Nuk sht rastsi q Shqipria si vndi t cilit i kan rrmbyer tokat q nga Kongresi i Berlinit n 1878 dhe u sanksionuan me ligj nprmjet Konferencs s Ambasadorve n Londr, ose si u quajt `Konferenca e Paqes`me pjesmarrjen e gjasht fuqive t mdha t asaj kohe: Britania e Madhe, Franca, Gjermania, Austro-Hungaria, Rusia dhe Italia, - nuk sht pjes e projekteve dhe marveshjeve t BE, si p.sh. Projekt marveshja franko-gjermane pr normalizimin dhe njohjen reciproke Serbi-Kosov.
Dihet fare mir q Franca dhe Gjermania vun firmat dikur para 110 vitesh pr coptimin e shtetit shqiptar t formuar me 28 Nntor 1912, dhe dihet fare mir q BE mesa duket nuk e ka vn fare ujin n zjarr pr kt fak,t por se mendon nprmjet gjeopolitiks s saj anti-sllave, vetm ti jap prparsi nj marveshjeje gjysmake q n fund t fundit nuk arrin as njohjen reciproke dhe aq m pak t drejtat e Shqipris jo vetm pr t marr pjes n do lloj bisedimi, por edhe pr t marr at q i takon. Ashtu si than panelistt e grupit punues t Konvents Kombtare pr Bashkimin Evropian pr Kapitullin 35, ata konkluduan n Beograd m 26 janar 2023 se nnshkrimi i marrveshjes franko-gjermane nuk do t prfaqsonte marrveshjen prfundimtare pr normalizimin e marrdhnieve ndrmjet Beogradit dhe Prishtins, por nj hap i ndrmjetm para krkess pr njohjen zyrtare t Kosovs nga Serbia (https://betabriefing.com/nes/politi...inal-agreement 26.01.2023).
Kjo Projekt marveshje i ngjan shum Marveshjes midis dy Gjermanive n kohn e lufts s ftoht. Sipas artikullit nga Igor Mirosavljević 10. 02. 2023, ai pyet:
`Sidoqoft, a sht marrveshja e dy Gjermanive nj model pr propozimin franko-gjerman pr Serbin dhe Kosovn? M 20 janar, presidenti i Serbis Aleksandar Vuiq u takua n Beograd me pesshen diplomatike prfaqsuesit e Shteteve t Bashkuara, Francs, Gjermanis dhe Italis, si dhe prfaqsuesin special t BE-s pr dialogun ndrmjet Beogradit dhe Prishtins, Miroslav Lajak. Pas takimit, Vuiq deklaroi se Serbia sht e gatshme t pranoj dhe t punoj n zbatimin e planit pr Kosovn, me nj rezerv. Gjat fjalimit t tij n Asamblen Kombtare m 2 shkurt, Presidenti Vui sugjeroi se mbi 90% e asaj q u shfaq n media n lidhje me propozimin franko-gjerman ishte e vrtet.
Portali i Brukselit Euroactiv, n fillim t nntorit, duke iu referuar burimeve t mirinformuara, publikoi nj draft t marrveshjes s ardhshme n11 pika. Prmbajtja nuk ishte mohuar publikisht as nga pala serbe dhe as nga ajo kosovare, dhe komuniteti i ekspertve theksoi n at koh se pjes t draftit ishin kopjuar plotsisht nga marrveshja mes dy Gjermanive.
N dhjetor, nj version i prditsuar i propozimit u dorzua n margjinat e samitit BE-Ballkani Perndimor n Tiran. Prfaqsuesi i Lart i BE-s pr Politikn e Jashtme dhe Sigurin, Josep Borrell tha m pas se elementt kryesor mbetn t njjt. Ndrkoh, duke gjykuar nga deklaratat e disa zyrtarve evropian, propozimi franko-gjerman sht kthyer n nj propozim europian. Edhe ky nen sht marr n trsi nga marrveshja ndrmjet Republiks Federale dhe Republiks Demokratike Gjermane. Duke pasur parasysh se n praktik dy shtetet gjermane, edhe pas marrveshjes s vitit 1972, nuk vendosn kurr marrdhnie diplomatike n nivel ambasadori, por prkundrazi, de facto i mbajtn ato n nj nivel m t ult, mund t pritet q nj model i ngjashm t jet. pasuar nga Serbia dhe Kosova nse arrihet nj marrveshje.
N thelb, Serbia do t njihte autonomin e veant juridike t Kosovs dhe do t angazhohej pr nj kufizim t caktuar politik dhe ndrkombtar, por ka mnyra ligjore pr t paketuar vendimin, ndrsa Beogradi mbetet me qndrimet e tij t mparshme, shton Igor Novakovi drejtor i krkimit. n Fondin ISAC,.
Pavle Kilibarda, studiues pas doktoraturs nga Fakulteti Juridik i Universitetit t Gjenevs kujton gjithashtu se n nj aktgjykim t korrikut 1973, Gjykata Kushtetuese e Republiks Federale t Gjermanis mori qndrimin se Traktati Themelor i dy Gjermanive, mbi n t cilin bazohet propozimi aktual, sht nj traktat midis dy vendeve t pavarura, por q duke prdorur vetm fiksionin juridik vrtetoi se nuk ishte n kundrshtim me Ligjin Themelor (Kushtetutn) t Republiks Federale t Gjermanis.
Ndrsa nenet e mbetura n propozimin franko-gjerman kan t bjn me shtje specifike t rndsishme pr komunitetin serb dhe kontekstin e s ardhmes s BE-s, pes nenet e paraqitura m sipr, identike me elementt e marrveshjes midis dy Gjermanive, sigurisht q do t ishin shtylla kurrizore t nj marrveshjeje t mundshme ndrmjet Serbis dhe Kosovs, nse ajo korrespondon me prmbajtjen aktualisht n dispozicion dhe t dyja palt bien dakord ta nnshkruajn at (https://europeanesternbalkans.com/2...ia-and-kosovo/).
Propozimet me 11 nene jan:
Neni 1-Kosova dhe Serbia do t zhvillojn marrdhnie normale, t fqinjsis s mir me njra-tjetrn bazuar n t drejta t barabarta.
Neni 2-Kosova dhe Serbia do t udhhiqen nga aspiratat e tyre reciproke pr antarsim n BE.
Neni 3-N prputhje me MSA-n [Marrveshjet e Stabilizim Asociimit] t nnshkruara nga t dyja palt, Kosova dhe Serbia do t zgjidhin do mosmarrveshje ndrmjet asaj kohe ekskluzivisht me mjete paqsore dhe do t prmbahen nga krcnimi ose prdorimi i forcs. Ata riafirmojn paprekshmrin tani dhe n t ardhmen t kufirit q ekziston mes tyre dhe marrin prsipr t respektojn plotsisht integritetin territorial t njri-tjetrit.
Neni 4-Kosova dhe Serbia vazhdojn me supozimin se asnjra nga dy palt nuk mund t prfaqsoj tjetrn n sfern ndrkombtare dhe as t veproj n emr t saj.
Neni 5-Kosova dhe Serbia do t promovojn marrdhnie paqsore n Ballkanin Perndimor dhe do t kontribuojn n sigurin dhe bashkpunimin rajonal n Evrop.
Neni 6-Kosova dhe Serbia vazhdojn me respektimin reciprok t juridiksionit t secils pal.
Neni 7-Kosova dhe Serbia deklarojn gatishmrin e tyre pr t rregulluar shtjet praktike dhe humanitare n procesin e normalizimit t marrdhnieve t tyre. Ata do t lidhin marrveshje me synimin pr t zhvilluar dhe promovuar n baz t ktij Traktati dhe pr prfitimin e tyre t ndrsjell bashkpunimin n fushn e ekonomis, shkencs dhe teknologjis, transportit, marrdhnieve gjyqsore, postave dhe telekomunikacionit, shndetsis, kulturs, sportit, mjedisit, mbrojtjes dhe n fusha t tjera. Detajet jan rn dakord n Protokollin Suplementar.
Neni 8-Kosova dhe Serbia do t shkmbejn Misionet e Prhershme. Ato do t vendosen n selin e Qeveris prkatse. shtjet praktike n lidhje me themelimin e Misioneve do t trajtohen vemas.
Neni 9-Kosova dhe Serbia pajtohen q ky Traktat nuk do t ndikoj n traktatet dhe marrveshjet ndrkombtare dypalshe dhe shumpalshe t lidhura tashm prej tyre ose q kan t bjn me to.
Neni 10-Palt do ta krijojn komisionin e prbashkt, t kryesuar nga BE-ja, pr monitorimin e zbatimit t ksaj marrveshjeje. T dyja palt konfirmojn detyrimin e tyre pr zbatimin e t gjitha marrveshjeve t kaluara t arritura n bisedime, t cilat mbeten t vlefshme dhe detyruese.
Neni 11-Palt angazhohen t respektojn udhrrfyesin e zbatimit t ksaj marrveshjeje.
Kjo Projekt marveshje Frank-Gjermane nuk merr fare parasysh t drejtat e shqiptarve n Serbi t cilt gjithashtu mund t krijonin nj assosacion (t ngjashm me at serb n Kosov) t shqiptarve n Serbi,, por prpiqet mesa duket t gjej nj zgjidhje t cunguar ashtu si dhe Marveshja e Ahtisarit n 1999 (ku morn pjes edhe prfaqsues nga Shqipria) n Raportin 1244 t OKB, ku Kosova nuk do t quhej e pavarur por nj lloj autonomie e avancuar.
Aq problematike nga ana juridike ishte ndrhyrja e NATO-s, saq dhe vet radikalisti Sheshel deklaroi se `ne (serbt). i a kemi marr Kosovn Shqipris, dhe sht m mir t diskutojm me Shqiprin se sa me Kosovart...`.
U desh ndrhyrja e SHBA t ndikonte me energji q me 17 shkurt 2017 Kosova t shpallej shtet i pavarur pavarsisht problemeve juridike t parealizuara t Ahtisarit, por problemet edhe sot mbeten, sepse akoma 4 shtete t BE nuk e njohin Kosovn dhe se Shqipria, m e interesuara pr zgjidhjen e ktij problemi 110 vjear, mbetet jasht loje.

priftipirro2017@gmail.com