Historia e fshehur e Kongresit t dyt t KOASH-it


Nga: Nos Xhuvani & Pavli Haxhillazi

Kongresi i dyt gjithortodoks i Kors u mblodh pas Kongresit t Beratit. Ai sht vijim i vendimeve t Kongresit t Beratit dhe plotsoi ato mangsi q vinin nga rrjedha historike e Kishs Ortodokse Shqiptare. Kto mangsi shfrytzoi Patriarkana Ekumenike pr t mos miratuar vendimet e Kongresit t Beratit dhe pr ti quajtur ato t pavlefshme.
Patriarkana e quajti t paligjshm dhe antikanonik Kshillin e Lart t dal nga Kongresi i Beratit dhe nuk miratoi funksionet e tij n emr t nj sinodi episkopal t prbr prej episkopsh kanonik. Pra Patriarkana Ekumenike nuk e njohu n at koh autoqefalin e Kishs Ortodokse Shqiptare, por pranoi ta knaqte at me nj far autonomie dhe ta mbante prgjithmon n tuteln e saj.
Nj nga vendimet kryesore t Kongresit t Beratit ka qen q brenda tre muajve t krijoheshin kushte pr formimin e sinodit episkopal t Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris, i cili n baz t kanoneve kishtare do t merrte drejtimin dogmatik t kishs. Nga thashethemet dhe intrigat e shumta, si edhe nga prarja e brendshme midis ortodoksve shqiptar, n nj far mase nga mungesa e prvojs dhe nga interesa vetjake krejt t njanshme, ky vendim u vonua prej vitit 1922 deri n vitin 1929.
N vitin 1923 u fronzua Fan Noli n Kor nga dy episkop kanonik t drguar nga Patriarkana. Kshtu u krijuan kushtet kanonike pr organizimin kishtar t Kishs Ortodokse n Shqipri, sepse me tre episkop n tri dioqezat kryesore mund t krijohej Sinodi i Shenjt. Imzot Jerotheu n dioqezn e Kors, Imzot Kisi n dioqezn e Beratit dhe Imzot Noli n dioqezn e Durrsit ather ishin n krye t detyrs kishtare. Pa episkop ishte vetm dioqeza e Gjirokastrs. N qoft se dy prej tyre do t ishin treguar t kujdesshm pr t dorzuar episkop njrin prej dy kandidaturave t mundshme, Visarionin ose amen, ather Sinodi do t formohej n mnyr t rregullt sipas kanoneve kishtare ortodokse.
Gjendja ndrmjet ortodoksve shqiptar n lidhje me qndrimin ndaj Patriarkans Ekumenike dhe zgjidhjes s shtjes madhore t autoqefalis erdhi duke u acaruar do dit dhe m shum dhe po shkohej edhe drejt cenimit t mirkuptimit e t harmonis kombtare. Disa mendonin se duhej pritur me durim urdhri i Patriarkans, t tjer krkuan rrug t brendshme dhe t mos i nnshtroheshin pritjes s krkuar qllimisht nga Patriarkana. Pala e dyt, me propozimin e Naltmadhnis s Tij, Mbretit Zogu I, nuk nguroi pr t formuar Sinodin Episkopal dhe pr kt dha ndihmn e vet i drguari i Patriarkans s Serbis.
N javt e para t shkurtit t vitit 1929 me Imzot Visarionin dhe Imzot Eugjenin n krye t ceremonis kishtare u dorzuan dy episkop, amja dhe Ambrozi. M 18 shkurt 1929 u formua Sinodi i Shenjt, i cili zgjodhi Visarionin kryetar t tij. Kshtu filloi nj etap e re n jetn e Kishs. Dioqezat kishin episkopt e tyre kanonik, Berati Imzot amen, Gjirokastra Imzot Ambrozin, Tirana dhe Durrsi Imzot Visarion Xhuvanin, i cili prkohsisht do t ishte dhe ad interim pr Korn.
N Te Deum-in e zhvilluar n Kishn e Shn Gjergjit n Kor m 25 mars t vitit 1929 At Vasil Marko i dorzoi Hirsis s Tij, Visarionit, Kryqin historik t Kongresit t Beratit. Kjo ishte shenja simbolike e dorzimit prfundimtar t kryesis s kishs. Ky veprim e vuri para prgjegjsis Kryeepiskopin Visarion pr t organizuar Kishn Ortodokse Autoqefale t Shqipris duke u mbshtetur n vendimet e Kongresit historik kishtar t Beratit.
Patriarkana e Stambollit si dhe Patriarkana greke nuk e pritn mir formimin e Sinodit t Shenjt. Ato u vrsuln menjher pr t shprehur kundrshtimin e tyre, sajuan fyerje t rnda pr Sinodin, por m shum pr Visarionin dhe Mbretin Zog. Shpifjet nuk e mposhtn Kryeepiskopin Visarion Xhuvani. Zemrimi i Patriarkans Egumenike mbushi gazetat m n z t Greqis. Ather kreu i ortodoksve shqiptar vazhdoi me qetsi shembullore dhe me durim mbledhjet e Sinodit n Kor pr t prmirsuar punt kishtare dhe pr ta ngritur Kishn Ortodokse Autoqefale t Shqipris n nivelin e kishave t tjera t Ballkanit.
N kt situat duhej fituar koha e humbur dhe duheshin marr vendime t rndsishme. Kjo veprimtari e shquar prbn platformn kishtare t Kongresit t dyt gjithortotoks n Kor, i cili duhej t organizohej e t mblidhej sa m par.
Ather pengesat shtoheshin do dit me diskutime shterpe t intriguara nga jasht e t shumfishuara nga ortodoks shqiptar q e kishin shitur shpirtin tek t huajt. Sinodi i kryesuar prej Kryeepiskopit Visarion u mblodh do dit n Mitropolin e Kors. Mbledhjet kan qen t hapura, n to mund t merrte pjes kushdo dhe t jepte mendime. Pjesmarrja masive e dashamirse e besimtarve ortodoks t Kishs son bri q pengesat t kaprceheshin nj nga nj dhe me dinjitet.
Organizimi i Kongresit kishte nevoj pr fonde dhe ato n pjesn m t madhe u siguruan nga shteti shqiptar i kohs. Kujdes i veant u tregua edhe pr zgjedhjen e delegatve. Me kto detyra, ve Kryeepiskopit, i cili kudo q shkoi u mor me organizimin e pleqsive t kishave, u tregua mjaft prkujdesje pr zgjedhjen e delegatve n t gjitha rrethet ortodokse shqiptare. N Kongres u zgjodhn intelektualt e shquar t vendit, klerik me merita kishtare, tregtar dhe zanatinj, t gjith bij t bindur dhe besimtar t aft pr t mbrojtur Kishn Ortodokse Autoqefale t Shqipris. N Kongres morn pjes 10 klerik, ndrmjet tyre 3 episkop, 2 ikonom mitrofor dhe 5 klerik t moshuar me prvoj kishtare. Midis delegatve laik kishte 7 intelektual me gradn shkencore Doktor n fusha t ndryshme t dijes.
Listn e t gjith delegatve t Kongresit t dyt kishtar t Kors, po e japim t plot:

Delegatt e ktij Kongresi qen:

Delegat i Tirans Kryepeshkop Visarioni d.v.
Delegat i Tirans Dr Athanas Shundi d.v.
Delegat i Tirans Dr Zoi Xoxa d.v.
Delegat i Shpatit Taq Buda d.v.
Delegat i Shkodrs At Velisha Popoviq
Delegat i Shkodrs Naim Plevneshi d.v.
Delegat i Shkodrs Mitro Llazareviq d.v.
Delegat i Kors Ik. i M. Mitrofor At Vasil Marko d.v.
Delegat i Kors Stavraq Ballauri d.v.
Delegat i Kors Thoma Turtulli d.v.
Delegat i Kors Vasil Avrami d.v.
Delegat i Kors Sotir Kotta d.v.
Delegat i Prmetit Dhimitri Kacimbra d.v.
Delegat i Gjinokastrs Thoma Papapano d.v.
Delegat i Gjinokastrs Kostandin Lito d.v.
Delegat i Gjinokastrs Episkop Ambrozi d. v.
Delegat i Gjinokastrs Ikonom Papavlashi
Delegat i Libohovs Dhimosthen Haxhoglu d.v.
Delegat i Leskovikut Andon Kito d.v.
Delegat i Lushnjs Llazar Bozo d.v.
Delegat i Vlors Kristaq Ikonomi d. v.
Delegat i Vlors At Isaia d.v.
Delegat i Vlors Kristo Karbunara d.v.
Delegat i Delvins Mihal Maksakuli d.v.
Delegat i Sarands Apostol Dhima d.v.
Delegat i Konispolit Loli Qesko d.v.
Delegat i Durrsit Kristaq Zaguridhi d.v.
Delegat i Durrsit Vasil Bakalli d.v.
Delegat i Durrsit Moisi Popa d.v.
Delegat i Kavajs Kleanth Mineu d.v.
Delegat i Himars Dr Mihal Cane
Delegat i Beratit Episkop Imzot Agathangjel d.v.
Delegat i Beratit Dr Nikolla Haxhistasa d.v.
Delegat i Beratit Ikon. At Theodhor Brisku d.v.
Delegat i Fierit Jovan Xoxa d.v.
Delegat i Mallakastrs Ikonom At Polizoi d.v.
Delegat i Kolonjs (Ersek) Petro Prodani d.v.
Delegat i Bilishtit Petro Ilia d.v.
Delegat i Tepelens Dhimitr Mole d.v.
Delegat i Elbasanit Kostaq Cipo d.v.
Delegat i Elbasanit Kov Deliana d.v.
Delegat i Elbasanit Dhimitr Papajani d.v.
Delegat i Poradecit Spiro Nao d.v.
Delegat i Dibrs Stavrofor Ik. Josifi d.v.
Delegat i Dibrs Dr Filip Papajani d.v.
Delegat i Dibrs Gavril Lasku d.v.
Komisioni i Qeveris pran Kongresit Panorthodhoks
Shqiptar n Kor:
Vasil Bidoshi d.v.

Platforma kishtare e Kongresit u prcaktua me kujdes t madh nga Visarion Xhuvani. N t u parashikuan vendimet e pritshme, detyrat e komisioneve pr organizimin e Kongresit, ceremonit festive pr jehonn e tij. Bazn kryesore t Kongresit e prbnte zgjidhja e drejt e interesave fetaro-kombtare, sigurimi i indipendencs dhe i trsis territoriale t vendit. Vendimet e tij duhej t mos lejonin n t ardhmen asnj veprim q t binte ndesh me interesat kishtaro-kombtare dhe brezat e rinj t ishin syhapur e t kujdeseshin pr mbrojtjen e t drejtave t tyre. N t gjitha materialet e Kongresit vmendje e veant iu kushtua zbatimit t kanoneve t shenjta dhe t dogms fetare, q Patriarkana Ekumenike t ndrpriste sulmet e mtejshme kundr Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris.

Gazeta e Re n Nr. 190, t dats 19.06.1929, ka botuar tekstin e platforms s Kongresit.

