Me 17 janar 1468 bhen 555 vjet nga vdekja e Heroit ton Kombtar Gjergj Kastrioti-Sknderbeu.
Sipas Marin Barletit thot se: Trupi i tij u varros n Lezh n Katedralen e Shn Nikolls, sipas zakonit t strgjyshrve t tij, varrimi u b me nj ceremoni plot zi dhe dhimbje t pamat nga kapedant dhe ushtart e princave fisnik aleat t tij. Askush nuk e kishte menduar se n Shqipri n ato vende t krishtrimit do t derdheshin aq shum lot``,.;
Pra jo sipas riteve katolike se ndryshe, prse do t prmendte Barleti ritet e varrimit? Madje u varros ne parceln e t krishterve orthodoks sipas nj historian francez.
Dihet se popullata qytetare dhe fshatare n at koh ishte ortodokse n t gjith Arbrin dhe Epirin me prjashtim t qyteteve Lezh, Shkodr, Drisht, Tivarr Durrs, t cilat kishin nga dy lloj kishash-katolike dhe ortodokse n at koh.
Pr shum koh sht menduar se ushtria osmane e cila pushtoi Lezhn Njmbdhjet vjet m von, kur turqit pushtuan Lezhn n vitin 1478, sipas Marin Barletit biografi i par i Sknderbeut, Barleti, n librin e tij Historia e Sknderbeut na jep kt pasazh:
Turqit dhe Barbart duke u br zotr t qytetit t Lisos, gjetn dhe nxorn nga varri me dshir shum t madhe trupin e Sknderbeut. Te eshtrat dhe varri i tij u mblodhn q t gjith kush e kush m par, sepse kujtonin se do t ishe fatbardh, shum i lumtur ai q do t siguronte pr vete nj copz prej tyre, t ciln e qepnin dhe e zbukuronin nj pal me argjend, nj pal me ar dhe e varnin n qaf, si ndonj gj hyjnore, t shenjt dhe vendimtare pr fatin e tyre dhe e nderonin me respekt shum t madh, duke kujtuar se t gjith ata q i mbanin me vete ato thrrmija do t kishin n jet po at fat e mbarsi q pat edhe gzoi sa qe gjall vet Sknderbeu.
Sidoqoft tete shkruesit e fitoreve osmane n Arbri dhe Epir nuk e prmndin kt fakt t shkruar nga Marin Barleti:
1)-Tursun Beu;Tarih-i ebul-feth(Historia e atit te pushtimeve)
2)-Kevami;Fetih-name-i Sultan Mehmed (Veper mbi fitoret e Sulltan Mehmetit)
3)-Idriz Bitlisi(14?!-1520); Hest Bihist (Tete Parajsat);.
4)-Kemal Pashazade/Ibn Kemali(1468-1534);Tevarih-i al-i Osman (Historia e Dinastise Osmane)-Defteri/Vellimi i VII-te;.
5)-Hoxha Saddedin/Hasan Xhan bin Hafiz Muhammed isfahani(1536-1599);Tac-ut-tevarih (Kurora e Historive);
6)-Ali/Mustafa bin Ahmed bin Abdullah al-Mavla Celebi(1541-1600);Kunh-ul-ahbar (Berthama e lajmeve);
7)-Sollakzade/Mehmet Hemdemi(?!..-1657);Fihrist-i Sahan(Pasqyra e mbreterve)ose Tarih-i Solakzade(Historia e Sollakzadese)
8)-Mynexhimbashi/Dervish Ahmed dede bin Luftullah(1631-1702);
Pra nuk shkruajn asnjri nga ata se u hap varri i Heroit kombatar nga osmanet t cilt i `prdorn kockat si talizman` por japin dshmi tjetr dhe na pohojn se turqit prishn edhe varrezat e dikurshme t kishs duke i hedhur eshtrat e varreve n lumin Drin q ndodhej aty pran (Harvat Glasnik XXI, Dok 83). Pra, ajo q thuhet se turqit u prpoqn t zhduknin plotsisht kujtimin e Sknderbeut mund t jet e vrtet. Sidoqoft nuk prmndin faktin q prmnd Marin Barleti` se i morn kockat pr talisman` , ndoshta sepse Barleti nuk deshte q Sknderbeu t kishte varr sepse nuk ishte katolik. Mendoj se kta shkrues jan m t sakt pr ngjarjet e atyre viteve se i pan me sy kurse Barleti shkrovi sipas kujtimeve t t tjerve.
Sami Frashri, eruditi m i madh i Rilindjes Kombtare Shqiptare, n veprn e tij enciklopedike Fjalor i Prgjithshm i Historis dhe i Gjeografis, botuar n Stamboll n vitin 1889, n zrin Lezha, shkruan se: Ajo kishte ndrtesa t bukura dhe fortifikime, ishte mjaft e madhe dhe e lulzuar. Nga pes kishat e mdha t asaj kohe, njra u shdrrua n xhami dhe pastaj u rrnua. Thuhet se n rrethet e ksaj sht varrosur Sknderbeu, megjithat varri nuk gjendet kurrkund (Sami Frashri. Vepra iI. Tiran 1988. Fq 352). Pra Sknderbeu duhet t jet varrosur n Kshtjelln e Lezhs, dhe jo jasht saj.
