Shtesa natyrore e popullsis afr zeros n Shqipri, lindjet m t ultat q nga viti 1934

Emri:  auto_-640-0-popullsia-780x439-1901676281923.jpg

Shikime: 81

Madhsia:  31.3 KB

N tre vitet e fundit, Shqipria ka pasur nj shtes natyrore afr zeros, pr shkak t vdekjeve t larta dhe rnies s lindjeve.

T dhnat e INSTAT tregojn se n vitin 2022, shtesa natyrore e vendit, q mat diferencn mes lindjeve dhe vdekjeve ishte vetm 675 persona, m e ulta historike, me prjashtim t dy viteve t pandemis 2020-2021, kur kishte nj numr t lart t pazakont vdekjesh.

2021-i sht i vetmi n historin e Shqipris me shtes negative (-3,296), ndrsa n 2020-n shtesa ishte minimale prej vetm 470 personash, raporton Monitor.

Por, ndrsa n periudhn 2020-2021, indikatori u prkeqsua pr shkak t numrit t lart t vdekjeve si pasoj e pandemis, n 2022-n, numri i vdekjeve u stabilizua, duke u rikthyer afr tendencs historike dhe efektin kryesor e dha prshpejtimi i tendencs tkurrse t lindjeve.

Sipas INSTAT, n vitin 2022 u shnuan 22.9 mij vdekje, me nj tkurrje t fort me 37 pr qind n raport me vitin e mparshm kur ishte kulmi i pandemis, duke iu rikthyer trendit normal t para pandemis (vdekjet n 2022 ishin rreth 5 pr qind m t larta se mesatarja e 2016-2019).

N vend, lindn pr t njjtn periudh 23.6 mij bebe, me rnie 13.5 pr qind n krahasim me vitin e mparshm. Ky sht numri m i ult i lindjeve t regjistruara ndonjher n vend, q nga viti 1934, kur raportohen t dhnat.

Ky tregues mat vetm shtesn natyrore t popullsis, ndrsa popullsia reale mund t jet tkurrur m shum pr shkak t migracionit neto negativ, me ikjet e popullsis, sidomos t t rinjve, q vitet e fundit jan prshpejtuar.

Si po bie popullsia

T dhnat historike tregojn se shtesa natyrore e popullsis arriti n nivelin m t lart historik n vitin 1990, me gati 64 mij lindje m shum sesa vdekjet. N at vit u shnua nj nivel rekord prej 82 mij lindjesh dhe 18 mij vdekjesh. Mosha mediane e popullsis (q ndan popullsin n dy pjes t barabarta) ishte n at koh rreth 24 vje, sipas t dhnave t Organizats s Kombeve t Bashkuara (OKB).

M pas, emigracioni masiv i pas viteve 90 dhe ndryshimi i stilit t jetess q oi n rnien e lindjeve pr nj grua, ndikoi n plakjen e popullsis, q u shoqrua me rnien e lindjeve dhe shtimin e vdekjeve. N vitin 2022, mosha mediane popullsis arriti n 38.2 vje.

Vala e re e emigracionit, q po prshpejtohet vitet e fundit pritet q ta prkeqsoj m tej kt tendenc. OKB parashikon q n vitin 2055 mosha mediane e popullsis t arrij n 50 vje.

Censi i fundit i INSTAT sht kryer n vitin 2011, n baz t s cilit popullsia ishte rreth 2.8 milion banor. Censi sht shtyr disa her, fillimisht pr shkak t pandemis n 2020-n, m pas mungess s infrastrukturs dhe pritet q t filloj t kryhet vetm n shtator t ktij viti.

Vlersimet indirekte nga lejet e qndrimit q jan dhn nga vendet e Bashkimit Evropian tregojn se q nga viti 2008, kur Eurostat raporton t dhnat, shtetet e BE-s kan dhn pr shqiptar gjithsej 756 mij shtetas shqiptar. Nga institucionet ndrkombtare, numri i lejeve t qndrimit pr shtetasit e nj vendi llogaritet si emigracion.

Pasojat e tkurrjes natyrore t popullsis, plakjes graduale dhe sidomos vals s re t emigracionit t t rinjve po ndihen dukshm n ekonomin vendase, si n mungesn e fuqis puntore, tkurrjen e konsumit, ndrsa n t ardhmen efektet pritet t jen m t mdha n rnien e produktivitetit dhe ngadalsimin e ekonomis si dhe prkeqsimit t skems s pensioneve.

Syri