1. Do t merret pr baz Ungjilli i Shenjt, gojdhanat e hirshme, rregullat e vendosura prej Sinodeve Ekumenike dhe prgjithsisht rregullat q pasojn Kishn Ortodokse Autoqefale dhe patriarkike ortodokse, n t cilat Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipris sht lidhur dogmatikisht.
2. Principi i dyt sht interesi kombtar, i cili sht marr n kujdes t veant n baz t kanonit Kish e lir n shtet t lir.
3. Organizimi ekonomik financiar i pasurive kishtare, n mnyr q kishs ti sigurohet jetesa nga pikpamja ekonomike.
4.Vendosja e nj disipline t fort q i jep dinjitetin e duhur kishs.
Kora e priti me madhshti t papar mbrritjen e antarve t Sinodit dhe t Visarionit. Pr pritjen e tyre autoritetet kishtare doln deri n Plas. Midis tyre kan qen: Ikonomi i Madh Vasil Marko, Kryetari i Bashkis, drejtori i gazets Zri i Kors, deputeti Llambi Bimbli etj. Ikonom At Josifi prshndeti me nj fjal t shkurtr. N qytet kish dal pr ti pritur i gjith populli pa dallim feje. N pritje qen rreshtuar edhe ushtria, nxnsit e shkollave, kleri ortodoks dhe mysliman, banda e bashkis. Pati mjaft thirrje Rroft Kisha Autoqefale. N qytet u shkmbyen fjalimet e rastit. Pr kt pritje Imzot Ambrozi tha: Pritje t tilla u bhen vetm mbretrve (Gazeta e Re, Nr. 119, 24.03.1929).
N qytetin e Kors mbretroi atmosfera e gzimit, e entuziazmit, sepse dika e mir pritej pr kishn e gjith vendin. N Mitropoli mbizotroi prkushtimi, puna e palodhur, e kujdesshme dhe shum e disiplinuar, e cila iu prgjigj me shum dinjitet hares dhe gzimit mbarpopullor.
Sinodi i Shenjt kishte vendosur q Kongresin e dyt ta drejtonte kjo pari: Kryetar Imzot Visarioni, nnkryetar Vasil Avrami, kryesekretar Dr. Zoi Xoxa dhe kujdestar Thoma Papapano. T ngarkuarit me detyra kishin grupet e puns pr organizimin dhe drejtimin e Kongresit. M 16 qershor t 46 delegatt prfaqsues t klerit dhe t ortodoksve shqiptar u mblodhn n Kor pr t filluar punimet e Kongresit t dyt kishtar, q kishte rndsi t veant historike. N fillim u lexua prshndetja e Mbretit: Nuk duhet me harrue se mbi t gjitha duhet t mbretnoj ideali i Kombit dhe plotsimi i Atdheut (Gazeta e Re, Nr. 190, 16.09.1929).
N fjaln e tij Imzot Visarioni parashtroi prmbajtjen kryesore t Statutit dhe t Rregullores s Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris, parimet e prgjithshme q frymzuan Sinodin e Shenjt pr hartimin e Statutit, t cilat jan: Baza kanonike e Statutit sht Ungjilli i Shenjt, gojdhanat e hirshme, rregullat e vendosura prej Sinodeve Ekumenike, me t cilat Kisha Ortodokse Autoqefale sht lidhur dogmatikisht.
Statuti sanksionoi Autoqefalin e deklaruar n Berat m 12 shtator 1922, duke qen dogmatikisht e bashkuar me patriarkit e shenjta dhe me kishat e tjera ortodokse autoqefale, por administrativisht mbetej krejt m vete nn flamurin kombtar.
Imzot Visarioni, i mbshtetur n Statutin legal t komuniteteve fetare t miratuar n Kuvendin e vitit 1924, theksoi dhe krkoi q gjuha zyrtare e Kishs t jet gjuha shqipe, sepse kjo i ka t gjitha aftsit e veta dhe kurorzon prpjekjet shekullore m t hershme dhe t rilindasve. Nj artikull i veant prcaktoi pavarsin e kishs n mnyr t prer: Kryepeshkopi, Peshkopt, Zvendsit e tyre lokal, Ikonomi i Madh Mitrofor, Sekretari i Prgjithshm i Sinodit duhet t jen prej gjaku e gjuhe Shqiptar, si edhe t ken nnshtetsin Shqiptare.
Ky sht artikulli 16 i Statutit q u diskutua gjat n Kongres, u shqyrtua edhe modeli i kishave t tjera. Ai kishte pr qllim t ruante mirkuptimin e harmonin shoqrore t brendshme dhe t mbylleshin prgjithmon mospajtimet e ndryshme q sjellin vetm ndarje n shtetin shqiptar.
Kongresi vazhdoi punimet 15 dit. N fund, mbasi miratoi statutin n parim, vendosi t krijoj nj komision t posam t prbr nga: Mitrofor Vasil Marko, Vasil Avrami, Dhimitr Kacimbra, Taq Buda, Vasil Bakalli, Athanas Shundi, Llazar Bozo, Nikolla Haxhinasta, Kristaq Ikonomi, Thoma Papapano, Mihal Cane, Milto Maksakuli dhe Dr. Zoi Xoxa, t cilt do ti jepnin statutit formn prfundimtare. Mbas 15 dit diskutimesh, n orn 7.30 t dats 29 qershor t vitit 1929, t gjith delegatt firmosn dokumentet pr tu miratuar n statut prfundimtar (definitiv). Ky Statut e vuri n themele t qndrueshme Kishn Ortodokse Autoqefale Shqiptare. At Vasil Marko n letrn q i ka drguar ministrit t Brendshm m 27-09-1922, ka shkruar: Ne ju bjm t njohur se shtja kishtare vete shum mir. Ne ktu jemi n themele t elikta thjesht kombtare, nuk tundemi, por vetm nj gj na pengon, ajo sht financa. (AQSh. Koleksion fondesh. D. 1519. viti 1922) Ky amanet i Kongresit Kishtar t Beratit u prmbush m s miri n Kongresin e dyt kishtar gjithortodoks t Kors m 29 qershor t vitit 1929.
Kliko pr ta zgjeruar


Si zgjidhej kryepeshkopi ortodoks n baz t Statutit

Nga: Nos Xhuvani & Pavli Haxhillazi

Pr lexuesin e sotm po e japim t plot tekstin e ktij Statuti, sepse ai ka vlera shum t mueshme edhe pr ditt tona.

STATUTI I KISHS ORTHODHOKSE AUTOQEFALE T SHQIPRIS
KOR 1929

Gjith kleri dhe populli Orthodhoks i Mbretris Shqiptare, i prfaqsuar prej Delegatve fuqiplot t mbledhur n Kongresin e Dyt q u mbajt n Kor, voton me nj z statutin definitiv t Kishs Orthodhokse Shqiptare, t prokllamuar Autoqefale n Kongresin e Beratit m dat 12 Shtator 1922.

KAPTINA I
KISHA

Art. 1. - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqipris, pjes e pandar e s Shenjts Kish t Prgjithshme dhe Apostolike, prbhet prej tr banorve t Mbretris Shqiptare q i besojn Krishtit dhe pohojn Simbolin e Shenjt t Fes Orthodhokse (to simvolon tis pisteos) dhe ruan t patundshme gjith sa pranon Kisha e Shenjt Lindore e Krishtit, Themelonjs e Krye i s cils sht Zoti dhe Perndia jon Jisu Krishti.

Art. 2. - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqipris sht e bashkuar dogmatisht dhe shpirtrisht me t gjitha Patriarhit e Shenjta dhe me Kishat Orthodhokse Autoqefale dhe ruan, pa ndonj ndryshim, si t gjitha Kishat e tjera Orthodhokse t Krishtit, burimet e besimit, shkrimet e shenjta dhe gojdhanat e Hirshme (Again Grafin qe Hieran Paradhosin) si dhe kanonet e Shenjta Apostolike dhe Sinodike.

Art. 3. - Gjuha zyrtare e Kishs sht Shqipja.

Art. 4. - Autoriteti m i lart i Kishs Orthodhokse Autoqefale Shqiptare sht Sinodhi i Shenjt Peshkopal i prbr prej Peshkopve aktiv t do Dhioqeze, prej Ikonomit t Madh Mitrofor dhe i kryesuar prej Mitropolitit t Qendrs, Kryepeshkopit t gjith Shqipris.
Titulli zyrtar i Sinodhit sht: Sinodhi i Shenjt i Kishs Orthodhokse Autoqefale t Shqipris. Peshkopata e Qendrs merr titullin Mitropoli dhe titullari i saj quhet Mitropolit i asaj Dhioqeze dhe Kryepeshkop i gjith Shqipris, Peshkopt e tjer mbajn titullin Peshkop dhe Dhioqezat e tyre Peshkopata.

Art. 5. - Kisha Orthodhokse Shqiptare sht person juridik dhe trashgon t gjith titujt dhe t drejtat e komuniteteve Orthodhokse t gjertanishme.


KAPTINA II
SINODHI I SHENJT DHE DETYRAT E TIJ

Art. 6. - Sinodhi i Shenjt: Rregullon Kishn Autoqefale t Shqipris pr sa i prket besimit, adhurimit (Latria), disiplins Kishtare, organizimit dhe administrimit t brendshm t Kishs n baz t dogmave dhe t kanoneve t Shenjta dhe n konformitet me Ligjet e Shtetit;
Ushtron kontrollimin mbi veprimet e Peshkopve dhe t organeve t Kishs, sipas rregullave Kishtare; themelon dhe mban Shkolla Fetare;
Harton programet e tyre dhe i mbikqyr me ann e Peshkopve;
Prkujdeset pr edukatn fetaro-Kombtare, pr kulturn dhe pr t kryerit e detyrave t Klerikve e t Murgjve;
Kujdeset pr edukatn fetare t popullit Orthodhoks me ann e predikimeve Kishtare, t msimeve Fetare edhe t redaktimit e t botimit t librave dhe t revistave Fetare.

Art. 7. - Asnj libr nuk mund t prdoret n Kish pa plqimin zyrtar t Sinodhit, kshtu dhe n shkoll pr msimet e fes Orthodhokse pa plqimin zyrtar t Sinodhit dhe t Ministris sArsimit.

Art. 8. - Librat e Kishs q jan prkthyer do t kqyren prej Sinodhit, i cili e ka pr detyr t kujdeset sa m shpejt pr prkthimin dhe botimin e atyre librave t Kishs q mungojn.

Art. 9. - Sinodhi i Shenjt detyrohet t vej re q do vepr e paraqitur me an botimesh, gravurash, faqjesh theatrale ose kinematografike dhe konferencash publike t mos cnoj ose nderoj dogmat dhe dispozitat e Orthodhoksis ose prgjithsisht Klerin si dhe format e tij dhe, ne paft tarsyeshme t krkoj ndrhyrjen e autoritetevet n komformitet me ligjet e Shtetit. Kryesia e Sinodhit me plqimin e antarvet vendos tu jap diploma merite atyre q i kan shrbyer shtjes Kishtare.


MBLEDHJA E SINODHIT T SHENJT

Art. 10. Sinodhi mblidhet rregullisht dhe medoemos nj her n vit. Koha e mbledhjes sht ipso fakto data 1 Tetor. Mbledhja do t mbaj jo m pak se 15 dit dhe jo m tepr se nj muaj. Kryepeshkopi, pr nevoja t domosdoshme dhe me plqimin e shumics s antarve, provokon dhe mbledhje t jashtzakonshme t Sinodhit. Kryetari el dhe mbyll mbledhjet.

Art. 11. - Sinodhi ka kuorum kur ndodhen prezent gjysma plus nj e numrit t t gjith antarve. Po kurdoher mbledhje legale mund t bhet vetm kur prve Kryepeshkopit ndodhen dhe dy antar t tjer. N munges t Kryepeshkopit, n rast q ky sht pushuar, Sinodhi kryesohet prej m t vjetrit n dorzim; n raste t tjera Sinodhi kryesohet prej Peshkopit tautorizuar nga Kryetari me kompetenc t caktuar.

Art. 12. - Vendimet e Sinodhit merren me shumic votash. N rast njsie provokohet nj mbledhje e dyt, n t ciln, n qoft se ka prsri njsi votash, paravlen ana e Kryetarit.

Art. 13. - Sinodhi ka dhe nj Sekretar t Prgjithshm, i cili proponohet prej Sinodhit dhe emrohet me dekret t Kryepeshkopit. Cilsite Sekretarit t Prgjithshm caktohen n Rregulloren e Administrimit t prgjithshm.


KAPTINA III
PESHKOPATAT

Art. 14. - Kisha Orthodhokse Autoqefaale e Shqipris ndahet n katr Peshkopata:
a) Peshkopata e Kors, Prmetit, Voskopojs, Leskovikut dhe Kolonjs.
b) Peshkopata e Durrsit, Tirans, Shkodrs, Kavajs, Elbasanit, Shpatit, Gors, Mokrs, Pogradecit dhe Dibrs.
c) Peshkopata e Beratit, Vlors, Myzeqes dhe Kanins.
) Peshkopata e Gjinokastrs, Delvins, Dropullit, Pogonit dhe Himars, me kufijt q ka pas gjer m sot gjithsecila prej ktyre.
Kufijt e Peshkopatave mund t ndryshohen me proponimin e Sinodhit, me plqimin e Qeveris dhe me dekret Mbretnor.
Qendra e Kishs Autoqefale caktohet me dekret mbretnor. Gjersa t dal dekreti relativ Kryesia e Kishs qndron n Kor.
Peshkop pa Dhioqez nuk mund t jen m tepr se dy.

Art. 15. - Kryepeshkopi zgjidhet prej Sinodhit pr gjith jetn e tij. N rast q Kryepeshkopi i zgjedhur prej Sinodhit nuk plqehet prej Mbretit, Sinodhi detyrohet t zgjedh nj tjetr, t cilin i a paraqit Mbretit pr plqim dhe dekretim. T gjith kto veprime pr zgjedhje, propozim dhe refuzim mbahen sekrete.
Gjith n kt mnyr zgjidhen dhe Peshkopt e tjer.


CILSIT E PESHKOPVE

Art. 16. - Kryepeshkopi, Peshkopt, Zvendsit e tyre lokal, Ikonomi i Madh Mitrofor, Sekretari i Prgjithshm i Sinodhit, si dhe ndihmsit e Zvendsit Klerik t Kryepeshkopit dhe t Peshkopve, duhet t jen prej gjaku e gjuhe Shqiptar, si edhe t ken nnshtetsin Shqiptare.

Art. 17. - Kryepeshkopi dhe Peshkopt e Shqipris q do t dorzohen, prve cilsive tArtikullit 16 duhet t ken dhe cilsit q krkojn kanonet e Kishs, si dhe t ken mbaruar nj Fakultet Theollogjie.
N rast nevoje, gjer m pes vjet pas hyrjes n fuqi t ktij Statuti, mund t dorzohet Peshkop edhe ay q ka dipllom fakulteti drejtsie, filologjie ose t nj Seminari Orthodhoks n grad Liceu.

Art. 18. - Kryepeshkopi dhe Peshkopt e tjer m par se t fillojn n detyrn e tyre detyrohen t bjn betimet e shnuara m posht, nj prpara Mbretit, nj prpara Sinodhit t Shenjt.
Betimi prpara Mbretit sht:
Betohem dhe premtoj mbi nderin tim (si Kryepeshkop ose Peshkop) prpara Perndis se do t jem kurdoher besnik i Mbretit t Shqiptarvet, i Atdheut dhe i Statutit t Mbretris. Detyrohem t ve n be n kt mnyr dhe gjith Klerikt q do t dorzohen prej meje.
Betimi prpara Sinodhit sht:
Betohem mbi ndrgjegjen time (Kryepeshkopale ose Peshkopale) prpara Perndis se do t ruaj besnikrin kundrejt dogmave, kanoneve dhe rregullave Kishtare q prmbajn bashkimin dogmatik fetar dhe soilidarsin me Patriarhit dhe Kishat Orthodhokse Autoqefale t bots.


TRANSFERIME

Art. 19. - Kryepeshkopi dhe Peshkopt jan t prjetshm n Dhioqezat e tyre prve rasteve t parashikuara n kt Statut.

Art. 20. - Peshkopt mund t transferohen me vendimin e Sinodhit dhe pas plqimit e dekretimit Mbretror.


PUSHIME

Art. 21. - Pushimi i Kryepeshkopit, i Peshkopvet dhe i Ikonomit t Madh Mitrofor bhet pr faje t rnda dogmatike dhe kanonike, pr faje ordinare dhe pr arsye ekstraordinare.
a) Pr faje t rnda dogmatike e kanonike gjykohen prej nj kshille dymbdhjet vetash, prve Kryetarit, t prbr prej gjith antarve t Sinodhit t Shenjt, prve t akuzuarit prej Peshkopve Titullar dhe prej graduatsh Klerik gjer n numrin e siprcaktuar, gjasht prej t cilve i zgjedh i akuzuari. Vendimi jepet me tri t katrtat e votavet e me vota t fshehta, pasi t dgjohet m par apologjia e t akuzuarit.
b) Pr faje ordinare Kryepeshkopi, Peshkopt dhe Ikonomi Madh Mitrofor pushohen n rast dnimi kundr liris personale n nj ndshkim m tepr se nj vit dhe sikur ktij ndshkimi t mos i jet shtuar ndalimi nga ofiqet publike; dhe kur dnohen me burgim t rnd, ose me dnime t fajeve relative pr fallsifikim, vjedhje, mashtrim, keqprdorim besimi dhe atentate kundr zakoneve t mira. N kto raste dhe Sinodhi detyrimisht vendos pushimin e tyre.
c) Pr arsye ekstraordinare, t shpjeguara drejt pr drejt e me dekret mbretror Kryepeshkopi, Peshkopt dhe Ikonomi i Madh Mitrofor, pr ve rasteve t prmendura n paragrafin e siprm, largohen me nj her nga detyra me dekret mbretror.
N rast dekretimi largimi prej detyre i Kryepeshkopit, ky zvendsohet me nj her prej Peshkopit m t vjetr n dorzim; n rast dekretim largimi t nj Peshkopi, Kryepeshkopi emron me nj her Zvndsin e prgjithshm.
N rast pushimi t till brenda dyzet ditve ipso fakto, mblidhet Sinodhi i cili bashk me pushimin e t larguarit, vendos zgjedhjen e Peshkopit pr prmbushjen e Dhioqezs vakante.
N rast pushimi t Kryepeshkopit, pr fardo arsye, ky ka t drejt t marr nj rrog t prmuajshme prej pesqind frangash ari.
Gjithashtu n rast pushimi pr fardo arsye t Peshkopvet dhe t Ikonomit t Madh Mitrofor, kta marrin nga nj rrog t prmuajshme prej 300 fr. ari. Art. 22. Kryepeshkopi, Peshkopt dhe Ikonomi i Madh Mitrofor, pr shkak smundjeje kronike ose pleqrie, t cilat nuk u prmetojn t prmbushin detyrat e tyre Peshkopale, kan t drejt ti paraqisin kanonikisht dhe me t shkruar dorheqjen e tyre Sinodhit, i cili vendos. Po Sinodhi mundet edhe motu proprio t faqi mejtimin mbi smundjen ose pleqrin e tyre pas nj raporti prej pes mjeksh t zgjedhur dy prej Sinodhit vet, dy prej t smurit dhe nj prej Drejtoris s P. t Shndetsis.
N qoft se Kryepeshkopi ose Peshkopt nuk japin dorheqjen brenda dy javve prej dats s komunikimit, Sinodhi me nj her emron nj ndihms Peshkop, i cili merr prsipr administrimin e Peshkopats.
Kryepeshkopi dhe Peshkopt t deklaruar t pamundur mbajn titullin e tyre dhe prmenden n Kish e n ceremonit e Shenjta prej ndihmsit Peshkop dhe prej gjith Klerit, po nuk ushtrojn asnj veprim administrativ dhe nuk marrin asnj pjes aktive nadministrimin e Kishs. N qoft se Doktort raportojn pamundrin e tyre, ata japin dorheqjen duke marr nga arka e prgjithshme e Kishs nj shprblim t prmuajshm pr Kryepeshkopin gjashtqind franga ari, dhe pr Peshkopt katrqind fr. ar.


DETYRAT E PESHKOPVE

Art. 23. - Kryepeshkopi dhe Peshkopt n Dhioqezat e tyre jan autoriteti Kishtar dhe ushtrojn t gjitha detyrat q jan caktuar n kanonet e Shenjta, n rregulloret Kishtare dhe n kt Statut. Ata jan n juridiksionin e Sinodhit dhe ekzekutojn vendimet dhe urdhrat e tij, sipas dispozitave t ktij Statuti. Pr do kundrvajtje ose pakujdesi n detyrat e tyre Kishtare jan prgjegjs prpara Sinodhit. N gusht t do viti jan t detyruar t paraqesin nj raport t veprimeve t tyre dhe t gjendjes s Peshkopats. Ky raport kndohet prpara Sinodhit dhe mosparaqitja e tij konsiderohet si nj shkelje detyre.

Art. 24. - Kryepeshkopi dhe Peshkopt n Dhioqezat e tyre, si n Qendr ashtu dhe n rrethet e saj, ushtrojn t gjitha detyrat t imponuara prej kanοneve Kishtare; Celebrojn Misteret e Shenjta; Predikojn fjaln e Shenjt; konsakrojn Kishat e Shenjta; prkujdesen q t prmbushin t gjitha shrbesat fetare, sipas dispozitave tipike relative; prkujdesen pr zbukurimin e hijshm t Kishave si dhe t Ikonave t Shenjta, vendosja e t cilave krkon autorizimin e tyre t mparshm; prkujdesen pr ent e petkat e Shenjta dhe pr do gj tjetr q prdoret n Kish.

Art. 25. - Kryepeshkopi dhe Peshkopt detyrohen t shtisin nj her n vit npr Dhioqezat e tyre pr prmbushjen e detyrave Peshkopale.
Kryepeshkopi pr Dhioqezn e tij mund tia ngarkoj kt detyr ndihmsve Peshkop ose n munges Zvendsit t tij.

Art. 26. - Asnj Peshkop nuk mund t largohet prej Dhioqezs s vet pa marr leje nga Kryetari i Sinodhit dhe gjithashtu nuk mund t qndroj n Peshkopatn e nj peshkopi tjetr pa autorizimin e ktij.

Art. 27. - Kryepeshkopi dhe Peshkopt emrojn Zvendsit e Tyre n konformitet me Artikullin gjashtmbdhjet (16) t ktij Statuti.

Art. 28. - Ikonomi i Madh Mitrofor sht i detyruar t kryej do mision q i ngarkohet prej Sinodhit dhe merr pjes n t me t gjitha t drejtat e do antari.
N rast q mbetet vakant vendi i Ikonomit t Madh Mitrofor, nuk zvendsohet me tjetr person dhe ky ofiq suprimohet.


KAPTINA IV
MASA DISIPLINORE

Art. 29. - Kryepeshkopi dhe Peshkopt, pr gabime t lehta Kishtare t Klerikve dhe t Murgjve q ndodhen n juridiksionin e tyre, pasi t dgjohet m par i akuzuari, kan t drejt t ndshkojn n mnyr t prer dhe pa tjetr formalitet procedure:
a) me qortim;
b) me pezullim (argji) nga do shrbim fetar gjer m pesmbdhjet dit.
Pr kto ndshkime Peshkopi mban nj procesverbal, i cili ruhet n arkivat e Peshkopats.

Art. 30. - N qendrn e do Peshkopate ekziston nj Kshill Kishtare disiplinore, e cila gjykon fillimisht pr faje fetare Klerikt dhe Murgjit q ndodhen n juridiksionin e saj ose qndrojn nat Peshkopat. Kjo Kshill Kishtare prbhet prej Peshkopit vet si kryetar dhe prej katr Priftrinjve si antar. Kta emrohen dhe pushohen prej Peshkopit dhe emrimi ose pushimi i tyre i njoftohet Sinodhit. Kryepeshkopi dhe Peshkopt mund t formojn Kshilln Kishtare disiplinore edhe jasht Qendrs. Vendimet merren me shumic votash. Kur Kryepeshkopi dhe Peshkopt ndodhen t penguar, vendin e tyre e zn zvendsit Klerik. Kjo Kshill prbhet kurdoher prej pes antarsh dhe plotsohet n munges me ndonj prej tyre.

Art. 31. - Kshilla Kishtare ka t drejt t jap kto ndshkime:
a) Qortim
b) Pezullim (argji) nga do shrbes fetare jo m tepr se nj vit;
c) Prerje rroge t shoqruar me ose pa pezullim gjer n nj vit.
Ndshkimet me qortim dhe me pezullim (argji) gjer m 40 dit jan t prera; t tjerat jan t apelueshme nga ana e takuzuarit prpara Kshills disiplinore t prhershme n qendrn e Kishs.
N qoft se nj klerik akuzohet pr nj faj t rnd q provokon skandal, Kryepeshkopi ose Peshkopi mund ta ndaloj kt me nj her nga shrbesa fetare po jo m tepr se dy muaj.


KAPTINA V
KSHILLA DISIPLINORE E PRHERSHME

Art. 32. - N qendrn e Kishs krijohet nj Kshill Disiplinore e prhershme q prbhet prej Kryepeshkopit si Kryetar dhe prej katr antarve, Peshkop ose Klerik graduat, t zgjedhur prej Sinodhit. Ky zgjedh katr antar suplementar pr t zvendsuar antart n rast mungese.
Kur Sinodhi ndodhet i hapur, detyrn e ksaj Kshille e prmbush ai vet.
T gjitha vendimet e Kshills Disiplinore t prhershme merren me shumic votash.

Art. 33. - Kshilla Disiplinore e prhershme gjykon:
a) Apelisht dhe defitinivisht vendimet e apelueshme t kshillave disiplinore t Peshkopatave;
b) Fillimisht fajet e rnda t cilat, pas vendimit t Kshills Disiplinore Peshkopale, sjellin dnime m t mdha se ato t shnuara n artikullin 30, si dhe fillimisht gradimin definitiv (katheresin).
Vendimet e dhna fillimisht prej Kshills Disiplinore t prhershme apelohen prpara Sinodhit.

Art. 34. - Apeli i vendimeve t dhna prej Kshills Disiplinore t peshkopatave dhe t Kshills disiplinore t prhershme bhet brenda 30 ditve prej dats n t ciln i komunikohet t dnuarit vendimi. Ky komunikim do ti bhet t interesuarit brenda 15 ditve prej dats s vendimit.
Krkesa e apelit i dorzohet Kryetarit t Kshills q dha vendimin, i cili brenda 15 ditve e drgon n Kshilln Disiplinore t prhershme.

Art. 35. - Sinodhi gjykon a) Apelisht dhe definitivisht t gjitha vendimet e dhna Kshills Disiplinore t prhershme; b) Peshkopt dhe Ikonomin e Madh Mitrofor pr faje t lehta.
Vendimet e dhna prej Kshillave Disiplinore me pezullim zbatohen menjher.

Art. 36. - Kryepeshkopi pr faje t lehta dhe t rnda Kishtare gjykohet prpara Kshills s formuar sipas artikullit 21 a.

Art. 37. - T gjitha vendimet q sjellin pushimin e Kryepeshkopit, t Peshkopve dhe t Ikonomit t Madh Mitrofor i paraqiten Mbretit pr dekretim.

Art. 38. - Ekzekutimi i dnimit pr gradim (katheresis) i klerikve bhet sipas kanonevet Kishtare dhe i dnuari me gradim detyrohet t nxjerr petkat fetare dhe shenjat e tjera t ofiqit, pr ndryshe dnohet n baz t artikullit 214 t Kodit Penal.

KAPTINA VI
ORGANIZIMI I ADMINISTRIMIT T PASURIS

Art. 39. - Kishat, Manastiret dhe pasurit e tyre t tundshme dhe t patundshme si dhe ato t komunitetit Orthodhoks jan t siguruara n komformitet me ligjet e Shtetit.

Art. 40. - Burime financiare t Kishs jan:
a) T ardhurat e Kishave dhe t Manastireve si dhe t pasurive t komunitetit Orthodhoks;
b) Subvensioni i dhn prej shtetit pr ndihmn e kishs;
c) Pagesa fakultative si dhe dofar dhurate ose ndihme e dhn prej Shqiptarve.

Art. 41. - Kryepeshkopi dhe Peshkopt e do Dhioqeze kan t drejt t mbledhin ndihmat fakultative t zakonshme pr dobin e Kishs ose personale t tyre nga do familje Orthodhokse, si do t caktohet n rregullore.

Art. 42. - Asnj pasuri e patundshme kishtare ose manastiriale si edhe e komunitetit Orthodhoks nuk mund t jetrsohet pa vendimin e Kshills Mikst, pr ndryshe jetrsimi sht i pavlefshm.
Mnyra e administrimit dhe e frytzimit t pasurive t tundshme dhe t patundshme si edhe mnyra e shitjes s pasurive t tundshme t Kishave, Manastireve dhe komuniteteve Orthodhokse caktohet n Rregulloren e prgjithshme tadministrimit.

Art. 43. - Autoritetet e Kishs Autoqefale detyrohen ti paraqesin kur t krkohen, inspektorit t Ministris s Drejtsis t gjitha llogarit e tardhurave e t t prishurave. N rast q konstatohet se sht br abuzim, kundrvepronjsit drgohen n gjyq prej Ministris s Drejtsis dhe dnohen sipas dispozitave t Kodit Penal.

KAPTINA VII
KSHILLA MIKST

Art. 44. - Pr administrimin dhe kontrollimin e pasurive t Kishave, t Manastireve, t komuniteteve Orthodhokse t do lloji dhurate dhe ndihme si dhe t subvensionit t shtetit krijohet n Qendrn e Kishs nj kshill me emrin Kshilla Mikst e prbr prej t gjith antarve t Sinodhit dhe prej katr Laiksh, nj pr do Dhioqez, nn kryesin e Kryepeshkopit.
T zgjedhurit e Laikvet n fjal dhe kompetenca si dhe t drejtat e tyre do t caktohen n Rregulloren e administrimit t Kishs Orthodhokse Autoqefale. Pr kt her katr antart laik zgjidhen prej kongresit.
Rregullorja e administrimit t prgjithshm do t elaborohet prej Kshills Mikst s cils do ti shtohen edhe katr antar laik nj prej do Dhioqeze t zgjedhur po prej ktij kongresi. N Rregulloren do t caktohen rrogat dhe shprblimet e Kryepeshkopit, Peshkopve dhe Ikonomit t Madh Mitrofor si dhe t npunsve t tjer klerik dhe laik; do t formulohet mnyra e zgjedhjeve t Pleqsive Kishtare (Dhimogjerondive) dhe t kujdestarve t Kishave e t Manastireve.
Kjo Rregullore do t elaborohet prej Kshills Mikst, t formuar si m sipr, brenda gjasht muajve pas dats s dekretimit t ktij Statuti.

Art. 45. - Kshilla Mikst harton pr do vit buxhetin preventiv t prgjithshm t Kishs, nj kopje e t cilit i paraqitet Ministris s Drejtsis pr veprimet e parapara n dispozitat e Rregullores s prgjithshme tadministrimit.

Art. 46. - Pasurit e tundshme dhe t patundshme q u jan ln komunitetevet Orthodhokse, Kishave ose Manastireve me nj qllim mirbrs t caktuar, ndodhen nn kontrollimin e Kishs e cila prkujdeset pr t kryerit e qllimit dhe pr ekzekutimin e dshirs s dhuronjsit.

Art. 47. - Pran Kryekishs krijohet Arka e prgjithshme n t ciln hyjn t gjitha t ardhurat e Kishs sipas artikullit 40 dhe prej ksaj bhen pagesat sipas Rregullores s administrimit.

Art. 48. do zvends lokal bashk me Pleqsin Kishtare harton Buxhetin preventiv t prvitshm pr t gjitha t ardhurat dhe t prishurat t juridiksionit t tij pr pasurit e komunitetevet Orthodhokse dhe pr pasurit dhe t ardhurat e Kishavet. Ky buxhet i drgohet Peshkopats kompetente gjer m nj gusht. Peshkopata, pasi t mbledh buxhetet e t gjith Dhioqezs s saj, me vrejtjet e duhura, ia drgon Qendrs brenda 30 ditve.

Art. 49. - Pr do Manastir hartohet nj buxhet i veant, i cili m nj gusht i paraqitet Peshkopats dhe kjo ia drgon Qendrs me vrejtjet e duhura dhe bashk me buxhetet e tjera pr aprovim.

Art. 50. - Viti financiar i Kishs fillon m nj janar dhe buxheti preventiv i drgohet do Peshkopate prpara ksaj date.
Buxheti konsumativ hartohet brenda muajit mars pr t ardhurat dhe t prishurat e vitit t shkuar. Ky buxhet, bashk me tepricn e tardhuravet, i drgohet do Peshkopate brenda muajit mars. Teprica e tardhurave t Manastireve i drgohet Qendrs n do 6 muaj.

Art. 51. - N qendrn e Kishs ndodhet nj Kshill ekonomike e prhershme q prbhet prej Kryepeshkopit dhe katr laikve. Kta t fundit zgjidhen prej Kshills Mikst dhe detyrat e tyre caktohen n Rregullore.

Art. 52. - N Arkn e Prgjithshme t Kishs Orthodhokse Autoqefale t Shqipris nuk mund t mbahen m tepr se katr mij fr. ari, teprica depozitohet n nj nga Bankat Shqiptare nemrin e saj dhe trhiqet sipas dispozitave t Regullores sadministritimit. Art. 53. Rregullorja e Administrimit t prgjithshm pr t hyr n fuqi, duhet t aprovohet nga Ministria e Drejtsis.


KAPTINA VIII

Art. 54. - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqipris detyrohet n do mesh t bj lutje pr Mbretin, pr gjith Kombin Shqiptar dhe pr ushtrin.

Art. 55. - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqipris nasnj mnyr nuk mund t pranoj, n do emr qoft, dhurata nga nj fuqi e huaj dhe veprimi i kundrt shkakton zbatimin e dispozitave t ligjs mbi fajet politike.

Art. 56. - Sinodhi do t veproj pr prmirsimin q krkojn konditat shoqrore t sotme mbi sa u prket zakoneve fetare.

Art. 57. - Asnj klerik nuk mund t funksionoj fen orthodhokse n Shqipri pa qen i emruar dhe i lidhur me Kishn Orthodhokse Autoqefale t Shqipris.

Art. 58. - T gjith ata Klerik pr t cilt flet artikulli 16 dhe q ndodhen n shrbim t Kishs Orthodhokse Autoqefale t Shqipris, t cilt nuk kan konditat e lypura prej atij artikulli, q ditn e aprovimit t ktij Statuti jan t pushuar nga funksioni Fetar klerikal.

Art. 59. - Asnj laik ose Murg nuk mund t dorzohet Prift ose Dhjak pa pasur plqimin e Sinodhit dhe pa pasur diplomn e Seminarit Orthodhoks.

Art. 60. - T gjitha marrdhniet q do t ket Kisha Autoqefale e Shqipris me Qeverin Mbretrore do t bhen me ann e Ministris s Drejtsis.

Art. 61. - do Peshkopat ka vuln e saj n t ciln do t jet shkruar: Peshkopata e (Emri i Dhioqezs).


DISPOZITAT E FUNDIT

Art. 62. - N rast herezie t nj pjese ose t gjith popullsis Orthodhokse t nj krahine, Kishat, Manastiret dhe pasurit e tyre i mbeten Kishs Orthodhokse Autoqefale t Shqipris.

Art. 63. - N asnj mnyr nuk mund t ndryshohen, t modifikohen ose t abrogohen artikujt 1,2, e 3. Art. 64. Mund t ndryshohen me vendim t Kshills Mikst bashk me Kshilln e prhershme artikujt: 10; 14 a, b; 25; 40; 48; 49; 52 e 60.

Dispozitat e tjera t ktij Statuti mund t ndryshohen me vendim t nj kongresi tjetr.
Ky statut i paraqitet Qeveris pr t marr formn ligjore.

Kor, 29 Qershor, 1929.



M posht jepet e plot lista e t gjith delegatve t Kongresit t dyt Kishtar t Kors, q sht dhn m sipr kur nisi punimet ky Kongres.
Sinodi i Shenjt n shkurt t vitit 1929 u krijua me episkop kanonik shqiptar q e kishin dhe kulturn kishtare pr t hedhur themelet e shndosha t Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris (K.O.A.Sh):

Visarion Xhuvani kishte mbaruar studimet e mesme dhe t larta teologjike n Athin, Agathangjel ame ishte edhe me prvojn e lvizjes kombtare shqiptare. M 1922 mori gradn e Arkimandritit dhe m 1929 u hirotonis dhe u emrua episkop n Berat Ikonomi i Madh Mitrofor At Vasil Marko, i cili n Kongresin e Beratit u zgjodh Kryetar i Kshillit t Lart. N kt Kongres edhe Arkimandrit Ambrozi u emrua episkop i Gjirokastrs.

Kongresi i dyt kishtar i Kors miratoi Statutin e prhershm (definitiv) t K.O.A.Sh-it, Rregulloren e K.O.A.Sh-it dhe forumet drejtuese t kishs. Kjo qe prgjigjja m e mir ndaj pretendimeve absurde t Patriarkans s Stambollit dhe t Patriarkans greke, q penguan gati 7 vjet rrugn e autoqefalis pr Kishn Ortodokse Shqiptare.

N mbyllje t punimeve t Kongresit kishtar t Kors Imzot Visarioni bri deklaratn e tret pr t paraqitur prmbledhtas prfundimet e Kongresit: Tue ndjek udhn e shembullat e shenjta t mbledhjeve t hirshme t kohve t lumtuna t Apostujve, bam m 1 qershor t vitit 1929 thirrjen pr mbledhjen e gjith vlleznve dhe bijve tan n Krisht, meshtar dhe laik t krishten ortodoks t Shqipnis, bam thirrje pr tu mbledhun n Kongresin e dyt Kishtar n Kor.

Ekzakt t dieln kur u mblodh n Niqea Sinodi i par Egumenik para 1604 vjetsh n prezenc t mbretit Kostandin i Madh, edhe ktu, m 16 qershor 1929 prfaqsuesit e klerit t popullit t gjith Shqipnis, n prezenc t prfaqsuesit t Mbretit, ban thirrje t przemrta n Perndi pr me lyp hirin e shpirtit t shenjt (Gazeta e Re. 16.7.1929).

Deklarata e Kryeepiskopit Imzot Visarion Xhuvanit paraqiti shtjet m t rndsishme t Statutit prfundimtar, duke dhn edhe prfundimet historike t ktij kuvendi t rndsishm kishtar:

- Kisha Ortodokse e Shqipnis asht pjes e pandame e kishs s shenjt, q asht pjes e prgjithshme apostolike dhe prbahet prej gjith ortodoksve t Shqipnis, asht e bashkueme me t gjitha patriarkit e shenjta dhe me kishat ortodokse t bots.

- Gjuha zyrtare e kishs asht shqipja.

- Autoriteti ma i nalt asht Sinodi i Shenjt episkopal, i prbam nga Kryeepiskopi, Episkopt, zavendsat e tyne, Ikonomi i Madh Mitrofor, t cilt duhet t jen prej gjaku dhe gjuhe shqiptar dhe nnshtetas shqiptar.

- Vendimet e Statutit krkojn vendosjen e rregullit, t disiplins dhe zbatimin e urdhnave t eprorve. Disiplina e fort, kultura, morali dhe zakonet e mira jan shtylla pr t mbajt ndrtesn shpirtnore t kishs s shenjt.

- Asnji pasuni kishtare e tundshme ose e patundshme t mos prdoret, ve pr misionin e shenjt shpirtnor t kishs, pr kt qllim u formuen kto organe:
- a) Sinodi i Shenjt pr qeverisjen shpirtnore.
- b) Kshilli Mikst (i prziem) i prbam prej Sinodit dhe katr antarve laik, q do t kujdeset pr kontrollin dhe rregullimin e pasunive. c ) Kshilli administrativ i prhershm ekonomik financiar.
Qllimi kryesor i ksaj mbledhjeje t prgjithshme asht bashkimi shpirtnor i gjith t krishtenve pr t sigurue solidaritetin e gjith atyne q bajn grigjn e anijes shptimtare q ka emnin e bekuem Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipnis. Qllimi tjetr asht q t vem t gjitha fuqit tona pr organizimin dhe rregullimin e mir t saj.

Kongresi i dyt kishtar i Kors e gjykoi t domosdoshme hartimin dhe miratimin e Rregullores s K.O.A.Sh-it, e cila do t ishte shtylla e dyt e elikt mbi t ciln do t mbshtetej veprimtaria e Kishs. Pr qartsimin e ideve t Rregullores korrespondenti i Gazets s Re mori kt intervist prej Imzot Visarion Xhuvanit:

Intervist me Kryetarin Imzot Visarion

Kongresi panortodoks i Kors votoi Statutin por me q skishte kompetenc t votonte rregulloren e la kt t hartohej prej nji komisioni kompetent brenda 6-muejve. Un nuk mund t qeveris Kishn pa ligje relative t administrimit t saj t prgjithshm. Prandaj urdhnova kshillin e caktuem prej Kongresit pr hartimin e rregullores n fjal, t mblidhet menjiher pas mbylljes s Kongresit e brenda 10 ditve rregullorja t jet e kryeme.
Me koh kam hartue projektin relativ dhe sot ditn e ejte n ora 5 pasdreke, fillojm mbledhjen e Kshillit Mikst bashk me 4 antart q jan zgjedhun posarisht pr hartimin e rregullores. Mbledhjet do t zhvillohen prdit n orn 5-8 n pallatin e Mitropolis s Kors dhe jan t hapuna.
Pr hir t ksaj Rregulloreje q ka randsi t madhe pr Kishn iu luta Qeveris t m lej n dispozicion edhe Z. Kov Deliana, Kryetar i Kshillit t Shtetit, i cili ka bam studime t posame t ekonomis politike dhe sa pr pikpamjen gjuhsore Kostaq Cipon, profesor n Liceun e Kors.