Rivarrimi i eshtrave t Heroit Kombtar duket se ka patur trsisht aspektin fetar pr shkak t varrezave t Familjes Kastrioti n Manastirin Orthodoks Hilandar. Nje dokument venecjan me date 17 Gusht 1424 na tregon shkruan ai se prfaqsonjsi i Gjon Kastriotit, AtDhimitri, i paraqit nj krkes Senatit n gjuhen greke, gj q dfton se ai ishte ortodoks oriental edhe jo-katolik latin. Po si qndron e vrteta? Argumenti qndron se Bashkshortja e Heroit Kombtar Donika Kastrioti (Androniki Arianiti motra e Shn Angjelins sipas mbiemrit vajzror) e dinte se egzistonte varreza e Familjes Kastrioti n Manastirin e Hilandarit tek Pirgu Arbanas (Pirgu -Kull i Shn Gjergjit) ku ishin varrosur i jati, Gjon Kastrioti me 2 maj 1437 (si Murgu Joakim), Reposh Kastrioti me 25 korrik 1431, dhe Kostandin Kastrioti vdekur (??). Kshtu q gjat kohs prej dhjet vjets derisa u pushtua Lezha, Bashkashortja e Heroit do ti ket lvizur eshtrat e Heroit Kombtar. Kjo vrtetohet se Donika Kastrioti ka drejtuar principatn gjat ksaj kohe por ka lvizur disa her gjat ktyre viteve si n Napoli me djalin e saj, duke drguar fshehurazi dhe vajzn 7 vjeare me emrin Maria t Kontit Drakula duke e quajtur si vajzn e saj. Kshtu ajo para se t largohej nga Arbria i varrosi eshtrat e Heroit Kombatar dhe i drgoi fshehurazi n Manastirin Hilandar aty ku i vjehrri Gjon Kastrioti, kishte pronn e tij n Manastirin Hilandar. sipas Adelfateve t viti 1426 dhe 1430.
Sipas A Xharas, Andronika, e cila n historin e Arbris njihet me emrin Donika, mbrriti n itali m 23maj t vitit 1468, pr m shum por ka dshmi se Andronica Commeno ose Cominata, pat jetuar disa koh n Monte S. Angelo edhe n vitin 1467, dhe se ajo Gjon Kastrioti kur erdhi n trevat Napolitane, gjeti streh n at feud ose n Napoli, ndrsa Kruja u ishte ln n posedim dhe mbrojtje venecianve.M 27 gusht 1468 ajo u zhvendos nga feudet q mbreti Ferdinand, ia kishte dhn t shoqit n Salento drejt Napolit, dhe n 1501 u largua pr n Valencia ku edhe vdiq dhe u varros ne 1505 n shtator n Manstirin Trinitti. (https://www.academia.edu/41269447/Dh...?auto=download).
vendosja sht br brnda ksaj hapsire kohore pas 17 janarit 1468 deri n 23 maj 1468. Perse? Sepse Donika Kastrioti nuk mund t linte eshtrat e burrit t saj n nj vnd q mund t pushtohej nga dita n dit nga hordhit osmane dhe s dyti , dihet se mos besimi ndaj Republiks s Shn Markut (Venedikut), ndaj t cilit kishte dyshime t forta se Heroi Kombtar mund t ishte helmuar nga ata pr shkak se Venediku kishte nj marveshje t fsheht paqeje me osmant q para vdekjes se Sknderbeut dhe se prania e tij rrezikonte paqen.
Ku mund t jet rivarrosur Heroi Kombtar n Manastirin e Hilandarit? Ka dy vnde. Njri sht tek varri i Stefan Dushanit, sepse n Epitafin e tij dhe n t majt sipr kur e sheh prball, gjndet stena e Kastriotve.
Pse mund t jet varrosur aty brnda nj varri t huaj dhe jo tek Pirgu Arbanas? sepse dihet nga frika se osmant mund t prdhosnin eshtrat e Heroit Kombtar. Tjetri mund t jet tek varri i nj serbi tjetr Grur Braknovic i cili u varros me nofkn -Germanus nga nipi i tij murg. Dihet q n vitin 2001 u dogj Manastir aty pran Pirgut Arbanas dhe kjo ndoshta pr t zhdukur gjurmt. Dihet se n Manastirin e Hilandarit jan varrosur ndr vite .edhe njerz q nuk ishin pjestar t Manastirit por q ishin njerz t shquar. Heroi yn Kombtar e kishte vndin e tij pushimit t prjetshm n Manastirin e Hilandarit pran Pirgut Arnanas. Ky Pirg deri n shek e XVII u mirmbajt nga Princt vlleh, ndoshta nga q Donika Kastrioti ndihmoi bijn e Drakuls pr t drguar n Itali. M von nuk u mirmbajt.
Shpresojm q shteti yn dhe KOASH t vn dor mbi kt vnd t shnjt pr ta mirmbajtur dhe ndoshta pr t br nj ADN, aty ku sht rivarrosur Gjergj Kastrioti -Sknderbeu.

priftipirro2017@gmail.com