Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 1
  1. #1
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-11-2010
    Postime
    16,180

    Shtat ekonomistt m t mdhenj t historis, dhe si ndikojn ende sot idet e tyre

    Shtat ekonomistt m t mdhenj t historis, dhe si ndikojn ende sot idet e tyre

    Ekonomia ka imazhin e nj “shkence” t mrzitshme. Por n mnyrn m elegante dhe bazike, ajo mund t jet e pamueshme, madje shum zbuluese.

    Ja cilt jan disa nga ekonomistt e mdhenj t t gjitha kohrave, dhe si gjenialiteti i tyre zbuloi mekanizmat shoqror q na lidhin t gjithve.


    Adam Smith

    Ekonomist dhe filozof skocez i shekullit XVIII-t. I konsideruar gjersisht si “Babai i Ekonomis”, libri i tij “Studim mbi natyrn dhe shkaqet e pasurimit tkombeve” sht padyshim libri m me ndikim n historin e ksaj fushe. Ai e shihte ndarjen e puns si shtytsin kryesor t produktivitetit, q nga ana e tij ishte i nxitur nga konkurrenca.

    Ndrsa ishte skeptik pr virtytet e interesit vetjak , ai pohoi se n nj sistem tregu, e ashtuquajtura “dora e padukshme” priret t drejtoj kanalizimin e qllimeve egoiste drejt s mirs s prbashkt. Ai trajtoi konceptet baz t oferts dhe krkess, tendencn e tregjeve pr t ecur drejt ekuilibrit dhe teorin e vlers s puns.

    Dejvid Rikardo

    Ishte ekonomist britanik dhe deputet i parlamentit. Plotsoi konceptin e Smith se vlera e nj produkti ishte e lidhur ngusht me sasin e puns q kryhej pr prodhimin e tij, por duke theksuar rndsin e faktorve t tjer, si vshtirsia e puns s prfshir dhe mjetet e nevojshme pr t realizuar punn.

    Ai kshillonte vendet t maksimizonin prodhimin n industrit ku kishin disa avantazhe, dhe t importonin gjrat e tjera q u nevojiteshin, duke ilustruar teorin e tij me shembullin e tregtis s rrobave dhe vers midis Anglis dhe Portugalis. Ky argument sht prpunuar, kritikuar dhe ri–interpretuar gjat 2 shekujve t fundit. Por ideja baz, pra q tregtia sht prgjithsisht e mir edhe kur dy vendet e prfshira nuk jan shum t ngjashme, pranohet gjersisht.

    Karl Marks

    “Babai” i komunizmit ishte filozof, ekonomist, gazetar, historian dhe revolucionar. Vepra e tij kryesore “Kapitali: Nj kritik e ekonomis politike” ,u fokusua kryesisht tek ekonomit kapitaliste. Ai shkroi rreth 10.000 faqe pr ekonomin, por si rezultat i metodave t tij t puns shpeshherrastsore dhe i projekteve t paprfunduara, vetm nj pjes e ideve t tij kan mbijetuar deri m sot.

    Ai e zgjeroi teorin e puns s vlers n mnyra q shkuan prtej ideve t Rikardo dhe Smith. Marksithoshte se disa nga problemet q preknin n atkoh kapitalizmin – prqendrimi i pasuris n pak duar, pagat e ulta, recesionet e mdha pas lulzimit dhe kushtet e tmerrshme n vendet epuns – ishin veori dhe jo defekte t sistemit. Disa nga idet e tij, si qndrimet ndaj ciklit t biznesit, jan rishikuar dhe shihen si prshkrues t dobishm t funksionimit t kapitalizmit, ndonse ekonomistt marksist nuk jan sot dhe aq popullor.

    Xhon Mejnard Kejnes

    sht e pamundur t flitet pr ekonomin moderne kapitaliste pa u ndalur tek Xhon MejnardKejnes. Shum aktiv gjat Depresionit t Madh, ai u prpoq t shpjegonte se far kishte shkuar keq me ekonomin globale, dhe si dilej nga kriza. Pr pasoj, Revolucioni Kejnesiann ekonomi ndihmoi ndhnien fund t krizs s madhe dhe n nxitjen e bumit t paslufts q zgjati disa dekada.

    Kejnes thoshte se ishte krkesa agregate – pra i gjith shpenzimi pr mallra dhe shrbime n nj shoqri – forca kryesore q e onte prpara nj ekonomi. Prpara tij, shumica e ekonomistve shqetsoheshin pr ofertn, me iden se rritja e oferts do t ulte mimet dhe do t stimulonte krkesn ndrsa mallrat do t bheshin m t lira. Ai u b i famshm edhe sepse u fokusua pothuajse ekskluzivisht n ekonomin n terma afatshkurtr. Sepse si e deklaroi me nj batut t tijn: ”N planin afatgjat, ne t gjith do t kemi vdekur!”.

    Pol Samuelson

    sht ekonomist amerikan, fitues i mimin Nobel n Ekonomi n vitin 1970. Samuelsonndihmoi n hedhjen e themeleve matematikore moderne pr ekonomin. Qasja e tij matematikore ndaj ekonomis, ndihmoi n prmirsimin e nivelit t analizs prmes mnyrave pr t prfaqsuar teorit dhe problemet.

    Po ashtu ai nxiti dhe e zgjeroi iden e Kurbs s Filipsit, pra vzhgimit q normat e inflacionit dhe t papunsis priren t lvizin n drejtime t kundrta.Shkolla neokejnesianee mendimit u shkri me ide t ndryshme neoklasike pr t’u br sot teoria kryesore e ekonomis.

    Milton Fridman

    Bashk–fitues i mimit Nobel n Ekonomi n vitin 1976, kshilltar i dy presidentve dhe inj kryeministri, dhe prkrahsi kryesor i Shkolls Ekonomike t ikagos, Milton Fridmansht m i famshm pr teorin e tij monetariste. Ai dhe pjestart e tjer t ksaj shkolle,argumentojn se madhsia e oferts monetare, sht aspekti m i rndsishm q ndikon n normn e inflacionit dhe krkesn agregate.

    Sipas Fridman ekziston nj “norm natyrore papunsie”, nn t ciln inflacioni i lart shtkrejtsisht i pashmangshm. Po ashtu ai dha nj shpjegim pr stagflacionin (kombinimi i inflacionit t lart dhe papunsis). Tezat e tij u bn shum popullore pas dshtimit t ekonomistve m konservator pr t shpjeguar krizn ekonomike globale t viteve 1970.

    Edhe pse gjat dekads s fundit ka nj tendencdrejt mendimit kejnesian, idet e tij mbeten me ndikim. Po ashtu, Fridman propozoi versionin e tij t nj plani mbi t ardhurat egarantuara.

    Amartja Sen

    Ekonomist dhe filozof indian. Sen bashk-krijoi Qasjen e Kapacitetit n ekonomi me filozofen Marta Nusbaum. Kjo metod shqyrton jo vetm mnyrn se si lvizin parat n nj ekonomi, por far mund t bjn njerzit n at ekonomi me to. N kt mnyr, ideja e tij ezhvendos fokusin e ekonomis nga burimet tek njerzit.

    Sen prdor shembullin e dy individve q fitojn t njjtn shum parash, por me dy nivele t ndryshme aftsie fizike. Ndrsa ata mund t jen t barabart n disa mnyra, shoqria e tyre mund t’i bj ata t pabarabart n t tjerat, pr shembull duke mos siguruar rampa pr karriget me rrota.

    Mendimi i Sen ka t bj me at lloj jete q nj person mund t shpresoj t jetoj, dhe jo vetm sesa t ardhura raporton. Kjo teori sht baza e Indeksit t Zhvillimit Njerzor, tbashk-hartuar nga Sen dhe Mahbub ul Ha, i cili prdoret nga Kombet e Bashkuara pr t vlersuar vendet pr karakteristika t tilla si jetgjatsia, arsimi dhe standardi i jetess.


    / BigThink / KultPlus.com

    https://www.kultplus.com/lajme/shtat...-idete-e-tyre/
    Ndryshuar pr her t fundit nga sirena_adria : 25-01-2023 m 23:47

Tema t Ngjashme

  1. Janari iku, peshqit e mdhenj t Donald Lu-s ende t lir
    Nga Duke_Of_Arberia n forumin Tema e shtypit t dits
    Prgjigje: 2
    Postimi i Fundit: 30-01-2018, 18:05
  2. Prgjigje: 22
    Postimi i Fundit: 23-04-2014, 15:25
  3. Shtate dite dhe shtate qiejt (dokumentar)
    Nga _Mersin_ n forumin Komuniteti musliman
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 26-02-2011, 03:44
  4. Ekonomistt francez: Shqipria, nj Kin e vogl e Ballkanit
    Nga REALIST n forumin Tema e shtypit t dits
    Prgjigje: 6
    Postimi i Fundit: 12-07-2009, 10:48
  5. Prgjigje: 3
    Postimi i Fundit: 03-10-2007, 08:21

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •