Interesi pr nj Akademi Shkencash funksionale sht shum i rndsishm pr Shqiprin duke patur parasysh se problemet q has jo vetm shoqria shqiptare por shkenca shqiptare, historia e Shqipris, presionet q bjn akademit e fqinjve pr t rishikuar lndn e Historis s Shqipris dhe m tej at t Ballkanit dhe t Europs.
sht e vrtet se academia e Shqipris ka egzistuar q n Kohn e Mbretris shqiptare madje dhe n kohn e lufts kur at Zef Pllumbi e manaxhonte kt pjes. Emrin Akademi e mori n kohn e Partis s Puns dhe kshtu vazhdon t jet edhe sot e ksaj dite.
Sidoqoft, Akademia e Shkencave t Shqipris mbeti e politizuar sin kohn e diktaturs dhe kjo u pa sifdomosn profilin e Albanilogjis dhe Historis t Shqipris ku historiant dhe albanologt shqiptar ulnin kokn para kshillave dhe rekomandimeve t t huajve pr historin e lasht dhe t mvonshme.
Aq asa dhe kur erdhi Historiani anglez Hammond i cili vizitoi Butrinitn dhe deklaroi se historia e butrinit dhe t dhnat arkeologjike dshmojn se sht grek, asnjri nga arkeologt tan dhe historiant tan t asaj kohe nuk e kundrshtoi shkencrisht pr t kundrtn. Sot n kohn e demokracis kan dal shum historian, arkeolog t rinj dhe krkues (Researcher) t rinj q studjojn botojn shkrime dhe artikuj shkencor, ashtu si dhe n fushat e tjera t shkencs sin mjeksi, teknologji, shkenca tegzakt.
Mendoj se Akademia e Shkencave duhet t reformohet sipas sistemeve t Akademive Perndimore pra me kuptim t kufizuar pr nj ose disa deg dhe jo pr t gjitha duke patur parasysh se egziston 11 Universitete Publike q marrin fonde nga shteti, dhe disa Universitete Private t cilat mund t ruajn rolein e avangardave shkencore.
P.sh. Akademia sht dika q meret me ann krkimore dhe shkencore. Kjo hallk funksionon. Ka nj tipar honorifik sesa insitucion q prshfin shum element. N Franc akademia ka 40 antar, kurse tek ne me 2.8 milion banor ka 50 antar, madje ka dhe antare t prkohshm me titullin e cuditshm `academist i associuar`??!!
Edhe tek ne Akademia duhet t jet m tepr onorifike, sesa t paguhen njerz t marrin rroga.
Sidoqoft Akademia nuk duhet t jet e varur nga qeveria, sepse do t mbetej politike si n kohn e diktaturs Gjithashtu mendoj q antart e bashkpuntort shkencor mund t prfshihen qofshin publik, qofshin privat.
Gjja m e par mund t ishte t fillonin t przgjidhnin disa antar t akademis si onorifik ose t pavdekshm.
Kurse pjesa tjetr t ishte funksionante me tituj t kategoris Profesor ose n raste t veanta mund t ishin krkues shqiptar q punojn jasht atdheut dhe q kan dhn kontribut n shkenca prkatse duke u dhn atyre tituj horifik t Akademis ton.
N akademi mund t ket e njerz shum t moshuar por q smund ti przesh sepse e bjn punn si duhet (https://gotanes.tv/pirro-prifti-lgb...e-se-shkencave).
Prplasja Fuga Gjinushi sht nj prplasje m tepr t xhaketave t vjetra pr post sesa pr t reformuar Akademin e cila duhet zbrazur njher dhe pastaj nprmjet ndonj komisioni profesorsj apartiak t przgjidhen dhe t bhet nj statut dhe program i ri me pak antare si e prshkrova m sipr.
Zgjedhjet e reja si gjithmon njlloj si ato t universiteteve bhen n Shqipri njlloj si zgjedhjet n politik. Nuk duhet br kshtu. Zgjedhje apo przgjedhjet pr n akademi do t bhen me tre tipare:
- Me c/v dhe artikuj e tekste apo libra pr shkencn prkatse
- Me Meritokraci
- Experience pune dhe etik
Problemet q ngre Prof. Artan Fuga si ato tre pikat e famshme, prve piks s tret t tjera jan t diskutueshme:
1.Pr t rezistuar kundr siprmarrjes t paprgjegjshme dhe politikisht amorale t ndonj deputeti t prdorur e konsumuar, prej vitesh, q krkon shtyr nga lobi t ndryshme t ndryshoj ligjin pr akademin duke i br drejtuesit e saj t prjetshm, pa e kufizuar m me nj mandat detyrn e tyre, edhe pas t 75 vjetve.
2. Pr t vazhduar t promovoj modelin tim pr nj akademi shkencash t vrtet, sipas modeleve perndimore pa prjashtim, jo t kthyer n nj institut krkimesh pa aks e pa bosht, q duplikon institute t tjera duke shprdorur kshtu paran publike.
3. Pr t treguar dshtimet e modelit t tanishm t imponuar me dhun nga nj grusht deputetsh q sot nuk dihet se ku jan, t imponuar nga politika.

Zgjedhjet pr kryetar do t behn vetm kur t jet e nevojshme pr Akademin dhe jo do 4 vjete tij . Kritika pr Profesor Artan Fugn se: `Artan Fuga eshte ideatori dhe likuidatori (asgjesuesi) i shumices se instituteve te Akademise se Shkencave (1972-2008), ne kembim te grades "Akademik", qe ia akordoi dhe firmosi me doren e tij kryeministri i kohes, Sali Berisha, shkaterruesi historik i ekonomise, ushtrise, arsimit dhe kultures ne Shqiperi`, mbetet r tu debatuar nse sht e vrtet.
N prfundim mund t shprehem se Akademia e Shkncave t Shqipris ka nevoj pr njerz t rinj n kuptimin jo t moshs port ideve dhe rezultateve sidomos n Arkelogji, Historiografi, Albaniologji, sepse Historia e Shqipris ka plot boshllqe dhe plot kundrshti nga Akademit fqinje greke, serbe, bullgare dhe turke. Kjo krkon pun t madhe pr ti kundrshtuar.