nj nngrupi prej 9,865 vlerson 46 pr qind e trendit q mund t atribuohet n masn e trupit - nj mas e trupit t trupit t nj personi me gjatsi dhe pesh. Autort vun n dukje se obeziteti nj faktor rreziku pr fillimin e hershm t pubertetit dhe se si obeziteti i fmijris sht n rritjen e bashkimit, ajo q mund t jet e prirur t jet drejt burrave t saj. Megjithat, nuk di se far mase ndryshon n BMI t hershmeve n trend. Shkaku themelor i 54 prqindshit t mbetur q prfundojn menark t saj mbeten n paqart.

Cikli menstrual konsiderohet si shenj jetike e shndetit

Kolegji Amerikan i Obstetrve dhe Gjinekologve (ACOG) e konsideron ciklin menstrual si nj shenj jetike t shndetit t prgjithshm dhe parregullsit mund t tregojn probleme shndetsore, t tilla si pabarazit hormonale, rregullimet e tiroides ose gjendje t tjera mjeksore. Cikli menstrual prfshin gjithashtu sistemin imunitar pasi qelizat imune t mitrs psojn ndryshime thelbsore dhe lehtsojn trashjen dhe hollimin e rreshtimit t mitrs.

Sipas ACOG, vajzat zakonisht kan menstruacionet e tyre t para midis moshs 12 dhe 13 vje, por duhen disa vite q ciklet menstruale t bhen t rregullta. Deri ather, adoleshentt mund t prjetojn perioda t parregullta ndrsa trupi i tyre prshtatet me modelet e reja hormonale.

Periodat e hershme mund t shkaktojn probleme shndetsore

Nj numr n rritje provash, duke prfshir studimin aktual, lidh menarkn e hershme dhe nj koh m t gjat me rregullsin me nj rrezik n rritje t kushteve shndetsore, t tilla si smundjet kardiovaskulare, kanceret, diabeti, astma, skleroza e shumfisht, kushtet metabolike dhe vdekshmria nga t gjitha shkaqet.

Nj studim i vitit 2021 i botuar n Annals of Epidemiology zbuloi se menarkia e hershme tek vajzat dhe nj koh m e gjat pr t arritur rregullsin menstruale shoqroheshin me nj rrezik n rritje t vdekshmris nga t gjitha shkaqet dhe shkaqet specifike. Vajzat q filluan menstruacionet e tyre t para n moshn 11 vje ose m t reja ishin n nj rrezik m t lart t vdekjes nga diabeti, kanceri i gjirit dhe kancere t tjera n krahasim me ato q kishin menstruacionet e para n moshn 13 vje.

Nj studim i vitit 2021 n Krkimin e Kancerit zbuloi se ekspozimi i hershm ndaj hormoneve seksuale t lidhur me fillimin e hershm t menstruacioneve lidhet me nj rrezik n rritje t shtat llojeve t kancerit tek grat e moshs s mesme.

Nj prmbledhje sistematike dhe meta-analiz e vitit 2020 e 28 studimeve n PLOS Medicine zbuloi se vajzat q prjetojn menarki m t hershme kan nj rrezik n rritje t diabetit t tipit 2 dhe tolerancs s glukozs s dmtuar n mosh madhore.

N nj meta-analiz t tet studimeve prospektive q prfshinin 4,553 subjekte me kancer endometrial, studiuesit zbuluan se nj mosh m e hershme e menarks lidhet me nj rrezik n rritje t kancerit endometrial. Po kshtu, nj studim i mparshm nga t njjtt autor gjeti nj "lidhje inverse statistikisht domethnse" midis kancerit ovarian dhe moshs s mvonshme menarkike.

Provat sugjerojn gjithashtu se menarka e hershme mund t avancoj aktivitetin e smundjes s sklerozs s shumfisht tek fmijt. N nj studim prospektiv kanadez, studiuesit gjetn nj ulje prej 36 pr qind n probabilitetin pr t patur nj diagnoz t sklerozs s shumfisht pr do vit q vonohej menarka, megjithse nj cikl menstrual me fillim t vonuar shoqron problemet e tij negative shndetsore.


Megan Redshaw sht nj avokate dhe gazetare investigative me prvoj n shkencat politike. Ajo sht gjithashtu nj naturopate tradicionale me ertifikime shtes n shkencn e t ushqyerit dhe ushtrimeve.


Burimi: The Epoch Times