Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 2
  1. #1
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    28,625
    Postimet n Bllog
    12

    Historia e heshtur e arumunve t Durrsit

    Historia e heshtur e arumunve t Durrsit

    Edhe pse kan ln gjurm n historin e Shqipris dhe at t qytetit, historia e komunitetit t vogl prej qindra familjesh t arumunve n Durrs sht pak e njohur.

    Nga Gzim Kabashi

    Emri:  arumunet-.jpg

Shikime: 85

Madhsia:  86.0 KB

    Nj zon kodrinore n kurorn bregdetare t Durrsit, ku ndodheshin stanet, bagtit dhe m pas banesat e komunitetit arumun t qytetit, vazhdon t ruaj edhe sot emrin lagjja Stan si shenj e komunitetit q jetonte aty.

    N fillim t shekullit t kaluar, arumunt ishin nj komunitet mjaft i njohur n Durrs. Me tradit t hershme n pritjen e prcjelljen e t huajve, qyteti i vlersonte ata si njerz puntor.

    Arumunt ishin blegtor, siprmarrs e zanatinj, q t gjith t integruar n jetn e qytetit dhe t disa fshatrave bregdetar pran tij.

    Por pr vite me radh kur vendi ishte nn diktatur, pjestart e komunitetit nj pjes tregtar t mdhenj e fshehn identitetin e tyre pr ti shptuar persekutimit.

    Prindrit merakoseshin se mos flisnim n rrug apo me shokt mbi faktin q gjyshin ton komunistt e eliminuan fizikisht nga q ishte tregtar i madh, apo nga ana tjetr q nj nga kushrinjt tan, Nako Spiru, figur e rndsishme e lufts, pati nj fund tragjik n vitin 1947, kujton Petri Spiru, pjes e komunitetit arumun t qytetit bregdetar. Spiru thot se e msoi historin e familjes vetm pas viteve 90.

    Antar t tjer t ktij komuniteti po ashtu msuan pr origjinn e tyre vetm pas viteve 90.

    T part e mi kan ardhur n Durrs nga Berati rreth 150 vjet m par, tregon Endri Jorgoni, duke nnvizuar se nj pjes e t dhnave pr arumunt jan publikuar n revistn Arumunt vlleht, e cila q nga fillimi i viteve 90 u botua n rreth 50 numra, si n Tiran edhe n Durrs.

    Sipas Censusit t publikuar n vitin 2012, n Shqipri jetojn rreth 8200 vlleh ose 0.3% e totalit t popullsis. Ata u njohn zyrtarisht si pakic kombtare n vitin 2017.

    Emri:  IMG_2126-1140x855.jpg

Shikime: 35

Madhsia:  73.2 KB
    Historiani Hajredin Isufi. Foto: Gzim Kabashi.

    S fundmi, historiani Hajredin Isufi sht prpjekur t zbuloj historin e komunitetit t vogl q sht pjes e historis s qytetit bregdetar. Isufi thot se pr ta ka munges t t dhnave t shkruara dhe se baz pr historin esht nj libr i vitit 1912, i shkruar nga studiuesi arumun C. N. Burileanu I Romeni di Albania (Rumunt e Shqipris), botuar n Bologna. Autori i librit e ka vizituar Shqiprin n vitet 1904, 1905, si dhe n periudhn 1906-1907 dhe sipas t dhnave t tij n kt koh n qytetin e Durrsit jetonin 2.000 banor, nga t cilt 100 ishin arumun.

    Prve qytetit, arumunt jetonin n fshatrat Shn Vlash, Sukth, Pjezs, Rreth dhe Rrushkull n fillim t shekullit t kaluar. Burileanu shkruan se gjeti rreth 239 familje arumune gjithsej.

    Studiuesi saktson se n Rrushkull kishte m pak arumun, 11 familje, ndrsa shumica, rreth 100 ishin vendosur n fshatin Pjezs.

    Sipas Burileanus, familja arumune Shallvari zotronte nj iflik n Rrushkull; njlloj edhe n fshatin Jub, kishin pronat e tyre edhe Jorgo Goga, Vasil Spiru dhe Kristaq Spiru, q t gjith arumun.

    Arumunt e Durrsit u specializuan n disa profesione pak t preferuara nga banort e qytetit, si bakrpunues, kova, orndreqs,, rrobaqeps, qndistar apo leshpunues. Studiuesi Isufi tha pr BIRN se kur autori Burileanu e vizitoi Durrsin, arumunt ishin nj komunitet kompakt dhe jetonin n harmoni me bashkqytetart e tyre durrsak.

    Autori veon Pavli Terkn, nj arumun e pasur q zotronte shtpit e nj lagjeje t madhe pran portit, si dhe nj nga hotelet e qytetit.

    Njeri shum i kulturuar dhe me ndikim t madh n jetn e komunitetit qytetar mes banorve musliman, orthodoks e katolik, Pavli Terka n at koh drejtonte komunitetin e arumunve n Durrs, shkruhet n libr.

    Emrat kryesor mes arumunve t kohs prfshinin po ashtu Anastasia Moisiun, Miltiadh Shallvari, Spiro Golgota, ndrsa t njohura ishin edhe familjet Hodbari, Goga, Leka, Lazaridi, Mima, Papa, Anastasi, Sallabanda, Truja, Bakalli, Koja, Janku, Dovana, e mjaft t tjera.

    Mjaft prej tyre bhen mbrojts t alfabetit shqip me grma latine, duke iu kundrvn presionit grek q kmbngulte pr t shkruar alfabetin shqip me alfabetin helen, thot studiuesi Hajredin Isufi, sipas t cilit: ata gjetn argumentin e tyre n fjalt e patriotit Pavli Terka ne nuk mund t veohemi nga bashkqytetart e tjer, pavarsisht nga feja.

    T njjtin qndrim mbajtn arumunt e Durrsit, por edhe ata t Kavajs edhe n fillim t viteve 1900, kur n qytet pr interesa t vendeve t mdha kishin hapur shkollat e tyre Greqia dhe Austro-Hungaria.

    Studiuesi Hajredin Isufi n intervistn e tij pr BIRN shquan prsri qndrimin e bashkqytetarit arumun Pavli Terka, i cili n vlersim t veprimtaris s tij zgjidhet nnkryetar i Klubit Bashkimi n Durrs.

    Mihal Rama, nj arumun tjetr i Durrsit n fillim t shekullit t kaluar njihej si publicist mjaft i zoti dhe kishte botuar artikuj me inicialet M. R. n t gjitha gazetat e kohs, thot Isufi. Studiuesi Isufi i ka ln nj vend t veant arumunve n librin e tij Feja dhe Flamuri kushtuar klerikut patriot Dom Nikoll Kaorri.

    Isufi thot se arumunt n Durrs, n 10-vjearin e par t shekullit t XX-t kan qen n harmoni dhe bashkpunim t plot me komunitetet e tjer t qytetit. Duke nisur nga luftrat ballkanike; n mbrojtjen e alfabetit latin; n prhapjen e arsimit kombtar si dhe n ngritjen e flamurit kombtar pr pavarsi. Nuk ka ngjarje historike n Durrs dhe n rrethinat e tij ku t mos jen prfshir arumunt, thot Isufi.

    Nj pjes e pasardhsve t arumunve vazhdojn t jetojn n qytetin antik mes bashkqytetarve, dhe nuk dallohen e as nuk bjn prpjekje pr ta veuar veten.

    Megjithat nj interes pr historin e komunitetit sht zgjuar sfundmi. Endri Jorgoni, i cili n fillim t viteve 2000 ka prfunduar studimet n Kluzh, thot se koht e fundit ka nisur t prkthej nga rumanishtja librin historik Ditari i Dumitru Berciu Instituti rumun i Shqipris

    Nuk jam prkthyes, por e ndjej si detyrim q tia bj t njohur familjes sime dhe komunitetit t arumunve n Durrs, prfundon Endri Jorgoni.

    BIRN

  2. #2

    Pr: Historia e heshtur e arumunve t Durrsit

    Emri:  1170.jpg

Shikime: 27

Madhsia:  46.3 KB
    Emri:  1171.jpg

Shikime: 27

Madhsia:  47.0 KB
    Emri:  1172.jpg

Shikime: 27

Madhsia:  47.5 KB
    Emri:  1173.jpg

Shikime: 28

Madhsia:  23.3 KB
    Emri:  1174.jpg

Shikime: 27

Madhsia:  24.8 KB

Tema t Ngjashme

  1. Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 22-08-2023, 18:19
  2. Hipertensioni, vrass i heshtur
    Nga CRI n forumin Mjeku pr ju
    Prgjigje: 28
    Postimi i Fundit: 22-01-2023, 07:04
  3. Legjenda dhe Historia e Durresit
    Nga ALBA n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 7
    Postimi i Fundit: 22-05-2018, 14:43
  4. Shprngulje e heshtur
    Nga Faik n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 2
    Postimi i Fundit: 11-12-2008, 23:21
  5. Rebelim i heshtur
    Nga Tirana n forumin Letrsia shqiptare
    Prgjigje: 21
    Postimi i Fundit: 27-05-2007, 10:46

Fjalt Kye pr Temn

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •