Beteja pr ujin: Banort vuajn pasojat e HEC-eve n bujqsi dhe turizm

N fshatrat e Gramshit dhe Librazhdit, ndrtimi pa kriter i HEC-eve ka sjell pasoja t rnda pr komunitetet dhe mjedisin, ndrkoh q beteja pr ujin vazhdon.

Nga Bardha Nergjoni

Emri:  Tubat-HEC.jpg

Shikime: 59

Madhsia:  66.2 KB

M 25 gusht, banort e fshatit Grabov e Siprme n Gramsh u mblodhn pr t dhjetn her n protest kundr ndrtimit t dy hidrocentraleve, pr t cilat thon se do t'u thajn ujin dhe dmtojn turizmin malor q po lulzon n zon.

Banort e zhvilluan protestn n qafn e Grabovs, aty ku kompania ndrtuese po hap kanalin e tubacionit q parashikohet t mbledh ujin.

Ne kemi dal n qafn e Grabovs pr t protestuar srish. Hern tjetr do marrim grat, fmijt e pleqt e do jemi prap ktu, e ujin nuk e lem t na e marrin, thot Todi Buzo, nj prej banorve n protest.

Xhorxho Pao, nj tjetr banor i zons thot se askush nuk i ka pyetur pr ndrtimin e hidrocentralit dhe bn thirrje q t verifikohen firmat.

Ne nuk kemi vdekur si fshat, ndaj i bjm thirrje shtetit t verifikoj se kush ia ka dhn firmat pr t ndrtuar hidrocentral, pasi ne si fshat nuk kemi hedhur firma, pretendon ai.

Koncesionet pr ndrtimin e hidrocentraleve Grabova 1 dhe Grabova 2 u miratuan n vitin 2017 n favor t bashkimit t kompanive Vllezrit Hysa dhe Hidropower sh.p.k. Ato do t'u shtohen dhjetra hidrocentraleve t tjera t ndrtuara n bashkit e Librazhdit dhe Gramshit gjat viteve t fundit.

Eksperti mjedisor, Kristi Bashmili i tha BIRN se HEC-et n zonat e Librazhdit dhe Gramshit kan dmtuar habitatin mjedisor si dhe kan prkeqsuar jetn dhe ekonomin e banorve.

HEC-et s'kan kursyer habitatet e rndsishme n zona t mbrojtura, veanrisht t Parkut Kombtar t Shebenikut, apo zona t tjera natyrore me rndsi, si dhe kan prkeqsuar ekonomin dhe jetesn e banorve lokal, kryesisht n Rrapun, Dragostunj, fshatrat prgjat lumit t Gostims, n Polis si dhe n territorin e Gramshit, tha Bashmili.

Banor t zonave t prekura nga HEC-et i than BIRN n intervista t veanta se problemeve t tyre t vjetra u sht shtuar edhe mungesa e ujit pr vaditje duke nxitur shum prej banorve q t largohen nga vendi.

N fshatin Dardh t Librazhdit, kundrshtimi ndaj HEC-eve sht nj luft e vjetr. T mbetur pa zgjidhje, mbi 20 familje e braktisn fshatin vetm gjat vitit t fundit.

Bedri Rrenga i tha BIRN se jetesa e tyre sht vshtirsuar q prej kohs kur npr kanale nuk qarkullon m uj.

Luftn me HEC-et e kemi t vjetr, por ne nuk na e kan fajin ata, por shteti. Askush nuk kujtohet pr ne q t na ndihmojn q t qndrojm, pasi nse s'ka uj, nse s'ka rrug e infrastruktur, zgjidhja e vetme sht largimi, thot Rrenga, q vazhdon t rezistoj pa u larguar nga vendlindja e tij.

N Gostim t Elbasanit, qindra banor ndjehen t krcnuar nga mungesa e ujit n t ardhmen, ndrsa nj HEC po ndrtohet n afrsi t fshatit Fush-Buall.

Ndrtimi i HEC it n afrsi t fshatit Fush Buall, ndikon drejtprsdrejti n 250 300 familje, t cilat prdorin ujin e lumit pr t ujitur rreth mbi 300 ha tok bujqsore. Kshtu, banort e fshatrave prgjat ksaj rrjedhe lumi, do t humbasin prgjithmon traditn e kahershme t plazhit lumor dhe peshkimit, tha Kristi Bashmili.

Eksperti mjedisor thekson se pasojat mund t shihen me sy n zona t ndryshme t Librazhdit. Ndikime negative t tilla dallohen qart n pjesn e poshtme t lumit Rrapun. Bimsia ujdashse e zallishts si dhe zonat ripariane tashm jan tkurrur ndjeshm, si pasoj e mungess s ujit, shtoi ai.

N Dragostunj t Librazhdit, banort kan gjetur nj zgjidhje t mesme me pronarin e HEC-it, i cili lejon nj sasi uji pr vaditje gjat stins s nxeht. Por banort ankohen se t rinjt kan ikur dhe tokat kan mbetur djerr.

Kush gjeti mundsin e iku nga ktu. Ne q kemi mbetur po prplitemi. Jemi krysisht t moshuar q po mbajm me thonj tokat q t zhvillojm pak bujqsi e blegtori. Rinia ka ikur, thot nj i moshuar.

Eksperti Kristi Bashmili thot se dhnia pa kriter e licensave pr HEC-e i ka dhn tashm efektet negative n bujqsi dhe zhvillimin e turizmit.

Degradimi i burimeve natyrore dhe biodiversitetit sjell ndikim t pakthyeshm negativ edhe n aspektet e zhvillimit ekonomik t komuniteteve lokale, t cilt lidhin ngusht aktivitetin e tyre me kto burime, theksoi Bashmili.

Pamundsia e zhvillimit t bujqsis tradicionale dhe ulja e potencialit turistik t ktyre zonave, mbeten ndikime tejet serioze, ku n shum raste nuk jan marr n konsiderat nga institucionet politikbrse dhe qeverisse, shtoi ai.

T tjera dme q rendit eksperti jan prishja e peizazhit natyror dhe rritja e erozionit n brigje dhe siprfaqe ku mungon bimsia.

N disa prej lumenjve dhe prrenjve ku HEC et kan devijuar ujin, kan prishur prgjithmon balancn e ekosistemit, duke e shkatrruar at, shtoi ai.

N fshatin Grabov e Siprme t Gramshit, banort thon se nuk do t ndalen derisa leja e hidrocentralit t anulohet.

Ne ktu do jemi me gjith familjet dhe ujin nuk e lem, thot Sokrat Pao, nj tjetr protestues. Ne do vazhdojm t rezistojm, prfundoi ai.

BIRN